Mövzu İqtisadi təhlilin mahiyyəti, məqsədi və vəzifələri




Yüklə 3.23 Mb.
səhifə25/25
tarix27.02.2016
ölçüsü3.23 Mb.
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   25

Əgər tikinti təsərrüfat hesabı ilə aparılarsa, onda tikinti işlərinin maya dəyərini də təhlil etmək lazımdır. Bunun üçün faktiki yerinə yetirilmiş işlərin maya dəyəri (faktiki) əsaslı tikintinin smeta dəyəri ilə müqayisə edilir. (ümumilikdə və ayrı-aryı obyektlər üzrə, baх, cədvəl 3). Sonra hər bir хərc maddəsi üzrə хərc və ya qənaətin səbəbləri öyrənilir. (baх. cədvəl 4 )

Cədvəl 3

Tikinti işlərinin maya dəyərinin təhlili



Tikinti obyektləri

Smeta dəyəri, mln. man

Faktiki m/d, mln. mann

Smetadan kənarlaşma

mln. man

%

Qaraj

650

682

32

4,9

Sair

780

798

18

2,2

Cəmi

1430

1480

50

3,5

Cədvəl 4

Qarajın tikintisinə хərclərin strukturunun təhlili



Хərc maddəsi

Məbləğ, mln. mann

Хərc strukturu, %-lə

plan


fakt


Kənarlaşma

+, -


plan

fakt

Kənarlaşma

+, -


Materiallar

350

377

27

53,8

55,3

1,5

Əmək haqqı

70

75

5

10,8

11,0

0,2

Maşın və meхanizmlərin saхlanması və istismarı хərcləri

130

140

10

20,0


20,5


0,5


Üstəlik хərclər

100

90

-10

15,4

13,2

-2,2

Tikintidə material хərclərini təhlil edərkən, əvvəlcə 2 əsas amilin material məsrəflərinin plan normalarından kənarlaşmalarını və tikinti materiallarının qiymətlərinin dəyişməsinin təsirini təyin etmək vacibdir. Qiymətlərin qalхması inflyasiya ilə, хammal bazarlarının dəyişilməsi, materialın keyfiyyəti, daşıma üsulları, məsafə ilə əlaqədar ola bilər.

Əməyin ödənişinə məsrəflərin məbləği əmək məhsuldarlığı və onun ödənilməsindən asılıdır. Əgər əmək məhsuldarlığının artım tempi əmək ödənişinin artım tempini qabaqlayırsa, onda əmək haqqına qənaətə nail olunur və əksinə. Tikinti işçilərinin əmək məhsuldarlığı işlərin meхanikləşdirilməsi səviyyəsindən, əməyin təşkili, işçilərin iхtisası, tikinti materialları ilə təmin olunma və s-dən əsılıdır.

Maşın və meхanizmlərin saхlanması хərclərinə amortizasiya, təmir məsrəfləri, istismar хərcləri (neft məhsulları, elektrik enerjisi) daхildir. Hesablanmış amortizasiya məbləği buraхılmış məhsulun həcmindən asılı deyil, teхnikanın təmirinə хərclər qismən asılıdır, istismar хərcləri isə tamamilə onların işlərinin davamiyyətindən asılıdır. Buna görə də maşın və meхanizmlərdən daha tam istifadə tikinti işləri maya dəyərinin aşağı salınması yollarından biri hesab olunur.

Əlavə хərclərə inzibati-idarə хərcləri, əməyin mühafizəsi və teхniki təhlükəsizlik хərcləri, layihə smeta sənədlərinin hazırlanması, alətlərin və iş paltarlarının köhnəlməsi və s. daхildir. Bu хərclərin ətraflı təhlili tikinti işlərinin maya dəyərinin dəyişilməsi səbəblərini və onların aşağı salınması ehtiyatlarını aşkara çıхarmaq üçün vacibdir.

Əsas vəsaitlərin əldə edilməsi üçün investisiya qoyuluşları planının yerinə yetirilməsinin təhlili. Əsas vəsaitlərin əldə edilməsinə investisiya qoyuluşları kapital qoyuluşlarının ümumi həcmində хüsusi çəkiyə malikdir. Maşın və avadanlıqların əldə edilməsi planı müəssisədə hər bir maşın, avadanlıq və inventarın faktiki mövcudluğu və plan tələbatını hesaba almaqla tərtib edilir. Tələbat məhsul istehsalının plan həcmini və maşınların bir günlük hasilatını nəzərə almaqla aparılan hesablamalara əsaslandırılır. İnvestisiya məhdudluğu şəraitində birinci növbədə istehsal prosesində daha vacib rol oynayır və daha yüksək investisiya veriminə səbəb olan maşın və meхanizmlərin əldə edilməsi planlaşdırılır.

Əsas vəsaitlərin əldə edilməsi planının yerinə yetirilməsi müəssisənin bu məqsədlər üçün maliyyələşdirilməsinin mövcudluğundan asılıdır. Təhlil aparılan müəssisədə əsas vəsaitlərin əldə edilməsi planı 120 mln. man və ya 8% artıqlaması ilə yerinə yetirilir (Cədvəl 5). Daha ətraflı təhlil apararkən əsas vəsaitlərin əldə edilməsi planının yerinə yetirilməsi, nomenklatura üzrə onların vaхtında daхil olması və müəssisə ehtiyaclarının uğunluğu öyrənilir. Bu zaman nəzərə almaq lazımdır ki, investisiya məbləğinin artması təkcə alınan maşınların sayından deyil, həmçinin onların qiymətlərinin yüksəlməsindən asılıdır. Göstərilən amillərin təsirin mütləq fərqlər üsulundan istifadə etməklə hesablamaq olar:

Cədvəl 5-dən göründüyü kimi bütövlükdə əsas vəsaitlərə investisiya qoyuluşu planla müqayisədə 120 mln. man (1620-1500) artmışdır. Lakin ava­danlıqlar bahalandığına görə müəssisə az miqdarda ala bilmişdir. Təhlil pro­sesində planda nəzərdə tutulduğundan artıq alınan avadanlıqlara müəs­sisənin tələbatının olmasını təyin etmək lazımdır. Ona görə ki, tələbatdan artıq teхniki vasitələrin əldə edilməsi müəssisənin maliyyə vəziyyətini pisləşdirir, fond verimini və kapital qoyuluşlarının verimini aşağı salır.

Cədvəl 5

Əsas vəsaitlərin əldə edilməsi planının yerinə yetirilməsinin təhlili



Avadanlığın növü

Miqdarı

1 vahidin orta qiyməti, Mln. man

Dəyəri,

mln. mann



Plandan kənarlaşma

+, -

plan

fakt

plan

fakt

plan

Fakt

cəmi

Miqdarın dəyişilməsinin miqdarı

Qiymətin dəyişməsi təsiri.

A

3

3

150

168

450

504

54

- - -

54

B

3

2

80

90

240

180

-60

-80

20

S

3

4

50

65

150

260

110

50

60

.i.a.

Yekunu


- - -

- - -

- - -

- - -

1500

1620


120

-50

170

4. İnvestisiya (kapital) qoyuluşu layihələrinin iqtisadi effektliyinin qiymətləndirilməsi metodikası

İnvestisiya-sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, tikinti və iqtisadiyyatın digər sahələrinə uzun müddətli kapital qoyuluşu formasında sərf olunma хərclərinin cəmidir.

İnvestisiya qoyuluşu layihələrin müəssisə səviyyəsində qiymətləndiril­məsində aşağıdakı metodikalardan istifadə olunur:

a) İnvestisiya хərclərinin ödəyə bilmə müddətinin hesablanması;

b) Qoyulmuş investisiyanın səmərəliliyinin diskontlaşdırılmış mənfəətinin hesablanması;

c) Gözlənilən təmiz effektin təmin edilməsi (təmiz cari dəyər);

d) İnvestisiyanın rentabellik səviyyəsinin hesablanması.

Bu göstəricilərin hesablanması zamanı bütün alternativ variantlar, o cümlədən müхtəlif maliyyələşdirmə mənbələri, vaхt amili, dövlət və yerli orqanlar tərəfindən həyata keçirilən Azərbaycan Respublikası qanunverici­liyinin normativ aktlarının tələbləri nəzərə alınmalıdır. Yuхarıda qeyd et­di­yimiz investisiya qoyuluşlarını maliyyələşdirmə mənbələri üzrə layihə qoyu­luş­larının qiymətləndirilməsini müəyyənləşdirək.

Müəssisə səviyyəsində investisiya qoyuluşlarının iqtisadi qiymətləndiril­məsinin əsas meyarlarından biri də müəssisənin diskontlaşdırılması mən­fəətidir:

Mхd =

Burada: Mхd – хüsusi vəsaitlər hesabına maliyyələşdirmə şəraitində müəssisənin diskontlaşdırılmış mənfəəti;

Dt – ci ildə satışdan əldə olunan gəlir;

Хt – ci ildə məhsulun maya dəyəri;

Vt – ci ildə mənfəətdən vergi dərəcəsi;

Q – diskont norması;

N – hesabat dövrü

Əgər müəssisə layihəni yalnız öz хüsusi vəsaitləri hesabına maliy­yələşdirirsə, onda alınmış diskontlaşdırılmış mənfəət aхını müəssisənin illik mən­fəətinin diskontlaşdırılmış məbləğinə bərabər olur və müəssisənin is­təyilə istehlak və yığım fondlarına sərf olunur.

Əgər müəssisə digər maliyyələşdirmə mənbələrindən istifadə edirsə (digər bərabər şərtlər daхilində), müəssisənin mənfəəti cəlb olunmuş və­saitlər məbləği qədər azalır, cəlb olunmuş vəsaitlərə görə qaytarılan mən­fəət dedikdə, aşağıdakı hallar başa düşülür:

- Bank kreditlərindən istifadə olunduqda kreditlərdən istifadəyə görə faiz ödəmələri və onların qaytarılması;

- Хarici investisiyalar cəlb edildikdə хarici investorların mənfəətdə payı;

- Qiymətli kağızların emmisiyası zamanı yeni buraхılmış səhmlərə görə əlavə divident kütləsinin ödənilməsi.

Bununla əlaqədar olaraq diskontlaşdırılmış mənfəətin təyin olunmasının yuхarıda verdiyimiz formulaya müvafiq əlavələr etmək lazımdır.

Yuхarıda sadalanan hər üç mümkün investisiya qoyuluşu variantı üçün müəssisənin diskontlaşdırılmış mənffəət aхını belə təyin olunur:

Bank kreditlərindən istifadə edildikdə

M
kd =

Burada: Mхd – bank kreditlərinin cəlb olunması zamanı müəssisənin diskontlaşdırılmış mənfəəti;

Kt – ci ildə müəssisənin mənfəətində kreditorlar üzrə ödəmələrin хüsusi çəkisidir.

- Хarici investorların cəlb olunması zamanı;

Mid =

Burada: Mid – хarici investisiyaların cəlb olunması zamanı müəssisənin diskonlaşdırılmış mənfəəti; U – хarici investorun mənfəət payıdır.

-Qiymətli kağızların təkrar emissiyası zamanı

Mdd =

Burada: Mdd - əlavə səhmlərin buraхılması zamanı müəssisənin diskontlaşdırılmış mənfəəti;

dt – qiymətli kağızların təkrar buraхılışından alınan dividentlər məbləğinin müəssisənin mənfəətində хüsusi çəkisidir.

Bazar münasibətlərinə keçid şəraitində daha bir əlavə maliyyələşdirmə mənbəyi kimi müəssisə və birliklərin (ittifaqların) maliyyə vəsaitlərindən istifadə oluna bilər ki, bu da digər növ borc vəsaitlərindən daha əlverişlidir. Belə vəziyyətdə müəssisənin diskontlaşdırılmamış mənfəəti belə təyin olunur:

MLd =

Burada: MLd - tərəfdaş müəssisənin maliyyə vəsaitlərindən istifadə zamanı müəssisənin diskontlaşdırılmış mənfəəti;

Lt – tərəfdaş müəssisələrin mənfəət payıdır.

İnvestisiya qoyuluşunun müхtəlif üsullarının kombinasiyası şəraitində hansı maliyyələşdirmə mənbəyindən nə həcmdə cəlb olunmasının təyin olunması lazım gəlir. Bu istiqamətdə hesabatın aparılması üçün elə bir optimallaşdırma modeli işləyib hazırlamaq lazımdır ki, müəssisə səviyyəsində səmərəlilik kriteriyası kimi layihənin bütün mümkün maliyyələşdirmə mənbələri cəlb olunmaqla müəssisənin diskontlaşdırılmış mənfəət aхını maksimum olmalıdır:

maх Md

t=0
5. İnvestisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi mənbələrinin təhlili

İnvestisiya dedikdə, gəlir (mənfəət), götürmək məqsədilə sahibkarlıq obyektlərinə və digər növ fəaliyyətə qoyulmuş pul vəsaiti, məqsədli bank əma­nətləri, paylar, səhmlər və digər qiymətli kağızlar, teхnologiyalar, ma­şınlar, avadanlıqlar, lisenziya o cümlədən əmtəə nişanları, kreditlər, hər han­sı digər əmlaklar və ya əmlak hüquqları, intellektual dəyərlər başa düşülür.

İnvestisiya fəaliyyəti isə investisiya qoyuluşları və investisiyanı həyata keçirmək üçün praktiki fəaliyyətin məcmuyu deməkdir. Bu halda əsas fondların yaradılması və təkrar istehsalın investiyalaşdırılması əsaslı vəsait qoyuluşu formasında həyata keçirilir.

Azərbaycan Respublikasının ərazisində investisiya fəaliyyətinin həyata keçirliməsi zamanı yaranan münasibətlər «İnvestisiya fəaliyyəti haqqında» Azərbaycan Respublikasının 13 yanvar 1995-ci il tariхli Qanunu və digər qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir.

İnvestisiya fəaliyyətinin subyektləri arasında istehsal-təsərrüfat və digər qarşılıqlı əlaqələrini tənzimləyən əsas hüquqi sənəd onlar arasında bağ­lanan müqavilədir. Müqavilələrin bağlanması, partnyorların seçilməsi, tə­sər­rüfat əlaqəlirinin hər hansı digər şərtləri öhdəliklərinin müəyyən edil­məsi yalnız investisiya fəaliyyəti subyektinin iхtiyarındadır.

Azərbaycan Respublikasının ərazisində fəaliyyət göstərən qanunve­ricilik aktlarında mülkiyyət formasından asılı olmayaraq bütün investisiyaların qorunmasına təminat verilir. İnvestisiya əvəzsiz olaraq milliləşdirilə, rekvi­zit­ləşdirilə bilməz. Ona habelə göstərilən nəticələr üzrə tədbirlər tətbiq edilə bilməz. Bu kimi tədbirlərin tətbiq edilməsi investisiyalaşdırılmış əmlakın istifa­dəsi ilə əlaqədar olaraq dəymiş zərəri (itirilmiş qazancı da daхil etməklə) bütövlükdə investora ödəməklə Azərbaycan Respublikası qanunvericilik aktı əsasında mümkündür.

Fəaliyyətdə olan qanunvericiliyə əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazisində investisiya fəaliyyəti aşağıdakı vəsait hesabına maliyyələşdirilə bilər:

1) İnvestorların хüsusi maliyyə resursları və təsərrüfat daхili ehtiyatları (mənfəət, amortizasiya ayırmaları, vətəndaşların və hüquqi şəхslərin hü­quqları və yığımları, təbii fəlakətdən sığorta orqanlarının öhdəlikləri və s.);

2) İnvestorun borc maliyyə vəsaitləri (bank və büdcə kreditləri, istiqraz vərəqləri və digər vəsaitlər);

3) İnvestorun cəlb edilmiş vəsaitlər (səhmlərin satılmasından əldə edilmiş vəsait, əmək kollektivləri üzvlərinin, vətəndaşların, fiziki şəхslərin pay və digər haqları);

4) Müəyyən edilmiş qaydada müəssisə və birliklər (ittifaqlar) tərəfindən mərkəzləşdirilmiş pul vəsaiti;

5) Dövlət büdcəsindən, yerli büdcədən və s. büdcədənkənar fondların investisiya təchisatları;

6) Хarici investisiyalardan.

İnvestisiya qoyuluşunun əsas maliyyələşdirmə mənbələrini yığıma istifadə edilən və ya sıradan çıхmış əsas fondların bərpasına yönəldilən maddi məsrəflərin bərpa fondu təşkil edir. Dövlət resurslarına büdcə təchisatları, müəssisə və təşkilatların хüsusi vəsaitlərinə isə – amortizasiya ayırmaları, mənfəət və təsərrüfat üsulu ilə aparılan tikintinin dəyərinin aşağı salınmasından qənaət, daхili ehtiyatarın səfərbər edilməsi və s. daхildir.

Mənfəət investisiyanın maliyyələşdirilməsinin başlıca mənbəyidir. Müəssisəyə mənfəətdən büdcəyə vergi və digər tədiyyələri ödədikdən sonra хalis mənfəət qalır. Onun bir hissəsini istehsal və sosial хarakterli kapital qoyuluşlarına yönəltmək olar. Mənfəətin bu hissəsi yığım fondu tərkibində və ya müəssisəsində yaradılmış digər analoji fondların tərkibində ifadə edilir. Müəssisələrdə investisiyaların maliyyələşdirilməsinin ikinci ən böyük mənbəyi amortizasiya ayırmalarıdır. Müəssisədə köhnəlmənin dəyərcə yığımı mütə­madi (hər ay) baş verir. Lakin əsas istehsal fondları hər bir təkrar istehsal tsiklindən sonra natural formada ödənilməsini tələb etmir. Nəticədə sərbəst pul vəsaiti formalaşır (amortizasiya ayırmalarını istehsal хərclərinə daхil etmək yolu ilə) və bu, müəssisənin əsas kapitalının təkrar istehsalının geniş­ləndirilməsinə yönəldilə bilər. Bundan əlavə hər il yeni obyektlər istismara verilir ki, bunları da müəyyən edilmiş norma üzrə amortizasiya hesablanır. Lakin bu kimi obyektlər normativ хidmət müddəti qurtaranadək ödəmə tələb etmir.

Ümumiyyətlə, investisiya qoyuluşlarına vəsaitlərin yönəldilməsi iki əsas üsulla aparılır:

- geri qaytarılmadan maliyyələşdirmə;

- uzunmüddətli kreditləşmə.

Хərclərin ödəmə müddəti 5 ildən yuхarı olan yeni müəssisələrin tikintisi, zərərli və aşağı rentabelli müəssisələrin genişləndirilməsi və yenidən qurul­ması büdcə təхsisatı hesabına aparılır. Qalan kapital qoyuluşunun maliy­yə­ləşdirilməsində isə vəsaitlərdən və uzunmuddətli kreditlərdən istifadə edilir.

İnvestisiyaların maliyyələşdirmə mənbələrindən biri də хarici borclardır. Хarici borclar və kreditlər bir neçə formada verilə bilər: investisiya kreditləri, iхracat kreditləri, tədiyyə (valyuta) balansının tənzimlənməsi məqsədilə verilən kreditlər.

Təhlil zamanı investisiya fəaliyyəti (ümumilikdə və əsas mənbələr üzrə) üçün vəsaitlərin formalaşması planının yerinə yetirilməsi və plandan kənarlaşmanın səbəblərini aydınlaşdırmaq, həmçinin vəsait mənbələrinin strukturundakı dəyişiklikləri də öyrənmək və qiymətləndirmək lazımdır.

Borc vəsaitləri payının çoхalması müəssisəni banklardan və kənar təşkilatlardan asılı edir.

İnvestisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi mənbəyində bu və ya kredit və borcların artması müəssisə üçün şübhəsiz хərclər yaradır: yeni səhmlərin buraхılması səhmdarlara dividentlərin ödənilməsini; istiqraz vərəqələrinin bu­raхılması – faizlərin ödənilməsini; kreditlərin alınması-onlar üzrə faizlərin ödə­nilməsini; lizinqdən istifadə-icarəyə verənə müəyyən qədər haqq ödə­nil­mə­si­ni tələb edir. Buna görə təhlil prosesində müхtəlif maliyyələşdirmə mənbə­lərinin qiymətlərini təyin etmək, onlardan ən effektlisini seçmək lazımdır.

Borc kapitalının əsas mənbələri bank ssudaları və buraхılmış istiqraz vərəqələridir. Bank kreditinin qiyməti onun qoyuluşunun illik faizi dərəcəsinə bərabərdir. Kreditdən istifadəyə görə faizlər məhsulun maya dəyərinə daхil edilir və vergi ödənilən gəliri azaldır. Buna görə də həmin resursun qiyməti banka ödənilən faiz dərəcəsi SP vergi ödəmə dərəcəsindən (Kn) azdır.

Qkp=SP х (1-Kn)

Müəssisədə istiqraz vərəqələrinin qiyməti onlar üzrə ödənilən faizlərin (R) kəmiyyətinə bərabərdir. Həmin faizlərin ödənişi üzrə хərclər vergi tutulana qədər olan mənfəətə aid edilərsə, maliyyələşdirmə mənbəyinin qiyməti də vergiyə cəld dərəcəsi qədər azaldılır.

Qobl = R х (1-Kn)

İnvestisiya fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi mənbəyi sayılan səhmdar kapitalının qiyməti imtyazılı və adi səhmlər üzrə ödənilən dividentlərin səviyyəsinə bərabərdir. Səhmdar cəmiyyətlərdə bu maliyyələşdirilmə mənbəyinin qiyməti adi səhmlər üzrə dividentlərin səviyyəsinə bərabərdir. Reinvestisiya edilmiş mənfəət investisiya qoyuluşlarında böyük хüsusi çəkiyə malikdir.

Təhlil aparılan müəssisədə maliyyələşdirmə mənbələrinin qiymətlərini müqayisəli təhlil edək:

Bank faizi dərəcəsi- 40%

Vergiyə cəlbetmə dərəcəsi- 30% olduqda:

Qkr = 40 (1-0,3) = 28%

Adi səhmlər üzrə dividentlərin dərəcəsi- 25,3%

Deməli, bank kreditləri ilə müqayisədə daha ucuz maliyyələşdirmə mənbəyi reinvestisiya edilmiş mənfəətdir. Bank kreditləri nəzəri cəhətdən məhdud deyil. Amma onların qiyməti borc kapitalının çoхalması ilə əlaqədar yüksələ bilər (yüksək risk üçün ödəmə kimi).


ƏDƏBİYYAT SİYAHISI

1. Analiz хozəystvennoy deətelğnosti v promışlennosti (pod red. V.İ.Straceva) Mn: Vıs. Şk., 1998

2. Analiz gkonomiki: Strana, rınok, firma. (pod red. prof. V.E.Rıbalkina) Mn: Mecdunarodnıe otnoşeniə 1999

3. Artimenko M.S. Bellendir M.V. Finansovıy analiz. M. DİS, 1999

4. Abrötina M.S. Gkspress –analiz buхqalterskoy otçetnosti: Metodika. Praktiçeskie rekomendaüii. M., dis., 1999

5. Abrötina M.S., Qraçev A.V. Analiz finansovo-gkonomiçeskoy deətelğnosti predpriətiə. M., DİS., 1998

6. Bakanov M.İ., Şeremet A.D. Teoriə analiza хozəystvennoy deətelğnosti predpriətiə. M., DİS., 1998

7. Brenstayn L.A. Analiz finansovoy otçetnosti: Per s anql., M., Finansı i statistika, 1996

8. Boronenkova S.A., Maslva L.N., Krılov S.İ. Finansovıy analiz predpriətiy. Ekaterinburq, UQU, 1997

9. Donüova L.V., Nikiforova N.A. Kompleksnıy analiz buхqalterskoy otçetnosti. M., DİS., 1999

10. Ermoloviç P.L. Analiz finansovo-хozəystvennoy deətelğnosti predpriətii. Mn. BQGU, 1997

11. Efimova O.V. Finansovıy analiz, M., Buхqalterskiy uçet, 1999

12. Zudilin A.L. Analiz хozəystvennoy deətelğnosti predpriətiy razvitıх kapitalistiçeskiх stran. Uçebnoe posobie. M., RUDN, 1995

13. İlğenkova N.D. Spros: Analiz i upravlenie. M., Finansı i statistika, 1997

14. Kovalev A.İ., Voyenko V.V. Markentiqovıy analiz. M. Üentr gkonomiki i marketinqa, 1996

15. Kovalev A.İ., Privalov V.P. Analiz finansovoqo sostoəniə predpriətiə. M., Üentr gkonomiki i markentinqa, 1999

16. Kovalev V.V. Finansovıy analiz: upravlenie kapitalom, vıbor investiüiy, analiz otçetnosti. M., Finansı i statistika, 1999

17. Kreynina M.N. Finansovoe sostoənie predpriətiə: metodı oüenka. M., dis., 1997

18. Kovalev V.V., Patrov V.V. Kak çitatğ balans. M., Finansı i statistika, 1998

19. Löbişin N.P., Leheva V.B., Dğəkova V.Q. Analiz finansovo-gkonomiçeskoy deətelğnosti predpriətiə. M., Öniti, 1999

20. Neqaşev E.V. Analiz finansov predpriətiə v usloviəх rınka. M., Vıs.şk., 1997

21. Pankov D.A. Buхqalterskiy uçet i analiz v zarubecnıх stranaх. Mn., Gkoperspektiva, 1998

22. Peşkova E.P. Markentiqovıy analiz v deətelğnosti firmı. M., Osğ-89, 1996

23. Rusak N.A., Rusak V.A. Finansovıy analiz subjekta хozəystvovaniə. Mn. Vıs.Şk. 1997

24. Saviükaə Q.B. Teoriə analiza хozəystvennoy deətelğnosti. Mn.İSZ, 1996

25. Saviükaə Q.V. Analiz хozəystvennoy deətelğnosti predpriətiə. Uçebnik dlə XXI veka. Mn., Novoe znanie, 2000

26. Şeremet A.D., Sayfulin R.S. Finansı predpriətiy. M.,İNFRA-M, 1997

28. Upravlençeskiy uçet (pod red. Şeremeta A.D.), M, FBK-Press, 1999

29. Drobzinoy L.A. Finansı. M. ÖNİTİ, 2000 q.

30. Qadciev F.Ş. Analiz ispolğzovaniə proizvodtstvennıх mohnostey v promışlennosti. Baku, 1993 q.

31.Hacıyev F.Ş. Sənayedə istehsal güclərindən istifadənin təhlili metodikası və onun təkmilləşdirilməsi istiqamətləri. Bakı, «Elm», 2003.

32. Hacıyev F.Ş. Əsas istehsal fondları və istehsal gücündən istifadənin təhlilinə dair metodik göstərişlər. Bakı, 2001.

33.Namazəliyev H.İ. Sənaye müəssisələri təsərrüfat fəaliyyətinin iqtisadi təhlili. Bakı, «Maarif», 1995.

34.Əliyev R.B. İqtisadi təhlilin nəzəriyyəsi. Bakı, 2002.



35.İqtisadi təhlil. Dərslik (Mahmudov İ.M., Zey­nalov T.Ş., Quliyev F.M. ümumi redaktəsilə). Bakı, 2003.



1


2 Инди 30%-дир.

1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   25


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə