AZƏrbaycan elmlər akademiyasi I. NƏSİMİ adina diLÇİLİK İnstitutu




Yüklə 3.43 Mb.
səhifə17/19
tarix22.02.2016
ölçüsü3.43 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19

Respublika Əlyazmaları İnstitututu. Şifrə N A- 540

/ 986 Lüğətlər

ADDL - Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti. Bakı: Azər­baycan SSR EA Nəşriyyatı – 1964, 480 s.

ADİL- Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 4 cilddə, I, II, III, IV cildlər. Bakı: Azərbaycan SSR EA Nəşriyyatı, 1966, 1980,1983, 1987.

ADOL- Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Bakı, 1940, 1960, 1975- ci il nəşrləri. Azərbaycan dilinin sinonimlər lüğət. Bakı: Yazıçı, 1990.

Azərbaycan ədəbi dilində işlənən ərəb və fars sözlərinin qısa lüğəti. Bakı: ADU nəşri- 1960, 211 s.

Azərbaycanca- rusca lüğət. / tərtibçi X.Əzitzbəyov, təkrar nəşr/, Bakı: Azərnəşr - 1985, 418 s.

Azərbaycanca- rusca lüğət /Ə.Abbasov, O, Aslanova, A.Useynov/. Bakı: «Maarif» 12985, 190 s.

Azərbaycanca-rusca lüğət. 4 cilddə, I.II cildlər /prof. M.T.Tacıyevin redaktəsi ilə/,Bakı: Elm- 1986, 1989.

Azərbaycanca- rusca etnoqrafiya terminləri lüğəti / M.Qasımov, H.Quliyev, İ.Məmmədov, S.Novruzova/. Bakı: Azərnəşr, 1987, 72 s.

Azərbaycanca-rusca frazeologiya lüğəti / prof. Ə.Ə.Oru­cov/ Bakı: Elm, 1976, 247 s.

Ərəb və fars sözləri lüğəti. Bakı: Azərbaycan SSR EA Nəş­riy­yatı- 1966, 1036 s.

DTS- Drevnetörkskiy slovarğ. L., İzd-vo «Nauka», 1969.

Vl.DALĞ.- V.DALĞ Tolkovıy slovarğ jivaqo velikoqo russkoqo əzıka. Vtoroe izdanie, t.IV, M., 1955.

İDTƏ- İzıskannıy dar törkskomu əzıku. Taşkent, 1974.

RADL.- V.V. Radlov. Opıt slovarə törkskix nareçiy. Peterburq, t.I,II,III, IV, 1893, 1899, 1905, 1911.

RAS- Russko- azerbaydjanskiy slovarğ. t.Ş, İzda­telğstvo «Glm», Baku, 1978.

Russko-azerbaydjanskiy frazeoloqiçeskiy slovarğ / M.T.Taqiev/ Baku: Maarif, 1974, 246 s.

Rts- Russko- tureükiy slovarğ. M., 1972.

RTURKS- Russko- turkmenskiy slovarğ. M., 1956.

SSRLƏ- Slovarğ sovremennoqo ruskoqo literaturnoqo əzıka. t. XVII M.-L., 1965.

RUS- Russko- uyqurskiy slovarğ. M., 1956.

UkRS- Ukrainsko-russkiy slovarğ. İzdatelğstvo «Nauko­va dumka», Kiev, 1971.

KGSRƏ- N.M. Şanskiy, V.V.İvanov, T.R.Şanskaə. Kratkiy gtimoloqiçeskiy slovarğ russkoqo əzıka. M., «Pros­veşe­nie», 1971.

MAXMUD KOŞQARİY. Turkiy suzlar denvoni /Devonu lüğotit turk/. Uç tomlik. 1 tom. Uzbekkiston SSR Fanlar Akademiəsi naşrieti. Toşkent- 1960, 499 s.

QISALTMACLAR

Azərbaycan dilində
a/ Ümumi qısaltmalar

Az. - azərbaycanca

Alt.- altayca

Başq.- başqırdca

Qaz.- qazaxca

Qaraçay- bal.- qaraçay- balkarca

Qırc- qırğızca

Qum.- qumuqca

İnc.- ingiliscə

Yaq.- yaqutca

Yun.- yunanca

Krım- tat.- krım tatarlarının dilində

Noğ- noğayca

Özb.- özbəkcə

Tat.- tatarca

Türk- türkcə

Türkm.- türkməncə

Uyğ.- uyğurca



Əsər adlarını göstərən qısaltmalar

A.Alı- Aşıq Alı. Şeirlər.

A.Ələsgər- Aşıq Ələsgər. I kitab, II kitab.

AAEŞ- Azərbaycan aşıqları, el şairləri /I cild/.

AFA I, II – Azərbaycan folkloru antologiyası.

AŞXƏT- Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatına dair tədqiqlər.

KDQ- Kitabi- Dədə Qorqud.

FZ, SƏ, KDQ- Kitabi- Dədə Qorqud /Fərhad Zeynalov və Samət Əlizadənin tərtibi və nəşri/.

ETNOQRAFİK, DİALEKTOLOJİ VƏ FOLKLOR MATE­RİAL­LARI TOPLANILAN İNFORMATORLARIN

S İ Y A H I S I






Adı, atasının adı, soyadı

Yaşayış yeri

Yaşı

Təhsili

1

Abbasova Zəhra

Qurban qızı



Naxçıvan ş.,

Puş­kin küç.,ev 71



1916

savadsız

2

Babayeva Kifayət

Əziz qızı



Lənkəran ş.,

Böyük bazar küç. ,ev 4



1910

azsavadlı

3.

Əhmədova Züleyxa

Allahvedi qızı



Gədəbəy ra­yo­nu Zəh­­mət kəndi

1926

natamam orta təh­sil­li

4.

Yusifova Zeynəb

Qulu qızı



Bərdə ş.,

H. As­­lanov küç.,

döngə 14, ev 12


1927

ali təhsilli

5.

Kərimov Ziyaəddin

Mahiyyədin oğlu



Quba ş., Vaqif

küç. , 5


1927

ali təhsilli

6.

Kərimova Münəvvər Qurban qızı

Naxçıvan ş,

Əziz­bəyov küç., ev 19



1913

savadsız

7.

Məmmədov Əkbər

Əli oğlu


Şərur rayonu,

Aralıq kəndi



1930

savadsız

8.

Məmmədova Nənəş

Qaytaran qızı



Şərur rayonu

Aralıq kəndi



1930

savadsız

9.

Məmmədova Süsənbər Əsəd qızı

Şərur rayonu

Aralıq kəndi



1896

savadsız

10.

Mustafayev Bəhlul

Şirəli oğlu



Ermənistan SSR, Ba­Sar­ke­çər ra­yo­nu Yarpızlı kəndi

1910

savadsız

11.

Mustafayeva Gül­süm

İskəndər qızı



Gədəbəy ra­yo­nu Qa­radağ kəndi

1928

savadsız

12.

Nəbiyev Nəsib

Mustafa oğlu



Naxçıvan ş.,

Myas­nikov küç. 12



1926

ali təhsilli

həkim


13.

Nəbiyeva Əzət

Bayram qızı



Gədəbəy ra­yo­nu, Düz­rəsullu kəndi

1902

savadsız

14.

Orucova Telli

Qədimalı qızı



Şərur rayonu,

Aralıq kəndi



1896

savadsız

15.

Səfərov Zeynalabdin

Muxtar oğlu



Şərur rayonu,

Aralıq kəndi



1896

savadsız

16.

Tağıyeva Məhbub

Mölə qızı



Şəmkir ş., Natə-

van küç., ev 27



1917

savadsız

17.

Xəlilov Emin

Dibixlov oğlu



Qax rayonu

İlisu kəndi



1902

azsavadlı

18.

Xəlilov Əlpaşa

İbrahimxəlil oğlu



Qax rayonu

İlisu kəndi



1920

azsavadlı

19.

Xəlilov Sabir

İbrahimxəlil oğlu



Qax rayonu

İlisu kəndi



1930

savadsız çoban

20.

Xəlilov Həmzət

İbrahimxəlil oğlu



Qax şəhəri İ.Da­­­­­­ğıstanlı küç., dön­gə 2 ev 4

1935

ali təhsil li, iq­ti­sad­çı

21.

Hüseynov Alı

Tapdıq oğlu



Ağdam rayonu,

Mahrızlı kəndi



1911

azsavadlı

22.

Hüseynov Poluş

Tapdıq oğlu



Ağdam rayonu,

Mahrızlı kəndi



1934

azsavadlı

23.

Zəkəriyyəyeva Sədaqət

Şirin qızı



Qəbələ rayonu,

Zarağan kəndi



1960

ali təhsilli, müəllimə

İ Ç İ N D Ə K İ L Ə R



ÖN SÖZ…………………………………………………….

4

GİRİŞ……………………………………………………….

9

I FƏSİL. ETNOQRFİK LEKSİKANIN SAHƏLƏRİ..

30

Yemək adları………………………………………………..

Geyim adları………………………………………………..

Xalq təbabətinin leksikası…………………………………

Məişət əşyaları və qab- qacaq adları………………………

Oyun adları…………………………………………………

Mərasim leksikası…………………………………………..

Toy mərasimi ilə əlaqədar leksika…………………………

Yas mərasimi ilə əlaqədar leksika…………………………

Başqa mərasim və adət- ənənələri bildirən leksika……….

Mifoloji leksika…………………………………………….

Dini anlayışları, ayinləri əks etdirən söz və terminlər……


38

86

111



115

122


137

142


143

143


143

145


II FƏSİL. AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ SÖZ YA­RA­DICILIĞI PROSESİ VƏ ETNO­QRA­FİZM­LƏR…………………………………………………………

147


Leksik üsul………………………………………………….

Morfoloji üsul………………………………………………

Sintaktik üsul……………………………………………….

Etnoqrfik üsul………………………………………………

Azərbaycan mənşəli bəzi etnonim və etnotoponimlər haqqında…………………………………………………….

Etnoqrafik leksika antroponim yaratmaqda əsas mənbədir……………………………………………………



148

150


156

162
165


167

III FƏSİL. ETNOQRAFİK LEKSİKANIN ÜSLUBİ, LEKSİK- SEMANTİK, NORMA BAXI­MINDAN LİNQVİSTİK TƏHLİLİ…………………………………

169


Etnoqrafik sözlərin klassiklərinin dilində işlənməsi……..

Aşıq şeirində etnoqrafizmlərin üslubi mövqeyi…………..

Bədii nəsrin dilində etnoqrafizmlər………………………

Etnoqrafik leksikada sinonimlik………………………….

Etnoqrafizmlərdə norma məsələsi………………………..


169

179


198

201


205

IV FƏSİL. ETNOQRAFİK LEKSİKA VƏ FRAZEOLOGİYA ADƏT- ƏNƏNƏLƏRİ, İNAM VƏ ETİQADLARI YAŞADAN MƏNBƏ KİMİ…….

210


a/ Ağaclar haqqında inam və etiqadlar…………………..

b/ Çağ, zaman anlayışlı bəzi deyimlər haqqında…………

v/ Ana, ana dili, ana südü, ana vətən, dayı və b. məfhumların etnoqrafik yozumu…………………………

q/ Atla əlaqədar inam, sınma, etiqad və atalar sözləri…...



210

215
220

226


N Ə T İ C Ə………………………………………………...

237

İSTİFADƏ OLUNMUŞ ƏDƏBİYYAT………………...

240

QISALTMALAR………………………………………….

269

ETNOQRAFİK, DİALEKTOLOJİ VƏ FOLKLOR MATERİALLARI TOPLANILAN İNFOR­MATOR­LARIN SİYAHISI………………………………………..

270


İÇİNDƏKİLƏR……………………………………………

273




1 Азярбайъан етнографийасы.3 ъилддя,Ы ъилд,- Бакы: Елм-1988,с.5

2 П.М.Жуковски. Культурные расстения и их сородочи. Л.,1971, с.463.

1 Адыги, Балкарцы и карачаевцы в известиях Европеиских авторов ХЫЫЫ-ХЫХвв. Составление, редаксия переводов, введение и вступительные статьи к текстам В.К.Гарданова. Нальчик. Книжное издательство «Эльбрус». 1974, с.5.

1 Халийяддин Хялилов. Тарих сифаришля йазыланда. «Улдуз» ж.,1990, №6,с. 49 /49-54/.

1 Н.А.Баскаков,Н.З.Гаджиева, П.И.Кузнетсов,с.А.Соколов, Теоретические проблемы и вопросы по тюрескому языкознанию рекомендуемые для докторских и кандидатских диссертации.Ж. «СТ»,1981, №2,с.32-37.

2 Зульфия Хусаинова. Ономасиологическое исследование названии сва­дебных обрядов в узбекском языке, АКД, Ташкент, 1984.

3 А.А.Юлдашев. принципы составления тюркоко-русских словареи. М., 1972, с.87.

1 Н.А.Баскаков. Этнографическая лексика и терминология в национально-русских словарях/ на материале тюрских языков/. Проблематика определении терминов в словарях рахных типов. Л., 1976, с. 243.

2 Н.М.Шанский. Лексикология современного русского литературного языка. М., «Просвещение», 1964, с.118.

3 Мцяллиф мягалясиндя «в обшелитературной лексике азербайджанского языка» бирляшмясини ишлятмиш, биз дя тяръцмясини олдуьу кими сахламышыг, лакин даща дягиги йягин ки, беля олмалыдыр: Азярбайъан ядяби дилинин лексикасында – И.М.

1 Б.Р.Мамедова.Являются ли названия одежды терминами? «Азярбайъан дили мцасир мярщялядя» мяъмуяси.Бакы,Елм, 1990, сящ. 158.

2 Е.Н.Этерлей. Об этнографизмах и их место в диалектом словаре. Диалектная лексика. Л., 1974, с. 16.

3 Б.Р.Мяммядова. Эюстярилян ясяри, сящ. 158.

4 Р.Г.Ахметьянов. Обшая лексика духовной культуры народов Среднего Поволжбя. Изд-во « Наука», М., 1981. Йеня онун. Обшая лексика мате­риальной культуры народов Среднего Поволжья. «Наука». М., 1989.

1 К.М.Мусайев. Историческое развитие лексики тюркских языков.М., 1960. Йеня онун. Лексика тюркских языков в сравнитель ном освешении. М., ь1975; Йеня онун. Лексикология тюркских языков. М., 1984; С.Ибрагимо. Профессиональная лексика узбекского языка /на материале фергвнских говоров/. АДД. Ташкент, 1961; С.Мы­ра­дова. Лексика ковроткачества в туркменском языке. АКД. Ашхабад, 1965; А.Бия­лиев, Кир­гизские народные термины промысловой охоты. АКД, Фрунзе, 1972; М.А. Аса­мут­динова. Названия одежды и ее частей в узбекском языке. АКД, Ташкет, 1969; Т.Дуиншенаслиева. Киргизские народные термины животноводства. АКД, Фрунзе, 1969; Н.Мирзоев. Этнографическая лексика узбекского языка. АКД, Ташкет, 1971; А. Джурабоев. Названия свадебных церомоний в узбекском языке. АКД, Ташкент, 1971; П.Аширов. Животноводческая лексика в туркменском языке. АКД, Ашхабад, 1971; Ш.Баратов. Профессиональная лексика уйгурского языка /на материале терминов ого­родничества бахчеводства и садоводства /АКД. Алма-Ата, 1971; И.Отаров. профес­сиональная лексика Карачаево-балкарского языка. Нальчик, 1978; Йеня онун. Очерки Карачаево-балкарской терминологии. Нальчик, 1987. Н.А. Баскаков. Русские фамилии тюркского происхождения. «Наука». М., 1979. Йеня онун. Тюркская лексика в « Слове р полку Игореве». М.. « Наука», 1985. Р.Г. Ахметьянов. Обшая лексика духовной культуры народов среднего Повлжья. М.,19881; Йеня онун. Обшая лексика материалов культуры народов среднего Поволжья. М.,1989; К.Т.Рамазанов. Семантические принсипы пордядка компонентов парных слов и тюркских языках юго-западной группы. Докт.дис. Баку, 1984; Йеня онун. Парные слова, обозначаюшие названия предметов еды и питья в юго-западной группе тюркских языков. Изв. АН Азерб.ССР. Сер. Лит.. яз. И искусства, 1974, № 2 /азерб, яз/ Р.Данияров. Формирование и развитие 1982; Ф.А.Шабанова. Лексика огузско-сельджукских памятников, канд.дисс. Баку, 1988; А.Ш.Сабиров, Термины узбекских народных зрелиш. АКД. Ташкент, 1988; Н.Г.Ахметьянов. Эти­моло­ги­ческие основы лексики татарского языка. Канд. Дис., казань, 1970; Г.Жумакунова. Бытовая лексика в эпосе « Манас», АКД, Фрунзе, 1988; К.А.Пахратдинов. Живот­новодческая лексика в каракалпакском языке. АКД, Нукус, 1992.

1 Б.С.Гасанов, процесс заимствования и особенности освоения заимство­ванных словь в языке /на материалах тюркских элементов в немецком языке/. АКД, Б., 1975, с.2.

2 Б.С.Щясянов. Эюстярилян ясяри. С.2.

1 Б.С.Щясянов. Эюстярилян ясяри. С.9.

1 Калте кцъще. Ауторенколлектив. Ауфлаэе. Веб Фаъщбуъщверлаэ, Леирзиэ, 1989.332 с.

2 Н.К.Дмитрийев. О тюркских элементах русского словаря. Лекси­ког­ра­фический сборник – вып. З.М.,1958, с. 11.

3 Б.С.Щясянов. Эюстярилян ясяри, с.37.

1 Т.Бцнйадов. Азярбайъан етнографийасы 50 илдя. Азярб.ССР ЕА бярляри /тарих, фялсяфя вя щцгуг серийасы/, Б.,1967, №3-4; Азярбайъан етнографийасы мяъмуяси. 1,2,34-ъц бурахылышлар, Бакы, 1964, 1965, 1977, 1981; Азярбайъанын мадди мядяниййяти. 6-ъы, 7-ъи. 8-ъи, 9-ъу ъилдляр, Бакы, 1965, 1973, 1976, 1980. Г.Ъавадов. Азярбайъанда якинчилик тягвими вя халг метеоролоэийасы. Бакы, 1984; Ф.Хялилова. Адят-яняняляр. Б., «Эянълик», 1986; Ш.М. Мурадов, Ф.Щ. Аб­басов. Мцасир мярщялядя демографийа сийасяти. Б.,Елм, 1986.

2 М.А.Зейналов. Бытовая лексика в диалектах и говорах азербайджанского языка на территории Нахичеванской АССР.АКД, Бакы.1982, А.М.Гулиев. Лексика шахбузских говоров азербайджанского языка, АКД. Баку, 1984.

3 С.Ъяфяров. Мцасир Азярбайъан дили. Лексика. Бакы, 1970, сящ.74.

1 А.Гурбанов. Мцасир Азярбайъан ядяби дили. Бакы, «Маари, 1985, с.238.

1 Я.Ъавадов. Тцрк дилляриндя мяняви-мядяниййят лексикасына аид. Ячлйазмасы Щцгугунда, с.2. /Ъямиси 24 макина сящифяси. Тцру дилляри шюбясиндя сахланылыр/.

2 Ш.М.Сцлейманов. Азярбайъан дилинин мяняви мядяниййят лексикасына даир. Азярбайъан дили мцасир мярщялядля. Эянъ дилчилярин ЫЫЫ республика конфран­сынын материаллары. Бакы: Елм-1990, с. 88

1 Бу барядя бах: Дж.Р.Амирова. Этнографические топонимы Азербайджана. АКД, Баку, 1992; Б.Р.мамедова. Названия одежды в азербайджанском языке. АКД, Баку. 1992.

2 Бах: Ъ.Р.Ямирова. Эюстярилян ясяри, сящ.4.

3 Б.Р.Мамедова. Названия одежды в азербайджанском языке. Канд. Дисс., Баку, 1992, 145 с.

1 В.И.Асланов. Историческая лексикология азербайджанского языка /проблема реконструкции/ ДД., Баку, 1973.

2 М.А.Зейналов. Бытовая лексика в диалектах и говорах азербайджанского языка на территории Нахичеванской АСС.КД., Баку, 1982; И.Г.Щясянов. Эянъя диалектинин лексикасы /щейвандарлыг вя якинчилик терминляри/ Нд., Бакы, 1974; Я.А.Щцсейнов. Азярбайъан ССР Газах району шивяляринин лексикасы. Нд., Бакы, 1975; Т.А.Гарайев. Историко-лингвистический анализ древ­не­тюркс­кого лексического пласта в азербайджанских говорах на территории Грузинской ССР. Кд., Баку, 1981; А.Тагизаде. Древнетюркский лексико-грамматический пласт в диалектах и говорах азербайджанского языка на материале Шекинской зоны. Кд., Баку, 1983; Я.Гулийев. Азярбайъан дилинин Шащбуз шивяляринин лексикасы. Нд., Бакы, 1984; Э.Вялийева.Азярбайъан дили Шярги Абшерон шивяляринин лексикасы. Нд., Бакы, 1983; Б.Б.Ящмядов. Азярбайъан дили шивяляриндя сюз йарадыъылыьы, ДД., Бакы, 1991.

3 З.Я.Хасийев. Азярбайъан дили диалект вя шивяляринин гярб групунда щейвандарлын терминляри. Нд., Бакы, 1976; С.М.Кулиева. Формирование и развитие литературоведческой терминологии в азербайджанском языке. Кд., Баку, 1987; В.Б.Ъяфяров. Азярбайъан дилиндя метролоэийа терминляри. Кд., Бакы, 1990; Н.Н.Щясянзадя. «Китаби-Дядя Горгуд»ун терминоложи лексикасы. Нд., Бакы, 1982.

1 Г.Ворошил. Тарихдян сящифяляр, Йер вя шяхс адлары. «Коммунимт» гяз., 1986-ъы ил 3 ийун.

2 Я.Ш.Садыгов. «Шейх Сяфи» тязкирясиндя гощумлуг терминляри. Азярбайъан ССР ЕА Хябярляри. Ядябиййат, дил вя инъясянят серийасы. 1971, №3-4, с.84.

1 Низами Худийев. Азярбайъан ядяби дилинин совет дюврц,»Маариф» няшриййаты, Бакы, 1989,с.24.

1 Л.С.Левитская, К.М.Мусаев. Эрванд Владимирович Севортян и тюркская историческая лексикология. Сб. Статей. Теория и практика этимо­логии­чес­ких исседований. М., «Наука», 1985. с.99.

2 А.П.Поцелуевский. Диалекты туркменского языка. Ашхабад, 1936, с.8.

3 Щ.Зяринязадя. Фарс дилиндя Азярбайъан сюзляри. Бакы, 1962.

4 Азярбайъан дилиндя ишлянян яряб вя фарс сюзляринин гыса лцьяти. Бакы, АДУ няшри, 1960.

5 В.А.Гордлевский . К вопросу о влияние турецкого языка на арабский. «Записи востоковедов АН ССР». Ленинград. 1932, с.276.

1 А.Защиди. Мцасир яряб дилиндя тцрк мяншяли сюзляр.»Елм», Бакы, 1977, с.38.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə