Oğlanlar və qızların ali təhsil sisteminə gəlməsinin gender tədqiqatı




Yüklə 1.71 Mb.
səhifə28/28
tarix21.04.2016
ölçüsü1.71 Mb.
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   28

Magistraturadan sonra öz həyat yolunu (ixtisas üzrə işləmək, təhsil, tədqiqatlar) daha aydın şəkildə oğlanlar təsəvvür edir Təxminən sorğunun 72% qız iştirakçıları magistraturadan sonra işləmək, ixtisasını artırmaq, oxumaq niyyətində olduğunu bildirmişdilər. (oğlanlardan bunu 63%-i bildirdi).

Öz ixtisasını dəyişdirmək fikrini təqribən beş nəfərdən biri bildirmişdi.


VII. Naxçıvan Muxtar Respublikasında təhsildə

gender amilinin tədqiqatının nəticələri

Naxçıvan MR-də sorğuya Naxçıvan dövlət Universitetinin 151 nəfər tələbəsi (I və II kurslar) cəlb edilmişdir. Tədqiqata aid bəzi məlumatları aşağıdakı cədvəldə gətiririk.



Cədvəl

Beləliklə, sorğu iştirakçıları dörd istiqamət üzrə tədqiq ediləcəkdir: İxtisas istiqaməti, tədris işhi, yaş, cins. Qeyd edilən istiqamətlər üzrə qrupların göstəriciləri artıq müəyyən edilmişdir.



Cədvəl

Naxçıvan Dövlət Universitetinin tələbələri ixtisasın seçilməsində onlara təsir edən amillər sırasında daha çox aşağıdakıları göstərirlər: 1) valideynlərin məsləhəti; 2) ixtisasın prestijliyi; 3) ixtisasın faydalılığı (növbəti cədvəlin sonuncu sətrinə bax):



Cədvəl

Üçüncü suala verilən cavablardan görünür ki, qızların təhsil almaq zərurəti heç kəsd ə şübhə yaratmır.



Cədvəl

Növbəti cədvəldən göründüyü kimi, qızların ali məktəbdən xaric edilməsinin səbəbi – ailə qurmaq və ana olmaqdır (86%).



Cədvəl

Naxçıvan Dövlət Universitetinin sorğu iştirakçılarının 72%-i hesab edir ki, onlara məlum ailələrdə təhsil almaq mənasında nə oğlana, nə də qıza üstünlük verilmir. Hər ikisinin savadlı olması vacibdir. Bu münasibət müxtəlif sorğu qruplarında dəyişilmir. Yenə də qeyd edək ki, 34% oğlan-respondent ailədə oğlanın təhsilinə daha çox əhəmiyyət verildiyini qeyd etmişdir (qızlardja bu rəqəm – 9,2%-dir). Yəqin ki, oğlanların oxuması daha sərfəlidir):






S. 5

Oğlanlara təhsil almaq sahəsində imtiyazların olmasını təsdiqləyən lər (16% sorğu iştirakçıları, oğlanlar) bunun aşağıdakı səbəblərini göstərmişdilər:

Orta hesabla

S.6

Göründüyü kimi, əsasən ailəni saxlamaq (36,48%), ailənin başçısı olmaq (23,5%) kimi səbəblər əsas gətirilir.

Oğlanlar və qızların baxışlarında fərq daha bir məsələdə gözə çarpır: başqa şəhərdə qızların oxumasına 59,1%, oğlanların isə – 87,8% valideyn öz razılığını verə bilərdilər.



Orta hesabla

S.7

Sorğu iştirakçılarının müxtəlif kateqoriyaları tədrisdə çətinliklərlə rastlaşdığını göstərmişdilər (43%). I kursun tələbələrində çətinliklər IV kurslarda( 48,3% nisbətdə) bir qədər azdır (39,6%). Ümumiyyətlə, bu fərq bütün ali məktəölərdə müşahidə olunur. Görünür ki, əsas səbəb burada – oxumaq prosesinin getdikcə mürəkkəbləşməsidir, başqa amillərin rolu da var.




S.8

Sorğu iştirakçılarının əksər hissəsi (79,5%) müəllimin cinsi mənsubiyyəti ilə dərsin keyfiyyətini əlaqələndirmir. Qalanları isə qadın-müəllimlərə üstünlük verir. Ümumiyyətlə, qadınları kişilərə nisbətdə üç dəfə daha çox qeyd edirlər.

Orta hesabla

S.9

Sorğu iştirakçılarının mütləq çoxluğu (87,3%) müəllimlərin tələbkarlığını (oğlanlara və qızlara nisbətdə) fərqləndirmirlər, yalnız 12,2% tələbə – oğlanlar hesab edirlər ki, müəllimlər oğlanlara qarşı daha çox tələbkardırlar (qızların yalnız 4,6%-i özü haqqında belə düşünür).

Orta hesabla

S.10

Onu da qenyd etmək lazımdır ki, sorğu iştirakçılarının təqribən 30%-i hesab edirlər ki, tələbələrin biliyin qiymətləndirilməsində cinsi mənsubiyyətin müəyyən təsiri var. Kursdan-kursa bu fikir yuksələn xəttlə fərqlənir (23,1%- I kursda, 40% - IV kursda).

Orta hesabla

S.11

Təbiidir ki, oğlanların və qızların cəzalandırılması məsələsində əvvəldən qeyd etdiyimiz vəziyyət mövcuddur: eyni intizam pozulm ası halına görə oğlanın daha ağır cəzalandırılması ehtimalını (37,1%; qızların isə – 4%) göstərilmişdir. Bununla belə sorğu iştirakçılarının yarıdan çoxu (orta hesabla – 58,9%) hesab edir ki, bu cəzalandırma hər iki halda eynidir.

Orta hesabla

S.12




Orta hesabla

S.13

14-cü suala olan c=avabların təhlili göstərir ki, ali məktəbdən xaric olunması və yaxud oxumamasının qızlar üçün əsas səbəb- ailə qurandan sonra oxumaq qadağan (42,4%), uşağın anadan olması (40,5%) olmuşdur. Üçüncü səbəb - təhsil haqqının ödənilməməsidir (9,5%). Beləliklə, Naxçıvan tələbələrində ali təhsildə yaranan fasilələrin səbəbldəri digər regionlardakılardan heç də fərqli deyildir.

Orta hesabla

S.14

Peşə yönümü məsələsi, yəni bakalavr ixtisasının davam etdirilməsi burada 64,2% həddlərindədir. Humanitar sahənin nümayəndələri bu məsələdə təbiətşünaslıq və texniki sahələr nümayəndələrinə nisbətdə daha əzmkardırlar.

Orta hesabla

S.15

Bununla belə, təbiətşünaslıq sahəsi, mühəndislər nümayəndələri sırasında magistraturanı seçənlərin sayı (76,1%), humanitar sahəsi nümayəndələrindən (66,7%) üstündür. Qızlar magistraturanı daha çox arzulayır (72,7%) (bax: oğlanlarda – 65,9%). Yaş artdıqca, magistraturada oxumaq həvəsi də azalır (16-18 yaş hədlərində) bunu 81% hallarda qeyd edir; 21-23 yaş həddlərində olanlar isə – yalnız 57,5% hallarda).

Orta hesabla

S.16

Tələbələr tam əmindirlər ki, magistraturaya qəbul zamanı cinsi mənsubiyyətin burada heç bir təsiri olmayacaqdır. Yalnız bir neçə oğlan (19,2%) hesab edir ki, oğlanlara üstünlük verilməlidir (qızlar sırasında öz üstünlüyünü düşünənlər dah azdır – 3,6%).

Orta hesabla

S.17

Naxçıvan tələbələrinin 68,9%-i hesab edir ki, gələcək işi bakalavr yox, magistr pilləsində aldığı ixtisasla bağlı olmalıdır. Qızlar və oğlanlar bu fikirdə həmrəydirlər.

Orta hesabla

S.18


VII. Ali məktəblər üzrə aparılan təhlilin nəticələrinin müqayisəsi

Universitetlər üzrəaparılan tədqiqatların müqayisəsi aşağıdakı cədvəldə təqdim olunmuşdur:



Cədvəl

Göründüyü kimi, peşə seçimində onun cəmiyyətdə nüfuzundan irəli gələn tələbələr İdarəetmə Akademiyasında (65,1%), Dövlət Pedaqoji Universitetində (53,7%), Xəzər Universitetində (48,3%), Qərb Universitetində (39,3%) oxuyurlar.

Belə bir hal da gözə çarpır ki, sorğu iştirakçıları xalis «qadın» və yaxud xalis «kişi» sənətləri frəqləndirmirlər (baxmayaraq ki, bəzi ixtisaslarda oxuyanların əksəriyyəti ya qız, ya da oğlandır).

İdarəetmə Akademiyasında, Neft Akademiyasında, Mingəçevir Politexnik İnstitutundan olan sorğu iştirakçılarının 42-43%-i hesab edir ki, ali təhsil almaq hüququ oğlanlar üçün daha önəmlidir.

Slavyan Universitetinin tələbələrinin əksəriyyəti (61,1%) oğlanlar üçün ali təhsilin daha zəruri olmasının səbəbini gələcəkdə ailəni dolandırmaq vəzifəsində görürlər.

Tədris prosesində problemlər daha çox hansı ali məktəbdə yaranır? Sorğu göstərdi ki, siyahıya BDU (65,6%), «Xəzər» (59%) və Neft Akademiyası (53,1%) başçılıq edir. Daha az problemlər Slavyan Universitetində (28,2%), İdarəetmə Akademiyasında (29,8%) və Qərb Universitetində (33%) mövcuddur.

Müəllim-qadınlar Dövlət İdarəçiliyi Akademiyasında, Qərb Universitetində, bir də Mingəçevir Politexnik İnstitutunda daha az bəyənilir.

Bakalavr pilləsindən sonra təhsilini davam etdirmək arzusunu daha çox Dövlət İdarəçiliyi Akademiyası (84,2%), Qərb Universiteti (73,3%) və BDU (74%) tələbələri bildirmişdilər. Müəllim peşəsinə cəmiyyətdə tələbat olduğundan, belə arzusunu Azərbaycan Pedaqoji Universitetinin tələbələri daha az ifadə etmişdilər (57%).

Peşə seçiminin Qərb Universitetinin tələbələri dönə-dönə təsdiqləmişdilər: 93,3% sorğu iştirakçıları magistraturanı bitirəndən sonra həmin ixtisas üzrə işləmək arzusunu ifadə etdilər.

Nəhayət, «gender» anlayışı ilə bağlı sorğu nəticələrinə müraciət edək. Bu sözün mənasının nisbətən ətraflı şərhini Dövlət İdarəçilik Akademiyasının (84,2%), Dövlət Pedaqoji Universitetinin (69,4%) və BDU-nun (61,5%) tələbələri vermişdilər. Digər ali məktəblərdə bu suala cavab verənlərin sayı yarıdan az olmuşdur.


IX. Mərkəz (paytaxt) region baxımından gender məsələlərinə münasibət

Aşağıda verilən





1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   28


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə