ErməNİstanda azərbaycan məNŞƏLİ




Yüklə 0.98 Mb.
səhifə9/15
tarix27.02.2016
ölçüsü0.98 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   15

YUXARI ƏYLƏNLİ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133, 8]. Mənbədə Aylanlu kimidir (yenə orada). Keçən əsrdə digər adı “Alyanlı Əbdürrəhman”dır ki, bu da “Abdurrahman (kəndi) yaxınlığındakı Aylanlı (kəndi)” mənasındadır. 1918-ci ildə kənddə Türkiyədən gəlmə ermənilər də yerləşmişlər. 1946-cı ildə kənd ermənicə Tsaxkunk adlandırılmışdır. 1948-ci ildə kəndin azərbaycanlıları Azərbaycana köçürülmüşdür. Toponimin mənşəyi barədə iki fikir ola bilər: 1. “Kitabi=Dədə Qorqudda” “Pasini Kara Dərbənddə Avlan qalası” (III boy) ifadəsi əsasında güman etmək olar ki, kəndin adı həmin Avlan qalasının adı ilə bağlıdır və Aylanlı adı “Avlanlı”nın fonetik formasıdır. 2. Kəndin yerli tələffüz forması Əglənlidir. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə də kəndin adı Əklənlu kimi göstərilmişdir [170, 59]. Buna əsasən güman etmək olar ki, kəndin həqiqətən adı Əglənlidir və Əylənli fonetik formadır. 1588-ci ilə aid bir türkcə mənbədə qışı da Gəncə sancağının Çalaberti və Bərdə sancağının Şir nahiyəsində Əglənli adlı maldar elin yaşaması qeyd olunur [167]. Bax: Əylənli.

YUXARI ƏLİMƏRQUS - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Abaran nahiyəsində kənd adı (23, 114). Əlimərqus “Mərqus eli (tayfası) mənasındadır.

YUXARI ƏRDƏNƏ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 133). “Kəndin başqa adı Üçtəpədir” (yenə orada).

YUXARI ƏRMİK - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. 1949-cu ildə əhalisi Azərbaycana köçürüldükdən sonra kənd dağılmışdır. Bax: Armik.

YUXARI ZAĞALI - İrəvan xanlığının Göycə mahalında kənd adı [133]. Taşir Zağalısı və Qızılxaraba da adlanmışdır [20, 288]. 1978-ci ildə kənd ermənicə Axpradzor adlandırılmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Əsli Zağalı. Ondan Aşağı Zağalı məntəqəsi yarandıqdan sonra Yuxarı Zağalı adlanmışdır. “Zağalı” (zağa, mağara kaha, sığınacaq) yerinin adını əks etdirir.

YUXARI ZEYVƏ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133]. 1978-ci ildə kənd ermənicə Paronik adlandırılmışdır.

YUXARI İLKƏND - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 128). “Kəndin başqa adı Adıgözəldir” (yenə orada). “Əhalisi Haçumlu əşirətindəndir” (yenə orada).

YUXARI KEYTİ - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kiçik kənd adı [133]. XX əsrin əvvəllərində kənd dağılmışdır. Bax: Aşağı Keyti.

YUXARI KEÇİLİ - Masis r-nunda kənd adı. 1978-ci ildə kənd Sayat-Nova adlandırılmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Bax: Aşağı Keçili.

YUXARI KİLSƏ - Quqar r-da kənd adı. XIX əsrin sonlarında yaranmışdır. XX əsrin 30-cu illərində kənd ermənicə Vavaqin (Şahalı) sovxozu ilə birləşdirilmişdir [20b 317]. 1988-ci ildə əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Kəndin ərazisində həqiqətən 1935-ci ildə dağıdılmış qədim kilsə olmuşdur.

YUXARI KƏNÜZ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Vedi nahiyəsində kənd adı (23, 107).

YUXARI KİRƏTAQ - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qapan r-nun da) kənd adı [133]. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Ermənistana qovulmuşdur. Kirətaq kəndindən XIX əsrin I yarısında Aşağı Kirətaq kəndi yarandıqdan sonra “Yuxarı Kirətaq” adlanmışdır. Türk dillərində kora “qışlaqda gecələr mal-qaranın salınması üçün tikinti, tövlə” və yataq sözlərindən ibarətdir.

YUXARI KOLANI - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı (133). 1978-ci ildə kənd Qriboyedov adlandırılmışdır. Azərbaycanda Qarabağda yaşamış Kolanı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaradılmışdır.

YUXARI KƏHRİZ - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı (133). 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Digər adı İsabəy Kəhrizi.

YUXARI KÜRƏKLİ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin İqdır nahiyəsində kənd adı (23, 67). “Ağotluq da adlanır” (yenə orada).

YUXARI KÜRKƏND - Artaşat rayonunda kənd adı. 1950-ci ildə kənd ermənicə Noraşen adlandırılmışdır. Bax: Aşağı Kürkənd. Əsli Korakənd. Türk dillərində kora “qışlaqda gecələr mal-qaranın salınması üçün tikili” və kənd sözlərindən ibarətdir.

YUXARI KÖRPÜLÜ - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında (indi Ermənistanın Noyemberyan r-nunda) kənd adı [133]. 1950-ci ildə kənddə Gürcüstandan gəlmə ermənilər də yerləşdirildikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1950-ci ildə kənd Noyemberyan, 1978-ci ildə ermənicə Haxtanak adlandırılmışdır. 1988-ci ildə kəndin Azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. Əsli: Körpəli. XVII əsrdə Şərqi Anadoluda yaşamış türk mənşəli Körpəli tayfasının [46, 196] məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində də Körpəli kəndi qeyd olunmuş [170, 45] və onun Mesinlu tayfasına (“an aşiret-i Mesunlu”) məxsusluğu göstərilmişdir [170, 45].

YUXARI GƏNZƏK - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı (133, 155). Bax: Gənzək.

YUXARI GİLAN - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı (169, 202).

YUXARI KÖBƏKLİ Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qafan r-nunda) kənd adı (133). XIX əsrin I yarısında Göbəkli. XIX əsrin ortalarında Aşağı Göbəkli məntəqəsi yarandıqdan sonra bu kənd Yuxarı Köbəkli adlanmışdır. Qıpçaqların Kobak tayfasının adını əks etdirir.

YUXARI GÖDƏKLİ - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qafan rayonunda) kənd adı (133). 1918-ci ildə əhalisi qovulmuşdu. 1922-ci ildə azərbaycanlıların bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdı. 1988-ci ildə əhali Azərbaycana qovulmuşdur. İrəvan əyalətinin Kotak (erməni mənbələrində Kotayk) mahalında gəlmə ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Mahal isə mənşə etibarilə qədim türk mənşəli Katak tayfasının adını əks etdirir. Bax: Katak.

YUXARI GÖZƏLDƏRƏ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir.

YUXARI GÖYKƏND - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı (23, 36).

YUXARI GÜLÜDÜZÜ - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında kənd adı [133]. XIX əsrin I yarısında Gülüdüzü. Ondan Aşağı Gülüdüzü məntəqəsi yarandıqdan sonra Yuxarı Gülüdüzü adlandırılmışdır. XX əsrin 30-cu illərində kollektivləşmə ilə əlaqədar olaraq Aşağı Gülüdüzü ilə birləşdirilmişdir. 1949-1950-ci illərdə kəndin əhalisi Azərbaycana köçürüldükdən sonra kənd ləğv edilmişdir..

YUXARI GÜLLÜCƏ - 1728-ci ildə İirəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 124). Əlidaşanlı da adlanır (yenə orada).

YUXARI MAKARA - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı (23, 94).

YUXARI NECİLİ - İrəvan quberniyasının Zəngibasar mahalında kənd adı [133]. 1978-ci ildə Nizami Gəncəvinin şərəfinə Nizami adlandırılmışdır. Yuxarı Necili də adlanmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. 1990-cı ildə kənd ermənicə Masis adlandırılmışdır. 1728-ci ildə Necili kimi qeyd olunmuş və Necilu tayfasının adından ibarət olduğu göstərilmişdir [170, 24].

YUXARI NOVRUZLU - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. XIX əsrin əvvəllərində əhalisi qarışıq məntəqələrdəndir. 1918-ci ildə kəndin Azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur.

YUXARI PİRTİKAN - Talin r-nunda kənd adı. 1878-ci ildə əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir (6, 173). 1940-cı ildə kənd ermənicə Tsak-kasar adlandırılmışdır. Pirtikan kəndindən Aşağı Pirtikan məntəqəsi yarandıqdan sonra “Yuxarı Pirtikan” adlanmışdır. Kəndin ərazisindəki “Pir Tikan” pirinin adındandır.

YUXARI TALİN - İrəvan xanlığının mahallarından birinin adıdır [159]. Mahal Talin kəndinin adı ilə adlanmışdır. 1748-ci ildə kənd Verin Talin, 1978-ci ildə Talin adlandırılmışdır. 1930-cu ildən Talin r-nu mərkəzinin adıdır. Bax: Talin.

YUXARI TALIŞ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı (133, 236). Bax: Talış.

YUXARI TALİN - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı (23, 85).

YUXARI TƏRNƏQUT - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı (23, 85). Xəzərlərin tərnə tayfasının adından və türk dillərində qut “düşərgə” sözündən ibarətdir. Bax: Aşağı Tərnəqut.

YUXARI TOXANŞALI - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin İqdır nahiyəsində kənd adı (23, 68). Bax: Toxanşalı.

YUXARI TÜRKMƏN - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və 1915-1918-ci illərdə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1935-ci ildə kənd ermənicə Apaqa adlandırılmışdır. Qızılbaşların Türkmən tayfasının [15] məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.

YUXARI TUT - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı [133, 245]. XIX əsrin sonlarından sonra mənbələrdə adı çəkilmir.

YUXARI XATUNARX - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133, 262]. XIX əsrin 70-ci illərində əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1886-cı ilə aid mənbələrdə kəndin əhalisi ermənilər idi. 1978-ci ildə kənd ermənicə Haykaşen adlandırılmışdır. Bax: Aşağı Xatunarx.

YUXARI XOTANAN - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qafan r-nunda) kənd adı [133, 262]. Ermənicə Verin Xotanan adlandırılmışdır. Qədim türk mənşəli Kotan tayfasının adını əks etdirir.

YUXARI ÇADIRĞAN - 1728-ci ildə İirəvan əyalətinin Vedi nahiyəsində kənd adı (23, 52). Mənbənin başqa yerində kəndin adı həm də Çatqıran kimidir (yenə orada).

YUXARI ÇANAXÇI - İrəvan quberniyasının İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı (133, 279). Bax: Çanaxçı.

YUXARI ÇARBAX - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı (133). 1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1925-ci ildə əhalisi geri kəndlərinə qayıtmışdır. İrəvan xanlarına məxsus “Çahar bağ” bağlarının adındandır.

YUXARI ÇURIQÇI - İrəvan quberniyasının Sürəmli qəzasında kənd adı (133, 280). 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Əsli Çirakçı. Türk mənşəli çirak tayfasının adını əks etdirir.

YUXARI ÇƏMBƏRƏK - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında (indi Ermənistanda) kənd adı. XX əsrin 30-cu illərində Çəmbərək rayon mərkəzinin adı idi.

YUXARI ÇİMƏNKƏND - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı [133]. Digər adı Qarabağlar. Bax: Yuxarı Qarabağlar.

YUXARI ÇOBANDƏRƏ - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. XX əsrin əvvəllərində kənd dağılmışdır.

YUXARI ÇERAQLI - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında qışlaq adı (133, 82). XIX əsrdə Qars əyalətində Çeraq qalasının adı (133, 82) ilə bağlıdır.

YUXARI CAMIŞLU - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd adı (133, 80). Bax: Camış Basan.

YUXARI CÜYÜRLÜ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində kənd adı [169, 192].

YUXARI ŞAMİ - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı [133, 291]. XX əsrin ortalarında bu kənddən Aşağı Şamı məntəqəsi yarandıqdan sonra “Yuxarı Şamı” adlandırılmışdır. Ərəbcə şam-”qamışlıq” sözündəndir.

YUXARI ŞORCA - İrəvan xanlığının Göycə mahalında kənd adı [159]. Şorcalı Keyti də adlanmışdır [20, 218]. 1988-ci ildə əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Bax: Şorca.

YÜZBAŞI - XVIII əsrin ortalarında İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı [150, 209]. Səfəvilərin  hakimiyyəti illərində Azərbaycanda yüz nəfər hərbçi və ya mülki şəxsin başçısı yüzbaşı adlanırdı.

KABUD - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində kənd adı (23, 60). Mənbədə kənddə 2 erməni ailəsinin yaşadığı qeyd olunmuşdur (32, 317).

KAVAKERT - İrəvan xanlığının Zəngibasar mahalında kənd adı [133]. Ararat bəylərbəyi Əmirqunə xanın (1606-1625) Şərqi Anadoluya hərbi səfər zamanı köçürüb gətirdiyi erməni ailələrinin yerləşdirdiyi kəndlərdəndir [135, 70].

KAVİS - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin İrəvan qəzasında kənd adı [169, 61].

KAVŞ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [135]. 1919-cu ildə azərbaycanlı əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

KAVTARLI - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd adı [133, 124]. Mənbədə Kaftarlı kimidir (yenə orada). XVII əsrin əvvəllərinə aid ermənicə mənbədə Kavtaranots kimidir [150, 360]. 1878-ci ildə əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1950-ci ildə kənd ermənicə Panik adlandırılmışdır. Əsli Kaftarludur, lakin ermənicə “f” səsi olmadığına görə “Kavtar” kimi yazılmışdır. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə də kəndin adı Kaftar kimidir [170, 147]. Kaftarlu dağının adındandır. Bax: Kaftarlı.

KAQA - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında kənd adı (133, 155). Kaha (mağara, zağa) sözündəndir.

KAVTARI - XIX əsrdə Qazax qəzasında dağ adı (133, 124).

KAĞ DƏRƏSİ - Eçmiadzini qəzasında göl adı (133, 107).

KAQİN - İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında kənd adı [133, 156]. 1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. 1728-ci ilə aid məebədə adı çəkilir (170, 17) və məzrəsi (yəni əkin yeri) “Mövcud Əli adlanan Kaqin kənd” kimi səciyyələndirilir [170, 17]. Türk dillərində kaqin - “bataqlıq yer”, “çox da böyük olmayan çaybasar çəmən” [126, 239] sözünün fonetik formasıdır XIX əsrdə Stavropol quberniyasında Kaqın-Kul (kənd adı), Tiflis quberniyasının Tioneti qəzasında Kaqen-Xöy (133, 107) və Zəngəzur qəzasında Xaqın-Xut (Kaqin və monqolca xut “düşərgə" sözlərindən) toponimləri ilə mənaca eynidir.

KADZİK - XVIII əsrin ortalarına aid ermənicə mənbədə Göycə mahalında kənd adı [150, 360].

KADILU - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. XIX əsrin sonlarından sonra adı mənbələrdə çəkilmir. Ərəbcə qazı sözünün fonetik formasıdır. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Vladiqafqaz dairəsində Kadu Yurt, Qars əyalətinin Qars dairəsində Kaqızman dairəsində Kaduqışlaq toponimləri [133] ilə mənaca eynidir.

KAYALI - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində kənd adı [170, 17]. Səlcuq oğuzlarının Kayı tayfasının adındandır. Bax: Qayalı. Türkiyə ərazisində Kayı tayfasının adı ilə bağlı 100 kənd vardır (Bax: 34. s. 402-404).

KAYQİNİ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Aralıq nahiyəsində kənd adı [169, 271].

KAYÇİ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Vadi (Vedi) nahiyəsində kənd adı. Digər adı İimanqulu [170, 10].

KAYALU - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində kənd adı [170, 15]. Səlcuq oğuzlarının Kayı tayfasının adındandır.

KAYULU - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin “Qarni və Vedi nahiyəsi”ndə kənd adı [170, 75]. Səlcuq oğuzlarının Kayı tayfasının adındandır.

KAKAVUS - İrəvan xanlığının Qarnibasar mahalında kənd adı. 1828-1832-ci illərdə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır [159]. Ehtimal ki, Key-Kavus şəxs adındandır.

KALA - UZ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında dağ adı (133, 110). XIX əsrdə Stavropol əyalətində Kalausçay və Kalaus təpə, Ter əyalətinni Qroznı dairəsində Kalausdaq (133, 110) toponimləri ilə eynidir. Mənası məlum deyil.

KALLUQLU - İrəvan quberniyasının sürməli qəzasında qışlaq adı (133, 111).

KAMAL - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133, 155]. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir (11, 164). Ermənicə kənd Nor-Qetik adlandırılmışdır. 1590-cı ilə aid mənbədə Kamal-Dərviş [169, 59], 1728-ci ilə aid mənbədə Kemal [170, 32], XVII əsrrin ortalarına aid mənbədə isə Kamal kimidir [150, 362]. Ehtimal ki, qızılbaşların Şamlı tayfasının [15] məskunlaşması nəticəsində yaranmış məntəqələrdəndir. Şamlı türk tayfası XII əsrdən sonra Şamda (Suriyada) yaşadığına görə Şamlı adlanmışdır. İran-Suriya sərhəddində indi də Əbu-Kəmal adlı şəhər vardır.

KAMAL KƏNDİ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı (23, 80).

KAMALPAŞA - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Abnik nahiyəsində kənd adı [169, 258].

KAMASAR - İrəvan xanlığının Göycə mahalında kənd adı [159]. 1828-1832-ci illərdə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. Əsli Kam-hasar. Türk dillərində kam, qam - “çay vadisi”, “yarğanlı dərə” (Şimali Qafqazda Ulu-Kam, Azərbaycanda Qax rayonunda Quru-Kam və b. adlarda olduğu kimi) və mənşəcə ərəb dilinə məxsus hasar (burada “tsiklop tikinti”, “qalaça”, “hörükdaş”, “qala divarı”) sözlərindən ibarətdir. “Kitabi Dədə Qorqud” eposunda Ağ hasar toponimi ilə eynidir.

KAMİYAB - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı [170, 160]. Mənbədə qeyd olunur ki, kənddə heç kim yaşamır (32, 246).

KAMRANKƏNDİ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Zarzəmin nahiyəsində kənd adı (23, 122).

KANAKİR - İrəvan xanlığının Qırxbulaq mahalında kənd adı [159]. 1590-cı ilə aid türkcə mənbədə Kənəkir [169, 40], 1728-ci ilə aid mənbədə Kanakir (23, 36) XIX əsrin əvvəllərində əhalisi qarışıq kəndlərdəndir. Həmin əsrin əvvəllərində Azərbaycan türkləri sıxışdırılıb çıxarılmışdır. 1886-cı ilə aid məlumatda kəndin əhalisi ermənilər idi. Orta əsr erməni mənbələrində Kanaker kimidir [Bax: 150, 362]. Türk dillərində kanq “sıldırım” və monqolca qer “düşərgə”, ya da türk dillərində kır “alçaq yüksəklik”, düzən (126, 327) sözlərindən ibarətdir. Toponimin “kana” hissəsi XIX əsrdə Dağıstan əyalətinin Teymurxanşura dairəsində Kanaburkənd və Kanabur (dağ adı), Ter əyalətinin Qara Noqay mahalında Kanayqışlaq (kənd adı), Stavropol quberniyasının Acıqulaq dairəsində Kanay-Quyu (kənd adı) toponimlərindəki (133), “kana” sözü ilə mənaca eynidir. Toponimlərin sonlarında kır, qır sözünün iştirakı səciyyəvi haldır. Türkmənistanda Aqkır, Karakır, Altayda Atkır, Xakasiyada Tastı-Kır və s. [bax: 126, 327-328].

KANKAN - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir (11, 164). 1978-ci ildə kənd ermənicə Hats adlandırılmışdır. 1590-cı ilə aid mənbədə Kənkan [169, 21], XVII əsrin əvvəllərinə aid ermənicə mənbədə isə Kankandır [150, 362]. Ehtimal ki, Azərbaycan dilində (əsli farscadan) kənkan - “kəhriz çıxardan (qazıyan)” sözündəndir.

KANUNLU ULYA - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı [170, 9]. Böyük Kanunlu mənasındadır.

KANUNLU SUFLA - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı [170, 9]. Kiçik Kanunlu mənasındadır.

KARAKAŞ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı [170, 26]. Mənbədə kəndin “Hasan vələdi hüseyn” adlı bir şəxsə (mülkədara) məxsus olması qeyd olunur (yenə orada). Türk dillərində kara (azərbaycanca qara) və kaş (azərbaycanca qaş) “dağın irəliyə çıxmış hissəsi”, “dağın qaşı” sözlərindən ibarətdir.

KARAORAN - XVIII əsrin ortalarına aid ermənicə mənbədə Dərəçiçək mahalında bir kənd adı [150, 360]. Azərbaycanca Qara=Örən (“Qara viranəlik”) adının ermənicə yazılışıdır.

KARAKƏPƏNƏK - XVIII əsrin ortalarına aid ermənicə mənbədə İrəvan əyalətində bir kənd adı [150, 359]. Əsli qarye (ərəbcə qəryə "kənd") Kəpənək, yəni "Kəpənək kəndi". Bax: Kəpənək.

KARATAK - XVIII əsrdə İrəvan əyalətinin Göycə mahalında kənd adı [150, 360]. Kəndin adı ermənicə mənbədə qeyd olunuduğuna görə ehtimal ki, Qaradaq adının təhrifidir.

KARAULTƏPƏ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı [170, 127].

KARAUCE - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Vedi (mənbədə “Vadi” kimidir) nahiyəsində kənd adı [170, 15].

KARBİ - İrəvan xanlığının mahallarından birinin adı. Mahal Karbi kəndinin və oradan axan Karbi çayının adı ilə adlanmışdır. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı kimi qeyd olunur (23, 37). İndi kənd Aştarak r-nun ərazisindədir. XIX əsrin ortalarında bu kəndin Aşağı Karbi kəndi yarandığına görə “Böyük Karbi” adlanmışdır. Bax: Böyük Karbi.

KARBİ - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında çay adı [133, 56].  Mənbədə Qarpiçay kimidir (yenə orada). Uz. 10 km. Mənbəini Pəmbək dağların-dan götürür və Pəmbək çayına tökülür. Çay Karbi qalasının adı ilə adlanmışdır. Bax: Böyük Karbi.

KARBİ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133, 122]. XIX əsrin sonlarından sonra mənbələrdə bu kəndin adı çəkilmir. Ehtimal ki, Karbi mahalından çıxmış ailələrin özləri ilə apardıqları addır.

KARVANSARA - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Orta əsrlərdə ticarət yolları üzərində tikilən binalar karvansaray  adlanırdı. XIX əsrdə Cənubi Qafqazda mövcud olmuş 10 Karvansara kəndindən [133] biridir.

KARVANSARA - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı (36, 32). 1828-1832-ci illərdə əhalisi qovulmuş, lakin sonra qayıtmışdır. 1918-ci ildə əhali yenidən qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1935-ci ildə İcəvan adlandırılmışdır. Karvansara Səlim də adlanmışdır. Digər adı Ayrıca. 1806-cı ildə Gürcüstandan İrəvan xanlığına qaçıb gəlmiş 400 azərbaycanlı ailəsinin məskunlaşması nəticəsində yaranmış kəndlərdəndir (Bax: Baratı).

KARVANSARA - İrəvan xanlığının Sürməli mahalında kənd adı (159). 1828-1832-ci illərdə əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır [159]. İlk dəfə 1728-ci ilə aid mənbədə adı çəkilir.

KARVANSARA - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1978-ci ildə kənd ermənicə Amretaza adlandırılmışdır. XVII əsrdən məlumdur [150, 368].

KARVANSARA - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 125).

KARVANSARA - Basarkeçər r-nunda kənd adı. XIX əsrin ortalarında dağılmışdır. “Səmədağa dərəsi” də adlanmışdır [20, 289].

KARVANSARA MƏZRƏSİ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Vedi nahiyəsində kənd adı [169, 224]. 1728-ci ilə aid mənbədə kənd adı (23, 54) kimidir.

KARENİS - XVIII əsrə aid ermənicə mənbədə İrəvan əyalətini6n Dərəçiçək mahalında kənd adı [150, 360]. Mənbədə oradakı monastırın da Karenis adlandığı qeyd olunur (yenə orada).

KARQAN - Kirovakan r-nunda Həmzəçimən kəndindən şimalda dağın adı (60, 82). Mənbədə Karqank kimidir (133, 101).  XX əsrin 30-cu illərində dağın adı ermənicə Karan adlandırılmış və deməli ermənicə kar “daş” sözü ilə əlaqələndirilmişdir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Kaqızman dairəsində Karqank və Dağıstan əyalətinni Qaytaq Tabasaran dairəsində Karqan tau dağ adları ilə (133, 121) eynidir. Bax:Qarqantəpə.

KARMUNC - XVIII əsrə aid ermənicə mənbədə İrəvan əyalətində kənd adı [150, 359].

KARPİ - İrəvan xanlığının Karbibasar mahalında (indi Aştarak r-nunda) kənd adı [159]. 1728-ci ilə aid mənbədə Karbi nahiyəsində Karbi kəndi qeyd olunur (23, 36). Orta əsrlərdə əhalisi qarışıq  millətlərdən olmuşdur. Ermənicə kəndin adı Araqatsotn idi [135, 50]. XIX əsrin I yarısında Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi sıxışdırılıb çıxarılmışdır. Bax: Böyük Karbi.

KARPİ - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd adı [133]. Çayın adı ilə İrəvan xanlığının bir mahalı Karbibasar (yəni Karpi çayının suvara bildiyi ərazi) kəndinin adındandır.

KARTAQ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında dağ adı (133, 123).

KARXANA - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qafan r-nunda) kənd adı [133]. 1906-cı ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

KARÇAN - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Məzrə nahiyəsində kənd adı [170, 15].

KARÇEVAN - Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Meğri r-nunda) kənd adı [133]. XIX əsrin əvvəllərindən əhalisi qarışıq kəndlərdəndir. Lakin kəndin adı türkcədir. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Kartsa, Batum əyalətində Karç=Xal (133), Azərbaycanda Qərçə (İsmayıllı rayonu) toponimləri ilə mənaca eynidir.

KASAX - Ermənistanda çay adı [133]. Mənbəini Ələyəz və Pəmbək dağlarından alır və Araza tökülür. Uz. 89 km. Erməni mənbələrində 1674-cü ildən adı çəkilir [135, 87]. Çayın axdığı dərə də “Kasax dərəsi” adlanmışdır [46, 205]. Çayın sol sahili XIX əsrdə Azərbaycan türkləri arasında “Uğuz yurdu” adlanırdı. Qazax tayfasının adındandır.

KASAX - Abaran r-nunda kənd adı. Qazax etnoniminin danışıqda təhrif formasıdır.

KATAX  - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında dağ adı (133). Eranın əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan ərazisində Katak, Katuk formalarında toponimlər də geniş yayılmışdır. VII əsrə aid mənbədə Albaniyanın Artsak əyalətində bir mahalın Tuç=Katak adlandığı göstərilir [59, 51]. Bu mahal Kürün sol sahilinin Xaçın və Qarqarçay hissəsini əhatə etmişdir [66, 32]. “Alban tarixi”ndə bu ad ermənicə yazılışda “y” səsinin əlavəsilə Katayk kimidir. XVII əsrdə Dağlıq Qarabağda Kötüklü kəndinin adında qalmışdı [57, 226]. Digər tərəfdən, indiki Ermənistan ərazisində indi içərisindən Zəngiçay axan bir əyalət də V əsrdən [111] Katak (ermənicə yazılışda Katayk) kimi məlumdur. Bütün orta əsrlər boyu İrəvan əyalətinin bir mahalı Katayk, sonra Zəngibasar adlanmışdır. Hər iki Katak toponimi eranın əvvəllərində Cənubi Qafqazda məskunlaşmış türk mənşəli peçeneqlərin Katak tayfasının adını əks etdirir. X əsrdə Cənubi Rus çöllərində yaşamış peçeneqlərin bir tayfası Tun=Katay adlanırdı (geniş məlumat üçün bax: 79, 114). Qazaxlarda, qaraqalpaqlarda, özbəklərdə, başqırdlarda, qırğızlarda Kataq, katak tayfaları [bax: 79, 115] ilə peçeneqlərin Katak tayfası mənşəcə eynidir. Bu tayfanın adı ilə XIX əsrdə Qazax bölgəsində qazaxların bir qolu Gödəkli, Xələclərin bir qolu Gödəklər adları ilə məlumdur. Bu toponim Ermənistanda Aşağı Gödəkli və Yuxarı Gödəkli, XIX əsrdə Quba qəzasında Kötüklü dağı, Tiflis quberniyasının Axalsıx qəzasında Kötüklü, Azərbaycanda Cavad qəzasında Kötüklü [133, 155], Tovuz rayonunda Gödək dağı, Quba rayonunda Katak dağı və s. toponimlərdə iz qoymuşdur.

1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   15


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə