AZƏrbaycan fəLSƏFƏ VƏ sosial-siyasi elmlər assosiASİyasi (afse a) FƏLSƏFƏ və sosial-siyasi elmlər elmi-nəzəri jurnal


Cavidnamə İngilis dilindən tərcümə edən Dr. Aqil Şirinov



Yüklə 1.29 Mb.
səhifə13/13
tarix23.02.2016
ölçüsü1.29 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

Cavidnamə

İngilis dilindən tərcümə edən

Dr. Aqil Şirinov

Yeni nəşrlər

Рамиз МЕХТИЕВ

Философия
Учебное пособие.

Баку, 2009 г., 376 стр. Второе издание.
В настоящем учебном пособии дается систе­ма­­тическое изложение философии как самос­то­я­тель­ной научной дисциплины и сферы духовной де­ятельности людей, включая представление о пред­­мете философии, ее методах, целях и задачах, базовых понятиях, ка­тегориях и течениях.

Наряду с введением в фило­со­фию в книге изла­га­ется история фи­ло­софии, в том числе и восточной фи­лософии, из­ложены основы со­вре­менной философии, включая фи­ло­софию исто­рии и политическую философию. Отдельно рассмотрены проблемы фи­лософии древнего и сред­невекового Азербайджана, становление азер­байджанской фило­соф­ской мысли ХШ-ХХ вв.

Издание предназначено для студентов, преподавателей, для всех интересующихся философской проблематикой.

Второе издание подготовлено по просьбе преподавательского и студенческого составов вузов.

Книга рекомендована Министерством образования Азербайджан­ской Республики в качестве учебного пособия для вузов.




Fərman İSMAYILOV

Bəşəri problemlər
Bakı, Turan evi, 2010, 390 səh.

Elmi redaktor:

əməkdar elm xadimi, f.e.d., professor H.R. İmanov



Rəyçilər: f.e.d., professor Z.C. Hacıyev, f.e.d., professor Ə.B. Məmmədov
Kitab bəşəri mövcudluq və onun iztirabları ilə əlaqədar olan dün­ya­­görüşü, fəlsəfə, müdriklik, insan "Mən"-inin fenomenologiyası, insan və za­man, eqoizm, özünüdərk, şüur, bişüur və s. kimi problemlərin analizinə həsr edilmişdir. Bu problemlər həmişə insanların xoşbəxtliyi yolunda böyük ən­gəl olmuş və belə də qalmaqdadır. Onların böyük əksəriyyəti anlama və özü­nüdərklə əlaqədardır. Kitabın qayəsi bundan ibarətdir ki, sözügedən prob­lemlərin daha yaxşı anlaşılması özünüdərkə aparır ki, o da iztirablara son qoymasa da, heç olmasa, onların yüngülləşməsinə kömək göstərə bilir.

Səlahəddin  XƏLİLOV

Sivilizasiyalararası dialoq
Bakı, “Adiloglu” nəşriyyatı, 2009. - 256 səh.
Kitab vahid umumbəşəri sivilizasiya ideyasına, Şərq və Qərb sivilizasiyalatrı, habelə lokal sivili­za­si­ya­lar arasında qarşılıqlı əlaqəyə, onlarin toplanması və ya qarşıdurması hallarının araşdırılmasına həsr olunmuş­dur.

Əsərdə müxtəlif sivilizasiyaların üstün əlamətləri, onlar üçün spesifik olan ictimai təşkilatlanma formaları, coğrafi-siyasi və mədəni-mənəvi müəyyənlik məsələləri nəzərdən keçirilmişdir.

Kitab ictimai-siyasi elmlərin nümayəndələri, diplomatlar və müvafiq sahədə ixtisaslaşan tələbələr üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Səlahəddin XƏLILOV

Baxış bucağı. Fəlsəfi publisistika
Bakı, “Elm və təhsil”, 2010 – 256 səh.
Kitabda müəllifin 2009-2010-cu illərdə “525-ci qə­zet”də “Baxış bucağı” rubri­ka­sın­da çap olunmuş fəl­səfi publisistik məqalələri (köşə yazıları) toplanmışdır.

Yazılarda mədəni-mənəvi həyatımızın müxtəlif sahələri fəlsəfi təhlil süzgəcindən keçirilmiş, aktual problemlərə münasibət bildirilmişdir.

Geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Radif MUSTAFAYEV

Orta əsrlər müsəlman sivilizasiyasında bərabərlik problemi
Bakı, "Təknur", 2010-160 s.
Elmi redaktor: əməkdar elm xadimi, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Cəmil Teymur oğlu Əhmədli

Rəyçilər: fəlsəfə elmləri doktoru Lalə Cəfər qızı Mövsumova, fəlsəfə elmləri doktoru, dos. Aydın Arif oğlu Əlizadə.
Bəşər fikir tarixində həmişə aktual olan bərabərlik probleminin Orta əsr­lər müsəlman sivilizasiyasında da araşdırılmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Kitabda başqa demokrik dəyərlərlə yanaşı bərabərliyin də müsəl­man fikrini məşğul etdiyi aşkarlanaraq, müsəlman sivilizasiyasını meydana gə­tir­miş İslam dinində, Xilafət üsuli-idarəsində, dini va elmi-fəlsəfi fikirdə, o cümlədən də müsəlman mistikasında bərabərlik problemi tədqiq edil­miş­dir. Orta əsrlər müsəlman sivilizasiyasında cəmiyyətin inkişaf dinamikası, sosial fəlsəfi anlamı müəyyən edilmiş bu kitab tədqiqatçıların, müəllimlərin, tələbələrin, bütövlükdə müsəlman tarixi keçmişimizlə maraqlanan hər bir oxucunun maraq dairəsinə daxil ola bilər.
Fikir antologiyası

Immanuil KANT

Proleqomenlər (Girişlər)
Rus dilindən tərc.: Y.Rəhimoğlu

Bakı, “Zəkioğlu” nəşriyyatı, 2010, 184 səh.
“Proleqomenlər” (Girişlər) – İmmanuil Kantın dün­­yaca məşhur bu əsəri metafizikanın mənbələri, me­ta­fizik ad­lan­dırıla bilən idrak növü, sintetik və analitik mühakimələr ara­sın­dakı fərq, bü­tün analitik mühakimələrin ümumi prinsipi – ziddiyyət qanunu, ka­­te­qo­ri­ya­lar sistemi, xalis zəkanın dialektikası, psixoloji, kosmoloji, teo­lo­ji, trans­sen­dental ideyalar haqqında və s. bu kimi nəsnələrin fəlsəfi şərhini verən ki­tab­dır.

С о д е р ж а н и е

От Редакционного Совета
Рамиз МЕХТИЕВВместо предисловия: Перелом в общественных и гумани­-

тарных науках должен начаться с философии 5


История философии
Асель МАНСУРОВАИдея «бессмертия» в даосской философии, дзэн-

буддизме и исламском мистицизме 9



Салахаддин ХАЛИЛОВ – Когда зародилась исламская философия? 20

Рашад ИЛЬЯСОВ – Метод суфийской интерпретации Абу Саида

Мухаммед Хадими 28



Бахрам ГАСАНОВ – Восток-Запад: от множества к единству и от единства

к множеству 37



Кенуль БУНЬЯДЗАДЕЭтапы развития исламской мысли 53
Социальнo-политические науки
Абульфаз СУЛЕЙМАНОВ – Теоретико-концептуальные основы исследо-

вания института семьиго 70



Осман ГАДЖИЕВ – Учение марксизма о социальной структуре общества и

современная теория стратификации 85



Физули МЕДЖИДЛИ – Претензии на управление миром с единого центра

и мировая однополярная система 97


Философия науки
Салахаддин ХАЛИЛОВ – Наука и мировоззрение в современную эпоху:

смена парадигм 108



Научно-философская жизнь
Поздравления 116

Международное признание журнала «Философия и социально-политические науки» 116

Симпозиум «Университет и Наука» в Анкаре 117

Конференция на тему «Любовь и Интеллект» в Анкаре 119

Философские беседы на телеканалах Турции 120

Семинар на тему “Философия всеединства и современная наука” 121

Новый сайт – «Felsefe dunyasi» 121

Рецензии
Техран АЛЫШАНОГЛЫ. – Вина лежит на нас – в существующем по­ло­же­­нии в гуманитарной сфере есть доля вины и литературной кри­­тики (размыш­ле­ния по поводу статьи Р.Мехтиева). 123

ФИЛОСОФСКИЕ ЭTЮДЫ 131
ФИЛОСОФСКИЕ ЭССЕ
Кенуль БУНЬЯДЗАДЕ – Перипетии жизни 140

Адиль АСАДОВ – Воображение: философские заметки 143

Ширинханум ЭЙВАЗОВА – Феминистские особенности даосизма 147
ПЕРЕВОДЫ
Дхаммапада 154

Мухаммед ИКБАЛ – Возможна ли религия? 173


НОВЫЕ ИЗДАНИЯ 190

Table of Contents 196
TABLE OF CONTENTS


FROM EDITORIAL BOARD
Ramiz MEHDIYEV – Instead of Preface: The fundamental changes in social

and human sciences should begin from philosophy 5



HISTORY OF PHILOSOPHY
Aisеl MANSUROVA – The idea of “immortality” in the philosophy of

Dao, Zen Buddhism and Islamic mysticism 9



Salahaddin KHALILOV – When was Philosophy of Islam born 20

Reshad ILYASOV – Abu Sa`id Muhammad Khadimi`s mystico-

herme­neu­tical method 28



Behram HASANOV – The East and the West: from the multiplicity to the

unity – from the unity to the multiplicity 37



Kenul BUNYADZADE – Stages of development of Islamic Thought 53

SOCIAL-POLITICAL PHILOSOPHY
Abulfaz SULEYMANOV – Theoretical and conceptual basis of the

family studies 70



Osman HAJIYEV – The Doctrine of Marxism about social structure of

a society and the modern theories of stratification 85



Fuzuli MAJIDLI – The claims on the control of the world from unique

center and unipolar world system 97



PHILOSOPHY OF SCIENCE
Salahaddin KHALILOV – Science and world view in the modern time:

the interchange of paradigms 108



SCIENTIFIC-PHILOSOPHICAL LIFE
Congratulations 116

The International Recognition of the journal of “Philosophy and Social-

Political Sciences” 116

Symposium on “University and Science” in Ankara 117

Conference on “Love and Intellect” in Ankara 119

Philosophical talks on the TV channels of Turkey 120

The scientific-theoretical seminar on “The philosophy of unity and modern

science” 121



The new website – “Fəlsəfə dünyasi Error: Reference source not found2

REVIEWS
Tehran ALISHANOGLU – We are guilty – the literary criticism is also

responsible for the current situation in human sciences (the



reaction to the article of Ramiz Mehdiyev) 123

PHILOSOPHICAL SKETCH 131
PHILOSOPHICAL ESSAYS
Kenul BUNYADZADE – The twists and turns of life 140

Adil ASADOV – Imagination: the philosophical comments 143

Shirinkhanum AIVAZOVA – The feminine characters of Daosizm 147


TRANSLATIONS
Dhammapada 154

Muhammed IKBAL – Is religion possible? 173

NEW PUBLICATIONS 190


* Ученый секретарь Института философии и политологии МОН Республики Казахстан.

 Ph.D., AMEA Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutu Etika və Estetika şöbəsi.

 PhD., Şərq-Qərb Tədqiqat Mərkəzinin əməkdaşı.

Bu məqalədə Şərq fəlsəfəsinə İslam Şərqindəki fəlsəfi düşüncə kontekstində nəzər salacağıq.

 Təsəvvüf əsasən sufiyanə bir həyat tərzini ifadə etdiyi halda, təsəvvüf metafizikası və ya irfan termini ilə sufi həyat tərzi ilə daxilən təmizlənmiş ariflərin kəşflə və digər transendental təcrübələrlə əldə etdikləri metafizik həqiqətlərin ifadəsi nəzərdə tutulur.

 Biz “Mütləq İdeya” istilahını heç də Hegel termi­no­logiyası kontekstində deyil, ilahi ru­hun vəhylə veril­miş məqamları və onun məntiqi təfəkkür məcrasına düş­mə­si prosesi kimi qəbul edirik.

* PhD., AMEA Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutu Sosiologiya şöbə­si­nin böyük elmi işçisi.

 BDU-nun aspirantı.

AMEA Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutunun Beynəlxalq münasibətlər və beynəl­xalq hüquq şöbəsinin aspirantı.

1 Г.В. Лейбниц. Сочинения в 4-х томах, т. 2, М., Мысль, 1983, с. 363.

2 Э.Гуссерль. Кризис европейских наук и трансцендентальная феноменология. Введение в феноменологическую философию. Пер. с нем. Д.В.Скляднева. С.-Пб., 2004, стр. 22-23.

1 Suhrawardi, The Philosophy of Illumination, Brigham Young University Press, Provo, Utah, 1999, p. 97.

1 Mənsur Həllacın sirli dünyası, Bakı, Adiloğlu, 2008, s. 155.

1 Pali dilində Budda Sakyamuninin müxtəlif hadisələrlə bağlı söylədiyi kəlamlar toplusu.

1 Mara – şər ruh, yoldançıxaran.

2 Sarı libas – buddaçı icmanın (sanqha) üzvlərinin geydiyi paltar.

1 Tanrılar – buddist ənənədə rast gəlinən bu səma varlıqları, islamda mələklərə uyğun gəlir.

2 Maghavant – “səxavətli” deməkdir. Vedalarda və vedalarsonrakı zamanlarda əsas etibarı ilə İndra üçün işlədilərdi.

3 Bhikkhu – Budda təliminin ardıcılına verilən ruhani ad, fəqir.

1 Yama – ölüm səltənətinin hakimi.

1 Taqara – Tabernaemontana coronaria, kol bitkisidir, ondan ətirli kirşan düzəldirlər.

1 Vassika – Jasminum Sambac, jasminin iri çiçəkləri olan növü.

2 Yocana – yojana, 11 km-ə bərabər uzunluq ölçüsü.

3 Sansara – samsara, doğuluşlar və ölümlər zənciri. Budduzmə görə yalnız həqiqi dhammanı dərk edərək və Nirvanaya yetişərək ondan azad olmaq olar.

1 Kus otu – Poa cynosuroides.

1 Nəcib – ariya, Budda və onun baxışlarının tərəfdarlarına işarə edilir.

1 Arhatlar – arahant, bağlardan azad olaraq ali azadlığa qovuşmuş kəslər.

1 İndranın sütunu – indakhila, deyilənə görə belə sütunlar Hindistanın müxtəlif yerlərində ucaldılardı. Onları kərpicdən və ya möhkəm ağacdan düzəldərdilər. Onlar möhkəmlik və güc rəmzləri idilər.

2 Inanmayan insan – Buddanın təliminə görə, insan hər şeyi öz təcrübəsində dərk etməli, avtoritetlərə kor-koranə inanmamalıdır.

3 Nirvana nəzərdə tutulur.

1 Brahman – hinduist ənənədə ən ali tanrı, kainatın yaradıcısıdır. Vedalardakı panteon qismən buddizm tərəfindən qəbul olunurdu.

2 Qandharva – gandhabba, göydəki müsiqiçi-nəğməkarlar, xüsusi yarımtanrılar sinfini təşkil edirlər.

 Təkrar doğulmaq, ruhun başqa bədənə keçməsi nəzərdə tutulur.

1 Sal – sala, Shorea robusta növünə aid ağacdır.

2 Maluva – maluva, sarmaşıq bitkisidir, sal ağacının üzərində parazitlik edir və çox zaman onun ölümünə səbəb olur.

3 Katthaka – katthaka, meyvə verəndən dərhal sonra məhv olan qamış növü.

1 Iddhi – iddhi, psixi, fövqəlhissi qüvvələr (on sayda). Hesab olunur ki, onlara özün dalma və mistik trans vasitəsi ilə yetişmək olar.

2 Sotapatti – sotopatti, Nirvanaya aparan selə daxil olmaq, xilas yolunda ilk addım.

  1. 1Bu, İqbalın səmimi bir sufi olan atasına istinad olunur. Bax. S. Sulaiman Nadvi, Sair-i Afghanistan, səh. 179; S. Nadhir Niyazi, Iqbal ke Huzur, səh. 60-61. Ehtimal olunur ki, çox cəsarətli, lakin dini baxımdan xeyli mühüm olan bu ifadə məhz İqbalın özünə aiddir. Burada onun “naməlum bir sufi” kimi qeyd olunması bəlkə də, onu ortodoksal anlayış üçün daha münasib hala salmaq üçündür. Bax. M. Saeed Sheikh, 'Philosophy of Man', Iqbal Review, XIX/i (April-June 1988), səh. 13-16, İfadənin İqbalın poeziyasındakı ifadəsi belədir: Kulliyat-i Iqbal (Urdu), Bal-i Jibril, Pt. II, 60-cı qəzəl/ 4:


Aşkar olmadıqca qəlbində

Kitabın hər misra və parçası

Onun incəliyini şərh edə bilməz

Nə qədər çalışsa da şərhçi.

1 Xalis Zəkanın Tənqidi, VI bölüm, səh, 57-58; həmçinin Kemp Smitin (Kemp Smith) Kantın “Tənqid”-i barəsindəki şərhinə bax: səh. 68-70. Əgər metafizika ilə “transsen­den­tal”-ın bilinməsi və ya “özündə şeylər” nəzərdə tutulursa, Kant bunu doqma kimi rədd edir, çünki belə bilik insan gücünün tənqidi, yoxlanılması ilə başlamır. Bu mövzuda Karl Rah­nın (Carl Rahn) “Elm və dini həyat (Science and the Religious Life, London, 1928)” ad­lı əsərinin İqbala aid olan şəxsi nüsxəsinin son səhifəsindəki çox önəmli qeydlərinə is­ti­nad oluna bilər. Muhammad Siddiq, Descriptive Catalogue of Allama Iqbal's Personal Lib­ra­ry, səh. 21-22 və Plate No. 7.

1 Bax: Fususu`l-hikəm (Afifinin redaktəsi ilə), I, 108, II, 11-12. Böyük müsəlman sufinin (İbn Ərəbinin) sözləri belədir: الخلق معقول و الحق مشهود – (hərfi tərcüməsi: yaradılanlar-aləm əql edilən Haqq-Allah isə müşahidə edilən-görüləndir). Maraqlıdır ki, bu dərin mistik müşahidənı İqbalın ən tez 1903-cü ildə yazılmış bir şeirində tapmaq mümkündür. Bax: Baqiyati İqbal, səh. 146/2.

1 Bax. John Passamore, A Hundred Years of Philosophy (Fəlsəfənin yüz ili), səh. 98. Metafizika haqqında bu ifadələrin hər ikisi Hans Vaihingerin (Hans Vaihinger') aşağıdakı qeydlərə istinad edən əsərində tapılıb. Vaihinqer kitabının Nitşe ilə əlaqəli fəslindı deyir ki ,“ Lanqenin metafizikanın dəlilləndirilmiş bir şe`r forması olduğuna dair görüşü Nitsşedə dərin bir təəssürat yaratdı” (səh. 341). O, eyni zamanda Nitsşenin xəstə halda “Biz niyə metafizika və dinə yaşlıların (böyüklərin) qanuni oyunu kimi baxmağı öyrənə bilmirik” şəklində özünə verdiyi suala istinad edir (səh. 346, qeyd). Vaihinqerin əsərinin İqbaldakı şəxsi nüsxəsində bu parçaların hər ikisinin altından xətt çəkilib. Bax. M. Siddiq, səh. 6.

1 Bu, “Guyanın fəlsəfəsi (1924)” adı ilə tərcümə edilən kantçı alman filosofu Hans Vaihinqerin (1852-1933) Die Philosophie des Als Ob (1911) adlı məqaləsinə istinad edir. Fiktionizm kimi tanınan “guya” fəlsəfəsi Ceymsin (James) praqmatizmi və ya Deveyin (Dewey) instrumentalizminin ifrat formasıdır; onun izləri Kantdan F.A.Lanqe (F. A. Lange) və Şopenhauerə qədər gedib çıxır.

1 Hind, yunan, müsəlman və modern atom nəzəriyyələrinin müqayisəli tədqiqi üçün bax: Encyclopaedia of Religion and Ethics, II, 197-210. Modern atomçuluq haqqında daha müasir məlumat üçün Nils Borun (Niels Bohr) Britanika Ensiklopediyasındakı (Encyclopaedia Britannica) “atom” maddəsinə (II, 641-47) baxmaq olar.

2 A. Eddington. The Nature of Physical World (Fiziki aləmin təbiəti), bölüm: 'Science and Mysticism' (Elm və Mistisizm), səh. 323.

1 Bax: Nitsşe. Şən Elm (The Joyful Wisdom), V Kitab.

1 Burada şərqşunasların səhv müşahidələrinə istinad edilir. Belə müşahidələrə A. Sprenqer (A. Sprenger) Des Leben und die Lehre des Mohammed (1861, 1, 207), D. S. Marqolioutun (D.S. Margoliouth) Mohammed and the Rise of Islam – Məhəmməd və İslamın mənşəyi (1905, p. 46), R.A.Nikolsonun (R. A. Nicholson) A Literary History of the Arabs – Ərəblərin ədəbi tarixi (1907, pp. 147-48) və D. B. Makdonaldın (D. B. Macdonald) Religious Attitude and life in Islam – Dini mövqe və İslamda həyat (1909, p. 46) kimi tədqiqatlarında rast gəlmək mümkündür.

1 Karl Yunq (C. Jung). Contribution to Analytical Psychology, səh. 225.

1 Idem. Psychology of the Unconscious –Təhtəlşüur psixologiyası, səh. 42-43.

1 Bax: Şeyx Əhməd Sirhindi, Məktubati Rəbbani, I cild, 253-cü məktub, eyni zamanda 34, 257 və 260-cı məktublar. Bu məktublarda beş məqamın siyahısı var; bunlar Qəlb, Ruh, Sirr (daxili aləm, Xafi (gizli) və Əxfa (ən gizli) adlanır. Bunlar birlikdə Cəvahiri Xəmsei Aləmi Əmr (Mənəvi aləmin beş cövhəri)-in 34-cü məktubunda da belə adlandırılıb. Bax: Fəzlur Rəhman, Selected Letters of Shaikh Ahmad Sirhindi – Əhməd Sirhindinin beş seçilmiş məktubu, III fəsil, səh. 54-55.

1 Bax: Cf. Stray Reflections. ed. Dr Javid Iqbal, səh. 42. Burada Nitsşe “Aristokratiyanın böyük peyğəmbəri”i adlandırılır.

2 Bax: Kulliyat-i Iqbal (Farisi). Javid Namah, səh. 741/4 3.

3 İqbal Nitsşenin mənəvi Işığı çağdaşı olan Şeyx Əhməd Sirhindidən almasını arzulamışdır. Bax: Kulliyat-i Iqbal (Farisi), Javid Namah, səh. 741/10.

4 Bax. A. Schimmel. 'Some Thoughts about Future Studies of Iqbal,' Iqbal, XXIV/iv (1977), 4.

5 Eyni əsər, səh. 145-46.

1 Bax: Bertrand Russell. 'Relativity: Philosophical Consequences', Section: 'Force and Gravitation', Encyclopaedia Britannica, XIX, 99.


- -




Yüklə 1.29 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin