Univerzitet Crne Gore Ekonomski fakultet Podgorica II godina Menadžment Vladimir Vulić




Yüklə 44.33 Kb.
tarix30.04.2016
ölçüsü44.33 Kb.




Univerzitet Crne Gore

Ekonomski fakultet Podgorica

II godina

Menadžment

Vladimir Vulić

24.09.2013.

Razvoj teorija (škola) o menadžmentu
Menadžment je, kao vještina, star koliko i ljudska civilizacija. Čovjek je u najranijoj fazi svog razvoja bio suočen sa potrebom da se pridržava dva osnovna principa - ekonomije vremena i ekonomije energije. Razvoj menadžmenta se, u nekom primitivnom obliku, može pratiti još od praistorije. Grupisanje porodica i plemena radi zajedničkog lova i odbrane od neprijatelja je dovelo do potrebe za podjelom rada, organizovanjem i upravljanjem.
Nagli razvoj vještine menadžmenta počinje u periodu nastanka i razvoja drevnih civilizacija. Tako već 5.000 godina prije nove ere u Sumerskoj civilizaciji srijećemo razvijen sistem oporezivanja. Sveštenici su u hramovima prikupljali dobra i novac i upravljali njima. Postojala je i obaveza podnošenja izveštaja glavnom svešteniku, što je jedan od prvih praktičnih primjera kontrole. Sumeri su takođe razvili sistem zapisivanja podataka u knjige za sve transakcije koje su obavljane.
Najznačajniji materijalni dokazi iz vremena starog Egipta (2.700.-2.000. p.n.e.), koji svjedoče o postojanju menadžerskih sposobnosti i menadžerske prakse, su piramide, među kojima je spektakularna Velika piramida na platou Gize, koja predstavlja (najstarije i danas jedino preostalo Svjetsko čudo. U to vrijeme dolazi i do pojave prve literatura sa elementima menadžmenta u obliku savjeta koji su očevi davali sinovima. Egipćani su shvatali značaj planiranja, što se može videti iz starih zapisa (“Vođa mora da ima na umu dane koji dolaze.”). Bili su svjesni osnovnih menadžerskih principa, kao što su autoritet i odgovornost. Poznavali su principe upravljanja kroz centralizovanu organizaciju. Uveli su i plaćanje po učinku.
Zakonik cara Hamurabija (Hamurabi) je dobar uvid u shvatanje menadžmenta u Vavilonu (oko 1.800. p.n.e.). U Vavilonu su postojali pisani oblici kontrole, minimalne nadnice, kao i sistemi upravljanja proizvodnjom. Pod vođstvom vladara Nabukodonozora (Nebuchadnezzara) (oko 600. p.n.e) dolazi do nove epoha u razvoju Vavilona, i do pokretanja nekih od najspektakularnijih građevinskih poduhvata u istoriji čovječanstva. U tom periodu su, između ostalog, sagrađeni Viseći vrtovi Vavilona (Semiramidini viseći vrtovi), drugo najstarije od Sedam svjetskih čuda.
Mojsije, kao vjerovatno najpoznatiji Hebrejac, predstavlja jednog od prvih poznatih vođa (lidera) i menadžera u istoriji. Njegova priprema, organizacija i vođenje izlaska Hebrejaca iz ropstva pod Egipćanima su bili izvanredni menadžerski potezi. Poštujući savjete svog tasta, Jethroa, Mojsije je povukao značajne poteze u izboru odgovarajućih ljudi, njihovoj obuci i organizaciji. Osjećao je potrebu za delegiranjem autoriteta i sprovodio ju je u praksi.
Drevna kineska civilizacija (oko 1.100. p.n.e.) je dala značajan doprinos u razvoju menadžmenta. Kinezi su bili svjesni potreba za organizovanjem, planiranjem, usmjeravanjem i kontrolom, a poznavali su i osnovne principe ovih aktivnosti. Naglašavali su značaj specijalizacije. Primjenjivali su naučno zasnovan odabir radnika putem sistema ispita i testova. U ovoj civilizaciji je nastao i najstariji pisani dokument o menadžmentu u vojsci, „Umjetnost ratovanja“, koji je djelo kineskog vojskovođe Sun Cua (Sun Tzu) (500. p.n.e.). Ovaj dokument se danas izučava na svim uglednim poslovnim školama u svijetu. U djelu se između ostalog kaže: „Kada je general slab i kada nema autoriteta, kada njegova naređenja nisu jasna i očigledna, kada dužnosti nijesu precizno dodijeljene oficirima i osoblju - rezultat je potpuna dezorganizacija.”
Početke primjene naučnih metoda u menadžmentu nalazimo u periodu postojanja antičke Grčke. Grci su ispoljili vještine i sposobnosti za menadžment kroz poslovanje trgovačkih kompanija i kroz razvoj demokratske vladavine. Razvijen je novi pristup upravljanja gradom (polis). U ovom vremenu spoznat je princip po kome se maksimalni rezultati u radu postižu korišćenjem uvijek istih metoda, uz određeni tempo koji je određivan flautom ili frulom. Čuveni filozof Sokrat (Socrates) (400 p.n.e.) je dao jedno od prvih objašnjenja principa univerzalnosti menadžmenta. Njegov učenik, Platon (Plato), je u svom djelu “Republika” dao jednu od prvih teorija specijalizacije, odnosno podjele rada. Filozof i pjesnik Ksenofan (Xenophanes) je među prvima shvatio da menadžment treba da bude izdvojeno i posebno umijeće.
Rimsko carstvo je je držalo pod kontrolom između 50 i 120 miliona ljudi (u zavisnosti od procjena), od Britanije na zapadu, do Sirije na istoku, uključujući Evropu i čitavu sjevernu Afriku. Sposobnost da izgrade vlast i vojnu strukturu gigantskih razmjera koja je uspješno funkcionisala skoro deset vjekova, predstavlja priznanje postojanja naprednih i superiornih menadžerskih sposobnosti u Rimu. Dioklecijanovom reformom je, krajem III vrijeka, ustanovljen novi sistem organizacije, podjelom Carstva na provincije sa naglašenom raspodjelom autoriteta.
Nastankom feudalizma, dolazi do razvoja institucija i praksi koje su započete u posljednjim danima Rimskog carstva. Tipična organizacija je u osnovi skalarnog tipa, sa opadajućim stepenom delegiranog autoriteta. Proces decentralizacije je sve više naglašen, pa se javlja problem kako očuvati ravnotežu između centralizovanog autoriteta i lokalne autonomije. Posebno značajan za razvoj menadžmenta je bio period u kojem su poslovali trgovci iz Venecije. Razvijena su dva tipa poslovne organizacije (partnerstvo i zajednička ulaganja), a uveden je i poseban sistem dokumentacije i vođenja računa, poznat pod imenom „dvojno knjigovodstvo“. Najpoznatiji autori iz XVI vijeka su bili Tomas Mor (Thomas More) (njegovo djelo „Utopija“ (Utopia) je bio pokušaj da se stvori idealna država) i Nikolo Makijaveli (Niccolo Machiavelli) (poznato je njegovo djelo „Princ“ (The Prince) i njegov stav - „Cilj opravdava sredstva.“).
Početkom XVIII vijeka dolazi do industrijske revolucije u Engleskoj, do naglog rasta gradova i široke upotrebe štampe. Pojavljuju se i fabrički sistemi, koji dovode do: uvođenja funkcije supervizora u procesu kontrole proizvodnje u cilju „izvlačenja maksimuma iz radnika“, povećane proizvodnje, potrebe za kontrolom troškova, unaprijeđene kontrole materijala, smanjenja krađa na minimum, plaćanja radnika po učinku (broju proizvedenih proizvoda) umjesto po vremenu (nadnica)...
Čovjekova uloga se značajno mijenja uvođenjem naučnih znanja u organizaciju rada, početkom XX vijeka. Tada počinju teorijska izučavanja menadžmenta. Sve do 50-ih godina XX vijeka o menadžmentu su uglavnom pisali praktičari, a od tada primat preuzimaju univerzitetski profesori i akademski istraživači.
Pod teorijom podrazumijevamo stavove i gledišta pomoću kojih ljudi lakše tumače svoje iskustvo. Prema Džejmsu Stoneru (Jamesu A. F. Stoneru), profesoru menadžmenta, „teorija je koherentan skup pretpostavki koje služe da se objasni odnos između dvije ili više sagledivih činjenica, kao i da obezbijede čvrstu bazu za predviđanje budućih događaja“. Ključni faktori koji utiču na formiranje i razvoj teorija su tehnološki, ekonomski, društveni (vrijednosti, potrebe, norme…) i politički.
Postoje različita shvatanja o ulozi i značaju teorije i prakse. Tako psiholog Kurt Levin (Kurt Lewin) smatra da „ne postoji ništa tako praktično kao dobra teorija”. S druge strane, Danijel Ren (Daniel A. Wren), profesor menadžmenta, kaže: „Možda budućnost menadžment obrazovanja leži u otkriću da ne postoji niša tako teoretično kao dobra praksa.“

Guru menadžmenta, Piter Draker (Peter Drucker), je pravilno primijetio da sve teorije o menadžmentu imaju ograničen „rok trajanja“ - „Najlogičnija pretpostavka je da nijedna, trenutno uspješna, „poslovna teorija“ neće važiti za 10 godina“.


Zbog velikog broja različitih pristupa analizi menadžmenta, Harold Kunc (Harold Koontz), profesor menadžmenta, je razvoj misli o menadžmentu nazvao „džunglom teorija o menadžmentu“. Jedna od mogućih podjela teorija o menadžmentu izgleda ovako:


  1. Klasična škola

    1. Naučni menadžment

    2. Klasična teorija organizacije

      1. Administrativni menadžment

      2. Birokratski menadžment




  1. Bihejvioristička škola

    1. Pristup ljudskih odnosa

    2. Pristup nauke o bihejviorizmu




  1. Kvantitativna škola




  1. Integrativne škole

    1. Sistemska škola

    2. Situacioni pristup

    3. Pristup neohumanih odnosa

    4. „Z“ teorija

    5. „Excellence“ (izvrsnost) u menadžmentu




  1. Pristup dinamičkog angažovanja




  1. Novi koncepti i pristupi u menadžmentu

    1. Organizacija koja uči („The Learning Organization“) (predstavnik: Piter Sengi (Peter Senge))

    2. Menadžment totalnog kvaliteta („Total Quality Management“ (TQM)) (predstavnici: Edvards Deming (W. Edwards Deming), Džozef Džuren (Joseph Juran), Filip Krozbi (Philip B. Crosby))

    3. Transformacija organizacije („Transforming the Organization“) (predstavnici: Fransis Gijar (Francis J. Gouillart), Džejms Keli (James N. Kelly), Džon Koter (John Kotter))

    4. Reinženjering („Reengineering“) (predstavnici: Majkl Hamer (Michael Hammer), Džejms Čempi (James Champy))

    5. Strategija kao revolucija („Strategy as a Revolution“) (predstavnik: Geri Hamel (Gary Hamel))



Pioniri moderne misli o menadžmentu
Robert Oven (Robert Owen) (1771.–1858.) – Pokušao je da poveća produktivnost i profit investiranjem u ljude (poboljšavanjem životnih i radnih uslova). Povećao je minimum godina potrebnih za rad, uveo kraće radno vrijeme, obroke na poslu, rekreacioni centar, bolji smještaj, zdravstvenu zaštitu… Prvi je posvetio pažnju socijalnoj odgovornosti u poslovanju. U praksi je testirao svoje teorije u fabrici tekstila u naselju Nju Lanark (New Lanark) (Škotska) na rijeci Klajd (Clyde).
Čarls Bebidž (Charles Babbage) (1792.–1871.) – Bio je matematičar i profesor na Kembridžu (Cambridgeu) (Engleska). Godine 1822. izumio je „diferencijalni motor“ – prvi praktično upotrebljiv mehanički kalkulator. Jedanaest godina nakon toga, izumio je „analitički motor“, preteču današnjeg kompjutera. Njegov izum je morao da sačeka više od jednog vijeka, na razvoj elektronske tehnologije, kako bi ušao u praktičnu primjenu. Bavio se problematikom analize zadataka, planom podjele profita, nagrađivanjem zaposlenih, uvođenjem bonusa za inovativnost...
Ostali pioniri moderne misli o menadžmentu su: Henri Tauni (Henry Towne) (1844.–1924.), Danijel MekKalum (Daniel C. McCallum) (1815.–1878.), Endrju Uri (Andrew Ure) (1778.–1857.), Šarl Dupen (Charles Dupin) (1784.–1873.), Henri Varnum Pur (Henry Varnum Poor) (1812.–1905.) i Endrju Karnegi (Andrew Carnegie) (1835.–1919.), američki "kralj čelika".

1. Klasična škola
Sve do kraja XIX vijeka učenje o menadžmentu se obavljalo kroz proces pokušaja i greški. Nakon industrijske revolucije dolazi do ubrzanog razvoja tehnologije, dok produktivnost radnika ostaje niska. Osnovni problem je bio proizvodnja roba. Rješavanjem ovog problema su se bavili ljudi sa tehničkim znanjima (najčešće inženjeri), pokušavajući da formulišu „principe“ za uspješno poslovanje. Kolijevka savremene menadžment misli su Engleska i Francuska. Osnovna karakteristika ove škole je pokušaj pronalaženja „najboljeg načina“ za obavljanje posla, tj. jednoznačnost i nefleksibilnost. Dvije su osnovne grane klasične škole: naučni menadžment i klasična teorija organizacije.

1. a. Naučni menadžment
Ova grana klasične škole se bavi tehničkim elementom organizacije.
Frederik Winslou Tejlor (Frederick Winslow Taylor) (1856.–1915.) – Smatra se „ocem“ naučnog menadžmenta. Karijeru je počeo kao radnik u čeličani u Filadelfiji, ali je brzo napredovao do mjesta menadžera, a kasnije je postao inženjer. Radio je kao konsultant za čeličanu Bethlehem Steel Corporation, u kojoj je izvodio brojne studije. Fokus njegovog istraživanja je bio na povećanju produktivnosti svakog radnika. Napravio je „Studiju vremena i pokreta“. Naučni prilaz menadžmentu po njemu predstavlja: usavršavanje nauke o menadžmentu, naučnu selekciju pravih osoba za svaki posao, obrazovanje i usavršavanje zaposlenih i saradnju između menadžera i radnika. Uveo je normative materijala i vremena. Zalagao se za ravnopravnu odgovornost radnika i menadžera. Smatrao je da je potrebno da se desi mentalna revolucija (menadžera i radnika), kako bi obje strane prihvatile nova pravila i metode.
Bračni par Lilijen Džilbret (Lillian Gilbreth) (1878.–1972.) i Frenk Džilbret (Frank Gilbreth) (1868.–1924.) – Frenk je odbio šansu da pohađa MIT (Massachusetts Institute of Technology) i postao je zidar. Napredovao je do mjesta građevinskog preduzimača, a kasnije je postao inženjer. Identifikovao je 17 osnovnih pokreta kod zidara (traženje, biranje, tovarenje, položaj, držanje...). Uradio je „Studiju vremena i pokreta“. Nastojao je da pronađe najekonomičniji pokret za svaki radni zadatak. Nakon smrti muža, Lilijen je koristila znanja iz psihologije i pokušala da ih primijeni u menadžmentu. Smatra se „prvom damom“ menadženta.
Henri Lorens Gant (Henry Lawrence Gantt) (1861.–1919.) – Sarađivao je 14 godina sa Tejlorom, a nakon toga je radio kao konsultant iz oblasti menadžmenta. Gantov dijagram (preteča PERT metoda) omogućava menadžerima da grafički predstave korake za obavljanje neke aktivnosti, kao i vrijeme potrebno za njihovo izvršavanje. Potrebno je utvrditi koje aktivnosti treba raditi istovremeno (simultano), a koje jedno za drugom (sukcesivno).
Herington Emerson (Harrington Emerson) (1853.–1931.) – Uveo je 12 principa efikasnosti.

1. b. Klasična teorija organizacije
Ova grana klasične škole se bavi upravljenjem cjelokupnom organizacijom i ima dva pravca: administrativni menadžment i birokratski menadžment.

1. b. i. Administrativni menadžment
Anri Fejol (Henri Fayol) (1841. –1925.) – Francuski inženjer koji je isticao značaj metodičnosti i vještina u menadžmentu, nasuprot ličnog talenta. Identifikovao je šest osnovnih aktivnosti (funkcija) poslovne organizacije:


  1. Tehničke aktivnosti - poizvodnja

  1. Komercijalne aktivnosti - kupovina, prodaja i razmjena

  2. Finansijske aktivnosti

  3. Aktivnosti obezbjeđenja - zaštita imovine i ljudi

  4. Računovodstvene aktivnosti - troškovi i bilansi

  5. Administrativne (menadžerske) aktivnosti - planiranje, organizovanje, komandovanje, koordiracija i kontrola

Formulisao je 14 principa koje treba primjenjivati u procesu menadžmenta:




  1. Podjela rada

  2. Autoritet

  3. Disciplina

  4. Jedinstvo u komandovanju

  5. Jedinstvo usmjeravanja

  6. Potčinjavnje pojedinačnih interesa opštim

  7. Nagrađivanje osoblja

  8. Centralizacija

  9. Hijerarhija

  10. Red

  11. Pravičnost

  12. Stabilnost osoblja

  13. Inicijativa

  14. Timski duh ("esprit de corps")



1. b. ii. Birokratski menadžment
Maks Veber (Max Weber) (1864.–1920.) – Njemački sociolog. Autor je čuvene knjige „Protestantska etika i „duh“ kapitalizma“. Trudio se da poboljša strukturu velikih organizacija. Stvorio je model racionalne birokratske organizacije, pod kojom podrazumijeva: podjelu rada, hijerarhiju autoriteta, izbor kadrova na osnovu kvalifikacija, definisanje strogih pravila i procedura i postavljanje (a ne izbor) menadžera. Razlikuje tri tipa autoriteta: legalni, tradicionalni i harizmatski.

Prelazne (tranzicione) teorije
Ove teorije predstavljaju osnove klasične škole sa novim elementima (međuljudski odnosi i organizaciona struktura). Najznačajniji predstavnici su:
Meri Parker Folet (Mary Parker Follett) (1868.–1933.) – Smatra se pokretačem bihejviorističke orijentacije. Zalagala se za prirodnu saradnju među ljudima zasnovanu na znanju, vještinama i ličnim kontaktima. Kreirala je model organizacione kontrole (samokontrola i grupna kontrola). Stvorila je i holistički model, u kojem se na sistem gleda kao na integrisanu cjelinu. Dala je jednu od najpopularnijih definicija menadžmenta: „Menadžment je umijeće da se određeni posao obavi pomoću drugih ljudi“.
Čester Bernard (Chester I. Barnard) (1886.–1961.) – Jedan je od prvih teoretičara koji prepoznaje i daje značaj neformalnoj organizaciji. Bavio se pitanjima istraživanja eksterne sredine i prilagođavanjem preduzeća, odnosno problemu održavanja ravnoteže u promjenljivoj okolini.

2. Bihejviorističke teorije
Suština ovih teorija je u shvatanju da organizaciju čine ljudi (njihove potrebe, motivi, želje, strahovi...), a ne brojne aktivnosti, funkcije i procesi. Povećanje produktivnosti se postiže razumijevanjem potreba ljudskog faktora u organizaciji. Bihejvioristička škola ima dva pravca: pristup ljudskih odnosa i pristup nauke o bihejviorizmu.

2. a. Pristup ljudskih odnosa
Pojam „racionalan-ekonomski čovjek“ se zamjenjuje pojmom „socijalni čovjek“ (pored materijalnih motiva čovjeku su bitni i njegovo prihvatanje i priznavanje od strane drugih).
Abraham Maslov (Abraham H. Maslow) (1908.–1970.) – Američki psiholog. Autor je teorije hijerarhije ljudskih potreba (1943. godine): I nivo - fiziološke potrebe (hrana, piće...), II nivo - potrebe za sigurnošću, III nivo - socijalne potrebe (pripadnost), IV nivo - potrebe za priznanjem (poštovanje), V nivo - potreba za samoaktuelizacijom. Prvo se moraju zadovoljiti potrebe na nižim nivoima, da bi se prešlo na zadovoljenje potreba na višim nivoima. Neophodno je da menadžeri znaju potrebe radnika, jer njihovo zadovoljenje dovodi do lakšeg ostvarivanja ciljeva organizacije.
Daglas MekGregor (Douglas McGregor) (1906.–1964.) – Američki psiholog. Godine 1960. formulisao je "X" teoriju koja predstavlja klasičan pristup menadžmentu – radnici ne vole da rade, neambiciozni su, opiru se promjenama, nezainteresovani su, lakovjerni i indiferentni na potrebe orgnizacije. Njegova "Y" teorija kaže da ljudi vole da rade, da teže ostvarivanju postavljenih ciljeva, da su sposobni da sami upravljaju i kontrolišu svoj rad. Menadžeri treba da stvore adekvatne uslove za ispoljavanje ovih osobina.
Hotornski eksperiment – Eksperiment je sproveden u preduzeću Vestern Ilektrik Kompani Hotorn (Western Electric Company Hawthorne) (elektrana u gradiću Siserou (Cicero), pored Čikaga (Chicago)) u periodu od 1924. do 1932. godine. Eksperiment su sprovodili Vilijam Dikson (William J. Dickson), Fric Retlisberg (Fritz J. Roethlisberg) i Džordž Elton Mejo (George Elton Mayo) (1880.–1949.). Sastojao od tri faze: ekspermenti osvjetljenja, eksperimenti u prostoriji za sklapanje releja i eksperimenti ispitivanja neformalnih grupa. Pomogao je u otkrivanju uticaja bihejvioralnih faktora na produktivnost zaposlenih, odnosno zaključka da je porast produktivnosti rezultat društvenih uslova i odnosa među ljudima, a ne fizičkih uslova rada.
„Hotorn efekat“ – Pojava da je rezultat eksperimenta izazvan sekundarnim faktorom u eksperimentu, a ne faktorom koji se proučava.
Ostali predstavnici su: Rensis Likert (Rensis Likert) (1903.–1981.), Robert Blejk (Robert Blake) i Džejn Muton (Jane Mouton).

2. b. Pristup nauke o bihejviorizmu
Veća satisfakcija ne dovodi uvijek do povećanja produktivnosti. Međuljudski odnosi su mnogo složeniji nego što se mislilo. Umjesto pojma „socijalni čovjek“, koristi se pojam „samopotvrđujući čovjek“. Uvažava se čovjekova potreba za razvojem, samopoštovanjem i aktivnim uključivanjem.
3. Kvantitativna škola
Počela je sa razvojem 1939. godine u Velikoj Britaniji za potrebe ratnog vazduhoplovstva. Predstavlja primjenu kvantitativnih metoda i modela u rješavanju problema upravljanja u preduzećima, što je dovelo do pojave sistema za podršku odlučivanja (Decision Support Systems - DSS). Našla je svoje mjesto u poslovnim situacijama. Tri glavna polja istraživanja su:


  1. Menadžment nauka - kvantitativna analiza koja se koristi u procesu planiranja; donošenje odluke na kvanitativnim osnovama

  2. Operativni menadžment - pristup problemima sa naučne strane; upotreba informacija u analizu i rješavanju problema

  3. Menadžment informacioni sistem (MIS) - integralni dio svake menadžment funkcije

U okviru ove škole razvile su se discipline kao što su: operaciona istraživanja, teorija vjerovatnoće, teorija igara... Matematičar Džon Neš (John Nash) (film „Blistavi um“ („A Beautiful Mind“)) je 1994. godine dobio Nobelovu nagradu iz ekonomije za svoja istraživanja u okviru teorije igara.




4. Integrativne škole
U okviru integrativne škole razlikujemo veliki broj pristupa:

4. a. Sistemska škola
Ova škola je rezultat primjene Opšte teorije sistema na upravljanje organizacijom. Organizacija se vidi kao kompleksan sistem kojim treba upravljati. Dio je šireg okruženja i sa njim je u interakciji. Uvodi se pojam „sinergija“, koji označava pojavu da je cjelina uvijek veća od prostog zbira svojih djelova. Sistemska škola je posebno bitna pri donošenju odluka koje imaju strategijski karakter. Apstraktna je i nije lako primjenljiva. Inicirala je razvoj kibernetike, automatizacije i menadžment informacionih sistema (MIS).
Najznačajniji predstavnici su: Aleksandar Bogdanov (Alexander Bogdanov), Ludvig fon Bertalanfi (Ludwig von Bertalanffy) i Kenet Bolding (Kenneth Boulding).

4. b. Situacioni pristup
Izbor adekvatne menadžment tehnike zavisi od situacije i uslova u kojima se menadžer i organizacija nalaze. Rješenja problema nisu determinisana (jedinstvena i unaprijed data). Ova škola predstavlja pokušaj da se integrišu različite škole.
Čarls Kindleberger (Charles Kindleberger) (1910.–2003.) – Bio je profesor na MIT-u i jedan od glavnih autora Maršalovog plana nakon II svjetskog rata. Jedna od njegovih najpoznatijih izjava je: „Odgovor na bilo koje ozbiljnije pitanje u ekonomiji je – zavisi. Zadatak ekonomiste je da objasni od čega to zavisi i na koji način ga riješiti.“
Ostali predstavnici su: Fred Fidler (Fred E. Fiedler), Pol Hersi (Paul Hersey) i Kenet Blančard (Kenneth Blanchard) (autor mnogih biznis bestselera, među kojima je najpoznatija knjiga „Jedan minut za menadžment“ („The One Minute Manager“)).

4. c. Pristup neohumanih odnosa
Ova teorija je nastala kao rezultat istraživanja odnosa između ljudskog i tehnološkog resursa u organizaciji.

4. d. „Z“ teorija
Vilijam Ouči (William G. Ouchi) - Pokušao je da integriše američku i japanske menadžment praksu. Istražio je praksu brojnih američkih i japanskih kompanija i formulisao je dvije teorije: teorija „A“ (Američka) i teorija „J“ (Japanska). Osnovne osobine ovih terija su: trajanje zaposlenja, odlučivanje, odgovornost, promocija, kontrola, stepen specijalizacije u karijeri, širina nadzorne brige... Stvorio je hibridnu teoriju, teoriju „Z“, koju on smatra američkim idealom. Mišljenja je da se menadžment ideje mogu (i trebaju) pozajmljivati iz drugih krajeva svijeta.

4. e. „Excellence“ (vrhunsko, izvrsnost) u menadžmentu
Autori ove teorije su Tom Piters (Tom Peters) i Robert Voterman (Robert Waterman), tada zaposleni u čuvenoj konsultantskoj kući MekKinsi (McKinsey), koji su 1982. godine objavili kultnu knjigu „U potrazi za vrhunskim“ („In Search of Excellence: Lessons from Americas Best Run Companies“), koja je postala druga najprodavanija biznis knjiga svih vremena. U knjizi su prikazani rezultati njihovog istraživanja koje je obuhvatilo 43 uspješne kompanije u SAD. Piters i Voterman su identifikovali 8 zajedničkih osobina ovih kompanija (principa za uspješno poslovanje):


  1. Akcija prije svega

  2. Usredsređenost na potrošače

  3. Autonomija i preduzetništvo

  4. Produktivnost posredstvom ljudi

  5. Izvršni direktori koji su orijentisani na osnovne vrijednosti kompanije

  6. Baviti se onim što najbolje znaš

  7. Jednostavna forma, malobrojno osoblje

  8. Istovremena centralizacija (strogost) i decentralizacija (elastičnost)

U knjizi je po prvi put predstavljen MekKinsijev 7S model organizovanja, o kojem će više riječi biti kasnije, u dijelu posvećenom organizacionim modelima.







Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə