MÜqayiSƏLİ ƏDƏBİyyat: ƏDƏBİyyat və MƏDƏNİYYƏTLƏRDƏ İstorioqrafiYA: MİF, ƏDƏBİyyat və tarix arasinda




Yüklə 1.64 Mb.
səhifə8/11
tarix23.02.2016
ölçüsü1.64 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Saddik Mohamed Gouhar

(PhD – Indiana University –USA)

Professor and Chair of the English Literature Department

United Arab Emirates University

RE-WRITING THE HISTORICAL NARRATIVE OF THE ARAB-ISRAELI CONFLICT ROTH'S THE COUNTER-LIFE /OPERATION SHYLOCK AND KANAFANI'SPALESTINE'S CHILDREN
According to Hyden Whiteall historical narratives are fictions that could be altered and modified. The paper examines the representation of the Question of Palestine in the novels of the American author Philip Roth and the Palestinian novelist , GhassanKanafani in order to explore complicated historical and political trajectories . The paper critically investigates the authors' works in order to reveal complicated entanglements in terms of the ideology and attitudes shaping their historical and aesthetic visions. The paper argues that the Palestinian novelist incorporates reconciliatory-counter narratives deploying positive Jewish images challenging conservative local literary discourse and paving the way for a new era of sympathetic Jewish literary images in Arabic literature. Kanafani not only engages Palestinian suffering and displacement but also engages the Jewish history of Diaspora and genocide . Roth’s fiction, which engages the question of Palestine and which is expected to reflect the author’s attempt to introduce a balanced view of the history of the Arab-Israeli conflict is undermined by a narrative strategy that favors the victor and deprives the victim from entering the text except as a non-person or a decadent oriental. An application of Edward Said's “contrapuntal reading” to Roth’s texts reveals that the author’s tendency to offer a neutral presentation of the history of the Middle East conflict is thwarted by a hegemonic master narrative - originated in Orientalism and western imperialism - that either removes the Palestinian subaltern out of the fictional text or conflates him with a status of cultural inferiority and barbarism by assigning him a role which conforms to his image in the colonial taxonomy of inferior races. The incidents of Roth's novels are historicized by a narrative mechanism and a hegemonic discourse which confine the colonized to the historical ghetto of barbarism and fanaticism replacing what Hayden White calls " the discourse of the real" with that of "the imaginary" in order to make the latter desirable and render history consumable.

Sədaqət Əsgərova

(Azərbaycan)
QADIN TARİXİ KONTEKSTDƏ
Bədii düşüncədə insanı dərk tarixən müxtəlif şəkildə təzahür etmişdir. Buna görə də qadın və onun xarakteri, gözəlliklərinin etik-estetik qavranılması xüsusiy­yət­ləri insanların və onun yaşadığı zaman və məkanla bağlı ideya-mənəvi görüş­lər­dən asılı olaraq dəyişikliyə uğramışdır. Bu proses hər bir tarixi dönəmdə qadını yeni­dən dərketmə, duyma və bədii dəyərləndirmə əsasında formalaşmışdır. Qadının etik-estetik dəyəri, bədii funksiyası poeziyanın mərkəzi obrazı olan insana münasibətdə zəngin məzmunluluq kəsb etməklə yanaşı, qadın özü seçilən bir poetik obraza çevrilmişdir. Tarixi ənənələrimizə bağlı olan tənqidi realist poeziyamızda bu tendensiya yeni keyfiyyət dəyişmələri ilə diqqəti cəlb edir. Həmin dövrdə qadına qarşı dəyişilən maraq və münasibət bilavasitə onunla sıx bağlı olan mövzuların bədii həllinə də köklü təsir etdi. Qadının insanı dəyərləndirmə vasitəsinə çevrilməsi yaradıcı təfəkkürdə qadına qarşı dəyişilən marağın ən xarakterik cizgilərindən ol­du. Tənqidi realist poeziyada qadının real vəziyyətinin duyumu və görümü M. Ə. Sabir, Ə. Nəzmi, Ə. Qəmküsar, C. Cabbarlı kimi şairlərin yaradıcılığında fərdi üslubi keyfiyyətlər qazanaraq ifadəsini tapdı.

Dünya müharibələri və inqilablardan başqa elmi-texniki tərəqqi dövrü kimi səciyyələnən XX əsr qadınların taleyini dəyişdirdi. Qadının siyasi hüquq və azad­lıq­ları XX əsrdə heç bir zaman görünməmiş dinamika ilə inkişaf etməyə başladı. Müasir dövrdə qadın və kişi arasında mövcud olan funksiyalar tipinin dəyişməsi və yeniləşməsi köhnə stereotiplərin dağılmasının mürəkkəb prosesi kimi üzə çıxır. Dünyada və cəmiyyətdə baş verən əsaslı dəyişmələr yeni tipli oxucu və müəllif­lə­rin formalaşmasına yol açır. Tənqidi realizm və onun özü ilə gətirdiyi zəngin sati­rik obrazlar qalereyası da bu dəyişmənin nəticəsi idi. Bu dəyişmədədilbər “anyalara”, “sonyalara” çevrilməyə başladı. Qadın klassik ənənəvi poeziyadan satirik mühitə keçərək maraq doğurdu.



Севиндж Иманова

Сотрудник научно-исследовательской лаборатории

«Тюрко-славянские связи», Бакинский славянский университет

ЛЕНИ РИФЕНШТАЛЬ – «ПОСЛЕДНЯЯ ИЗ НИБЕЛУНГОВ» (ПО КНИГЕ ОДРИ САЛКЕЛД «ЛЕНИ РИФЕНШТАЛЬ»): ЧЕРЕЗ ДОКУМЕНТАЛЬНУЮ РЕАЛЬНОСТЬ К РОМАНУ-БИОГРАФИИ
Автор книги «Лени Рифеншталь» Одри Салкелд, английский журналист, сценарист и историк, именует свою героиню «королевой Нибелунгов» и «Последней из Нибелунгов». Такое сравнение с королевой героического эпоса вызывает интерес к этой личности.

Хелена Амалия Рифеншталь (1902-2003) – самобытная и яркая немецкая жен­щина, танцовщица и актриса, кинорежиссёр и фотограф, получившая всемирную извест­ность, благодаря документальным фильмам «Триумф Воли» (1934) и «Олим­пия» (1936), премьера которых состоялась 28 марта 1935г. и 20 апреля 1938 г. в кинотеатре «Уфа-Паласт ам Цоо».

Как невозможно вместить жизнь в какие-либо рамки, так и искусство безгранично в своих возможностях. Этим объясняется выход за грани общепринятых стереотипов и правил в жанрах литературы и искусства. Так и документалистика, являющаяся публицистической оценкой автором реальных лиц, событий и явлений, может приобретать и художественное значение. Работая по заказу Адольфа Гитлера над картиной о нём – «Триумф воли» – Лени Рифеншталь задалась целью создать не хронику, а именно художественное полотно. Фильм стоил ей двух лет психиатрической клиники и 30 судебных процессов, через которые Лени Рифеншталь довелось пройти после Потсдамской конференции (июль-август 1945) и решения Контрольного Совета (окт.1945) о проведении Дена­цификации, предусматривавшей уничтожение нацизма в Германии, привле­чение к суду лиц, виновных в военных преступлениях и т.д.

Есть ли грань между государством и искусством, между художником и политиком?

Одри Салкелд писала, что «не виделось возможности отделить её искусство (Рифеншталь – И.С.) от тоталитарной пропаганды <…>. Есть ли на свете спра­ведливость?» (Салкелд О. Лени Рифеншталь. М., Эксмо, 2007, 448с., С. 30), – вопрошает автор. Ей хотелось восстановить через роман-биографию документаль­ную реальность, какой бы она ни была.

Сегодня, спустя годы после Второй мировой войны и предшествовавших ей событий, обращение к творчеству Лени Рифеншталь приобретает новый смысл: в контексте соотношения документа и исторического факта, истории как выражения памяти, и истории, отраженной в литературном тексте.



Sevinj Bakhysh,

London, UK

ALEXANDER THE GREAT – FICTIONAL VS. HISTORICAL
Alexander the Great was a subject of historical and fictional narratives for more than 2000 years.

In the present essay we will outline several issues:

• historical, fictional and religious sources describing Alexander of Macedonia

• his personal qualities, which were mostly the subject of a fictional narrative vs. historical objectives and achievements

We also try to find the origins of mythical exploits of Alexander in historical narrative, establish the links between historical portrayals and legendary figure; compare

him with other great mythical or epical figures of the past.

For our historical research we use mostly five main survived primary sources: the accounts of Arrian, Plutarch, Diodorus, Curtius and Justin and some modern studies.
Narrative about a fictional Alexander will be based mostly on his image in the Alexander Romances, the Iskandar-nameh by Azerbaijani poet Nizami and Quranic verses about Dhul-Qarnayn.

Севиндж Рзаева

доктор философии, доцент

Заведующая кафедрой немецкой филологии,

БСУ


 

Сопоставление вымышленного и художественного текстов

 

          Вымысел не является противоположностью реальности; вымысел представляет собой в рамках художественного произведения своеобразное сообщение об этой реальности. Изобразительные знаки художественного текста, который всегда является вымышленным, является означающими, организованные по определённой схеме; они дают указания, в соответствии с которыми должны создаваться означаемые. Таким образом, художественный текст существует лишь в сознании читателя. А это значит, что вымышленный писателем текст является, прежде всего, способом коммуникации между художником слова и читателем, а также актом чтения. Процесс чтения неизбежно порождает разнообразные подходы к тексту; текст формально остаётся неизменным, однако содержательно (в сознании читателя) постоянно изменяется. Известный немецкий ученый Вольганг Изер особенно подчёркивает диалектику статичности-динамичности художественного текста.



Каждое новое знакомство с художественным текстом со стороны читателя открывает для него новую перспективу. Понять текст – значит войти внутрь ситуации, возникающей между этим текстом и его читателем, ибо, канал коммуникации предполагает в обязательном порядке «обратную связь» (Изера), которая позволяет читателю воссоздать текст, исходя из собственного жизненного опыта, эрудиции и т.п.

Shafag Dadashova,

Qərb Universiteti, Bakı

SELF-IDENTITY AND SEARCH OF INTERNAL CULTURE
The report will be devoted to the analysis of self-identity in Azerbaijani emigrant writer Banin’s autobiography. The author doesn’t feel her being a part of the culture.

The autobiography depicts the author’s search of self. Through Banin’s writing the reader witnesses differences between Eastern and Western cultures not from books on history, not from outside, but from a part of these cultures.

Human psyche is in eternal search of self. Human mind doesn’t stop wondering how it would be, if it had chosen a different way in diverse periods of life. Retrospection reveals the meaning of the past events, assessing and reassessing the past attitudes and values. Present day reality is changing rapidly, it always has done, but for each generation it appears to be speeding up.

Now in the period of globalization the borders are transparent, what enables the nations to know each other closely. Autobiographies are the best source for getting in touch with a human psyche, collective subconscious and collective values.



Салида Шарифова  Шаммед кызы

кандидат филологических наук

старший научный сотрудник Института Литературы им. Низами

Национальный Академии Наук Азербайджана

СМЕШЕНИЕ РОМАНА С ДОКУМЕНТАЛЬНЫМИ ЖАНРАМИ

(ДОКУМЕНТАЛЬНОСТЬ КАК МЕТОД И ФОРМЫ СМЕШЕНИЯ)
Жанровое смешение в документально-художественной литературе раскры­ва­ет­ся через понимание документальности как художественного метода. В зави­си­мо­сти от характера жанрового смешения выделяются четыре группы документально-художественной литературы.

К первой группе относятся те формы проникновения документальных жан­ров, когда жанровые признаки романа подвергаются трансформации, обычно приводя к появлению подвида романа.

К данной группе можно отнести следующие формы взаимодействия доку­мен­та и романа:

- сохранение основной событийной канвы, о котором свидетельствует доку­мент (исторический факт), при вводе в художественное произведение побочных вымы­шленных сюжетных линий и побочных сцен;

- исключение художественного вымысла на фоне чего автор включает документ в текст или в событийность романа.

Ко второй группе относятся формы взаимодействия, не приводящие к появ­ле­нию отдельного типа романа, но трансформирующие содержание романа. В дан­ную группу входят такие формы как:

- основательная художественная переработка документа (исторического факта), в результате чего «документализм» отходит на второй план, определяя лишь основу событийности художественного произведения;

- использование документов (исторических фактов) для построения второс­те­пен­ных сюжетных линий, необходимых для полного раскрытия авторского замысла;

- включение документа в целом в художественное произведение целиком (например, решений органов государственной власти, общественных и партийных структур, переписки и т.д.), что оказывает влияние на фабулу и идейную основу художественного произведения.

Третью группу составляют формы взаимодействия документальных и худо­жест­венных жанров, когда структурно художественное произведение сохраняет элементы документального жанра, а содержательно–включает элемент художест­вен­­ности. Данная форма взаимодействия документальных и художественных жанров часто приводит к появлению трансграничных, переходных жанровых конструкций.

Четвертую группу составляют различные вариации включения автором в художественные произведения псевдо документов, которые используются для раскрытия авторского замысла, но преподносятся читателю как реально существующие документы.

Simuzər İsmayılova

AMEA Nizami adına Ədəbiyyat

İnstitutunun Ədəbiyyat nəzəriyyəsi

şöbəsinin aparıcı elmi işçisi,

filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

AZƏRBAYCAN POEMALARINDA TARİXİ

MÖVZUNUN İŞLƏNMƏSI
Poema janrı XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində mühüm yerlədən birini tutmuşdur. Bu dövrdə Azərbaycan poeziyasına müraciət heç də təsadüfi deyildir. Müasir həyatın çatışmazlıqlarını tənqid etməyə cəsarəti çatmayan şairlər keçmişin timsalında mənəvi yaramazlıqları qamçılayırdılar. Əsrin birinci yarısında bir sıra tarixi poemalar yaranmışdır. H.Sanılının “Namus davası”, M.Rahimin “Qaçaq Nəbi”, S.Vurğunun “Aslan qayası” və s. poemaların süjeti tarixi hadisələri əks etdirirdi.

Əsrin ikinci yarısında isə Azərbaycan şairləri tarixi idealizə etmir, onun zid­diy­yət­lərlə dolu mənzərələrini xarakterik süjetlər vasitəsilə əks etdirməyə çalışırdılar. R.Rzanın “Füzuli”, “Xalq şairi”, “Son gecə”, B.Vahabzadənin “Şəbi-hicran”, “Ağlar güləyən”, Qa­bilin “Nəsimi”, N.Həsənzadənin “Heybədə gəzən şeir”, “Zümrüd quşu” və s. poemaların da süjeti tarixi hadisələri əks etdirir. Şairlər daha çox yaşadıqları dövrlə səsləşən hadisələrə müraciət edir, öz əsərlərinin süjetini həmin tarixi faktlar əsasında qururdular.

60-cı illərin sonu, 70-ci illərin əvvəllərində yaranan tarixi mövzulu poemalar içərisində Qabilin “Nəsimi” (1964-1973) əsərini xüsusi qeyd etmək lazımdır.

Əsərdə Nəsimi yaşadığın dövrün ziddiyyətləri içərisində təsvir olunmuş, elə buna görə də onun xarakteri ətraflı açılmışdır.

R.Rzanın “Son gecə” poeması da Nəsimiyə həsr olunub. Bu poemada R.Rza qətlə məhkum edilmiş Nəsimini ömrünün son gecəsində keçirdiyi hissləri, onun düşüncələrini ön plana gətirməklə bu tarixi şəxsiyyətin xarakterini açmağa çalışır.

R.Rza öz poemalarında Nəsimi ilə yanaşı M.Füzuli, M.Ə.Sabir, N.Nərimanov, M.Müşfiq kimi tarixi şəxsiyyətlərə onların sənətkar talelərinə də müraciət edirdi. Şair poemalarında əzəmətli tarixi simaların insan səadəti naminə mübarizəsini göstərirdi. Bu poemalar içərisində 37-ci il qurbanı, nakam şairimiz M.Müşfiqə, onun parlaq həyatına həsr olunmuş poema daha diqqətə layiqdir. Burada şair öz qəhrəmanının taleyi vasitəsi ilə 30-cu illər cəmiyyətinin faciələrini göstərmişdir, insan şəxsiyyətinə divan tutulması ön palana çəkilmişdir.

Ümumiyyətlə Azərbaycan ədəbiyyatında poemaya maraq həmişə güclü olmuşdur. Bu da təsadüfi deyildir. Çünki, poema bütün dövrlərdə aparıcı janr kimi diqqəti cəlb etmişdir.
Solmaz Həyatova

AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun

Yeni dövr Azərbaycan Ədəbiyyatı böyük elmi işçisi, filologiya şöbəsinin üzrə fəlsəfə doktoru


X.XÜRRƏM YARADICILIĞINDA BALKAN MÜHARİBƏLƏRİ
20-ci yüzilin ilk on illərində Azərbaycan ədəbiyyatının biçim və məzmun baxı­mın­dan yeniləşməsində, zənginləşməsində istedadlı şair və nasir Xalid Xürrəm Səbri­bəy­zadənin sözün gerçək anlamında böyük əməyi olub. Yalnız Azərbaycan və Türkiyənin deyil, eləcə də bütün dünya Türklüyünün, bütün müsəlman xalqlarının maariflənməsi, işıqlanması və istiqlaliyyəti işində X.X.Səbribəyzadə az vaxt içində qələmiylə çox dəyərli işlər görmüşdü. Onun istər şeir yaradıcılığında, istərsə də nəsr və publisistikasında millətinin həyat, varolma məsələləri qarşıya qoyulur, çözümünə yollar axtarılırdı.

Xalid Xürrəm “Şəlalə”nin redaktoru olduğu dövrdə Balkan savaşı bütün azğınlığı ilə baş alıb gedirdi. Onun lirik-romantik şeirləri, həssas, çevik publisistikası Balkan müharibələrinin iç üzünü , gedişini, məqsədlərini dərgi və qəzet səhifələrində bütün aydınlığı ilə işıqlandırırdı. Bu məsələ ilə bağlı daha sağlam və aydın ictimai fikrin yaranmasına yardım göstərirdi.

Balkan müharibələri Azərbaycan və Türkiyə ədəbi mühitlərinin bir-birinə yaxınlaşdıran, türk millətçiliyini qüvvətləndirən ən güclü bir amil idi. Osmanlı və Rusiya türklərinin mədəni-mənəvi birliyi bu dönəmdə ən yüksək səviyyəyə çatır. Ədəbiyyat da bu mərhələdə milli duyğuların, ağrıların tərcümanı oldu.

Azərbaycanda Ənbər Paşa milli qəhrəman kimi qəbul edilmiş, romantik ədəbiy­yatda onun obrazı yaradılmışdır. Heç təsadüfi deyil ki, X.Xürrəm də bu müharibəyə biganə qalmamış və özünün “Ədirnə” adlı şerini, türk millətinin milli qəhrəmanı Ənbər Paşaya həsr etmişdir.

1913-cü ilin yanvar ayı dost və düşmən gözlərin ədirnəyə yönəldiyi, onun diqqət mərkəzində olduğu aylardandı. Başda Şükü Paşa olmaqla ədirnənin müdafiəsi davam etməkdə idi. Bu günlərin birində “İqbal” qəzetinin 7 yanvar 1913-cü il tarixli sayında X.X.Səbribəyzadənin “Ədirnə” adlı şeiri də dərc olunur1.

Tarixdən də bəllidir ki, ədirnə 1828-1829 və 1877-1878-ci illərdə Türk – Rus müharibələrinə məruz qalmış, sonda isə yenidən azadlığa qovuşmuşdur. X.Xürrəm şeirin başlanğıcında ədirnənin o qəmli günlərinin belə təsvir edir:

Ey şəhri – qədim, ey əzəli hüzni-mücəssəm!

Çöhrəndə nədən afəti qəm böylə mürəssəm?

Məmur olalı, olmadın azadi-ələm hiç?

Qüdrətmi dedi? Söylə! Sana zəhri-vəğayiç!

Kİ, bu məablər ətrafını al qanlara saldı,

Kİ, cismini atəşi – bəd təxribinə aldı.

X.X.Səbribəyzadə Ədirnənin bədii-simvolik obrazıyla türk milli ruhunu, psixologiyasını, zülmə, haqsızlığa yenilməzliyini ifadə edirdi. Ədirnə - tarixin gözəl yadigarı, döyüşən şəhəri, türkün yenilməz vüqarı, çöhrəsində “hüzn və hüsnün tərsim” olunduğu bir türk eli, bir türk diyarıdır. X.Xürrəmin “Şəlalə”nin müxtəlif nömrələrində Balkan müharibəsinə “Ədirnə”dən savayı “Zübeydə xanım”, “İntiqam” şeirləri də çap olunmuşdur. X.Xürrəmin “Şəlalə”nin 9 noyabr 1913-cü il tarixli 40-cı sayında çıxan “İntiqam”2 adlı şeiri də şairin ürək yanğısı ilə son cavabı idi. Şair deyirdi ki, “Kədərimə”, “çətin günlərimə səbəb olanlara, söylə bir ürfə, adət ənənəyə düşmənəm”. Bu kimi şeirlərində şair türklüyün mənəvi özəlliklərini, onun ideallarını qüdrətli gələcəyə inamını ifadə edirdi:

Ey millətin qaniçici düşməni, canı,

Baisi – həmən!3

Yapdıqlarını yapmadı, yapmaz da ədani,

Ürfünə xəsmən!4

Mənsub olduğu millətin ağrı-acılarına biganə dala bilməyən Balkan müharibəsinə həsr etdiyi şeirlərində düşmən obrazlarının xislətini, onun vəhşi, yırtıcı simasını, əllərinə keçən nə varsa dağıtmaq, xarabazara çevirmək, ölüm daşıyıcıları olduqlarının açıq və qəzəbli bir dil ilə, ürək ağrısı ilə qələmə alırdı.

X.Xürrəmin Balkan müharibələrinə həsr etdiyi şeirlərində Türklüyün mənəvi özəlliyini, onun idealını, qüdrətli gələcəyə sönməz diləklərini ifadə edir, onu gözəlliyə səsləyir və bir simvol mahiyyəti daşıyırdı.

София Ломидзе,

Тбилисский государственный университет

им. Ив. Джавахишвили. Тбилиси. Грузия

Магистратура; гуманитарный факультет

Специальность: теория перевода и переводческая практика,

перевод широкого профиля (русский язык)

Индивидуальный доклад

ОБРАЗ БОГИНИ ОХОТЫ В ГРУЗИНСКОМ ЭПОСЕ
Являясь сверхсложной социальной системой, духовная культура каждого народа многообразна в своих проявлениях и для ее научного осмысления необходима сложная систематическая работа. Исследование эпоса, отражающего всю совокупность исто­ри­ческой жизни народа, является одной из важнейших проблем фольклористической науки. Архаический эпос обобщает историческое прошлое посредством языка и концеп­ций первобытных мифов, следуя при этом во многом за указанной традицией первобытного повествовательного фольклора. В архаической эпике выступает достаточно мифо­логическая, дуальная система враждующих племен – своего, человеческого, и чужого, демонского, имеющего хтоническую окраску. Для древней и средневековой сло­весности характерно появление народного героического эпоса. Формирование детализи­ро­ванного повествования сменяет наивно-архаическую поэтику кратких сообще­ний, характерную для мифа, притчи и ранней сказки. Такие большие грузинские эпосы, как эпос об Ами­рани, кавказский нартский эпос, вобрали в себя почти все мифоло­гические сюжеты и мо­тивы. Cамый совер­шенный образ богини охоты Дали пред­стает в эпосе об Амирани и хоро­водных балладах Сванети, а также в дошедших до нашего времени древних син­кре­тических хороводно-ритуальные песнях.

Софья Муджири

Елене Медзмариашвили

Профессоры

Тбилисского государственного университета им. Ив. Джавахишвили

ИСТОРИЯ КАК ВЫРАЖЕНИЯ ПАМЯТИ В ИНТЕРКУЛЬТУРНЫХ ТЕКСТАХ ВЛАДИМИРА КАМИНЕРА
В докладе делается попытка интердисципринарного исследования творчества русско-немецкого писателя Владимира Каминера как автора рассказов литературно-документального жанра. Авторы подчеркивают, что произведения Каминера (“Путешествие в Труляля”, “Моя немецкая книга джунглей”, “Военная музыка” или “Перевозка скота” и т.д.) являются чудестным примером индивидуальной памяти. Фактически его творчество это репрезентация исторических событий и людей, разочаривания в кажущей незыблемой идеологии прошлого, пересмотра многих ценностей и стереотипов.

Центр литературного мира Каминера — Берлин после воссоединения Германии.Основое внимание уделяется отражению межкультурных отношений и проблеме жизни иммигрантов, выходцев из республик бывшего Советского Союза, в этом многонациональном городе. Многие из друзей писателя — турки, вьетнамцы, русские и другие иммигранты представляют собой типичную для Берлинаинтернациональную смесь. Они постоянно в движении: приезжают, уезжают или отправляются в гости. Мотив поездки с логично противоположным полюсом — мотивом оседлости — понимаетса как центральная метафора текстов Каминера.Особый случай путешествия — эмиграция - связывает культурные системы, при этом меняется угол зрения, например, с московского на берлинский.



С темой поездки и миграции связан и второй предмет исследования — вопрос о исторической достоверности повествования Каминера. Рассказчик —живущий в Германии иностранец- русский. Он представляет свои зарисовки —полуреальными-полувыдуманными, которыеразворачиваются не только в Берлине, но и в местах, разбросанных по всему земному шару.Действие рассказов от первого лица происходит висторическом пространстве, в современном и автобиографическом, в области общепринятых клише, этнических стереотипов, “фактообразностей” обыденного знания. Вследствие этого читатель хотя и чувствует неуверенность, но вместе с тем это принципиально неопределимое соотношение “правды” и “стереотипа” — в инерпретации Каминера не предстают как противоположности, а беспрестанно перетекают друг в друга.

Сергей Соколов

Европейская новация наоборот: скифо-сарматский миф в исторической литературе России конца XVII – первой половины XVIII в.
Традиционно считается, что в первой половине XVIII в. в российской историографии под влиянием западноевропейских ученых происходит рационалистический поворот. Действительно, новации, характерные для науки нового времени, проникают в российскую историографию. Однако следует разделять два уровня: на макроуровне, то есть в отношении исторической теории рационализм постепенно вытесняет прочие подходы. В то же время, на микроуровне, на уровне конкретных исторических реконструкций европейское влияние проявлялось по-иному. С конца XVII в. в российской историографии начинается поиск корней славянских народов в античности. Если для древнерусских летописцев интерес к античности ограничивался исключительно сюжетами, связанными с религиозными вопросами, а также с собиранием различных курьезных историй, то теперь основной темой стал этногенез славян. Российская историческая литература обращается к сарматам и скифам, пытаясь среди них отыскать предков славян. Появляются причудливые модели и отождествления: русских начинают соотносить с рокосланами, поляков с сарматами и т.д. Этот интерес российской историографии возникает под влиянием европейской исторической мысли XVI–XVII вв. и является примером заимствования европейской новации. В Европе в тот период общим местом исторической литературы были античные генеалогии народов. Возникший скифо-сарматский миф (привычка обращаться в поисках корней славян к античности), отчасти сохраняется в российской историографии и до сих пор.

Сергей Куделко,

Директор Центра краеведения

имени академика П. Т. Тронько, профессор кафедры, источниковедения и археологии Харьковского национального университета имени В. Н. Каразина
Ольга Вовк

Заместитель директора Центра краеведения

имени академика П. Т. Тронько Харьковского национального университета имени В. Н. Каразина

ЭНЦИКЛОПЕДИЧЕСКИЙ НАРРАТИВ:

ТРАНСФОРМАЦИЯ ЖАНРА
Современную эпоху по праву можно считать новым «веком энциклопедии». На обширном постсоветском пространстве идет активный процесс пересмотра наследия прежних эпох, квинтэссенция которого находит свое отражение в высшей форме академических публикаций – энциклопедиях. Книжные полки наполнены вновь изданными справочными изданиями разного уровня и достоинства, а независимые государства, возникшие после распада СССР, приступили к созданию национальных энциклопедий – как универсальных, так и тематических. К примеру, за последние два десятилетия на полках украинских библиотек появились «Энциклопедия современной Украины» (в 30-ти томах), «Энциклопедия истории Украины» (в 10-ти томах), «Юридическая энциклопедия» (в 5-ти томах) и другие. Данные издания отличаются от своих предшественников не только репертуаром статей, но и стилем изложения. На смену аскетическим справкам советской эпохи (см., например, 2-е и 3-е издание Большой советской энциклопедии и др.) приходят публикации, отличающиеся не только качеством полиграфии, расширением визуального ряда, но и современным нарративом.

Стиль эпохи постмодернизма накладывает отпечаток на эти капитальные труды в том смысле, что в статьи смело врываются художественная речь, образность и декоративность языковых приемов, используются чисто литературные способы подачи материала. Заметно стремление уйти от сухости научного языка к метафоре, от языка цифр и таблиц – к емким характеристикам, усиление аксиологических подходов, тенденция к сохранению авторской речи. Указанные факторы приводят к росту читательской аудитории, однако далеко не всегда подразумевают достаточно глубокую проработку изучаемой проблемы.

На наш взгляд, подобные закономерности могут быть объяснены как с точки зрения методологических трансформаций в современной гуманитарной науке, так и продиктованы внешними условиями социально-экономической среды.
Sergey Lyubichankovskiy

INDIVIDUAL MEMORY AND DIARY

(ON MATERIALS OF THE PERSONAL DIARY OF LEONID BOLSHAKOV)
Long time sociological models dominated in our historiography. Consequence is an insufficient attention to Person. Leonid Naumovich Bolshakov (1924-2004) – the writer, the specialist in literature and history, the professor, the journalist, who kept the diaries within his latest 20 years. There are internal motives of decision-making, psychological features of the author, the relation of the "classical" Soviet intellectual to the Era in Bolshakov's diaries. There is a history of an everyday life of the citizen of the USSR, the inhabitant of the province, the person of intellectual work in these diaries. The subjectivity of this source can become a basis of achievement of documentary accuracy at reconstruction of process of creation and existence of the diary, and also for illumination of the topics connected with a phenomenon of human subjectivity. After all an Person's interior world is subjective reality. Here even the revealed distortions of the real facts become documentary exact testimony of features of social psychology during this or that concrete historical period. And it is a key to the solution of a fundamental humanitarian problem about a role of the Personality in the history.

The research is executed with financial support of the Russian Foundation for Humanities within the RFH research project ««Orenburg Region’s History: scientific and educational website», project No. 12-01-12000/в.



Стефания Ирене Сини

(Универитет Восточного Пьемонта им.

Амедео Авогадро, Верчелли, Италия)
МЕТАФОРЫ И ФИКТИВНЫЕ МИРЫ В ИСТОРИЧЕСКОЙ МЫСЛИ ДЖАМБАТТИСТА ВИКО
Итальянского философа Джамбаттиста Вико(1668-1744)можносчитать однимиз самых интересныхтеоретиковисторизмав раннейсовременности.Его«Новая наука»(1744) -в то же времяфилософскоездание,эрудированныйтрактат по юриспруденции, риторическая речь-имеет в своейосновеповествовательную структуру. Этона самом деле - историяцивилизации, начиная с самого удаленного происхождениядо возраста, в котором разум является доминирующим. Кроме того,«Новая наука»является историейусловий возможностизнания ичеловеческого общества.Такие условия, по Вико, - метафоры,которыепамятьи фантазия певробытных людейтворятиз своего телесно-чувственногоопыта икоторые разворачиваютсявистории.У истоковчеловеческой мысли истроительствацивилизованного мирастояттакимобразом метафоры имифы.КакговоритВико, первые народы «были поэтами, говорившими посредством поэтических характеров», а «сказаниябыли первымиисторияминародов». Мойдоклад посвящен смыслуэтихпоэтическиххарактеров, метафор и мифов, а также ролиповествовательногомышления,пред-логическогои пред-категориального, в строительствемысли исоциальногосожительства, и,наконец,демонстрации парадоксальнойсовременностиидейВико, также в светекогнитивнойтеории оповествовательно-метафорической природечеловеческого разума.

Stefania Irene Sini

Università degli Studi del Piemonte orientale “Amedeo Avogadro”- Vercelli, Italy

Metafore e mondi di finzione nel pensiero storico di Giambattista Vico
Il filosofo italiano Giambattista Vico (1668-1744) può essere considerato come uno dei più interessanti teorici dello storicismo nella prima modernità.La sua Scienza nuova (1744) -al contempo edificio filosofico, erudito trattato giuridico, orazione retorica, presenta alla sua base una struttura narrativa. Si tratta infatti della storia della civiltà a partire dalle origini più remote fino all’età in cui domina la ragione. Inoltre la Scienza nuova è la storia delle condizioni di possibilità della conoscenza e della convivenza umana. Queste sono secondo Vico le metafore che la memoria, la fantasia e l’ingegno dei primi uomini creano a partire dall’esperienza sensibile-corporea e che si dispiegano in racconti. All’origine del pensiero umano e della costruzione del mondo civile vi sonodunque metafore e miti. Come afferma Vico, i primi uomini “furono poeti, i quali parlarono per caratteri poetici” “favole che furono le prime storie delle nazioni”. Il mio intervento intende riflettere sul significato di questi caratteri poetici, metafore e miti, sul ruolo del pensiero narrativo pre-logico, pre-categoriale nella costruzione del pensiero e sulla paradossale modernità delle idee vichiane, anche alla luce delle teorie cognitivistiche sulla natura metaforico-narrativa della mente umana.

Stefania Sini si è laureata in Filologia moderna (Storia della Critica letteraria) all’Università degli Studi di Milano, con la tesi “Voce e intonazione nel pensiero estetico di Michail Bachtin”. Nel 2001 nella stessa università ha conseguito il Dottorato di ricerca in Storia della Lingua e della Letteratura italiana con una tesisu “Retorica e la topica della Scienza nuova” di Giambattista Vico. Nel 2002 ha collaborato con ilParlement des écrivains a Parigi. Tra il 2003 e il 2007 ha collaborato alle Cattedre di Critica e teoria della Letteratura, Stilistica e semiotica e del testo e Letterature comparate dell’Università di Milano. Dal 2004 al 2009 ha anche collaborato alla cattedra di Letterature Comparate all’Università Iulm di Milano. Dal 2009 è Ricercatore e Professore di Letterature comparate all’Università del Piemonte Orientale-Vercelli. Ha lavorato e pubblicato vari saggi sul pensiero russo dei primi decenni del Novecento (Gustav Špet, Grigorij Vinokur), sui Formalisti, in particolare Boris Èjichenbaum, e su Michail Bachtin. I suoi lavori bachtiniani sono apparsi su “Acme”, “Recherches sémiotiques / Semiotic Inquiry”, “Kamen’” e altre riviste scientifiche. La suamonografiaMichailBachtin.Una critica del pensiero dialogico è stata pubblicata da Carocci nel 2011. La sua monografa su VicoFigure vichiane è uscita nel 2005 per LED-Il Filarete. I suoi studi su Vico sono apparsi anche in Russia, come per esempioJazyki i znaki v filosofii Džambattista Viko (Lingue e segni nella filosofia di Giambattista Vico) per “Metafizičeskie issledovanija” diSan Pietroburgo. È stata promotrice e ha fatto parte del Comitato scientifico e organizzativo del Convegno Internazionale “Giambattista Vico alle soglie del III millennio” svoltosi a Mosca presso la Scuola Superiore di Economia, Istituto diStoria e Teoria del Sapere umanistico, dal 29 maggio al 1 giugno 2013.Altri suoi studi riguardano la retorica e l’antropologia della letteratura. Traduce dal russo poesia (Arsenij Tarkovskij, Osip Mandelštam). Insegna Metrica and Retoricaalla Scuola d’Arte Drammatica “Paolo Grassi” a Milano. È partedella redazionedi “Letteratura e Letterature” and of Comitatoscientifico di “Kamen’.Rivista di poesia e filosofia” e diInternational Journal of Humorism. Ha fondato e dirige “Enthymema, rivista internazionale di teoria, critica e filosofia della letteratura” (http://riviste.unimi.it/index.php/enthymema).




Prof. Suat Karantay

Bogazici and Yeditepe Universities

Istanbul TURKEY
In recent decades travel writing has emerged as a powerful tool in the service of the social sciences. Studying travel writing on Ottoman Turkey through memories, impressions, and descriptions of the travelers who were oftenwriters, pilgrims, ambassadors, merchants, explorers, journalists, etc., provides us pertinent information which, in turn, is conducive to the construction of an Orientalist image of Ottoman Turkey. The central contention of Edward Said is that knowledge about the East is not generated through actual facts but through imaginary constructs which construe all Eastern societies as fundamentally similar -- sharing features such as exoticism, eroticism, et al. , which are not shared by Western societies. Said, of course, does not position Turkey within his “Orient” – however, research examining textual representations of OttomanTurkey and the Turks in travel writing may be considered as a useful tool for historiography, since it provides evidence (albeit personal and biased) on both official and daily events – which, in the long run, may help frame historical accounts, along with primary resources such as archival records, newspaper collections, legal documents, etc. Standing at the crossroads of East and West, Turkey has been a center of attraction for travelers, especially in the 19th century, many of whom followed in the footsteps of their predecessors, among them Lady Mary Wortley Montagu who visited Turkey in 1716-1718. Although Montagu’s attitude in her The Turkish Embassy Letterswere sympathetic and admiring, her representations of the Turkish society in the Ottoman era in the eighteenth century, like all Oriental texts,contribute to the process of subjectification through the production of stereotypes and fail to destabilize Orientalist equations.

Südabə Ağabalayeva

Bakı Slavyan Universiteti

Jurnalistika kafedrası

PUBLİSİSTİKADA TARİXİN İZLƏRİ
Kimin yazmasından asılı olmayarq, tarixin yazılmasında subyektiv amillər həmişə iştirak edir. Tarixçinin, salnaməçinin hadisəyə fərdi baxışı var. Cəmiyyətin ən müxtəlif təbəqələri tərəfindən istedadı və nüfuzu təsdiq və qəbul olunmuş Yaradıcı insanın, ziyalının sözü, fikri, mövqeyi ictimai fikrin lokomotivi kimi düşünüldüyündən, onlar da müəyyən mənada salnaməçidir.. Yazıçı içində yaşadığı dövrün mühüm ictimai – siyasi, sosial – mədəni hadisələrinə münasibətini bəzən bədii, bəzən də publisistik dillə bildirir. Istər bədii, elmi, siyasi, ümumən ən müxtəlif baxışları, prinsipləri əks etdirən publisistika fərdin yaradıcı təfəkkürünü cəmiyyətin inkişafına, ictimai şüura təkan verən amillər sırasındadır. Cəmiyyətin, ictimai münasibətlərin elə mərhələləri olur ki, ziyalının sözü aparıcı mövqeyə keçir, publisistika – ictimai - siyasi həyat məsələlərini işıqlandıran ədəbiyyat növü yaradıcılıq anlayışından qabaqda durur. Tarixin izləri həqiqətləri, sənədliliyə söykənməsinə əsaslanaraq, məhz publisistikada daha aydın, dəqiq və etibarlı görünür. Təbii ki, söhbət ciddi , peşəkar yazıçının publisistikasından gedir.Əgər məsələni belə qoysaq ki, bəs, bugünün tarixini, bizim dövrümüzün həqiqətlərini sabaha hansı mənbə daha etibarlı təqdim edəcək, o zaman yazıçı Maqsud İbrahimbəyovun bədii publisistikası ilkin yada düşən mənbələrdən ola bilər.” Azərbaycanın ən müasir tarixinin gerçək fraqmentləri”kimi qiymətləndirilən İbrahimbəyov publisistikasında yalançı vətənpərvərlik tonu,” indi xoşa gəlmək lazımdır, sonrası düzələr” düşüncəsi yoxdur, bu gün düzgün başa düşülməmək nigaranlığı yox, necə acı və ağır olsa da, həqiqət həmişə və hər yerdə öndə olmalıdır – prinsipi var.

Цулейскири Нато Гиоргиевна,

Доктор филологических наук, асоцированный профессор Департамент общей лингвистики, Кутаисский государственный университет им. А. Церетели

СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКИЙ СТАТУС ГРУЗИНСКОГО ЯЗЫКА В ДНЕВНИКОВЫХ ЗАПИСЯХ СУЛХАН-САБА ОРБЕЛИАНИ «ПУТЕШЕСТВИЕ В ЕВРОПУ»
Грузинский писатель, ученый и политический деятель Сулхан-Саба Орбелиани с той целью, чтобы нащупать почву для установления политических связей с Европой в 1713-1716 годах отправился в Европу. Своё путешествие он отобразил в дневниковых записях «Путешествие в Европу». В этом уникальном образце документальной прозы Орбелиани описывает маршрут путешествия: Константинополь – Марсель – Париж – Рим. Автор специально предупреждает читателя о том, что в своей книге не будет писать о том, чего не видел сам. Это придаёт произведению наибольшую достоверность.

В книге «Путешествия» автор говорит о географическом расположении указанных городов, о формах деятельности их населения, политических формациях и т.д. Описание настолько детально, что даёт ясное представление о городской жизни Европы 18-го столетия.

Интересны суждения автора относительно гендерных вопросов в церквях. Во время одного из переездов Сулхан-Саба видел около Мальты грузин. Автор пишет о том, что среди них были абхазцы, имеретинцы, гурийцы, мегрелы, отнятые у татар. Важным является указание на социолингвистический статус грузинского языка. Автор отмечает, что язык ещё хорошо знали, он удивился однако, почему знал грузинский абхазец.

Заслуживает внимания то обстоятельство, что в «Путешествии» детально передано взаиморасположение крупных городов Европы, что даёт интересный материал о политической ситуации 18-го века с точки зрения историографии и картографии.


Tahir Nəsibov

AMEA Folklor İnstitutu

Türk xalqları folkloru şöbəsi
Qeser” və “Koroğlu” dastanlarında tarixi qatlar

Bəllidir ki, şifahi ədəbiyyat janrlarının çoxunda hər hansı bir etno-genetik dünyanın - soyun, xalqın minillərlə sınaqlardan keçmiş, arınıb püxtələşmiş dünyabaxışlarının, dünyaqavrayışlarının, inanclarının təsiri öz əksini tapır. Bəzi folklor janrlarında – onun daha qədim və ibtidai şəkillərində, bu təsirlər minillikləri əhatə etməklə çox dağınıq və məcazi mənalar səviyyəsində özünü qoruyub saxlayır. Dastançılıq ənənələrinin başlanğıcına qədərki mif, əfsanə janrlarının təşəkkül və təkamül dövrlərində isə xalq yaddaşı əsasən kosmosun, təbiətin, mühitin təsirlərini zaman və məkan sərhəddi qoymadan öz təxəyyül dünyasının süzgəcindən keçirərək yaradır. Bu dövrdə gerçək tarixi səbəblərin təsirini müəyyənləşdirmək çox çətindir. Lakin dastançılıq ənənələrinin yaranması ilə xalq ruhu öz təxəyyül dünyasından daha çox gerçəkçi – tarixi səbəbləri, hadisələri, törələri, müəyyən bir dövrə aid davranış normalarını önə çəkir. Buna görə də dastanların yaramnasının iki müxtəlif səbəbdən asılı olmasına baxmayaraq, hər iki halda da xalq ya özünü görmək istədiyi kimi gerçəkliyə uyğunlaşdırıb dastanlaşdırır, ya da öz taleyində baş vermiş hər hansı müsbət, yaxud da mənfi tarixi hadisəni, səbəbi dastan prinsipləri daxilində canlandırır. Qısa olaraq deyilsə, dastanların bütün növlərində tarixi-gerçəkçi təsirlər dolayı və birbaşa olaraq özünü hiss etdirir. Bəzi dastanlarda bu xüsusiyyətlər nisbətən zəif səviyyədə, digərlərində isə çox qabarıq və əhatəlidir. Bu cəhətdən “Qeser” və “Koroğlu” dastanları içində qoruyub saxladığı tarixi qatlarıa görə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dastan yaranma tarixinə görə nə qədər gəncdirsə, tarixilik də onda bir o qədər gerçəkçi və əsaslıdır, yaxud da əksinə, onun qədimliyi yaranmasına təsir etmiş tarixi səbəblərin açılmasını nisbi də olsa çətinləşdirir. Tarixilik cəhətdən “Koroğlu” və “Qeser” arasındakı əsas fərq də yaranmalarına təkan vermiş gerçəkçi hadisələri, səbəbləri yaşları ilə əlaqəli əhatə etmə səviyyəsindədir. Bu cəhətdən “Koroğlu” dastanı yaxın keçmiş zamanın siyasi-hərbi-mədəni həyatını özündə əks etdiyinə görə, təbii olaraq, onda tarixilik qatları daha görünən vəziyyətdədir. “Qeser” dastanı misalında isə qədimliyinə görə artıq daha qədim və geniş xalq yaddaşı məlumatlarını və tarixi münasibətləri incələməyə, qiymətləndirməyə ehtiyac var. Lakin bütün hallarda hər iki dastan qəhrəmanlıq mövzusunda tarixi gerçək hadisələrin, şəxsiyyətlərin təsiri ilə təşəkkül taparaq inkişaf edibdir. Məruzə həmin təsiredici tarixi qatların aşkarlanmasına və müqayisəli tədqiqinə həsr olunmuşdur.



Tahirə Məmməd

fil.e.d. prof.

AMEA Ədəbiyyat İnstitutu Ədəbiyyat nəzəriyyəsi şöbəsi

CƏFƏR CABBARLININ “QIZ QALASI” POEMASI ƏDƏBI CƏRƏYAN, ƏFSANƏ, MIF VƏ TARIX KONTEKSTINDƏ
Bütün klassik sənətkarlar kimi Cəfər Cabbarlının da yaradıcılığının araşdırılması geniş əhatəli müqayisələrdən kənarda mümkün deyil. Ədibin bu baxımdan ən mürəkkəb əsəri “Qız qalası” poemasıdır. Bu əsərin çoxplanlılığı bir tərəfdən şairin çatdırmaq istədiyi tarixi idealla bağlıdırsa, digər tərəfdən mövzuya cəlb etdiyi Qız qalası özü poemadan kənar mənalandırmalar silsiləsindədir – Qız qalası haqda çoxlu əfsanələr, onun bina olaraq tarixən daşıdığı funksiya, “qız qalası”nın arxetip başlanğıcının olub-olmaması, qız qalasının “bacıları” (başqa coğrafiyalardakı qız qalaları) və onlarla arasındakı oxşarlıqlar, “bacılar” haqdakı əfsanələrlə bizim Qız qalası əfsanələrinin müqayisəsi və s. Məqalənin tam mətnində bu mənalar sistemi bir düzümə gətirilərək açılmağa çalışılmışdır. Cabbarlı öz böyük idealı üçün açar ifadə olaraq “qız qalası”nı seçir. Qız qalasının yerləşdiyi ərazilərin coğrafiyasını nəzərdən keçirib, xəritəsini cızsaq maraqlı bir mənzərə ilə qarşı-qarşıya qalarıq. Əfsanələrin tarixi qədim yunan mədəniyyətinə gedib çıxsa da, coğrafiyanın türk-hun mənsubluğu qız qalası arxetipinin türk mifologiyasında axtarılmasına yol çəkir. Uyğur mifologiyasında xaqanın öz qızlarını qalada hamıdan uzaq saxlaması və ata qurd başlanğıcı haqda mifin izləri bu və ya digər səviyyədə qız qalası haqda bütün əfsanələrdə özünü göstərir.

Poema ilk baxışdan əfsanə xarakteri daşıyır və müəllifin özü də qeyd edir ki, bunu ona “qoca bir pir” söyləmişdir. Lakin poemanı kompleks halda araşdırdıqda anlaşılır ki, həmin qoca pir, sadəcə yaşlı bir kişi yox, tarixin simvolik obrazıdır. Qoca pir də daxil olmaqla əsərin bütün obrazları və təsvirləri simvolik plandadır.

Cəfər Cabbarlı yaradıcılığının ən cəlbedici tərəflərindən biri də müxtəlif metod və cərəyanların elementlərini sintezləşdirməsi ilə bağlıdır. Onun əsərlərinin hansı metoda və ya cərəyana aid olmasını müəyyənləşdirmək ədəbiyyatşünaslığımızda ciddi mübahisələrə yol açmışdır. Maraqlıdır ki, əsərləri hər hansı dominantlıqla bir cərəyana aid edildikdə belə, yenə normativdən kənara çıxma, şəbəkəli keçidlər vəziyyətinin izahına ehtiyac yaranır. Poemanın dilini simvollarsız anlamaq qeyri mümükündür. Poemada təsvirlər simvolizmdə olduğu kimi yarı aydınlıq bir çevrədə baş verir; aylı gecə, qaranlıqda parıltılı dəniz, qırpım işıqlar və s. “Qız qalası”nın mənası simvollar arxasında saxlansa da, poemanı tam olaraq simvolizm cərəyanına aid etmək olmur. Çünki simvolizmin əsasında duran başlıca prinsip – fərdin daxili yaşantısını işarələrlə, örtülü bir dillə anlatmaq, bu əsərin zahiri qatında görünən cəhətdir. Əslində isə burada şair simvollardan istifadə etməklə keçmiş tarixin qlobal bir problemini özünün müasir idealının çatdırılmasına yönəltmişdir. Simvolların açılışında qarşılaşdığımız orta əsr yazıçı üçün utopiya və arzuladığı gələcəyin proyeksiyası deyil. Şair burada tarixdən dərs almaq üçün faydalanır. Daha doğrusu, tarixi də tam onun olduğu kimi təqdim etmir, öz ideallarını tarixin çat vermiş güzgüləri üzərinə proyeksalayır. Beləliklə, də əsər əks etdiyi ideala və qoyulan problemə görə romantizmə daha yaxındır.
Milli tarixin orta əsrlərinə şair öz dövrünün itkiləri müstəvisində nəzər salır. Əsərin giriş səciyyəli ilk parçalarında C.Cabbarlı hadisələrin nə qədər əvvəl baş verməsinə işarə edir. Bu işarə onun bütün simvolları üçün açar rolunu oynayır. Məlum olur ki, Qantemir adı ilə Əmir Teymur, Durna adı ilə isə Azərbaycan işarələnmişdir. Müəllifin qəhrəmanlarını və idealını geniş oxucu kütləsindən gizli tutmağa çalışmasının səbəbləri məqalənin tam mətnində əsərin yazıya alındığı dövrün tarixi şəraiti ilə əlaqələndirilərək izah olunur.

Тамар Гучуа
«ЭТНОЛИНГВИСТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РИТУАЛЬНОГО ПОВЕДЕНИЯ МИНГРЕЛИИ В 17-ОМ ВЕКЕ»

Ритуал как языковая игра

(по книге Арканджело Ламберти “Описание Колхиды или Мингрелии)
Путешествие, как один из жанров историографии, является интересным источникомдля лингвистических исследовании. Грузинская литература обильно знакомит нас с подобными произведениями. Предметом исследования в данной работе является книга итальянского миссионера XVII века Арканджело Ламберти “Описание Колхиды или Мингрелии”.

Как известно, Ламберти прожил в Грузии восемнадцать лет и по замечанию специалистов, он был первым европейцем, который описал Мингрелию непонаслышке, а по собственным наблюдениям.

В книге описывается географическое положение Колхиды и ее границы, климат, флора и фауна региона. Рассматривается происхождение населявшего страну народа - колхов, или мингрельцев. Высоким мастерством освещается общественное сословное деление, а также обычаи, нравы и праздники в Мингрелии. Рассматриваются принципы ведения хозяйства - торговля, земледелие и охота.

В сочинении Арканджело Ламберти для нас особенно ценным являются сведения этнолингвистического характера. Он отдельные главы посвящает характеристике ритуальных поведении существующих в Мингрельском обществе, и сегодня, с этнолингвистической точки зрения, их свободно можно назвать языковой игрой. Примечательно, что итальянский миссионер занят детальным описанием и декодированием этих подробностей.В труде автор рассказывает о таких двух древних ритуалах в каждом этносе, как похоронный обряд и брак.

В докладе на конкретных примерах будут рассмотрены и другие ритуальные поведения.
Тамилла Алиева

Доцент кафедры теории литературы

Бакинский славянский университет

ЭНТРОПИЯ КАК ПРОЕКЦИЯВРЕМЕНИ ГЛОБАЛЬНОЙ ТРАНСФОРМАЦИИ КУЛЬТУРНЫХ КОДОВ
История развития художественной литературы отличается сменой культурных эпох. Каждому периоду развития истории искусства и литературы соответствуют свои течения и направления, отличаются борьбой тенденций прогресса и упадка.

Как литературное направление постмодернизм появился в 70-е годы ХХ века на Западе. С появлением постмодернизма в искусстве и литературе появились новые термины и понятия, которые используются для характеристики этой эстетики. Нововведенным термином характеризующий постмодернизм являются понятия энтропия, культурный код, семиотика и другие.



Энтропии впервые было введено Клаузиусом в термодинамике  в 1865 году для определения меры необратимого рассеивания энергии, меры отклонения реального процесса от идеального.

Энтропия — функция, устанавливающая связь между макро- и микро- состояниями; единственная функция в физике, которая показывает направленность процессов. Энтропия — функция состояния системы, которая не зависит от перехода из одного состояния в другое, а зависит только от начального и конечного положения системы.

Понятие «код» чаще всего используется в научно-технической среде. Основное значение кода – дешифровка искусственных языков.

Сегодня в мире происходит процесс глобализации, который оказывает влияние на все стороны жизни не только общества, культуры, литературы, но и отдельного человека. Глобализация усиливает роль взаимодействий, взаимоотношений в мире, расширяет масштабы литературного процесса.

Термин трансформация, означает изменение системы, смену её отдельных элементов, то есть её последовательный переход в иное состояние.

Трансформация кодов - это направленный процесс, который реализуется за счёт встраивания в её части чужеродных элементов, внешне не разрушающих саму систему, но постепенно заставляющий её работать по новому в соответствии своими внутренними законами.

Взаимопроникновение культур и цивилизаций, усиление их влияния друг на друга, влияние западной культуры, глобализация — все эти многообразные и противостоящие друг другу процессы и развивающиеся одновременно, дают основания для разных оценок происходящего.

Türkan Qədirova

Azərbaycan Respublikası, Şəki şəhəri

Azərbaycan Müəllimlər İnstitutu Şəki filialı

AZƏRBAYCAN FOLKLORUNDA ŞUMER İZLƏRİ
İlk zamanlarda ayrı-ayrılıqda yaradılsa da sonralar kollektiv yaradıcılıq məhsuluna çevrilən folklor bütün dünya xalqlarında olduğu kimi Azərbaycan xalqının da maddi və mənəvi mədəniyyətinin əsas tərkib hissələrindən biridir. Xalq həyatında elə bir mühüm əhəmiyyətli hadisə yoxdur ki, o, folklorda bu və ya digər şəkildə öz əksini tapmamış olsun. Şübhəsiz ki, hər hansı bir folklor nümunəsində - dastanlardan tutmuş atalar sözlərinə kimi elə mövzular, elə fikirlər var ki, onların tarixin hansı dövründə yarandığını söyləmək mümkün deyil. Məhz bu baxımdam araşdırmağa ehtiyac duyulursa, bizə müqayisəli ədəbiyyat daha çox kömək edə bilər.

Tarixi çox qədim keçmişə dayanan Şumerlərin ədəbiyyatı bizə öz ədəbiyyatımızın köklərini araşdırmaq baxımından kifayət qədər material verir. Ümumiyyətlə, Şumer-Azərbaycan ədəbi əlaqələrinin, həmçinin hər iki xalqın folklor nümunələrinin qarşılıqlı təhlili Azərbaycan xalqınının mədəni irsinin tarixi köklərini, eyni zamanda müasir elmdə ciddi polemikaya səbəb olan bir mövzunu - Azərbaycan xalqının soykökünü araşdırmaq baxımından olduqca vacibdir. Şumer ədəbiyyatının daha sonrakı qədim xalqların ədəbiyyatlarına, o cümlədən, Azərbaycan ədəbiyyatına təsiri və ya bu ədəbiyyatların müqayisəli öyrənilməsi ciddi elmi əhəmiyyət kəsb edir. Təkcə Şumer qəhrəmanlıq dastanlarından ən məşhuru "Bilqamıs"a diqqət yetirmək kifayətdir. Belə ki, bu əsər yarandığı dövrdən sonrakı əsrlərdə də öz izlərini həmişə qoruyub saxlamışdır. "Bilqamıs dastanının leytmotivi, baş xətti əbədi həyat, insanın ölməzliyi, ana yurdun müqəddəsliyi və onun qorunması uğrunda mübarizədir. Bu qəhrəmanlıq motivi tarixən, ənənəvi olaraq davam edib gəlmişdir. Çoxəsrlik ədəbiyyat tariximizdə Alp-Ər Tonqanı (Əfrasiyabı), Tomris ananı və Nizaminin ədəbi qəhrəmanı Nüşabəni, Məhinbanunu, "Kitabi-Dədəd Qorqud" qəhrəmanlarını, Gültigini, Babəki, Koroğlunu, Şah İsmayıl Xətaini və b. bu ənənələr yetirmiş və onlar xalqımızın azadlıq və mənəvi fikir tarixinə əbədi olaraq düşmüşlər.



Vafa Kazdal

Azerbaijan Diplomatic Academy, Baku

LANGUAGE AND IDENTITY IN A POST-SOVIET WORLD: 

LANGUAGE OF EDUCATION AND LINGUISTIC IDENTITY AMONG AZERBAIJANI STUDENTS
"As the crucial institution for socialization, schools engineer identity through a social-political literacy, as deemed by the educational policy of a state. As suggested by Gee (2008) and Vygotsky (1978), schools “mediate between …‘community-based’ social institutions (and their literacies) and public institutions (and their literacies)” (Gee, 2008, p. 49). And because it is through language that we view the world, our concepts of reality, our beliefs and values, the chosen language in which instruction in school takes place affects both individual and collective identity. To examine the relationship between language of instruction and linguistic identity among Azerbaijani youth, with its implications for national identity, the authors conducted surveys and focus groups with 330 students ages 14-25 in three regions of Azerbaijan: Baku, Sumgayit, and Nakchivan. We explored several areas of identity, including linguistic, ethnic, social, and religious in accordance with Block’s (2007) “seven key perspectives on identity… race, ethnicity, nationality, migration, gender, social class and language” (p. 3). This article, however, examines one aspect of the data, linguistic identity, among a sub-sample of 277 respondents at three types of schools: Azerbaijani-medium, Russian-medium and English-medium. Specifically, to characterize the relationship between language and identity among Azerbaijani youth, the authors hypothesize a significant correlation between the language of instruction in school on what students perceive to be their first, second and third languages. Further, we explore the relationship between the language of instruction and students’ feelings of identity with these languages, including identity with the language speaker, affiliationswith social groups, perceptions of socioeconomic capital, feelings of pride, and constructed or imagined identities—identities that might be conceived as an “enhanced range of identity options in the future” (Norton, 2009, p. 6; Kanno and Norton, 2003) based on language learning experiences.

Following a description of a model for viewing identity, this article examines Azerbaijan’s linguistic history as a lens through which to analyze and interpret the data from surveys and focus groups. The article then analyzes the relationship between medium of instruction in school and students’ perceptions of language and identification with various language groups. Finally, the article discusses the findings of a significant correlation between language of instruction and linguistic identity, with its implications for national identity."



Вера Оцхели

/Грузия, Кутаиси/



ОБРАЗЫ ИСТОРИЧЕСКИХ ЛИЧНОСТЕЙ ПОЛЬШИ XVI-XVIII ВЕКОВ

В ТВОРЧЕСКОМ ПРЕЛОМЛЕНИИ Е.П.КАРНОВИЧА
В центре предлагаемой работы образы известных исторических деятелей Польши XVI-XVIII веков, представленные в сборнике «Очерки и рассказы из старинного быта Польши», выдающегося российского историка, публициста, прозаика и журналиста Евгения Петровича Карновича (1823-1885), автора нескольких солидных трудов по истории Польши, а также работ по генеалогии, геральдике и исследованиям старинных польских фамилий.Литературная деятельность Карновича, к сожалению, незаслуженно забыта, в то время как его исторические романы являются художественной иллюстрацией многих важных эпизодов истории России.

Очерки и рассказы, рассматриваемые нами, печатались в российской периодике на протяжении многих лет и только в 1873 году были объединены в отдельную книгу. В них изображены не только узловые моменты польской истории XVI-XVIII веков и показаны судьбы наиболее ярких представителей польской нации этого периода, но и представлены интересные курьезные истории из жизни польской шляхты. Наше внимание сосредоточено только на известных исторических личностях- это великий хорунжий литовский князь Иероним Радзивилл, сражавшийся в войне 1812 года на стороне французов, надеясь на освобождение Польши армией Наполеона; крупнейший полководец, великий князь литовский Ян Собеский; генерал-композитор, гетман литовский Михал Огинский;лидер борьбы за польскую независимость генерал Тадеуш Костюшко;последний польский король Станислав Август II Понятовский, оставивший значительный след в истории и культуре Польши. При создании портретов исторических личностей Карнович использовал как отечественные, так и зарубежные источники, что позволило ему представить созданные им образы в оригинальном творческом преломлении.



Ülkər Yusifova

BSU, Azərbaycan


MƏHƏMMƏD PEYĞƏMBƏRİN SAVAŞALARI SAKRAL TARİX KİMİ
İslamın yayılması zamanı başqa dinə mənsub insanlara heç bir güc tətbiq edilməyib. Dini kitablarda, hədislərdə aparılan bütün döyüşlərə nəzər salsaq görərik ki, bu döyüşlər yalnız zərurət olduqda aparılıb. “Quran” ayələrində daha çox adı keçən döyüş Uhud və Bədr döyüşüdür. Bu döyüşlər “Quran”a düşməklə sakrallaşıb.

Bədr döyüşü Məhəmməd peyğəmbərin (s) apardığı ilk döyüşdür. Döyüş Qüreyş qəbilələri ilə Peyğəmbər arasında aparılıb. Döyüşün səbəbi Qüreyş müşriklərinin müsəlmanlara şiddətli işgəncələr verməsi idi.

Uhud döyüşündə də müsəlmanlar yalnız İslamı və özlərini müdafiə etmək üçün savaşıblar. Bu döyüşə da başayan müşriklər olmuşdur. Uhud döyüşü ilə bağlı “Quran”da daha çox “Ali İmran” surəsində də məlumat verilir.

Məhəmməd peyğəmbərin apardığı döyüş əməliyyatlarının əsl səbəbini, mahiyyətini nəzərə almadan bu dini “qılınc dini” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Peyğəmbərin bütün döyüşləri müdafiə yönümlü olmuşdur. O, heç bir döyüşə birinci başlamamışdır. Bu tezisde Məhəmməd peyğəmbərin apardığı döyüşlər nəzərdən keçiriləcək, “Quran” və hədislərdən misallar gətiriləcək.



Yair Barak

PhD student at the History School in Tel-Aviv University in Israel

MARKING WORK EXPRESSING WORK REPRESENTATIVE WORK
In my doctorate research "A History of the Privatization process in Israel", I describe and analyze the shift from a collectivistic ethos to an individualistic one, which occurred in the Israeli society since the 60th, in order to prove that the privatization was the economical articulation of that turn. The first and earliest evidence of this shift from "We Society" to "I Society" is already present in the Israeli literature – poetry and prose - followed by visual arts and the cinema. All those artistic evidences became the proofs of the change rather than only testimonies of it.

While finding many evidences and keeping a strict periodical sequence I wonder whether Haim Gury's poem "and I had no Time" and the manifest of the minor publication named "Likrat" are equal as historical sources as the poetry best seller "In the Name of all the Aches" (without any discussion regarding literary and aesthetic values) to reconstruct by a Zeitgeist. Since the first items have been red by much less people than the later it raises the question what is their real value as a manifestation of a societal ideological change.

I concluded that from a historical perspective I have to relate to the works according to their reception volume and by whom they have been accepted in order to evaluate what could be their evidential value regarding society. I found that all these materials should be classified into three sections: The marking work, the expressing work and the representative work.

The marking work is a work of art in which any change of either values or attitudes is more tacit and subtle than clear and visible. The value of these sections of works from hitorographical point of view is that they feel and mark the changes in real time. Sometimes the change is evident only in a retrospective research.

The expressing work is perceived by its audience as an expression of the prevailing values and ideologies of the society or at least parts of it. The reception of expressing work is limited mainly to the audience of the genre – artists, readers, critics and researchers.

The representative work, which is well circulated and diffused, breaks through the borders of art and literary republics and becomes well known to the public. As such it becomes a medium of communication, it is cited, it is a popular gift, it is a best seller, it raises a public debate and creates a new discourse regarding its messages, either tacit or evident. Such a work transforms into the society become an integral part of it. It is not a mere piece of art but a societal act as well.

During my presentation I'll discuss some literary works in order to show the differences between these three kinds of work as valuable historical sources.

Yaşar Qasımbəyli

(Yaşar Əliqulu oğlu Qasımov)

filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru,

AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu

POETİK TARİX: İDEAL VƏ ANTİ-İDEAL MÜSTƏVİSI
1. Milli bədii təfəkkür tarixində altmışıncıların özünəməxsus­luğ­unu qabardan və dərinləşdirən ciddi məsələlərdən biri, yu­xarıda qeyd etdiyimiz kimi, onların sovet ədəbiyyatında 50 ildən bəri göylərə qaldırılaraq mədhiyyələr yazılmış möhtəşəm xalq obrazına tamamilə təzə nöqteyi-nəzərdən yanaşmaları idi. Yeni lirik qəhrəman “mən kiməm?”, “kim olmuşam?”, “kim olmalı­yam?” qəbilindəki suallar üzərində dərindən-dərin düşünürdü. Ə.Kərim, X.Rza Ulutürk, M.Araz, F.Qoca kimi parlaq və qüvvətli istedad sahibləri xalq obrazını yeni epoxanın milli-estetik ehtiyaclarından çıxış edərək, konkret təsvir etməyə cəhd edirdilər. Gənc ədəbi qüvvələr bədii sözün təsir gücünü monumentallıqda və sonsuz əzəmətlilikdə deyil, konkretlikdə və müəyyənlikdə görürdülər. Bu yöndəki poetik-mənəvi axtarışların xarakterini göz önünə gətirmək üçün kifayət qədər bədii nümunələr mövcuddur.

2. Gənc altmışıncılar ilk ədəbi addımlarından etibarən Vətən və Xalq anlayışlarına özünəməxsus yanaşmalarını cəsarətlə irəli sürdülər. Mənəvi və estetik dəyərlərə ayıq münasibət, analitik və differensial təlqin onların bədii-fəlsəfi konsepsiyasının məğzini təşkil edirdi. Absurd və abstrakt müsbət bütlər yaratmaq tendensiyasını cəsarətlə inkar edən gənc qələm sahibləri daha çox canlı və mürəkkəb, dinamik obrazlara üstünlük verirdilər. Bu mənada gənc altmışıncıların əsas estetik kateqoriyalara münasibətindəki səciyyəvi cəhət onların, əsasən, müəyyən, konkret etnopoetik və tarixi məzmun daşıyan obrazlara meyl göstərməsi idi.

3. X.R.Ulutürkün “Mənlik” (1980) şeiri, ümumən, XX yüzil Azərbaycan poeziyasında Vətən motivinin dərindən işlənməsi və yeni nüanslarla zənginləşməsində ciddi əhəmiyyətə malikdir. Müəllif lirik “mən” və Vətən münasibətlərini daha geniş mənəvi-əxlaqi müstəvidə araşdırır.

4. Poetik tarixin mündəricəsində ideal və anti-ideal nisbətindən bəhs edərkən Fikrət Qocanın “Xalq” şeiri xüsusilə diqqəti cəlb edir. “Xalq” şeiri ilə bu mövzudakı başqa şeirlər, eyni zamanda, Yevg. Yevtuşenkonun “Səhər xalqı” şeiri arasındakı səsləşmələri qeyd etmək vacibdir. Hər iki şeirdə nəzərə çarpan bariz xüsusiyyət sovet dövründə yorucu təbliğat və təşviqatlar nəticəsində xalqın beyninə hopdurulmuş, həddindən artıq siyasiləşmiş və idealoji doqmaya çevrilmiş məş­hur obraza tamamilə təzə və sərbəst yanaşmadır. Əgər Yevg. Yevtuşenkonun “Səhər xalqı” metaforası rus poeziyasında xalq obra­zına yeni bir yanaşmanın başlanğıcı idisə, F.Qocanın “Xalq” şeiri də nəslin bu yöndəki gərgin axtarışlarının parlaq nəticələrindən biri idi. Bu şeir Azərbaycan poeziyasında ideal xalq obrazından real xalq surətinə keçid prosesini uğurla əks etdirən mühüm poetik nümunələrdən biri kimi diqqətə layiqdir.



5. X.Rza Ulutürkün və M.Arazın Azərbaycan, Araz, Kür, gör­kəmli tarixi şəxsiyyətlərimiz, milli keçmişlərimizi əks etdi­rən unudulmaz qələbə və məğlubiyyətlər haqqındakı şeirlərini bura­da vurğulamaq yerinə düşər. Xüsusən, M.Arazın “Məndən ötdü, qardaşıma dəydi...”, “Azəri nəğməsi”, “Mən Araz şairiyəm”, “Arazın nəğməsi”, “Araz yadıma düşüb”, “Ağlayan qayalar”, “Daş qartal”, “Bu yerlər, o yerlər” və başqa şeirlərdə xalqa və Vətənə yeni münasibət ifadə olunmuşdur. Xüsusən, M.Arazın “Məndən ötdü, qardaşıma dəydi...” şeiri yeni poetik tariximizin mahiyyətini və yönünü müəyyənləşdirən fundamental şeirlərdən biri kimi diqqətəlayiqdir. Milli keçmişin bu dərəcədə aydın bədii-fəlsəfi təhlilinə, milli ideala bu səviyyədə real və həyati yanaşmaya bu şeirə qədər heç kimin yaradıcılığında rast gəlmirik.

Yeganə Eyvazova

Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

ADMİU
MEMARLIQ ABİDƏSİNƏ İSTORİOQRAFİK KONTEKSTDƏN BAXIŞ
Memarlıq – mədəniyyətin, insan yaradıcılığının qədim və ənənəvi növüdür. İnsanın yaşaması, çalışması, əylənməsi, zövq alması məqsədilə inşaetdiyi müxtəlif təyinatlı memarlıq nümunələri, həm də yarandığı dövrün tarixi yaddaş funksiyasını yerinə yetirir.Tarixi yaddaş aspektlərini özündə daha dolğun formada ifadə edə bilən memarlıq nümunələri abidəşünaslıq və muzeyşünaslıqda qəbul edilmiş “memarlıq abidəsi” statusuna yiyələnmiş olur. Məhz bu aspektinə görə memarlıq istorioqrafik mahiyyətə malikdir. “Memarlıq abidəsi” statusunun dəqiqləşdirilməsinin ilkin üsulu “abidə” fenomeninin izahından başlayır. “Abidə” -əbədiləşdirmə mədəniyyətinin məhsulu kimi özündə tarixi yaddaş aspektlərini ehtiva edir.Bu xüsusiyyət “abidə” statusunu əldə etmiş istənilən maddi və mənəvi dəyərlərə şamil edilir. Lakin maddi dəyərlərdən olan memarlıq abidələri bu cəhətdən bir sıra üstünlüklərə malikdir. İstioqrafiyada “tarixi məkanlar” nəzəriyyəsinin müəllifi kimi tanınan fransız alimi Pyer Nora ayrı-ayrı tarixi mərhələlərin memarlıq nümunələrinin, həm də yaddaş məkanları kontekstinə xüsusi diqqət yetirir. Belə ki, zamanların sınaqlarından çıxmış və tarix, mədəniyyət abidəsi kimi mühafizə olunan memarlıq dəyərləri, özündə, həm də tarixi “mətnlər” daşıyan qiymətli mənbədir.Bu “mətnlər” memarlıq abidəsinin bütün cəhətlərində- konstruksiyasında, bədii üslubunda, tərtibatında, o cümlədən funksionallığından irəli gələrək utilitarlığında təzahür tapır. Bu cəhətlərindən çıxış edərək memarlıq abidəsinə semiotik yanaşma onun istioqrafik dəyərinin müəyyənləşməsinin üsulu sayılır.

Yıldız Devechi

ERMENİ TARİH DERS KİTAPLARINDA

TÜRK/OSMANLI STEREOTİPİ
TÜBİTAK destekli bir projenin sonucu olan bu çalışmada Ermenistan’da ilk ve orta öğretim kurumlarında 2010-2011 öğretim yılında zorunlu olarak okutulan tarih ders kitapları ele alınmıştır. Çalışmanın kuramsal çerçevesini İmgebilim (Imagology) oluşturmaktadır. Bu kapsamda ders kitaplarında Türk ve Osmanlı kavramına dair oluşturulan olumsuz ve önyargılı algılar, stereotipler ve imgeler incelenerek, bu algıların oluşturulmasındaki temel etkenler üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Araştırma sırasında ayrıca Ermenistan’ın ilk ve ortaöğretim düzeyinde okutulan tarih ders kitapları taranarak,söylem ve harita, resim, çizim vs. gibi görsel malzemelerdede Osmanlı/Türk imgesini şekillendiren açık/örtük anlatılar ve göstergeler de değerlendirilmiştir.

Bilindiği gibi toplumlar arasındaki sorunların çözümlenmesinde halkların ve yöneticilerin birbirlerine ilişkin değer yargıları ve algılamalarının önemli bir etkisi bulunmaktadır. Söz konusu değer yargılarının öğrenme sürecindeki etkili temel faktörlerinden biri de ilk öğretim kurumlarıdır. Bu kurumlarda “zorunlu” tutulan öğrenme süreçleri ve okutulan bilgiler yaratılan “öteki” kimliğinin günlük yaşamdaki konumunu da belirlemektedir. Dolayısıyla bireyin erken yaşlarda edindiği bilgilerin doğru ve tarafsız olması, bu bilgilerin sonraki kuşaklara da aktarıldığı göz önünde bulundurulduğunda daha da önemli bir hale gelmektedir.

Bilindiği gibi imgeler pozitif olduğu kadar negatif amaçlar içinde kolayca kullanılabilinmektedir. Bu anlamda herhangi bir ülkeye dair olumlu ya da olumsuz bir kararın alınmasında, ya da siyasi bir gündem yaratmada yazılı veya görsel imgenin oldukça güçlü ve etkili olduğunu söylemek mümkündür. Bu nedenle bu çalışmada öncelikle imgebilim metodundan yararlanılarak söz konusu eserlerde “biz” ve “öteki”nin nasıl yansıtıldığı, bunların görsel malzemelerle nasıl desteklendikleri oluşturulmak istenen açık/gizli stereotipler tespit edilmeye çalışılacaktır. Çalışmada anlatılan stereotiplerin doğruluğu veya yanlışlığından ziyade bunların asıl hedefinin ne olduğu ve ne anlama geldiği yorumlanmaya çalışılacaktır.

Çalışmanın Ermenice metinlerden yararlanılarak hazırlanmış olması ile çalışmanın bir TUBİTAK projesi olması ilk sırada yer almaktadır.Bunun yanı sıra bu konuda henüz Türkiye’de ve uluslar arası literatürde detaylı bir araştırmanın yapılmamış olması da konunun önemi ve orijinalliği açısından dikkate değerdir. Bu araştırmayla ayrıca gerek Ermenistan gerekse yurt dışında Türk ve Osmanlı’ya karşı oluşturulan önyargıların temellerinin incelenmesi ve bunların ortadan kaldırılmasına katkı sunulması da hedeflenmektedir.




Юлия Шевчук Вадимовна

кандидат филологических наук, доцент кафедры истории русской литературы и издательского дела Башкирского государственного университета;

докторант кафедры истории русской литературы ХХ века Московского государственного университета им. М.В. Ломоносова.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə