AZƏrbaycan respublikasi qafqaz müSƏlmanlari idarəSİ




Yüklə 1.82 Mb.
səhifə26/29
tarix23.02.2016
ölçüsü1.82 Mb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29


KİTABIN HAZIRLANMASINDA

İSTİFADƏ EDİLƏN

M Ə N B Ə L Ə R



*Qur’ani-Kərim

*Səhihi-Buxari, Səhihi-Müslim, Sünəni-Darimi, Kəşfüz-Zünun (Hədis kitabları)

*Qur’ani-Kərimin Tərcüməsi

Z. M. Bünyadov və V. M. Məmmədəliyev. Bakı-1997.



*Qur’ani-Kərimin Tərcüməsi

Məmmədhəsən Qəni oğlu, Tariyel Bilal oğlu.

Göytürk nəşriyyatı, Bakı-2000.

*Qərb Mənbələrinə Görə İslam Mədəniyyəti

İsmayıl Hami Danişmənd. Yağmur nəşriyyat, İstanbul-1989.



*Hz. Peyğəmbər və Elm (ər-Rasül vəl-ilm)

Dr.Yusuf əl-Qardavi, (trc. D. Səlvi) Şulə nəşriyyat, İstanbul-1993.



*İslam Kültürünün Qərbi Mədəniləşdirməsi

Əhməd Gürkan. Nur Nəşriyyat, Ankara-(tarixsiz).



*İslam Mədəniyyəti Tarixi

Prof. V. Barthold / Prof. M. Fuad Köprülü. Diyanət İşləri Bş. Nəşriyyatı, Ankara-1977.



*İslam Hüququ -1

Xeyrəddin Qaraman, Ənsar Nəşriyyat, İstanbul-1993.



*İslamda Bilim ve Texnologiya Tarixi

Prof. Dr. Məhmət Bayraqdar, T.D.V. nəşriyyatı, Ankara. 2000.



*Bilimə Yön Verən İslam Alimləri

Akit Qəzeti nəşriyyatı, İstanbul-1996.



*Müsəlman Elm Öncüləri Ensiklopediyası

Şaban Döğen, Yeni Asiya nəşriyyatı, İstanbul-1987.



*L’age de lafoi

Vill Durant, Fransa-1952.



*Precis d’histoire des Arabe

Prof. Filip Hitti, Paris-1950.



*Moeurs et contumes des Musulmans

Prof. Qautier, Paris-1955.



*İslam Mütəfəkkirləri İlə Qərb Mütəfəkkirləri Arasında Müqayisə

Prof. İsmayıl Həqqi İzmirli.



*Böyük Türkcə Sözlük

D. Məhmət Doğan, Beyan nəşriyyat, İstanbul-1987.



*Azərbəycan Türkcəsi Sözlüyü

Seyfəddin Altaylı. M. E. Nazirliyi nəşriyyatı, İstanbul-1994.



*İslam Peyğəmbəri

Prof. Dr. Məhəmməd Həmdullah. (trc.Prof.Dr.Saleh Tuğ)

İrfan nəşriyyat, İstanbul-1993.

*İslam Kültür Atlası (The Cultural Atlasof İslam)

İsmayıl Raci əl-Faruqi, Luis Lamia əl-Faruqi.

İnkılab-Yeni Şəfəq Q. nəşriyyatı, İstanbul-1997.

*İslam Hüququ Mətodolojisi

Prof. Məhəmməd Əbu Zəhra (trc.Prof.Dr.Abdülqadir Şənər)

Fəcr nəşriyyat, Ankara-1990.

*Abidə Şəxsiyyət və Müəssisələriylə Osmanlı

Osman Nuri Topbaş. Altınoluq - Ərkam nəşriyyatı, İstanbul-1999.



*Dinin Əsasları

Rafiq Əliyev, Bakı 2001(İrşad Mərkəzi)



*Avropanın Üzərinə Doğulan İslam Günəşi

(Allahs Sonne über dem Abendland-unser Arabischen Erbe)

Dr. Sigrid Hunke (trc.S. Sezgin), Bədir nəşriyyat, İstanbul-1972

*İslam Mədəniyyəti

Vill Durant. (trc.Orxan Bəhaəddin) Tərcüman Qəzəti

1001 təməl əsər (tarixsiz).

*Müsəlmanların Gəriləməsi ilə Dünya Nələr İtirdi

(Maza Xəsirəl-Aləm bi-inhıtatil-Müslimin)

I.I.F.S.O. Nəşriyyatı, Turkey-1984.

*İslam Müəssisələri Tarixi

Hüseyn Uslu. Qonçə nəşriyyat, İstanbul-1985.



*İslam Kültür və Mədəniyyəti

Prof. Dr. Ziya Kazıcı. Timaş nəşriyyat, İstanbul-1996.



*İslam Müəssisələrinə Giriş

Prof. Dr. Məhəmməd Həmdullah. (Haz. Prof.Dr.İhsan S. Sırma)

Beyan nəşriyyat, İstanbul-1992.

*L’İslam dans le monde

Arthur Pellegrin, Paris.



*Histoire generale des Arabes

L. A. Sedillot, “ Paris-1877..



*Histoire des peuples et des etats İslamiques

Prof. Brockelmann, ” Fransa-1949.



*Precis d’histoire des Arabe

Prof. Philip Hitti, Paris-1950.



*Moeurs et contumes des Musulmans

Prof. Qautier, Paris-1955.



*Qütb jurnalı,

Aprel 2001 (Dini Araşdırmalar Mərkəzi)



*Altın Öğütler

Əhmed Taşgetiren, Ərkam Nəşriyyatı, İstanbul 1992



*Müslüman İlim Öncüleri Ansiklopedisi

Şaban Döğen, Yeni Asiya nəşriyyatı, İstanbul, 1987



*Yeni Ansiklopedi

Timaş nəşriyyat, İstanbul 1989



*İnsanlığın So Çərçivəsi

İsmət Bozdağ, Əmrə nəşriyyat, İstanbul-1991



*Siyasətnamə

Əbu Əli H. İbn Əli Nizamülmülk, “Əlm” nəşriyyatı, Bakı-1987



*Nəsirəddin Tusi

H. Məmmədbəyli, Gənclik nəşriyyatı, Bakı-1968



* Dan yeri

Bəxtiyar Vahabzadə “Gənclik”, Bakı-1973,



* Şəki

A. R. Salamzadə, M.A. İsmayılov, K.M. Məmmədzadə “Elm” nəşriyyatı, Bakı-1988



* Qafqaz səfəri

Aleksandr Düma “Yazıçı”, Bakı-1985

MÜNDƏRİCAT
TƏQDİMAT.....................................................................................5

REDAKTORDAN............................................................................7

ÖN SÖZ..........................................................................................11
GİRİŞ

Kültür və mədəniyyət....................................................................13

Müsəlmanlarda mədəniyyət...........................................................14
I FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNƏ ÜMUMİ BAXIŞ

İslam Mədəniyyətinin Mahiyyəti...................................................19

İslam Mədəniyyətinin Tarixi..........................................................23

İslam Mədəniyyətinin İnkişafı.......................................................26

İslam Mədəniyyətinin İnkişafını Təmin Edən Amillər.................30


II FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNİN DƏYİŞMƏYƏN ƏSASLARI

Qurani-Kərim.................................................................................33

Sünnəti-Nəbi..................................................................................35


III FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNİN DƏYİŞƏN ƏSASLARI

İcmayi-Ümmət................................................................................37

Qiyası-Füqəha................................................................................39

Örf...................................................................................................40
IV FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNİN ƏSL DƏYƏRLƏRİ

Ədalət.............................................................................................41

Müsamihə.......................................................................................45


V FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ İDARİ TƏŞKİLAT

İslamda İdarəçilik...........................................................................51

Xilafət (Xəlifəlik)...........................................................................53

Vəzirlik...........................................................................................58

Hökumət.........................................................................................61

Divan..............................................................................................64

Dövlətin Funksiyaları.....................................................................67

İcra..................................................................................................67

Təşri (Qanunvericilik)....................................................................68

Qəza (Mühakimə)...........................................................................69

Maliyyə...........................................................................................70

Muraqəbə (Təftiş)..........................................................................70
VI FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ ƏDLİYYƏ TƏŞKİLATI

Hüquq.............................................................................................71

Konstitutsiya...................................................................................74

Şura.................................................................................................78

Qazılıq (Hakimlik)..........................................................................79

Məhkəmə Üsulu.............................................................................86

Hisbə...............................................................................................95


VII FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ DİNİ TƏŞKİLAT

Şeyxülislamlıq..............................................................................101

İmamlıq.........................................................................................106

Nəqibul-Əşraflıq...........................................................................110
VIII FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ HƏRBİ TƏŞKİLAT

Sülh və cihad...............................................................................113

Hz.Peyğəmbər Dövründə Hərbi Təşkilat....................................118

Rəşidi Xəlifələr Dövründə Hərbi Təşkilat..................................121

Əməvilər Dövründə Hərbi Təşkilat.............................................124

Abbasilər Dövründə Hərbi Təşkilat.............................................125

Səlcuqlular Dövründə Hərbi Təşkilat..........................................127

OsmanlılarDövründə Hərbi Təşkilat.........................................128
IX FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ MALİYYƏ TƏŞKİLATI

İslam Vergi Hüququnun Ana Xətləri...........................................131

Müsəlmanlara Aid Vergilər..........................................................132

Zəkat.............................................................................................133

Öşür..............................................................................................134

Qeyri-Müsəlmanlara Aid Vergilər...............................................135

Cizyə.............................................................................................135

Xərac............................................................................................137

Digər Vergilər..............................................................................139

Beytülmal......................................................................................140
X FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ XEYRİYYƏ MÜƏSSİSƏLƏRİ

Xeyriyyəçilik................................................................................143

Vəqflər..........................................................................................145

Xəstəxanalar.................................................................................156

Hamamlar.....................................................................................157

Bulaqlar........................................................................................159

Karvansaraylar..............................................................................160


XI FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ TƏLİM-TƏRBİYƏ OCAQLARI

Cami və Məscidlər.......................................................................163

Mədrəsələr...................................................................................165

Darul-Qurralar (Quran Fakültələri)..............................................167

Darul-Hədislər (Hədis Fakültələri)..............................................170

Darut-Tibblər (Tibb Fakültələri)..................................................171

Təkyə və Zaviyələr......................................................................174

Kitabxanalar..................................................................................176
XII FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ ELM VƏ İNKİŞAF

İslamda Elm..................................................................................183

Xristianlıqda Elm..........................................................................186

İslamda Kəşflər............................................................................187
XIII FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ DİNİ ELMLƏRİN İNKİŞAFI

Təfsir............................................................................................189

Hədis.............................................................................................191

Fiqh (İslam Hüququ)....................................................................193

İslam Hüququnun Dünya Millətlərinə Təsiri...............................195


XIV FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ DÜNYƏVİ ELMLƏRİN İNKİŞAFI

Riyaziyyat.....................................................................................197

Fizika............................................................................................198

Kimya...........................................................................................199

Astronomiya.................................................................................199

Biologiya......................................................................................200

Botanika........................................................................................203

Zoologiya və Baytarlıq.................................................................205

Əkinçilik və Heyvandarlıq...........................................................206

Tibb...............................................................................................208
XV FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ İCTİMAİ ELMLƏRİN İNKİŞAFI

Tarix..............................................................................................215

Coğrafiya......................................................................................217

Kəlam / Fəlsəfə............................................................................221
XVI FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNDƏ İNCƏSƏNƏT

Sənət və müsəlmanlar..................................................................223

Xətt Sənəti....................................................................................227

Cildçilik........................................................................................230

Əbru..............................................................................................231

Miniatür........................................................................................232

Musiqi...........................................................................................233

Ədəbiyyat.....................................................................................235

Memarlıq......................................................................................237


XVII FƏSİL

İSLAM MƏDƏNİYYƏTİNİN AVROPAYA TƏSİRLƏRİ

İslam Mədəniyyətinin Avropa Mədəniyyətinə Təsir Sahələri...243

İslam Mədəniyyətinin Avropaya Çıxış Yolları............................254


XVIII FƏSİL

AZƏRBAYCANDA İSLAM MƏDƏNİYYƏTİ

İslamın Qəbulu.............................................................................261

İslam və İqtisadiyyat....................................................................261

Elm................................................................................................262

Memarlıq.....................................................................................263


ƏLAVƏLƏR

İSLAM XRONOLOGİYALARI

Hz. Peyğəmbərin Təbliğ Xronologiyası......................................269

Xilafət Xronologiyası...................................................................275

Dini-Siyasi Xronologiya...............................................................284

Elm-İnkişaf Xronologiyası...........................................................298

MƏNBƏLƏR...............................................................................313

MÜNDƏRİCAT...........................................................................316




QISALTMALAR

(səs) : SəllAllahу əleyhi və səlləm.

(ə) : Əleyhis-səlatü vəs-səlam.

(ra) : Radiyallahu anh.

(r.anha) : Radiyallahu anha.

Hz. : Həzrət.

b. : bin.

(cc) : Cəllə cəlaluhu.

Əuzü : Əuzü billahi minəş-şeytanir-racim.

Bismillah: Bismillahir-rəhmanir-rəhim.

c. : cild.

Səh. : Səhifə.


XATIRLATMA
Peyğəmbərimizim Ərəb dilindəki adı, “Muhamməd”dir. Ancaq türk xalqları bunu müxtəlif şəkillərdə Məhəmməd, Məmməd, Məhməd, Mehmet, Muhamməd kimi işlədirlər.

Biz bu kitabda və digər kitablarımızda Hz. Peyğəmbərin ismini (səs) (Hörmətli Rafiq Əliyevin də “Dinin Əsasları” kitabında işlətdiyi kimi) “Mühəmməd (səs)” şəklində ifadə etdik. Çünki, bu Azərbaycan lüğətinə daha müvafiqdir.



1 Prof. Dr. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi” səh. 15

2 Ömər Sevincgül, “Kiçik Lüğət” Zəfər nəşriyyat, İstanbul-1990. səh. 73.

3 Prof. Dr. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri tarixi” səh. 14.

4 D. Məhməd Doğan, “Böyük lüğət” İstanbul-1987. səh. 754.

5 Hüseyin Uslu, “İslam Müəssisələri Tarixi” səh. 18.

6 Əhməd ibn Əli əl-Kalkaşandi, “صبح العاشة في صناعة الانشاء = Subhul-Aşə fi Sına’atil- İnşai” Beyrut 1987, I, 469

7 Prof. Dr. Ziya Kazıçı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri tarixi” səh. 9-14

8 Asəf Feyzi,-Hindistan- “Conferences sur l’İslam” Fransız dilindəki nəşri səh. 18

9 İsmayıl Hami Danişmənd, “Qərb Mənbələrinə Görə İslam Mədəniyyəti” səh.5-8

10 Prof. Dr. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi” səh.19-20.

11 M. Fuad Körpülü - V. Barthold, “İslam Mədəniyyəti Tarixi” 1973 Ankara, səh.3.

12 R.V.C. Bodleyin (1545-1613)

13 Heydər Bammat, “İslamın Çöhrəsi” trc.Osman Fəhmi Giritli,

İstanbul 1975 səh. 93-94.



14 Montqomeri Vatt, “İslamın Avropaya Təsiri” trc. Xülusi Yavuz,

İstanbul 1986 səh.11



15 Montqomeri Vatt, “İslamın Avropaya Təsiri” səh.29.

16 Sigrid Hunkə, “Allahs Sonne über dem Abendland”

(Qərbin üzərində Allahın günəşi)



17 Prof. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi” səh. 26-29

18 Lucien Leclerc, “Histoire de la Medicine Arabe-İslamiyyət və Qərb Dünyası” Cl.1, Sh. 91-72-dən tərcümə.

19 Əli əl-Həsən ən-Nədvi,ماذا خسرالعالم بانحطاط ا لمسلمين -Müsəlmanların Gerilələsiylə Dünya Nələr İtirdi?” Milsan mətbə şt. İstanbul-1984. Səh.170.

20 Əhməd İbn Mərvan əl-Maliki, “المجلس – əl-Məclis” adlı əsərindən.

21 “əl-Bidayə vən-Nihaya” cl.7, səh.53

22 əl-Bidayə vən-Nihaya” cl.7, səh.16.

23 İbn Cəvzi, “Ömər İbn Xəttabın Həyatı” adlı əsərindən...



24 Prof. Ziya Kazıçı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi” səh. 33-35.

25 Əhməd Gürkan, “İslam Mədəniyyətinin Qərbi Mədəniləşdirməsi” səh. 77.

26 Corci Zeydan, “ًالحضارة الاسلامية = Əl-Hadaratül- İslamiyye”

(əl-Fihristdən nəql edərək...) cl. 3, səh.109



27 Əhməd Gürkan, “İslam Mədəniyyətinin Qərbi Mədəniləşdirməsi” səh. 78.

28 Əbu Fəda: cl.1 səh. 176 dan nəql edilərək الحضارة الاسلامية = Əl-Hadaratül- İslamiyye” cl.3, səh.110.

29 Qur’an-Kərim, əl-Ən’am 38.

30 Prof. Dr. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi”səh. 75.

31 Prof. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi” səh. 75-76.

32 Qur’ani-Kərim, ən-Nəcm 24.

33 Prof. Dr. Ziya Kazıcı, “İslam Mədəniyyəti vəəssisələri Tarixi” səh.77.

34 Qur’ani-Kərim, əl-Həşr surəsi, ayə 7.

35 Fəthiyə Nəbravi, “تاريخ النظوم والحضارة الاسلامية ” Qahirə 1981. səh. 16.

36 D. Məmməd Doğan, “Böyük T. Lüğət” (-İ- hərfi bölümü) İstanbul 1987.

37 Əhməd Gürkan, “İslam Mədəniyyətinin Qərbi Mədəniləşdirməsi” səh. 80-81.

38 Qur’ani-Kərim, Nur surəsi, ayə 2.

39 Sava Paşa, “Hüquq Tarixinda İslam Hüququ” (Baha Arıkanın tərcüməsi) səh. 47

40 Əhməd Gürkan, “İslam Mədəniyyətinin Qərbi Mədəniləşdirməsi”səh. 82.

41 Sava Paşa,
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə