X yaratmaq q




Yüklə 1.64 Mb.
səhifə10/10
tarix22.02.2016
ölçüsü1.64 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


1 * Məlumdur ki, xalqın tarixi onun hər bir kəndinin, qəsəbəsinin, şəhərinin tarixindən ibarətdir. Həyatın bütün sahələrində-iqtisadı, siyasi, ictimai, mədəni-məişət, elm, mədəniyyət, din, təhsil, səhiyyə və digər sahələrdə xalqın əldə etdiyi nailiyyətlərin, qazanc və itkilərin gələcək nəsillər üçün toplanması və çatdırılması yollarından biri də arxiv materiallarıdır. Xalqın bu əvəzsiz xəzinəsinin mühafizəsi, sistemli, səliqəli-sahmanlı qaydada saxlanması ücün müvafiq şəraitin yaradılması hər bir müəssisə, idarə və təşkilat rəhbərinin təkcə vəzifəsi deyil, həm də milli və vətəndaşlıq borcudur.

Sumqayıt şəhərini, onun sənaye müəssisələrini 1944-1959-cu illərdə tikən "Zaqsənayetikinti" trestinin arxiv materialları şəhərin 1 №-li Tikinti Trestinə miras qalmışdır. Ürək ağrısı ilə qeyd etməliyik ki, "Zaqsənaye-tikinti" trestinin 16-illik iş fəaliyyətini öyrənmək məqsədilə 1992-1994-cü illərdə "Aрмяне в Сумгаите" adlı kitabı yazmaq ücün material topladığımız dövrdə arxiv materiallarının saxlanılmasına son dərəcə laqeyd, ögey münasibətin, yolverilməz məsuliyyətsizliyin şahidi olduq.



1* Arxiv sənədlərinin hər bir xalqın tarixinin müxtəlif sahələrini tədqiq etmək üçün mühüm əhəmiyyətə malik olması şübhəsizdir. Bu fikir ali məktəblər ücün yazılmış və 1994-cü ildə akademik Ziya Bünyadovun və prof. Yusif Yusifovun redaktəsi ilə çapdan çıxmış "Azərbaycan tarixi (ən qədim zamanlardan XX əsrədək)" adlı dərslikdə də haqlı olaraq vurğulan-mışdır. Müəllif yazılı qaynaqların kifayət qədər olmaması ucbatından Azərbaycan tarixinin bütün sahələrini və dövrlərini eyni səviyyədə tədqiq etmək, qaranlıq məsələləri işıqlandırmaq imkanının yoxluğundan da şikayətlənirlər. Tariximiz ta qədimdən XIX əsrin əvvəllərinədək sistemsiz, əsasən əcnəbi müəlliflərin, o cümlədən ermənilərin yazdıqları mənbələrdə və bir çox hallarda məqsədli şəkildə təhrif olunmuş məzmunda gəlib çatmışdır.


1 * "Zaqsənayetikinti" tresti haqqında ətraflı məlumat ücün bax: "Исто-ри­ческая справка по Ордена Трудового Красного Знамени тресту №1 Минпромстроя Азерб. ССР 21 ноября 1974 г." – Архив Строительного треста №1; Dulayeva Z. Sumqait–industrialnıy qiqant Azerbaydjana.. Baku: AN Azerb. SSR, 1968, s. 33. Bax: Научный Архив ин-та истории Ан Азерб ССР, инв. № 4366.

2* Св. законов Азерб. ССР. 1938-1966 гг. Б,1966, С.47. Hələ 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsindən əvvəl "Правда" qəzetinin xüsusi müxbiri L.Brotman "Şəhərin yaranması" adlı reportajında Sumqayıt şəhərinin yaran-ması haqqında məlumat vermişdir. Bu barədə "Коммунист Сумгаита" qəzetinin 23.01. 1972-ci il tarixli nömrəsində ətraflı məlumat verilmişdir.


1* Bax: Свод законов Азерб. ССР 1938-1966 гг. Bakı,1966, s.47. Hələ 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsindən əvvəl "Правда" qəzetinin xüsusi müxbiri L.Brotman "Şəhərin yaranması" adlı reportajında Sumqayıt şəhərinin yaranması haqqında məlumat vermişdir. Bu barədə "Коммунист Сумгаита" qəzetinin 23.01.1972-ci il tarixli nömrəsində ətraflı məlumat verilmişdir.

* Вax: Сумгаит за 15 лет в цифрах. Кр. статистический сб.. Bakı,1964, s.7.


1 Yeri gəlmişkən, Sumqayıt inşaatçılar qəsəbəsində işə başlamış və ilk əmri 1947-ci il avqustun 22-də qeydə alınmış 200 №-li məktəb şəhərlə birlikdə böyümüş, inkişaf etmiş, mərkəzə doğru addımlamış, 1950-ci ildən etibarən isə 1№-li məktəb kimi öz fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bu məktəb 1982-ci ildən bu günədək respublikamızın qabaqcıl maarif işçisi Lətifə xanım Cabbarovanın rəhbərliyi ilə şəhərimizin neçə-neçə gənc nəslinin təlim-tərbiyəsi işini zamanın tələblərinə uyğun olaraq şərəflə davam etdirir.

1 Burada müəssisə, idarə və təşkilatların adları 1990-cı illərədək olduğu kimi verilir.

2* Müqayisə üçün deyək ki, həmin dövrdə sovet rublunun dəyəri ABŞ dollarının dəyərindən artıq olmuşdur: 1 rubl = 1,43$ (1$ = 67-70 qəpik).

1 Бах: Население СССР, М., 1980, с. 15.

1 Бах: Материалы Всесоюзной научно-практической конференции «Участие комсомола в ударном строительстве – школа коммунистического воспитания молодежи». Кросноярск, 1980, s.1.

1 Бах: Материалы СУ-19 Треста №1. Приказы по личному составу.

Сум­­гаитский филиал Архива АР. Фонд1, Опись 2, Ед. хр. 15, кор. 4.



1 Бах: Личные карточки работников треста «Закпромстрой». – Сумгайыт -ский филиал ЦА АП, Фонд – 1, опись – 4, связка – 1, ед.ер 3, дело-1, с.60-69; дело-2, с.01-190). Архив сянядляриндян эютцрцлмцш бу мялуматлар о заман рус дилиндя вя тяряфимиздян буrada азярбайъанca йазыларкян мцмкцн олан хяталара эюря охуъудан цзр истяйирик.

1 Бах: Нюрнбергский процесс. Сб. материалов в 3 т. Том 2, s.625-640.

1 К.Щцсйенов. Бир юмрцн салнамяси., s. 54-55.

1 Йашайыш биналары тикилмяйя башлаnмыш ilk дюврлярдя кяскин мянзил чатышмазлыьы иля ялагядар олараг бир мянзилдя бир нечя аиля йерляшдирилирди. Беля мянзилляря «коммунал мянзилляр» дейилирди.

* Рягямляр Сумгайыт Мянзил-Мяишят идарясинин вя шящяр Статистика идарясинин aрихив сянядляриндян эютцрцлмцшдцр.

 Мялуматлар шящярин 2, 3 вя 8№-ли МИС-лярин архив сянядляриндян эютцрцлмцшдцр.

1 Щейдяр Ялийев. Мцстягиллик йолларында, ЫЫЫ ъилд, Бакы, 1997, с.95.

 Кечмиş ССРИ-дя о заман эениш йайылмыш «Комсомолск» вя «Комсо­молск-на Амуре» кими рясми шящяр адларынын Сумгайытын гейри-рясми «Комсомолски на Каспии» адландырылмасында аналог ролуну ойнадыьы да шцбщясиздир. Сумгайыта верилмиш диэяр гейри рясми «Город Солнца» (Эцняш шящяри) ады ися италийалы маарифчи философу Томмазо Кампанел­ланын щяля ХВЫ ясрин сонунда тясвир етдийи хяйали шящярин ХХ ясрин 2-ъи йарысында бурада реал шящяря чеврилдийиня ишаря едирди.


1 “Sosialistiçeskiy Rustavi” qəzeti, 28 may 1964-cü il.

1 Qaçqınların statusunu müəyyənləşdirməyin proseduraları və meyarları haqqında təlimat (Qaçqınların statusuna aid 1951-ci il Konvensiyasına və 1967-ci il proto-koluna əsasən), B., Şərq-Qərb, 1997, s.4.

1 Bax: Qaçqınların statusunu müəyyənləşdirməyin proseduraları və meyarları haqqında təlimat. B., Şərq-Qərb, 1997, s.94.

1 Yenə orada, s.16.

2 Yenə orada, s.113-116.

1 Bax: “Vətən səsi” qəzeti. Qaçqınların və Məcburi köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin orqanı, 4 dekabr 1998-ci il.

1 Bax: Əliyev H. Müstəqillik yollarında, 2-ci cild, B., 1997, s.199-294. Burada və sonra “qaçqın və məcburi köçkün” kateqoriyaları bütövlükdə “qaçqınlar” kimi verilir.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə