Birtəhər qalxıb əyləşdi içi tut yarpağı kimi əsim-əsim əsirdi… Ayağa qalxıb subaşına getmək lazım idi… dizlərinin taqəti isə yox idi




Yüklə 315.14 Kb.
səhifə1/7
tarix24.04.2016
ölçüsü315.14 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7
Üzü işiğa

(roman)


...Birtəhər qalxıb əyləşdi... içi tut yarpağı kimi əsim-əsim əsirdi… Ayağa qalxıb subaşına getmək lazım idi… dizlərinin taqəti isə yox idi. Bunu, ayaq barmaqlarının ucundan üzüyuxarı xırda-xırda yayılan soyuq tərdən hiss eləyirdi. Ayağa qalxsaydı, yene Volqaboyu gəmiylə gəzintiləri yadına düşəcəkdi… yenə darısqal yataq otağı küləkli havada yırğalanan həmin o dar göyərtəyə dönəcəkdi, onu o divardan bu divara, bu divardan o divara itələyə-itələyə başını hərləndirəcəkdi…
Hər şeydən çox isə ona, çarpayısıyla üzbəüzdəki adamboylu pəncərənin xırda gözlü dəmir qəfəsi əzab verirdi… Bir ayın aclığına da, dizlərinin taqətsizliyinə də, göyərtə kimi yellənən otağına da dözərdi, amma o qəfəsə daha dözə bilmirdi... Qəfəsin damaları bir o qədər də xırda deyildi, amma elə bil çölün havasını içəri buraxmırdı, pəncərənin o üzündə dəli həvəslə kükrəyib oynayan soyuq küləkləri onun üzünü oxşamağa, ürəyini soyutmağa imkan vermirdi… Aylardan bəri yığıb içində saxladığı ağrılar dolu səsini də bu qəfəs çölə buraxmırdı...
Neçə vaxtdan bəriydi zarıldayıb ufuldamaları, ah - vayları budu burda, balaca otağın künc – bucağında idi... bir-birinin böyrünə, üst-üstə yığılıb divar boyu cərgələnmişdilər... Hərdən bir başını yastıqdan dikəldib onlara sarı baxırdı… və onları görürdü də… Bir saat əvvəl içini çəkib zarıdığı «vay canım» indi düz onun başının üstündən - tavandan asılıb qalmışdı, indi yuxarıdan aşağı onun bükülü belinə baxa-baxa, bozara-bozara, çəkisiz bayraq kimi asta-asta yellənirdi... Dünənki, srağagünkü, tasrağagünkü zarıltıları havada asılmaqdan ağırlaşıb aşağı enmişdilər. İndi çarpayısının altı da zarıltılarla dolu idi... Yerinin içində qurcalananda, durub ayaqlarını sürüyə-sürüyə subaşına gedəndə ağrı və iztirab dolu bu səslərin altında qaldığını, ayağına dolaşdığını, başmaqlarının burnuna ilişib əzildiyini hiss edirdi… ya bəlkə döşəmə, ya çarpayının özü cırıldayırdı?!.. Hərdən də başından, kürəyinin ortasından bədəninə süzülən ağrılarının ayaqlarından axıb döşəmənin taxtasına sızdığını hiss eləyirdi... Ayağını döşəməyə, basdıqca, kiminsə kürəyiylə - qulunclarını əzə-əzə yeridiyini hiss edirdi…
Boynu da zəifləmişdi, başını güclə saxlayırdı... Axır bir neçə günü isə boynunun gücü lap tükənmişdi… başı, təzəcə doğulmuş çağa başı kimi sinəsinə asılıb qalmışdı… Qarnı da boylu qadın qarnı kimi gün-gündən üfürlənib tarıma çəkilirdi… indi qarnının, dartılıb gərilməkdən gümüşü şırımlar açılan dərisini sığalladıqca, içinin ağrısının əllərinə, qollarına, ordan da üzüyuxarı - çiyinlərinəcən yayıldığını hiss eləyirdi... Qarnının içində günbəgün çoxalıb artan, böyüyə – böyüyə, getdikcə bir az da möhkəm düyünlənən düyünlər nəyin düyünü idi, görən… və görən bir gün çəkilib gedəcəkmiydilər, yaxasından əl çəkəcəkmiydilər?...
Gərək ki, çəkilməliydilər... – heysiz – heysiz fifikrləşib ehmalca sol böyrü üstə çöndü… Həkimlər də belə deyirdi, qonşuları da… Böyük oğlu da deyirdi ki, soyuq dəyəndə də adamın boğazının əti şişir, amma sonra yavaş-yavaş geri çəkilir, sovrulur. Onun qarnındakılar da əvvəl – axır sovrulmalıydılar... sovrula-sovrula geriyə - baş alıb irilə -irilə böyüdkləri yerlərinə çəkilməliydilər, yoxa çıxmalıydılar…
Axır günlər daha oturmağün da onun üçün çətin başa gələn bir işə çevrildiyini, oturanda kürəyinin, belinin sıyıq xəmir kimi quruluşunu itirdiyini, qulaqlarının, təyyarədəki kimi tutulduğunu hiss eləyirdi…
…Döşəyin kənarlarından tuta-tuta ehtiyatla qalxıb oturdu və yenə, fasiləsiz uzanmaqdan keyiyən yançaqlarının, kürəyinin ürək bulandıran bir giziltiylə sızıldadığını duydu... Uzanmağıyla tavanın gözagrıdan çəhrayılığıyla üzbəüz qalmağı bir oldu. Bu yönsüz tavana nə qədər baxmaq olardı axı?!. Yorğan-döşəyə düşəndən bəri tək o yox, bu otağa girənlərin hamısı bu rəngi soluxmuş, maraqsız tavana baxırdılar. Onun üzündən, az qala adama yapışan gözlərindən xilas olmağın yeganə yolu olsun ki, bu idi… Gözlərini qınamağa da heç kimin haqqı yox idi. Axı bu bədbəxt – gözlər, tavanından tutmuş döşəməsinəcən, az qala hər nöqtəsinəcən baxılıb öyrənilən bu darısqal otağın daha harasına, yaxud nəyinə baxmalı idi?!.. Hər gün əlləri daim sabun iyi verə – verə, tavana baxa-baxa gəlib onunla üzbəüz oturan, söz soruşanda da, ya düz divara, döşəməyə, yaxud pəncərənin qəfəsinə baxan ağ xalatlı həkimi də, zarıyıb çaşdırdıgı, gah iynəsini əlindən salan, gah spirti döşəyinə dağıdan alagöz şəfqət bacısı da, yatağının ayaq tərəfində səssiz-səmirsiz dayanıb günahkar üzlərlə uzünə baxan uşaqları da deyirdilər ki, qarnındakı şişlər çəkiləcək. Amma ürəyinin hansı nöqtəsiyləsə hiss eləyirdi ki, çəkilməyəcək… əksinə, getdikcə bir az da artacaq, çoxalacaq, duyunləri gərilə – gərilə günlərin bir günü gəlib xirtdəyinə dirənəcək… Amma ürəyinin o nöqtəsi çox kiçik və gözəgörünməz idi deyə, onun yerini tez-tez itirirdi… Bəzən elə bil o nöqtəni özü, qəsdən itirirdi… Ya da görürdün, həmin o iynə ucu böyüklüyündə olan o nöqtə elə bil özü-özünə irilməyə başlayırdı… irilə-irilə şişib qapqara ovuca dönürdü, ürəyini içinə alıb gücü gəldikcə sıxırdı, əzib qanını tökürdü… Onda otaqdan da, yorğan-döşəkdən də, pəncərənin dar qəfəsindən az-az içəri dolan havadan da ölüm iyi gəlirdi… Ölüm iyi hansısa gülün iyini xatırladırdı... Deyəsən, ləçəyi sarı, ortası ag güllər iyini… Bəlkə də, əksinə, ləçəyi ağ, ortası sarı… Bəlkə də bu, gülün iyi deyildi, otun iyi idi?!.. Üstü hələ tikilməmiş təzə qəbirlərin üstündə yay-qış xırda-xırda cücərən göy otun iyi?!.. O ot indi elə bil hardasa lap yaxında, buralarda bitirdi, otağın hansı küncündəsə cücərirdi?!..
Bu soyuq, təhlükəli iy gecənin ən dərin məqamları belə, belinin, qarnının ağrısını yaddan çıxarırdı… burnunu tutsaydı belə, soyuq nəmişlik kimi yavaş-yavaş dərisinə, saçlarına hopurdu… şeh kimi gözlərinin qapağına yatırdı... onda elə bil bütün bədəni bu qoxudan nəm çəkirdi… Ya bəlkə o iyin vahiməsindən bədəninə tər gəlirdi?!.. Gözlərini qarala – qarala fikirləşirdi ki, yəni doğrudan bu ağrılar, bu sirli ot iyi hər şeyin sonudu yəni?!.. Bəs niyə belə tez, qəfildən, birdən-birə… gözləmədiyi, «ölüm» deyilən sonluğu ağlına gətirmədiyi bir vaxtda?!..
…Hərdən bir, ağrısı ara-sıra keyiyəndə gözünü yumub yaddaşını söndürürdü… Onda elə bil yoxa çıxırdı... üstündə uzandığı çarpayını da hiss eləmirdi… bilmirdi əlləri ha yandadı, ayaqları ha yanda… başı yastıqdadı, ya boşluğa düşüb… Bəzən heç başını yerli dibli hiss eləmirdi… Bircə gözlərini hiss eləyirdi… gözlərinin böyüyüb bütün üzünə… yox, bütün vücuduna yayıldığını, başdan-ayağa yığılıb bir cüt gözə döndüyünü hiss eləyirdi… Belədə qulaqları elə bil daha həssaslaşırdı… elə şeyləri eşidirdi ki?!.. Özü də qoxularıyla, ətirləriylə birgə... Bir də görürdü, gözlərinin qaranlıq qapağının içiylə balaca bir qız pillələri qalxır... əsə-əsə, özünü ayaq üstə zorla saxlaya-saxlaya… O qız gözünün içiylə, bəbəklərini, ürəyini dağıda-dağıda, əridə-əridə qalxırdı… beşcə addım o yanda, pillələri köhnəlib yeyilmiş, yağışın nəmindən qaralıb tiftiklənmiş hündür taxta pilləkənlə şüşəli aynabəndə qalxırdı… Orda anası namaz qılırdı… qaz pilətəsinin üstündəki qazanda pıqhapıqla xörək qaynayırdı… anası pıç-pıç pıçıldayırdı, Allahla söhbət eləyirdi… Pəncərələrinin şüşələri, külək vurduqca, əsim – əsim əsib titrəyirdi… aynabənd boyu barmaqlarının ucunda asta-asta yeridikcə, döşəmənin köhnə, quru taxtaları cır – cır cırıldayırdı… sonra bu cırıltılar, tıqqıltılar, pıçıltılar bir-birinə qarışıb qəribə bir musiqi əmələ gətirirdi... İndi, bu vəziyyətində o, o musiqini dünyanın ən gözəl musiqisiylə belə müqayisə edə bilməzdi. Çünki bu musiqi, həmin o balaca, yarıqaranlıq mənzilin musiqisiydi… onun uşaqlığının musiqisiydi, göz qırpımında uçub getmiş, şirin, acı xatirələrlə dolu taleyinin musiqisiydi… İndi o musiqi yenə uzaqdan, lap uzaqdan gəlirdi qulağına.. Balaca qız balaca, çəlimsiz ayaqlarıyla pillələri qalxdıqca, pillələr, döşəmə taxtaları cırıldadıqca tanış, unudulmaz qoxunu eşidirdi… ürəyi əzilirdi, yumulu gözləri yaşla dolurdu… namaz qılan anasını dizi üstə oturan yerdə arxadan görürdü... Anası gəlişindən xəbər tutmurdu, dodağının altında dua oxuya - oxuya alnını döşəməyə dirəyib bir müddət həmin vəziyyətdəcə qalırdı… sonra ayağa qalxıb dayandığı küncə baş əyirdi… sonra yenə dizi üstə düşürdü və yenə qalxırdı... Elə bil dibsiz, qaranlıq təndirin içinə əyilib çörək yapırdı… burnuna, üstü şirəli, xaşxaşlı qırmızı çörəklərin ətri gəlirdi… sonra, yadına gəlir, o çörəklərin iyini unutmuşdu… Atasını ağlaya-ağlaya, niyə ağladığını özü də başa düşməyə-düşməyə, müharibəyə yola salandan bəri, evlərindəki yemək stolunun üstündə qara möhür kimi qaralan qara çörəyin turşumuş iyinə öyrənmişdi... Ax, o qara çörək… qıcqırmış çiy xəmir iyi verən, içisulu, üzübərk çörək… Onda, yadına gəlir, daşı, taxtanı, dəmiri yeməyə hazır idi, təki o qara çörəyin üzünü görməyəydi, iyini eşitməyəydi... Müharibə qurtarandan sonra da, müharibənin özü yaddaşlardan çıxandan sonra belə, hüzn və vahimə dolu qara kağızlar unudulmaq istəyəndə də, yadına gəlir, bu qara çörək qara xəbər kimi özünü süfrəyə yetirirdi, turşumuş iyiyni ətrafa yaya – yaya hamının qanını qaraldırdı...
Odu ki, anası namaz qılanda həmişə fikirləşirdi ki, yəqin anası da, bibiləri də, böyük bacısı da, atasını həmin o ətirli, qırmızı çörəklərlə birgə yola salıb ağlamışdılar... Olsun ki, onda o da elə həmin o qırmızı çörəklərə görə ağlamışdı… Elə bil atası şəhərin bütün ağ çörərəklərini özüylə aparıb getmişdi...
Bir də namaz vaxtı hiss eləyirdi anası kimdənsə qorxur… özü də yaman qorxur… Qorxusundan gündə üç dəfə dizi üstə çöküb, başını yerə qoyur… yadına gəlir, pərdənin dalında gizlçnib anasının pıçıltısına qulaq asır, heç nə başa düşmədiyindən, pərdənin dalından sivişib barmaqlarının ucunda mətbəxə keçirdi... kətilin üstünə qalxıb taxçadan, dünən anasının bazardan alıb gətirdiyi, əsə-əsə, qabın kənarlarına sıçrayan damcılarını yaylaya-yaylaya bişirdiyi, indi üstü sapsarı, büküş-büküş qaymaq bağlayan südü qabqarışıq götürürdü, eləcə barmaqlarının ucunda yeriyə – yeriyə ehmalca evdən çıxırdı… pilləkənləri əsə-əsə, balaca əlləriylə zorla apardığı litrlik südqabını çalxalaya-çalxalaya aşağı – həyətə düşürdü, pilləkənin altındakı mavi qapını döyürdü... Qapını, əlləri belində bitən gonbul, qırmızıyanaq Manya xala açırdı... Ah, Manya xala… görən indi sən hardasan?!..
Manya xala evlərinin aşağısındakı zirzəmi əvəzinə düzəltdirdikləri balaca, isti evdə olurdu. Onu görəndə niyəsə həmişə ürəyi sevinclə döyünürdü... Bəlkə ona görə ki, Manya xala günəşiə oxşayırdı?!.. Bu qırmızıyanaq gülərüz rus qadını üçün, qəribəydi ki, elə bil qış gəlmirdi… nə aclıq, nə müharibə Manya xalanın gözlərindəki izaholunmaz sevgini zərrə qədər belə olsun, azalda bilmirdi. Ən küləkli, tufanlı havada Manya xala patefonu qurub, samovarı odlayırdı, qonum-qonşunu başına yığıb bütün həyətə səs sala-sala qarmonunda çalıb oynayırdı... Fikirləşdi ki, görən doğrudan nə aclıq, nə müharibə ona təsir eləmirdi?!.. Yəni doğrudan heç nə Manya xalanın vecinə deyildi, yoxsa özünü elə göstərirdi?!.. Bəlkə o bunu, həmin o aclıq illərinin qapqara, soyuq ümidsizliyindən gizlənməkdən ötrü, o illər qəzəbli canavar ulartısıyla ulayan acıqlı yanvar küləklərinin ətürpədən ulartısını eşitməməyin dərdindən eləyirdi?!.. Allah bilə, yazıq Manya o günlər hər şeydən hamıdan çox qorxurdu, amma biruzə vermirdi, özünü bilməməzliyə vururdu. Odu ki, o işıq kəsiləndə, yaxud ümidlər tükənəndə qonum – qonşu, hamı Manyanın başına yığılırdı, onun qırmızıyanaq, dünyadanrazı üzünə baxa – baxa elə bil hamı özünü dəfedilməz, isti qalada hiss eləyib toxtayırdı...
… Manya xala qapını açıb dişlərini ağarda-ağarda gülürdü:
– Nu, radnoy, opyat selyodoçki zaxotelos? – deyirdi…
...Onda o, südqabını səssizcə Manyaya uzadırdı… Manya qabı ondan alıb, içəri keçirdi, orda südü göz qırpımında nəyəsə boşaldıb boş südqabını, bir də kağıza bükülü iki tikə selyodkanı ona qaytarırdı...
– Di nuş canın... – deyib qapını çəkirdi…
Axşamtərəfi isə anası özünü döyüb-öldürürəndə, südünü taxçadan oğurlayanın ölüsünə-dirisinə qarğış yağdıranda aşağıdan – Manya xalanın balaca evindən aram –aram qonaqların səsi gəlməyə başlayırdı... qonaqlar oxuyur, çalıb – oynayırdılar… çəngəl-bıçaq cingiltisi, ləzzətli yemək iylər döşəmənin taxtaları arasından sıza – sıza evlərinə dolurdu...
…Elə bil yenə həmin iylər dəydi burnuna... ürəyi qalxdı, ödü agzına gəldi… Gözünü açıb, suyun dibindən çıxan kimi, nəfəsi təngiyə-təngiyə ətrafına baxdı… havanı iylədi… Heç bir iy – filan yox idi… Üzbəüz kresloda, oturduğu yerdəcə yuxulayan oğlu yuxuda kiminsə sözünü təsdiqləyə-təsdiqləyə, başını tərpədə-tərpədə «aha, ıhı, ıhı, oldu, oldu» - deyirdi.
Fikirləşirdi ki, olsun ki, arvadı girib yuxusuna... Yuxuda da sərəncamlarını verir: «Bunu alarsan, bunu ora apararsan, onu bura gətirərsən…»
Ya bəlkə ayrı adam idi, ona tapşırıq verən?!.. Yox, tapşırıq vermirdilər, kimsə pıçıltıdan boğazı göynəyə - göynəyə oğlunun qulağına deyirdi ki, canını bu xəstə qarıdan qurtarmaqdan ötrü ilk əvvəl çöl qapısını möhkəm bağlamalıdı, sonra xəstəni oyatmamaqdan ötrü barmaqlarının ucunda asta - asta mətbəxə getməlidi... orda yuxu dərmanlarından bir neçəsini şprisə yığıb eləcə ehmal –ehmal da geriyə qayıtmalıdı… o, yuxuda ikən şprisi qoluna keçirib, gözünü yumub dərmanı yeritməlidi...
Oğlu başını təsdiq işarəsi ilə tərpədib:
– Ihı, ıhı, o olar... – dedi…
Başını yastıqdan dikəldib ogluna diqqətlə baxdı… Yoox, oğlunun üzündə zərrə qədər olsun, qorxu əlaməti yox idi...
…Amma bu barədə demişdi axı bir dəfə ona… Bir, ya iki həftə bundan qabaq… ya yox, üç-dörd gün bundan əvvəl… Ağrıdan gözü qaralanda, oğlunun əlindən bərk-bərk yapışıb gözünün içinə baxa-baxa demişdi ki, əgər onun dərdinin çarəsi yoxdusa, əgər onu da, ərini aparan zəhirmar tapıbsa, sonra... sonra bir də «əgər»lə başlayan nə isə də demişdi… Hə, demişdi, əgər onun zərrə qədər övladlıq vicdanı varsa, zərrə qədər anasını istəyirsə, onu bu qədər əzab çəkməyə qoymasın, dərmanın dozasını artırsın…
Fikirləşdi ki, nə qədər də qorxulu olsa belə, hər halda yəqin ki, bu, asan ölüm olacaqdı. Yuxuya gedib yuxunun içindəcə əriyəcəkdi, yoxa çıxacaqdı… O balaca qızın, pillələri çıxa-çıxa, ya düşə-düşə ayağı sürüşəcəkdi, burnunu, alnını siyirə-siyirə pilləkənlərlə üzüaşağı dibsiz, sonsuz qaranlığa dığırlaqacaqdı…
Onda elə yalvara-yalvara, elə səmimiyyətlə demişdi ki, o sözləri oğluna, indi qorxurdu. Çünki o gün onun o ağrılarından elə bil oğlunun gözləri də dolmuşdu, olsun ki, onun halını axır ki, hiss eləmişdi, vəziyyətini başa düşmüşdü və elə bil o gündən oğlu «ona kömək eləmək» fikrinə düşmüşdü. Odu ki, hərdən bir özünü bir az babat hiss eləyəndə, az qalırdı oğlunun əlindən tutub yanında oturda, ağlaya-ağlaya yalvarıb deyə ki:
– Sən bu səfeh ananın sözlərinə qulaq asma, öldürmə məni…
Onda necə gülünc görünəcəkdi?!.. Axı onda – oğlunun əlindən tutub yalvaran həmin o ağrılar dolu gün o doğrudan ölmək istəyirdi?!.. Günbəgün yerini dəyişib getdikcə bədəninin hər tərəfinə yayılan növbənöv yeni – yeni ağrılar onu hər şeydən, özündən cə bezdirib iyrəndirmişdi axı?!.
O söhbətdən sonra hiss eləyirdi ki, hər dəfə oğlu iynəyə dərman yığıb gətirəndə, bədəni soyuyur. Odu ki, dönə-dönə ampulanın içindəki dərmanın ölçüsünü, oğlunun üzünün ifadəsini yoxlayırdı…
Axır vaxtlarsa ağrısı azalıb tamam yoxa çıxmışdı... İndi özü də bilmirdi, yaşamaq istəyir, ya ölmək. Əslində gecə-gündüz döşəyə bitişib, tavanın ürəkbulandıran çəhralığına baxmağın özü də elə ölüm kimi bir şey idi… Fərqi bircə bu idi ki, belədə ölümün rəngi cəhrayıya çalırdı.
Gözünü yumub fikirləşdi ki, olsun ki, ölüm təxminən belə bir şey olacaq… Gözünü yummağıyla yenə o balaca qızı gördü… İndi qızcığaz həmin o köhnə pilləkənlərin məhəccərindən tuta-tuta tələsə – tələsə düşürdü… pillələr də daha o cür qara deyildi, köhnə tiftikli dəsmala oxşamırdı... Çünki yay idi və pillələr günün istisindən, bürküdən qupquru qurumuşdu, rəngi açılmışdı... Balaca qız həyətə – dəf - dumbulun oynaq səsinə düşürdü... dəfi çalan - dayısı idi, səhərsi gün müharibəyə yola düşəcək və bir də heç vaxt bu həyətdə beləcə oturub dəf çala bilməyəcək cavan, gözəl dayısı... Həyətə düşüb dayısının qabağına qaçırdı… orda balaca ayaqlarıyla gah qabağa, gah dala gedib gələ – gələ oynayırdı... o oynadıqca, anası ağlayırdı… böyük bacısının boynunu qucaqlayıb hörüklərini tumarlaya-tumarlaya ağlayırdı. Bacısı isə heç ağlamırdı, dəfin havasıyla sağ ayağını yerə elə vururdu, elə bil qınayan olmasaydı, ortaya atılıb özü də oynayardı… Bir il əvvəl atası da beləcə həyətdə dəf çalıb onu oynadandan sonra müharibəyə yollananda bacısı ortaya düşüb o ki, vardı oynamışdı… bir aydan sonra isə atasının qara kağızı gəlmişdi… bacısı indi də, gözünün qabağında oynayırdı… ucuiti ayaqqabısının dabanlarının səsi dəfin səsinə qarışırdı, dəfin səsini itirirdi...
-Taqqataq! Taq! Taq !!..
…Yuxarıdakı qonşu yenə nəsə sökürdü, yaxsa tikirdi?!.. İlahi, nə qədər bu balaca evi söküb-tikmək olar?! Gah küçə tərəfdən, gah həyət tərəfdən… özü də utana-utana, xəcalət təri tökə – tökə… Ay canım, axı vallah bir evi bu qədər tikmək olmaz, bu qədər sökmək olmaz… Bu nə müsibətdi, nə bəladı?!..
…Taqqıltıya oğlu da ayılmışdı. Yuxusuzluqdan idi, ya taqqıltı səsindən idi, üzü-gözü əyilmişdi…
– Yenə başladılar… - oğlu kal səsiylə deyib yerində qurcalandı…
Qəsdən taqqıldadırlar ki, sən ölməyində, zarıldamağında ol, bizsə hələ ölməmişik və ölməyə də hazırlaşmırıq! Həyat gözəldi, yaşamalı günlər hələ qabaqdadı… Amma onda ki, yuxarı qalxıb onu yoluxmağa gəlirlər, elə yazıq sifət alırlar, adam fikirləşdiyinə də peşman olur. Elə bil gecə-gündüz aşağıdan yuxarı tüstülədə-tüstülədə qutabı qutaba calayan, cızbızı qovurmalara qatanlar, düz divarlarını söküb yerə qoyanlar bunlar deyil... Gəlib onunla üzbəüz oturur, tavana baxa-baxa günah dolu üzlərlə nə isə deyib ah çəkir, dərindən köks ötürüb onun halına acıya-acıya ufuldayır, sonra aşağı düşüb təzədən fəaliyyətə başlayırlar… Elə də həvəslə gedirlər, elə bil özləri heç vaxt xəstələnmiyəcəklər… Xəstəlik də axtarıb-axtarıb onu tapmışdı, xirtdəyinə keçib, zülmət qaranlıq gecələr külək bərk-bərk vıyıldayanda, itlər ətürpədən səslə ulaşanda evin hansı küncündənsə asta-asta qulağına: «günlərini say…» - pıçıldayırdı…
Niyə axı o?.. Axı iyirmi il, bəlkə lap otuz il… yox, əbədilik yaşamaq üçün ki, onun hər cür hazırlığı vardı... Bundan sonra gələcək illərin, ayların, günlərin planları çoxdan ölçülüb-biçilmişdi.
Gələn il kiçik oğlu institutu bitirməliydi. Bu, onun üçün əsaslı bir hadisə idi. Çünki institutu bitirəndən sonra oğlu işə düzələcəkdi və əməlli-başlı maaş alacaqdı. Ən maraqlısı o idi ki, kiçik gəlininin narazı üzünün ifadəsinin tədricən necə dəyişəcəyini görəcəkdi… Hmin o ifadəni o, illər uzunu idi gözləyirdi axı...
…Bunu fikirləşib oğluna baxdı… Oğlu yuxusuzluqdan kiçilmiş gözlərini bir nöqtəyə zilləyib əsəbi-əsəbi qırpa-qırpa, aşağıdan gələn taqqıltı səslərinə qulaq asırdı... İndi beləcə, qulaq asa-asa oğlunun gözləri yumulacaqdı, başı aramla kreslonun söykənəcəyinə düşəcəkdi və o yenə yuxuda müsəlləh əsgər kimi kiminsə sözlərini təsdiqləməyə başlayacaqdı.
Sonra fikirləşdi ki, belə baxanda, əslində uşaqlarının heç birinin ailə sarıdan bəxti gətirməyib. Kiçiyininsə dərdi heç deyiləsi deyil. Evlənəndən bəri kiçik oğlu gün-gündən göz görə-görə arıqlayırdı, saralırdı, ovurdu-ovurduna keçirdi, ayaq üstə durduğu yerdə üzülürdü. Arvadı isə əksinə, gün—gündən kökəlib enlənirdi, yanaqlarının qırmızısı getdikcə tündləşib sumağıya çalmağa başlamışdı… elə bil axır vaxtlar boyu da artmışdı. Əlləri elə yekəlmişdi, bircə şapalağı oğluna bəs eyləyərdi. Yox, kiçik oğlunun dərdi heç deyiləsi deyildi... Arvadı yeməyi ki gördü, gözü elə qızırdı, gözünün qabağında iki uşağının ikisinin də başını kəssəydilər, qanını töksəydilər belə, xeyri olmazdı. Kiçik gəlin yemək yeyəndə ağzını elə marçıldadadırdı, az qalırdı dil-dodağını da yeməkqarışıq çeynəyib uda... elə yeyirdi, elə bil gözləriylə də, əlləri ilə də nələrisə yeyib udurdu… qaz pilətəsinin üstündə pıqqapıqla qaynayan qaynar, alaçiy xörəkləri, buğlanan ət parçalarını elə qaynaya – qaynaya, qovrula – qovrula, dil-dodağını, əl-ayağını yandıra-yandıra, diri - diri udurdu... Gəlinin anasının dediyinə görə, qız hələ uşaq vaxtlarından yeməyə qarşı belə dözümsüzmüş… hələ lap körpə vaxtları, gecikən naharın aclığına tab gətirmədiyindən dəfələrlə əlindəki çəngəllə özünü çəngəlləmişmiş… İndi həmin o çəngəlin yeri gəlinin kök qolunda sədəf möhür kimi ağarmağındaydı… gəlin kökəldikcə, qolları ətlənib yoğunladıqca, o möhür də böyüyürdü, enlənirdi, çəngəl izindən çox, yaba izinə oxşamağa başlayırdı...
…Allah Fatmaya min təsbeh lənət eləsin!.. Hardan gətirib keçirtdi bu qarınqulunu xirtdəklərinə?! Uşağı bazara qaçmaqdan, gündə azı on dəfə beşmərtəbəni düşüb – çıxa – çıxa evə ət, yağ daşımaqdan tay üzülür, nəfəsi kürəyindən çıxır... Bu boyda iştahanın qabağında ərzaq çatdırmaq olar?!.. Heyvərə yağı az qala su əvəzinə içir… Fatma hələ bir əzilə-əzilə tərifləyirdi də onu:«Sakit, dilsiz-ağızsız qızdı…» Olar da dilsiz-ağızsız. Ağzının boş vaxtı qalır ki, bir söz də danışa?!..
– Anan ölsün... – içində dedisə də, oğlu səsinə dik atıldı… yuxulu gözlərini silib:
– İynəni istəyirsən?.. – dedi.
Dilini ağzının içində zorla hərlədə – hərlədə yenə içində:
– Ölmək istəyirəm… -dedi və üzünü divara çöndərdi.
Elə bil oğlu dediyini eşitmədi, kresloya yayxanıb gözlərini yumdu. Ya da olsun ki, oğlu onun dediyini eşitdi, əhəmiyyət vermədi… Axı bu sözü axır vaxtlar nə qədər eşidirdi ondan ki, bir əhəmiyyət də verəydi... Odu ki, özünü tələsik bayaqkı yuxusunun içinə salıb ardını görməyə başladı... Yuxuda isə oğlu görürdü ki, anası qətiyyən ölmək istəmir… ayağa qalxıb əvvəlki yüngül addımlarla mətbəxə keçir, orda, gündə üç-dörd dəfə qaynadılan dəmir şpritsləri iki bölüb zibil vedrəsinə atır, neçə aydan bəri toz basıb bozarmış tül pərdələri dartıb pəncərələrdən yerə salır, hamama aparıb, orda zümzümə eyləyə-eyləyə yuyur, yuyur… o biri əliylə mətbəxdə, iri aş qazanında dovğa bulayır, bulaya - bulaya barmağıyla onu hədələyib:
– Bir də səni o şpritsə əl vuran görsəm ha, ciyərini çıxardaram!.. – deyir – O dombagöz həkimin də ayağı bir də buralara dəyib eləməsin… gəlsə də, gözlükdən bax, açma qapını... Denən «anam öldü tay, əl çəkin yaxamızdan…»
Sonra elə yuxuda, əsəbləri oynaya-oynaya fikirləşdi ki, doğrudan, o dombagöz həkim nə istəyir onlardan?!.. Həkimi çağırarlar, o da gələr. Bu elə «həftə səkkiz, mən - doqquz», tibb bacısını yanına salıb cumur onlara. Niyə bu vaxtacan onu bu qapıdan, iti qovan kimi qovmaq ağlına gəlməyib?!.. Sonra qanrılıb oğluna baxdı və yenə fikirləşdi ki, uşağı bədbəxtdi... Əgər ona da bir şey olsa, oğlu göz görə-görə, əl-ayaq altda öləcək… Salamat vaxtında yenə heç olmasa, arada bir gəlib bişirdiyi düşbərədən, qutabdan yeyirdi, gözünə işıq gəlirdi nə qədər olmasa... Bəs indi nolacaq?.. O öləndən sonra arvadı onun özünü qutaba döndərəcək... əvvəl ətini, sonra da qabığını yeyəcək…
…Bunu fikirləşəndə hardansa burnuna qutab iyi gəldi... yəqin yenə aşağıdakılardı... o, xəstələnədən bəri qutabı – qutaba, kababı – kababa calayırlar ki, iyi ona da çatsın... Sonra da yazıq sifətlərlə gəlib yanında elə otururlar, elə bil yediklərinə peşman olublar… Əlli kərə də öz diliylə onlara deyib ki, indi bu vaxtında xörək iyini qəti götürmür, pis təsir eyləyir ona, ödü ağzına gəlir. Amma gör bir, heç veclərinədi?.. İştahları ki, açıldı, dünyada hər şeyi unudurlar… iştahları da ki, maşallah olsun, elə bil gün – gündən artır ki, azalmır. İndi Allah bilir, aşağıda nə hoqqan çıxırlar?!.. Təki ağızları dada gəlsin, mədələri rahatlansın… onda olsun ki, dünya gözlərində dəyişir, təzələnir, həyat maraqlı gəlir onlara… Axı dadın özü də, həyatdan alınan ləzzətli, maraqlı məlumatlardan biridi. O isə «dad» deyilən ləzzəti çoxdan unudub… İndi nə vaxtsa daddığı hansısa dadın həzzini, istəsə belə, yadına da sala bilmir... Sonra fikirləşdi ki, başı deyəsən xarab olmağa başlayır… indi o xəstədi deyə, camaat öz halal evində oturub bir tikə çörəyini yeməsin?!.. Əlbəttə yeyəcəklər, üstəlik hələ deyib-güləcəklər, yeyib rahatlanandan sonra qalxıb çırtma çala-çala oynayacaqlar da… Onu aparıb basdırandan sonra, açıq havada qalmaqdan acıb ehsanını daha böyük iştahla yeyəcəklər… sonra yağlı dodaqlarını silib: «Allah rəhmət eləsin, yaxşı insan idi...» - deyəcəklər…. Bəlkə elə indidən də deyirlər... – fikirləşdi… isti qutabların qatını açıb qaynar buğunu üfürə-üfürə, sumaqlayıb yeyə-yeyə onun halına acıyırlar, xəyalən onun qəbrinin üstə dayanıb fikrə dalırlar, başsız qalan uşaqlarının acı taleləri haqqında düşünüb kədərlənirlər, onlar düşündükcə, düşünüb kədərləndikcə, nimçədəki qutabların sayı da bir ucdan azalır…
  1   2   3   4   5   6   7


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə