Mərhəmətli və Rəhmli Allahın adı ilə! Rəyçi: «Kövsər Bank» asc-nin




Yüklə 1.43 Mb.
səhifə8/22
tarix23.02.2016
ölçüsü1.43 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   22

mənbəə: Islamic banking and finance In the contemporary world. Dissertation. Shakeel Ahmad. February 2004


Ölkələr

İslam bank siteminin xarakterik xüsusiyyətləri

Bəhreyn


Ölkənin mərkəzi bankı olan Bahrain Monetary Agency (BMA) bank sistemini tənzimləyir. BMA bankları, sığorta şirkətlərini və investisiya banklarını (investment banks or securities firms) ayrıca tənzimləyir. Dualist bank (İslam və ənənəvi) sistemi mövcuddur. Hər iki tip bank sistemi bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə fəaliyyət göstərir. Ölkədə İslam bankları 4 tipə bölünür.

  1. İslam kommersiya (faizsiz) banklar.

  2. İslam investisiya bankları

  3. Ofşor İslam bankları

  4. Və “İslam pəncərələri” ənənəvi banklar

Hər bir faizsiz bankda (bundan sonra bank) İslam Qanunu Şurası adlanan xüsusi departament fəaliyyət göstərir.


Malaziya

Bank sisteminin tənzimləməsi Malaziya Mərkəzi Bankı (Bank Nagara Malaysia) həyata keçirir. Ölkədə dualist bank sistemi mövcuddur. Bütün sığorta şirkətləri və bankların tənzimlənməsi üsulları eynidir. İnvestisiya bankları başqa üsullarla tənzimlənir. Ənənəvi banklar İslam pəncərələri əsasında xidmət göstərir. Maliyyə Nazirliyi İslam banklarının tənzimlənməsində iştirak edir.


Pakistan

Tənzimləmə funksiyası Pakistan Mərkəzi Bankı (State Bank of Pakistan) həyata keçirir. İnvestisiya bankları və sığorta şirkətlərinin fəaliyyəti ayrılıqda tənzimlənir.



Türkiyə

Ölkənin mərkəzi bankı Türkiyə Cumhuriyyəti Mərkəzi bank olub bank sisteminin tənzimlənməsini və ona nəzarəti həyata keçirir. Banklar və investisiya şirkətlərinin tənzimlənməsi xüsusi oraqnlar tərəfindən həyata keçirilir. Faizsiz banklar adlanan Xüsusi Maliyyə Qurumları haqqında qanun qəbul olunmuşdur.

Dualist sistemdir, lakin ənənəvi banklarda “İslam pəncərələri” fəaliyyət göstərmir.




Küveyt

Ölkənin mərkəzi bankı Küveyt Mərkəzi bankıdır. O bankları (ənənəvi və İslam) banklarının fəaliyyətini tənzimləyir. Dualist bank sitemi mövcuddur. İslam bankları iki qrupa ayrılır. Birincisi İslam kommersiya bankları, ikincisi İslam investisiya bankları.



Körfəz ölkələrində tamamilə İslam qanunları ilə işləyən

İslam Kommersiya Bankları

Ölkə

2000-ci il

2004-cü il

Bəhreyn

4

5

Küveyt

1

3

Oman

0

0

Qətər

2

2

Səudiyyə Ərəbistanı

1

3

BƏƏ

2

4

CƏMİ

10

17

mənbəə: Standard  Poors and GCC banks. “Excluding finance companies and invesments firms, and multiple licensing (in Bahrain)

Ümumiyyətlə ənənəvi sistemlə İslam bank sisteminin arasında oxşarlıq çoxdur. Mövzuda əsas fərqlilikləri nəzərdən keçirəcəyik. Ümumiyyətlə bank sisteminin tənzimlənməsini iki qrupa ayırmaq olar.



  1. mövcud qanunvericilik bazasının olması.

  2. mərkəzi bankın hansı alət və üsullarla onu həyata keçirməsi

İslam bank sistemində mərkəzi bankların üç əsas funksiyası olduğu göstərilir və onlar aşağıdakılardır.

  1. Kreditlərin tənzimlənməsi və onlara nəzarət

  2. Sonuncu instansiya kreditoru kimi çıxış etməsi

  3. Ölkədə bank işi inkişafını stimullaşdırmaq

MB bank sistemini tənzimləyən və nəzarət edən zaman ümumi qəbul edilmiş aşağıdakı 3 əsas üsuldan istifadə edir. Ənənəvi sistemdə aşağıdakı kimidir.

    • bankların malik olduqları depozitlərin bir hissəsinin məcburi ehtiyat normaları adı altında bankda saxlanılması

    • açıq bazar əməliyyatları vasitəsilə bankların likvidliyinə təsir etmək və monetar siyasətin effektiv nəticələrinin əldə olunması

    • MB-ın sonuncu instansiya kreditoru kimi çıxış etməsi və banklar əsasında kreditlərin verilməsi




      • Məcburi ehtiyat normaları vasitəsilə.

Mərkəzi Banklar cəlb edilən fondların sığortalanmasını və ölkədə makroiqtisadi durumu sabitləşdirmək üçün bankların cəlb etdikləri fondları məcburi ehtiyat normaları adı altında saxlanılır.

  • Ölkədə makroiqtisadi (inflyasiya, pul kütləsi və.s) duruma nəzarət etmək üçün

  • Tənzimləyici və stimullaşdırıcı tədbirləri həyata keçirmək üçün

İslam bank sistemində məcburi ehtiyat normaları depozitə qoyulmuş əmanətlərin müəyyən hissəsindən və mudaraba hesabından tutulur. Qeyd edək banklarda fond çatışmamazlığı müşahidə edildikdə qurum bu haqqda MB-a yazılı müraciət edə bilər və məcburi fondlar yenidən hesablana bilər.

    • Borc verməklə.

Bankların pula ehtiyacı olduqda MB-dan pul götürə bilər. İslam bank sisteminin fərqi isə MB tərəfindən verilən kreditlərin faizsiz olmasıdır. Sual oluna bilər ki, ənənəvi sistemdə MB faiz dərəcələrini artırıb azaltmaqla banklara təsir edirsə, bəs bu İslam bank sistemində nə cür olur?. Ənənəvi sistem faiz üzərində qurulduğu üçün bank sistemini və iqtisadiyyatı tənzimləyərkən faiz təsir göstərilir. Lakin İslam bank sistemində faiz olmadığı üçün onun tənzimlənməsi digər vasitələrlə həyata keçirilir.

    • Qiymətli kağızların buraxılması ilə:

MB bankların fəaliyyətini tənzimləmək və onların fəaliyyətinə nəzarət etmək üçün banklar ortaqlıq qiymətli kağızlarının buraxılmasını təmin edir. Bu sertifikatların həcmini, sərhəd və şərtlərini dövlət müəyyən edir. Bu qiymətli kağızlar dövlət və mərkəzi bank tərəfindən buraxılır. Nümunə olaraq mərkəzi bankın müşərəkə sertifikatlarını göstərə bilərik.

    • Direktivlər qəbul etməklə.

    • Mənfəətin maksimum bölgüsündə nəzarət. Kredit açılan sektorların tənzimləməsi zamanı MB müxtəlif sektorlara verilən kreditlərdən gələn gəlirlərin bölgüsündə maksimum və minimum fərq qoya bilər.


5. Müasir dövrdə İslam Maliyyə İnstitutlarının inkişaf meylləri
İslam maliyyə institutlarının (müəssisələri və yaxud qurumları) dedikdə tam və ya qismən İslam qaydaları əsasında fəaliyyət göstərən faizsiz banklar, sığorta şirkətləri, holdinq şirkətləri, risk şirkətləri, ticarət bankları, vençur şirkətləri və s. subyektlər nəzərdə tutulur. 2004-cü ildə 38 ölkədə ortaqlığa əsaslanan 21800-dən artıq maliyyə vasitəçi qurumu vardır. Bu qurumlar öz sərmayə və əmanətlərinin ümumi miqdarı 500 milyard dollardır. Bu məbləğin 180 milyard dollarını investisiyaya yönəltməkdədirlər. 2006-cı ilin məlumatına əsasən 70 ölkədə investisiya sərmayəsi 500-800 mlrd dollar miqdarında olan və ildə 15% həcmində böyüyən dünyanın 48 ölkəsində 300-dən artıq faizsiz bank vardır. Depozitlərinin miqdarı 120 milyard dolları ötmüşdür. 2010-cu ilə qədər sektorun həcminin 4 trln dollarlıq miqdarına çatacağı və 7-8 il ərzində dünyadakı 1,3 mlrd müsəlmanın əmanətlərini 40-50%-ə sahib olacağı proqnozlaşdırılır.

Müasir dövrdə bu tip maliyyə müəssisələrinin yüksəlişi beynəlxalq səviyyədə müşahidə olunmaqdadır. Bunun səbəblərin bir qismi kimi aşağıdakıları göstərə bilərik.



  1. Bilavasitə bu istiqamətdə “sərt” siyasətin həyata keçirilməsi. Məsələn, İİB hər cəhdlə müsəlman ölkələrində faizsiz bankçılıq sisteminin yaradılmasına çalışır.

  2. İslam qaydalarının bilavasitə iqtisadiyyatda tətbiqi

  3. Faizli qurumlar tərəfindən İslam bank xidmətlərinin göstərilməsi

  4. Faizsiz bankların maliyyə böhranlarına davamlılığı

  5. Körfəz ölkələrində neft “bumunun” təsiri

  6. Müsəlman ölkələri arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın getdikcə yüksəlməsi

  7. Dünyanın hər yerində bu tip banklara tələbin getdikcə artması

  8. Dünyada artan rəqabət

1997-ci ilin sonuna islam maliyyə resurslarının regionlar üzrə bölgüsü, mlrd dollar




Regionlar

Ümumi

depozitlər

%

Ümumi aktivlər

%



Asiya

27,552

25

41,605

28



Yaxın Şərq və İran körfəzi ölkələri

83,165

73

103,586

70




Afrika

730,00

1

1,574

1



Avropa, Amerika

1,142

1

920.00

1




Cəmi

112,59

100

147,685

100

mənbəə: İnternational Union of İslamic Banks, Directory of İslamic Banks and Financial İnstitutions, 1997, Jeddah

1997-ci ilin sonuna İslam Maliyyə İnstitutlarının (İMİ) regionlar üzrə bölgüsü






Regionlar

İMİ-nın miqdarı, (ədədlə)

%



Cənubi və Cənub-şərqi Asiya

82

47



Yaxın Şərq və İran körfəzi ölkələri

47

27



Afrika

35

20



Avropa, Amerika və Avstraliya

12

6




Cəmi

176

100

mənbəə: İnternational Union of İslamic Banks, Directory of İslamic Banks and Financial İnstitutions, 1997, Jeddah


Sıra №


Ölkələr

İslam Aktivləri

(mlrd dollarla)



Ümumi aktivlərin faizi



İran

154

100 %



Səudiyyə Ərəbistanı

69

32 %



Malaziya

65

18 %



BƏƏ

45

14 %



Küveyt

41

30 %



Bruney

32

100 %



Bəhreyn

26

31 %



Pakistan

16

3 %



Livan

14

75 %



İngiltərə

10

0.30 %

mənbəə: www.cedar-consulting.com. 2009

Bankların əsasən aşağıdakı istiqamətlərdə inkişaf meylləri müşahidə olunur.



  • ölkə və ya region daxilində inkişaf (müsəlman ölkələrində). Bu inkişafın özü də iki spektrda ola bilər. Birincisi ölkə daxilində bu tip bankların artması və klassik bankların sayının azalması nəzərdə tutulur. İkincisi isə bu sahədə qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsidir.

  • ölkə və ya region xaricində inkişaf. (qeyri-müsəlman ölkələrində). Bu cür inkişaf digər başqa ölkələrdə olan bu sahədə inkişafı göstərir. Bunun özü də üç istiqamətdə ola bilər.

    1. Banklarda müvafiq “İslam pəncərələri” (İslam windows) açmaq. ABŞ-da fəaliyyət göstərən Amerika Maliyyə Evi kimi maliyyə şirkətləri bi çox əyalətlərdə din, irq fərqinə nəzərə almadan faizsiz bankıçılıq xidmətləri göstərirlər.

    2. Banklarda İslam qaydalarına əsaslanan xüsusi bank şöbələri və fondları açmaq. Hal-hazırda Union Bank of Switzerland və Goldman Sachs kimi beynəlxalq dövlət şirkətlərinin tərkibində faizsiz bankçılıq fondları vardır. 10 il əvvələ qədər sayı 6-a qədər olan faizsiz fondların sayı indi 88-i ötmüşdür.

    3. Üçüncüyə gəldikdə isə məsələn, Bəhreyndə Citigroupun 1996-cı ildə qurulan Citi Islamic Investment Bank adlı faizsiz bankçılıq edən bir alt bölməsi vardır. Bu qərb ölkələri tərəfindən qurulan ilk müstəqil faizsiz bankdır. Qeyd edək ki, Citigroup 1970-ci ildən bəri Bəhreyndə və digər Körfəz ölkələrində fəaliyyət göstərir. 2004-cü ildə İngiltərə əhalisinin 3 faizininin (1,8 mln) təşəbbüsü ilə ölkədə ilk İslam bankı yaradıldı.

Ümumiyyətlə Avropada faizsiz bankçlığın təməlini qoyan “mudaraba” və “müşərəkə” aktları, “Commenda” və “Societa” adı altında istifadə edilir. Mudaraba əqdi öncə İtalyanlar, daha sonra da İspaniylılar arasında önəmli prinsiplərdən biri olmuşdur. Mudaraba ortaqlığı üsulu X əsrdən etibarən “Commenda” adı ilə Avropaya keçmişdir. İntibah və reformasiya hərəkatları sonrasında faizsiz maliyyələşdirmə qurumu olaraq dostluq cəmiyyətləri (friendly societes) və yardım cəmiyyətlərinin(benefit societes) yaranmasına səbəb olmuşdur. 1793-cü ildə İngiltərədə yeddi minə yaxın dostluq cəmiyyəti var idi. Xüsusilə ingilis bankçılığında önəmini hələ də qoruyan və qismən mənfəətin bölüşdürlməsi əsasına görə çalışan trastların (Investment Trust) faizsiz bank ilə bənzərlik və yaxınlığına bir sübutdur. 1978-ci ildə Lüksemburda qərb dünyasında ilk faizsiz bank olan İslamic Finance House (İslam Maliyyə Evi) qeydiyyatdan keçmişdir. Hətta İslam ölklərindən olan varlı müsəlmanların birliyi nəticəsində 1981-ci ildə “Dar Al-Maal Al- İslami” adlı holdinq şirkəti Cenevrədə quruldu. Dünyanın məşhur maliyyə qurumlarından olan United Friendship, Credit Suisse, UBS İnvesment Bank, Citibank, HSCB, Sociate General, Standart Chartered, United Bank of Kuwait, Saudi İnternational Bank, Midland Montague, ANZ Grindlays, Chase Manhattan Bank, Smith Barney, Republic National Bank, İndo-Sues, Credit Lyonnais, Swiss Union, Bank of Switzerland, Kleinwort Benson, Deutsche Bank, Lloyds, Goldman Sachs, Arab Banking Corporation kimi qurumlar da İslam bank xidmətləri göstərirlər. 2001-ci ildə HSBC-nın həyata keçirdiyi faizsiz əməliyyatların həcmi 1,75 mlrd dollar təşkil ütmişdir. Dünyanın 125-ci böyük bankçılıq qrupu olan ANZ 1980-ci ildə bəri faizsiz bankçılıq əməliyyatlarını həyata keçirirlər. ANZ Pakistan bank sisteminin faizli bankçılıqdan faizsiz bankçılığa keçməsində də böyük rol onamışdır. Tərkiblərində faizsiz bankçılıq şöbələri açan dünyanın məşhur banklardan bəziləri bunlardır.




Sıra №

BANKLARIN

ADI

ÖLKƏ


1

Citibank

ABŞ

2

Goldman Sachs

ABŞ

3

HSBC

İngiltərə

4

Union Bank of Switzerland,

İsveçrə

5

Deutshce Bank

Almaniya

6

Amro Bank

Hollandiya

7

Kleinwort Benson

Avstraliya

8

ANZ Grindlays

Avstraliya

Doğrudur ənənəvi bankların islam xidmətləri təklif etməsi dini amillə əlaqədar deyil. Çünki onların əsas məqsədi daha çox mənfəət əldə etmək istəməsidir. Lakin unutmaq olmaz onların bu cür xidmətlər təklif etməsi bilavasitə islamın xeyrinədir və dinin güclənməsinə səbəb olur. Təkcə HCBC-nın 2001-ci ildə həyata keçirdiyi faizsiz əməliyyatların həcmi 1,75 milyard dollar olmuşdur. 2000 filialı olan “LLoyds TSB” 2005-ci ildən müsəlman icması üçün nəzərdə tutulmuş proqramı həyata keçirir. Ənənəvi xidmətlərlə yanaşı, bank şəriət normalarına uyğun bank məhsulları da istehsal edir. İslam prinsiplərinə uyğun yaşamaq istəyən əmanətçilərə ödəmə hesabları, tələbə kartları, ipoteka krediti, sərmayə fondları təklif olunur. 2007-ci il aprelin 3-dən bankda əməliyyatları şəriət qanunları əsasında aparan hüquqi şəxslər üçün hesablar açılıb. Bu hesabların üstünə faiz gəlmir və həmin vəsaitlər müəyyən fəaliyyət növlərinə, o cümlədən oyun biznesinə və ya alkoqol istehsalına sərmayə kimi qoyulmur.

Qeyri müsəlman ölkələrində (QMÖ) faizsiz banklarının yaranmasının və fəaliyyətinin müsbət cəhətləri aşağıdakılardır.


  1. Yeni maliyyələşmə üsulları

  2. Yeni müştərilər

  3. Alternativ yollar. Bu iqtisadiyyatda yeni maliyyə imkanlarının (mənfəət və zərər ortaqlığı) yaranmasına xidmət edir.

  4. Yeni maliyyə fondları

  5. Təsirli qaynaq istifadəsi. Yəni imanlı, təqvalı şəxslərin klassik banklara depozitə qoymadıqları pulların “yastıq” altından çıxarılaraq iqtisadiyyata yönəldilməsini nəzərdə tutur.

  6. Ölkə iqtisadiyyatı üçün. Bu zaman dövlətin vergi gəlirlərinin artması müşahidə edilir.

  7. İqtisadiyyatda sığorta. Banklar faizli əməliyyatlara girmədikləri və əllərindəki fondları hər şəkildə real iqtisadi fəaliyyətdə dəyərləndirmək məcburiyyətində olduqları üçün, iqtisadiyyatda adətən sığorta funksiyasını yerinə yetirirlər.

QMÖ-də faizsiz bankların fəaliyyəti aşağıdakı səbəblərə görə mümkün olmuşdur.

    • Kifayət qədər iqtisadi resurslar olmaması səbəbi ilə ölkədə faizsiz bankların yaradılması yolu ilə resurs çatışmamazlığının aradan qaldırılması

    • Həmin ölkələrdə kifayət qədər müsəlmanların yaşaması nəticəsində.

    • Qonşusu və partnyoru olduğu müsəlman dövləti ilə işbirliyini artırmaq üçün

    • Ölkənin kapitala olan tələbini qarşılamaq məcburiyyətində qalaraq ölkəyə bu tip investisiyaların cəlb edilməsi

    • Müsəlman ölkələrində bu sahədə olan rəqabət nəticəsində kapitalın rentabelliyinin aşağı düşməsi nəticəsində onun xarici ölkələrə axını

    • Xüsusən iqtisadiyyatı zəif olan ölkələr tərəfindən bu tip investisiyaların sərfəli olması

    • Bu cür investisiyaların ölkəyə idxalı hesabına məşğulluğun artırılmasına nail olmaq

    • Ənənəvi bankların daha çox mənfəət əldə etmək məqsədi


II BÖLMƏ.

İslam Konfranı Təşkilatı (İKT), onun dünyadakı yeri və önəmi. Dünyada faizsiz bankıçlıq və İslam İqtisadi Modeli (İİM)
Fəsil 4
İslam Konfranı Təşkilatı (İKT). İKT-nın faizsiz bankların inkişafında və müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsində rolu
1. İslam Konfransı Təşkilatı və onun İslam bankçılığının inkişafında rolu. Təşkilatın ölkəmizlə əlaqəsi

İSLAM KONFRANSI TƏŞKİLATI (İKT) 57 üzv dövlətdən ibarət olan hökumətlərarası təşkilatdır. Təşkilatın əsas məqsədi, üzv ölkələrdəki xalqların və həmçinin, dünyada bütün müsəlman əhalisinin firavanlığını və inkişafını artırmaq məqsədilə öz səylərini bir araya gətirməklə və vahid səslə maraqlarını qorumaq üçün fəaliyyət etməkdə olan bir qurumdur. Təşkilatın yaranmasında ilkin amil Dennis Michael Rohan adında Avstraliyalı bir yəhudinin 21 avqust 1969-ci il tarixində Qüdsdəki Əl-Aqsa məscidini qəsdən yandırmaq hadisəsi oldu. Bu dadisədən 4 gün sonra sonra İslam ölkələri başçıları təcili olaraq bir yerə toplanaraq İslam Konfransı (İKT) Təşkilatını qurdular. İslam Konfransı Təşkilatı (İKT) (ərəbcə: منظمة المؤتمر الإسلامي, ingiliscə: Organization of the Islamic Conference), 1969-ci ilin sentyabrında Səudiyyə Ərəbistanının kralı Feysəlin təklifi və Misirin prezidenti Nasirin dəstəyi ilə Rabatda (Fas Krallığı) 24 ölkənin iştirakı ilə İslam Konfransı Təşkilatı (İKT) təsis edilmişdir ki, burada hazırda 57 ölkə təmsil olunur. İKT-nın rəsmi dilləri ingilis, fransız və ərəbdir. Bununla da Rabatda Birinci İslam Zirvə Konfransı reallaşdırılmış oldu. Təşkilat dini, siyasi, həm də iqtisadi təşkilatdır. Bu tədbirdən 6 ay sonra isə 1970-ci ilin mart ayında Ciddə şəhərində İslam Konfransı Təşkilatının Xarici İşlər Nazirlərinin ilk toplantısı keçirilmiş və təşkilatın bütün fəaliyyətlərini koordinasiya edən Daimi Baş Katiblik qurulmuşdur. Eyni adlı tədbirin 2 il 6 ay müddətdən sonra İslam Ölkələrində həmrəyliyin və əməkdaşlığın gücləndirilməsi məqsədilə siyasi, iqtisadi, mədəni, elmi və sosial sahələrdə bu ölkələr arasında inkişafın əsas məqsəd daşıdığı Xarici İşlər Nazirlərinin 3-cü iclasında təşkilatın xartiyası qəbul edildi. Bu xartiya altında təşkilatın məqsədləri:



  • İslam Ölkələri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsi

  • İslamda müqəddəs sayılan məkanların qorunmasının koordinasiyası

  • Kolonializmin bütün növlərini və millət ayrımcılığının azaldılması və s. kimi mövzuları tərkibində əks etdirirdi.

Təşkilatın ali orqanı zirvə konfransı 1972-ci ildə qəbul edilmiş Nizamnaməyə əsasən üzv ölkələrin üç ildə bir ‎dəfə keçirilən dövlət və hökumət başçılarının konfransıdır. İKT-nin iqamətgahı "müvəqqəti" ‎olaraq (Qüds azad edilənə qədər) Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərində yerləşir. Başlıca üç orqanı vardır.

  1. Bütün üzv ölkələrin hökümət ya da dövlət başçılarının qatıldığı İslam Zirvə Konfransı.

  2. İldə bir dəfə toplanan Xarici İşlər Nazirləri Konfransı

  3. Katiblik. 1970-ci ilin mart ayında İslam Ölkələri Xarici İşlər Nazirləri Ciddədə toplanmış və İKT Ümumi Katibliyini qurmuşlar

Bununla yanaşı İKT fəaliyyətlərinin daha effektiv və operativ funksiyaya sahib olması üçün üzv dövlətlərin başçılığı altında hər sahədən Nazirlər səviyyəsində Komitələr yaradılmışdır. Əl-Qüds Komitəsi, İnformasiya və Mədəniyyət məsələləri üzrə Daimi Komitə (COMİAC), İqtisadi və Ticari Daimi Komitəsi (COMCEC), Elmi və Texniki Əməkdaşlığa dair Daimi Komitə (COMSTECH) və İslam Sülh Komitəsi kimi üzv dövlət başçıları tərəfindən idarə edilən qurumlardır. Bundan başqa Fələstin, Əfqanıstan, Kəşmir problemləri kimi mövzuların daxil olduğu 14 komitə də fəaliyyət göstərməkdədir. Əsas ana qurumlarla yanaşı mədəniyyət, elm, iqtisadiyyat, hüquq, maliyyə, idman, texnologiya, təhsil, media, və həmçinin də işəgötürmə, humanitar, sosial sahələrin müxtəlif aspektlərinin daxil olduğu 2-ci dərəcəli təşkilat və orqanlar altında da fəaliyyət göstərilir. Təşkilatın İqtisadi və Ticarət, Sosial, Mədəniyyət olmaq üzrə üç ümumi Daimi Komitəsi də fəaliyyət göstərməkdədir. İKT-nın konstitusiyası isə, 1971-ci ildə İkinci İslam Xarici işlər Nazirləri Konfransın tərəfindən hazırlanmış və 1972-ci ildə toplanan Üçüncü Xarici işlər Nazirləri Konfransın tərəfindən təsdiqlənmişdir. İslami həmrəyliyin əhəmiyyətini vurğulayan və üzv ölkələrin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı konstitusiyasına (BMT) və insan haqqlarına hörmətli olduqlarını ifadə edən İKT-nın bu Konstitusiyası 1 fevral 1974-cü il tarixində də Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qeydiyyata alınmışdır. İslam Konfransı Təşkilatının fəaliyyəti əsas olaraq Zirvə Konfransları, Xarici işlər Nazirləri Konfransları və Daimi Komitələrin yığıncaqları tərəfindən təyin olunur. Bu yığıncaqlarda, İslam ölkələrinin siyasi, iqtisadi və mədəni məsələləri müzakirə edilərək, üzv ölkələr arasında həmrəylik və əməkdaşlığı məqsəd qoyan qərarlar qəbul olunur.

İKT-nin fəal üzv institutlarından sayılan:



  • İslam ticarət və sənaye palatası İCCİ – üzv dövlətləri arasında ticarətin, sənayenin və əl sənətlərinin inkişafını

  • İslam ölkələri paytaxt və şəhərləri təşkilatı - İslam ölkələri paytaxt və şəhərləri arasında həmrəyliyin, milli dəyər və adətlərin, qardaşlığın, dostluğun gücləndirilməsini

  • İslam Həmrəylik Oyunları İdman Federasiyası – İdman növlərində gəclər arasında İslam kimliyinin, həmrəyliyin yüksəldilməsini

  • Beynəlxalq Aypara İslam Komitəsi – Təbii fəlakətlər və insan əli ilə zərərə uğramış kəslərə tibbi yardımın təmin edilməsini

  • İslam Gəmi sahibkarlığı cəmiyyəti – Üzv dövlətlərdə dənizçilik şirkətləri arasında gəlirin artırılması üzrə səylərin birləşdirilməsi və koordinasiyası ilə məşğul olan, dövri dəniz səyahətlərinin təşkilini

  • Beynəlxalq Ərəb-İslam Məktəbləri Dünya Federasiyası – dünyadakı bütün Ərəb-İslam məktəblərini təmsil etməkdə və onları dəstəkləmək və yardım etmək

  • İslam Bankları beynəlxalq cəmiyyəti – İslam maliyyə qurumları arasında əlaqələrin möhkəmlənməsini, əməkdaşlığın və koordinasiyanın artırılmasını, İslam bank işinin məğzinin və fikrinin yayılmasının inkişafını özünə əsas məqsəd seçmişdir.

Respublikamız bu təşkilata 1992-ci ildən üzv qəbul edilmişdir. İndi isə İslam Konfransı Təşkilatının başlıca orqanlarının izahını ətraflı nəzərdən keçirək.

1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   22


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə