Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ўрта махсус, касб хунар таълими маркази




Yüklə 2.9 Mb.
səhifə8/16
tarix23.04.2016
ölçüsü2.9 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   16

I. Кириш

Мамлакатимиз қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши тармоқлари исталган ҳудуднинг табиий, шу жумладан, иқлим шароити билан бевосита узвий боғланган.

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг асосий қисми табиий шароитларда етиштирилади. Ўсимликларнинг ўсиши, ривожланиши ва ҳосилдорлиги уларга тушувчи қуёш радиацияси иссиқлигига, қуёш радиацияси вужудга келтирадиган табиий ёритилганликка, ҳаво ва тупроқ ҳарорати ва намлигига, об-ҳаво шароитининг ўзгаришларига ва ҳудуд иқлимининг хусусиятларига кучли даражада боғлиқ .

Шунинг учун мазкур ўқув адабиётида биз ҳам ўрта махсус касб-ҳунар коллежлари ўқувчиларининг агрометеорология асослари фанидан назарий билим ва амалий кўникма олиш жараёнида юзага келадиган бир қатор саволларга оддий ва равон тилда, турли хил расм, маълумотлар базасини ўзига хос равишда тушунтириш орқали жавоб беришга ҳаракат қилдик.




II. Асосий қисм



1 – мавзу. Агрометеорология фани, вазифалари,

илмий услубий кузатиш дастури ва тарихи
Агрометеорология мавзуси ва вазифалари. Агрометеорологиянинг тадқиқот усуллари. Ўзбекистонда агрометеорология фани ривожланишининг қисқача тарихи. қадимги тарихий манбаларда агрометеорология фани куртакларининг ривожланиши. Ўрта Осиёда ҳозирги замон агрометеорология фани ва унинг ривожланишида Ўзбекистон олимларининг ҳиссаси. Гидрометеорологик ва агрометеорологик хизматларнинг ривожланиши.

2 – мавзу. Агрометеорологик омилларнинг ўсимликлар

ҳаётида ва уларнинг қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришидаги

аҳамияти

Қуёш радиацияси ва ўсимлик, тупроқ, ҳаво ҳарорати ва ўсимлик, ёғинлар. Ҳаво намлиги. Сувнинг буғланиши. Ўсимликлар транспирақияси, сув буғи конденсацияси, шамол ва унинг ўсимликлар ривожланишидаги ўрни, тупроқ намлиги ва унинг қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришга таъсири.


3 – мавзу. Йилнинг илиқ ва совуқ даврида қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришига хавфли гидрометеорологик жараёнлар ва уларга қарши кураш чоралари
Қора совуқлар. қурғоқчилик, гармселлар ва уларнинг турлари. Чангли бўронларнинг ҳосил бўлиши ва Ўзбекистон ҳудудларида давомийлиги. Жала ёмғир ва тупроқнинг сув эррозияси. Ўзбекистонда дўл ҳодисалари ва унинг ҳосил бўлиш сабаблари. Йилнинг совуқ даврида қишлоқ хўжалиги экинлари ва метеоролик ҳодисалар. қор қоплмини ўлчаш.
4 – мавзу. Асосий қишлоқ хўжалик экинларининг таснифи ва уларнинг агрометеорологик шароитларга талаби
Ғўза. Бошоқли – дон ўсимликлари. Полиз экинлари. Резавор ва мевали экинлар. қизилқум яйловларидаги ўсимликлар ҳосилини биометрик параметрлар билан аниқлаш. Тоғли яйловларда ўт ўсимликлари ривожланишининг агрометеорологик шароитлар ҳақида умумий маълумот.
5 – мавзу. Иқлим ва унинг қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришидаги аҳамияти

Иқлим ҳақида умумий маълумотлар. Иқлимнинг қишлоқ хўжалигидаги аҳамияти. Иқлимнинг шаклланишига қуёш радиацияси, атмосфера циркуляцияси, таглик сирт ва жой рельефининг таъсири. Иқлимлар таснифи. Ўзбекистон иқлими ҳақида қисқача маълумот. Иқлим ўзгариши ва ҳозирги замон иқлимининг илиши. Микроиқлим ва фитоиқлим. Иқлимнинг қишлоқ хўжалик экинлари зараркунандалари ва касалликларига таъсири.


6 – мавзу. Агроиқлимшунослик асослари. Агроиқлимий ресурслар ва агроиқлимий районлаштириш

Агроиқлимшуносликда қўлланиладиган асосий тушунчалар. Ҳаво ва тупроқ ҳароратининг турли даражадан ўтиш саналарини аниқлаш ва баҳолаш. Агроиқлимий районлаштириш. Агрогидрологик районлар. Чўл ҳудудларининг агроиқлимий районлари. Иқлим, агроиқлим ва тупроқ хариталари. Агроиқлимшуносликнинг имкониятлари.


7 – мавзу. Агрометеорологик башоратлар

Ўсимликларнинг ҳолати ва маҳсулдорлигини башоратлаш усуллари ва муддатлари. Вегетация даврининг иссиқлик таъминоти ва уни башоратлаш усуллари. қишлоқ хўжалик экинларининг фенологик фазаларини, маҳсулдорлигини ва ҳосилини башоратлаш усуллари. Мевали дарахтларнинг гуллай бошлашини башоратлаш.


8 – мавзу. қишлоқ хўжалигига агрометеорологик хизмат кўрсатиш

Агрометеорологик хизмат кўрсатиш ҳақида умумий тушунча. қишлоқ хўжалигига агрометеорологик хизмат ва унинг назарий – усулий негизлари. Кундалик гидрометеорологик бюллетен. Агрометеорологик бюллетен. Агрометеорологик йилномалар, агроиқлимий хариталар ва мониторинг.


III. Амалий машғулотлар режаси
1 – амалиёт

1. қуёш радиацияси таркибини ўрганиш.

2. Ҳарорат (тупроқ, ҳаво), намлик, буғланиш жараёнларни ўрганиш.
2 – амалиёт

1. Гидрометеорологик (қора совуқ, қурғоқчилик, гармсел, чангли бўрон, ёмғир ва ҳ.) жараёнларни ўрганиш.



3 – амалиёт

1. қишлоқ хўжалик ўсимликларини агрометеорологик шароитларини ўрганиш.



4 – амалиёт

1. Иқлим, микроиқлим ва фитоиқлим катталикларини ўрганиш.


5 – амалиёт

1. Агроиқлим, районлаштириш, хариталар билан танишиш.


6 – амалиёт

Башоратлаш усулларидан фойдаланишни ўрганиш.


7 – амалиёт

Агрометеорологик хизмат кўрсатиш ҳақидаги бюллетен, хариталар билан танишиш.



IV. Лаборатория машғулоти
1 – лаборатория иши

1. Ҳаво намлигини, сувнинг буғланишини ҳисоблаш.


2 – лаборатория иши

қора совуқ ва дўлнинг қишлоқ хўжалик ўсимликларига таъсирини ҳисоблаш.



3 – лаборатория иши

1. ғўзанинг биометрик параметрларини ҳисоблаш.



4 – лаборатория иши

Иқлимий кўрсатгичларни топиш.


5 – лаборатория иши

Ҳаво ҳароратининг 0, 5, 10, 15 дан ўтиш саналарини ҳисоблаш.


6 – лаборатория иши

Фенологик башоратлашга зарур бўлган катталикларни топиш.


7 – лаборатория иши

Бюллетен, харитани тўлдириш учун зарур бўлган катталикларни ҳисоблаш.



Адабиётлар

  1. Каримов И.А. Ўзбекистон мустақилликка эришиш остонасида. “Ўзбекистон” нашриёти – Тошкент – 2012.

  2. Каримов И.А. Жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози, Ўзбекистон шароитида уни бартараф этишнинг йўллари ва чоралари. Тошкент, Ўзбекистон нашриёти, 2009. 56 б.

  3. А.Қ. Абдуллаев, Г.Х. Холбаев, С.М. Султонова Агрометеорологик кузатишлар. Касб-ҳунар коллежлари учун ўқув қўлланма. Чўлпон номидаги нашриёт- матбаа ижодий уйи. Тошкент - 2007

  4. Бабушкин Л.Н. Основў агрометеорологии в Средней Азии. Трудў ТашГУ. – 1964. Вўп.236. – с. 5-185.

  5. Бабушкин Л.Н. Основў агрометеорологии в Узбекистане. – Ташкент, НИГМИ, 2004. – 288 с.

  6. Грингоф И.Г., Попова В.В., Страшнўй В.Н. Агрометеорология. – Л.: Гидрометиздат, 1987. – 310 с.

  7. Грингоф И.Г., Пасечнюк. Агрометеорология и агрометеорологические наблюдения. – Санкт-Петербург : Гидрометиздат, 2005. – 511 с.

  8. Имомжонов Ҳ.А., Камолов Б.А. Ўзбекистонда об-ҳаво таъсир этиш.- Тошкент, ЎОИТГИ. 2001.- 119 б.

  9. Мухторов Т.М., Эгамбердиев Б.Х. қора совуқни қишлоқ хўжалиги ўсимликларига таъсирини ўрганиш. Gidrometeorologiyaning tanlangan masalalari.Toshkent, 2003. 77-86 b.

http://www.twirpx.com/file/697400/

http://www.bitoman.ru/download/113252.html

http://www.knigisosklada.ru/book/50068/Agrometeorologiya/

http://www.ckofr.com/selhoznauki/101-agrometeorologiya

АВТОМАТИКА АСОСЛАРИ ВА ИМПУЛЬС ТЕХНИКАСИ

ФАНИДАН


ЎҚУВ ДАСТУРИ



Тузувчилар:

Б.С.Содиқов

Тошкент гидрометеорология касб-ҳунар коллежи махсус фан ўқитувчиси




Д.Б.Мухаммедова

Тошкент гидрометеорология касб-ҳунар коллежи махсус фан ўқитувчиси

Тақризчилар:

Х.Т.Эгамбердиев

Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий Университети География факультети. Гидрология кафедраси доценти, География фанлари номзоди




М.Алаутдинов

Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий Универ-ситети физика-математика фан-лари номзоди


ДАСТУРНИНГ МАЗМУНИ
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   16


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə