Tarim topraklarinin önemi




Yüklə 17.03 Kb.
tarix26.04.2016
ölçüsü17.03 Kb.
TARIM TOPRAKLARININ ÖNEMİ
Yrd. Doç. Dr. Korkmaz BELLİTÜRK

Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü, Tekirdağ, e-mail: kbelliturk@hotmail.com


Toprak ilk bakışta, her yerde çok fazla bulunan sıradan bir materyal gibi görünse de, gerçekte eşsiz nitelikte doğal bir kaynaktır. Bitkisel üretim amacıyla kullanımı milattan yıllar öncesine dayandığı düşünülen toprağın değeri çok eski yıllardan beri anlaşılmıştır. Toprak ve su kaynaklarının sınırsız olmadığı bilinci içerisinde tarım yapmalıyız.

TOPRAK, bir bitkiye “tohumun çimlenmesinden hasat dönemine kadar olan bütün gelişim dönemi boyunca” ihtiyacı olan ortamı sağlayan canlı, dinamik ve üç boyutlu (katı, sıvı ve gaz) sistemdir. Toprağın artan önemine paralel olarak, birim alandan alınan verimin miktarı ve kalitesi çiftçi gözünde oldukça değerli bir parametre haline gelmiştir. Yeni tarım anlayışıyla beraber, toprağa hiç bir şey vermeden ürün alma yani toprağın sömürülme devri kapanmış, toprakların besin maddesi ihtiyacı göz önüne alınmaya başlamıştır.

Bitkilerin ihtiyacı olan mutlak gerekli besin maddelerinin neredeyse tamamının elde edildiği toprak yeterli önlemlerle korunamadığı takdirde erozyon, eğime dik sürüm, yanlış sulama yöntemi seçimi, yanlış-aşırı gübreleme ve ilaçlama vb. gibi sebeplerle kolayca kaybedilebilen ve yenilenmesi çok uzun zaman alan önemli bir doğal kaynaktır. Yaklaşık 1 cm kalınlığındaki bir toprak binlerce yılda oluşabilmektedir.

Bitki beslemenin temel esaslarından bir tanesi de, tarımsal kapasitenin sürdürülebilir olması ve doğal kaynakların sağlıklı biçimde kullanılmasıdır. Toprak ve su kaynaklarının sınırsız olmadığı artık bilinen bir gerçektir.

Tarımda toprak analizlerine göre dengeli gübreleme programlarının yapılması ve uygulanması ile “sürdürülebilir tarım bilincinin” ülkemizdeki bütün çiftçilerimizde oluşturulmasına yönelik çalışmalara öncelik verilmesi son derece önemlidir. Ayrıca topraklarımız doğal nitelik ve yeteneklerine uygun olarak kullanılmalıdır. Öyleyse bitkiyi aracı olarak kullanarak topraktan maksimum ve kaliteli verim elde etme sanatı olan tarımın asıl amacı; daha az iş gücü, ekonomik girdi (gübre, ilaç, tohum, su, mazot vb.) kullanımı ve modernize olmuş teknikler (iyi tarım uygulamaları, çevre dostu yakıt kullanımı, hassas tarım teknikleri vb.) yardımı ile birim alandan en yüksek ve kaliteli verimi alabilmek ve tarımda sürekliliği sağlamaktır.

Tarım topraklarımızın organik madde düzeyleri düşüktür ve neredeyse yaklaşık % 80’inde organik madde “yetersiz” durumdadır. Bu nedenle ülkemizde özellikle azotlu kimyasal gübrelere olan gereksinim gün geçtikçe artmaktadır. Organik madde yetersizliği, Trakya Bölgesi toprakları için de geçerlidir. Trakya Bölgesi’nde farklı zamanlarda yapılan araştırmalarda, tarım topraklarının % 85’inde organik madde miktarının % 1 civarında yani “yetersiz” düzeyde olduğu açıklanmıştır (Bellitürk ve Sağlam, 2005; Bellitürk, 2011, Bellitürk ve ark., 2012). Bu çalışmalara göre, tarım topraklarımızın organik madde içeriği bakımından fakir ve yetersiz olduğu apaçık ortadadır. Diğer önemli bitki besin elementlerinden potasyum ve kısmen de fosfor bakımından yeterli olan topraklarımızın zaman içinde organik maddede olduğu gibi fosfor ve potasyumca da fakirleşebileceği unutulmaması gereken bir gerçektir (Bellitürk, 2012). Tarımda toprakların bilinçli (toprak analizlerine dayalı) gübrelenmesi mutlak bir zorunluluktur. Buna dikkat edilmediği takdirde, hem gereğinden fazla ve hem de yanlış gübre kullanılmış olacak ve böylece çoğunlukla kimyasal kökenli olan bu (mineral) gübreler çevreyi olumsuz olarak etkileyebilecektir.

Şüphesiz, ülkemizde petrolden sonra en çok dövizin tahsis edildiği mineral gübreler, tarımsal üretimin temel girdilerinden birisidir. Birim alandan elde edilen verimin arttırılmasında, gübreleme ile toprağın bitki besin maddeleri ihtiyacının karşılanması, diğer bütün faktörlere eş olarak %50’ ye kadar değişen oranlarda etkili olmaktadır. Yani tek başına bilinçli bir gübrelemeyle bitkisel üretimde %50’ye kadar değişen oranlarda bir verim artışı olabilmektedir. Gübre uygulamaları sadece mineral gübrelerle değil, organik kaynaklı olan yeşil gübreler, solucan gübresi (vermikompost), ahır gübresi, evsel atık kompostu vb. gibi diğer gübreler kullanılarak da yapılmalı ve anız artıkları yakılmadan topraklara karıştırılmalıdır.

Son yıllarda tarımsal üretimde verimliliği artırmak amacıyla kullanılan üretim girdileri kontrolsüz bir şekilde artmaktadır. Kullanılan girdiler bir yandan toprakların verimliliğini arttırırken, bir yandan da çevre ve insan sağlığını da olumsuz yönde etkilemektedir. Günümüzde “daha fazla ürün elde etme” anlayışı ile tarımda bilinçsizce kullanılan kimyasal ilaçların ve gübrelerin insan sağlığına olan zararları bilimsel çalışmalarla kanıtlanmıştır. Üstelik bu maddelerin, doğal kaynaklarımızı ve çevremizi kirlettiği de bilinmektedir. Bu nedenle insan sağlığı ikinci plana itilerek çevre ve doğal kaynaklarımız yok sayılmakta ve gelecek nesiller düşünülmeden yenilenemeyen kaynaklarımız insafsızca kullanılmaktadır (Bellitürk, 2012).

Ülkemizdeki tarım işletmelerinin başta miras gibi sebeplerden dolayı oldukça küçük olmalarının yanı sıra bu işletmelerin sahip oldukları araziler de parçalı ve dağınıktır. Bu durum tarımsal üretimi olumsuz olarak etkilemektedir. Ülkemizde toprak başta olmak üzere diğer birçok doğal varlıklardaki azalma, bozulma, yorgunluk ve kirlenmenin neticesinde; tarımsal üretim olumsuz yönde etkilenmeye devam etmekte, sürekli olarak artan nüfus gıda maddelerine olan talebi yükseltmekte ve dolayısıyla bu gelişme önce ekonomik, sonra da toplumsal birçok sıkıntılara yol açabilmektedir.

Tarım alanlarımızın giderek azalması ve nüfusumuzun ise giderek artması neticesinde, tarımla uğraşan kişilerin sahip olduğu topraklara daha fazla önem vermeleri ve toprak analizlerini mutlaka yaptırmaları gerektiği konusunda hepimize önemli görevler düşmektedir. Bugün, 50 dekar ve üzeri her bir tarım arazisi için gübre destekleme ödemesi ile toprak analizi destekleme ödemesinden yararlanmak isteyen çiftçilerin analiz raporları ile müracaatta bulunmaları durumunda, toprak analizi için 2013 yılı destek miktarı 2.5 TL/da olarak açıklanmıştır. Bu ülkemiz toprakları ve çiftçileri için son derece önemli ve yararlı bir uygulamadır.

Gübrelerden en üst düzeyde yarar sağlanabilmesi için toprak yapısı, yetiştirilecek bitkilerin istekleri, vejatasyon dönemi ve iklim verileri göz önünde bulundurularak doğru gübrenin, doğru yer, doğru zaman, doğru miktar ve doğru şekilde kullanılması gerekmektedir. Gübrelemenin toprak analiz sonuçlarına göre bilinçli olarak yapılmasıyla aşırı gübre kullanımına bağlı verimde kalite bozulması, çevrenin olumsuz etkilenmesi, toprakların verimsizleşmesi ve kaynak israfı gibi çeşitli sorunlar engellendiği gibi; gereğinden az gübre kullanılması sonucu ortaya çıkan verim ve kalite düşüklüğünün de önüne geçilmiş olunacaktır. Dengeli (bilinçli) gübre kullanılması, toprakların sürekliliğinin korunması açısından tarımda mutlak bir zorunluluktur.

Toprak yeryüzündeki bütün canlılar için yaşamın vazgeçilmez doğal bir kaynağıdır. Bir Kızılderili atasözünde de toprağın değeri “Yeryüzündeki bu topraklar bize atalarımızdan miras kalmadı, biz onu çocuklarımızdan ödünç aldık” sözleriyle dile getirilmiştir.



Artık toprak işlemede; “NE KADAR GÜBRE ATARSAN, O KADAR VERİM ALIRSIN” düşüncesinden bir an önce kurtulmalı ve bunun yerine “TOPRAK ANALİZ SONUÇLARI GÖRE VE ÖZELLİKLE ORGANİK GÜBRELEME YAPARSAN, KALİTELİ VE YÜKSEK VERİM ALIRSIN” sloganını benimsemeliyiz.

KAYNAKLAR

Bellitürk, K. ve Sağlam, M.T., 2005. Tekirdağ İli Topraklarının Mineralize Olan Azot Miktarları ile Mineralizasyon Kapasiteleri Üzerinde Bir Araştırma. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Volume 1, S: 89-101, Tekirdağ. 

Bellitürk, K., 2011. Edirne İli Uzunköprü İlçesi Tarım Topraklarının Beslenme Durumlarının Belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 8 (3): 8-15, Tekirdağ. 

Bellitürk, K., Şinik, E. ve Karakaş, Ö., 2012. Edirne İlindeki Asit Karakterli Toprakların Beslenme Durumlarının İncelenmesi. (Uluslararası Katılımlı) I. Ulusal Hümik Madde Kongresi, 6-9 Haziran, Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, Sakarya, 14 (1): 207-215.
Bellitürk, K., 2012. Tarım Toprakları İçin Toprak Analizleri ve Gübrelemenin Önemi. N.K.Ü. Ziraat Fakültesi, El Kitabı, 20 sayfa, Tekirdağ. 


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə