Uğultunun içi ilə hardansa zəif-zəif sızan tanış səs eşidilirdi




Yüklə 145.38 Kb.
səhifə1/3
tarix21.04.2016
ölçüsü145.38 Kb.
  1   2   3
İ Z D İ H A M
(roman)

...Yenə atasını gətirirdilər... Atasının cənazəsini uzun-uzun kişilər gətirirdi. Onların ardınca uzun-uzadı dəstələrlə qara geyimli adamlar gəlirdi. Adamların üzü batan günün rəngindən qırmızı idi deyə hamısı bir-birinə oxşayırdı. Bir az da elə bil keçiyə oxşayırdılar. Bəbəyi görünməyən xırda gözləri günün zəif işığından qıyıla-qıyıla, itələşə-itələşə gəlirdilər...


Aradabir adamların içindən kimsə yeri təpikləyib göyə atılırdı. Lap arxadan, haradasa izdihamın qurtaracağından kişnərti səsləri gəlirdi...
...Adamlardan sonra cərgə ilə əklillər gətirirdilər. Əklillərin kağız gülləri, külək vurduqca ovulub xırda kəpənəklər kimi izdihamın üstü ilə uçurdu...
...Qara geyimli adamlar yaxınlaşdıqca, izdihamın uğultusu eşidilməyə başlayırdı… Külək bərkiyir, saysız-hesabsız qara geyimləri qara bayraqlar kimi möhtəşəm-möhtəşəm yellədirdi...
...Uğultunun içi ilə hardansa zəif-zəif sızan tanış səs eşidilirdi...
Atası idi... tabutda gözüyumulu uzana-uzana burnunun içi ilə balaca bayquş kimi ulayırdı... harasısa ağrıyırdı, ya ağlayırdı?! Ya bəlkə oxuyurdu?..
...Qəhər boğazını sıxdı:
- Ana!.. - deyib çığırdısa da səsini eşidən olmadı.
...İzdiham getdikcə gedir, qara duman kimi çəkilib uzaqlaşırdı…
Ana nənəsi hardasa arxasındaydı, vergül qaşlarını tərpədə-tərpədə:
- İndi bilərsiz aclıq nədi, yetimlik nədi... - deyib ləzzətlə gülümsəyirdi. Nənəsi güldükcə ağzından, bir-birindən aralı uzunsov, metal dişləri görünürdü. Nənəsi gülümsünüb-gülümsünüb axırda dəmir dişlərini bir-birinə vurdu:
- ...Anan çox qudurmuşdu... - dedi.
- Elə demə... - dedi və hiss elədi ki, əsəbilikdən ağzı büzülür - anam ölüb axı...
- Ölsün elə!.. - nənəsi ilan kimi fışıldadı...
Nənəsinin çiynindəki boz sərçə də ağzını açıb ilan kimi fışıldadı, boynuna dolanan çəhrayı, kor soxulcan da başını qaldırıb o yan-bu yana yellədə-yellədə fısıldadı…
...Əl atıb nənəsinin üzünü cırdı… Nənəsinin üzü əlcək kimi soyulub ovcunda qaldı…
...Nənəsinin dərisini yerə atmaq istədisə də, alınmadı. Dəri yapışqan kimi ovcuna yapışıb qopmaq bilmirdi. Yerdən daş götürüb dərini daşla sürtdü, ovuntulayıb yerə tökdü. Sonra haradansa bozumtul toyuqlar gəldi və nənəsinin quru dərisini tələm-tələsik dənlədilər...
...İzdiham gözdən itəndən sonra yerə oturub ayaqlarını uzatdı. Qıçları xeyli uzanmışdı, həm də elə bil azca əyilmişdi.
Qıçlarını bir-birinə doladı. Qıçının biri o birinə üç-dörd dəfə dolanıb buruldu. Sonra ha çalışdı, aça bilmədi. Qıçları düyün düşmüşdü...
...Sonra zəng vuruldu. Düyünlü qıçlarını ardınca sürüyə-sürüyə əlləri üstə iməkləyib zəng gələn tərəfə getdi.
…Gələn anası idi. Anası onu görmədi, üstündən keçib otaqlara girdi, bir müddət onu oralarda axtardı.
...Ha istədi qışqıra, səsi çıxmadı. Əl çalıb anasını çağırdı. Anası gəlib onu tapdı, əyilib bir müddət mehriban gözləriylə üzünə yaxından baxdı.
- Necəsən?... - dedi.
...Atası da buradaydı. Otağın lap aşağı, qaranlıq küncündə üzü divara oturub bir qıçını əsdirə-əsdirə yenə nə isə yazırdı. Yaza-yaza siqaret çəkirdi, tüstü burnundan, qulaqlarından çıxırdı.
Sonra nə oldusa, tüstü burula-burula atasının təpəsindən çıxmağa başladı… Atası qələmi yerə qoyub qulaqlarını tuta-tuta:
- Başım yandı, ay Allah!.. - deyib çığırdı.
Anası mətbəxdən balaca suçiləyəni gətirib gülümsəyə-gülümsəyə atasının başını suladı. Atasının başı sudan cızıldayıb tüstülədi.
Anası tüstünü üzündən yelləyə-yelləyə gəlib onu qucağına aldı, gətirib çarpayıya uzatdı, üzünə kəlağayıya oxşar nə isə çəkib:
- Yat daha... gecdi... - dedi və harasa getdi.
...Örtüyün o üzündən hər şey çəhrayı görünürdü...
Atasının başının tüstüsü kəsmişdi. Atası indi acgöz üzü ilə çəhrayı vərəqlərin içində elə eşələnirdi, elə bil onların arasında yeməlisini axtarırdı…
...Sonra hardansa ərinə oxşayan cavan oğlan gəlib başının üstə durdu, çəhrayı bığlarıyla gülümsədi, utana-utana çəhrayı duvağı üzündən qaldırdı, əlindən tutub onu ayağa qaldırdı.
Ayağa qalxanda üstündəki güllər yerə töküldü…
...Musiqiçilər dəhlizdə dayanmışdı, elə oradan, gülərüz adamların arasından ona baxa-baxa, gözləri bərələ-bərələ nə isə gülməli hava çalırdılar. Əri yerdəki gülləri yığıb onun qucağına basdı. Baxıb gördü qucağındakı, dabanı yeyilmiş köhnə ayaqqabılarıdı…
...Sonra yadına düşdü ayaqqabıları haradan gəlib çıxmışdı qucağına. Bayaq "Vağzalı"nın səsi həyətlərində eşidiləndə özünü itirib ətəyi ayaqlarına dolaşa-dolaşa o yan-bu yana qaçanda, çəkmələri geyməyə macal tapmamışdı. Bayaq ayaqqabıları sabun kimi sürüşkən idi, ha əlləşirdisə də, sıçrayıb əlindən çıxırdı.
...Əyilib ayaqlarına baxdı. Ayaqları soyuqdan donub, ağarıb ağappaq dişə oxşayırdı…
Əri qoluna girib onu musiqiçilərin yanından keçirdi, ehtiyatla pillələri düşürdü.
...Pilləkəni düşdükcə, ağ gəlinlik paltarının uzun ətəyi aradabir arxasınca pillələri düşən qohum-əqrəbanın ayaqları altında qalırdı, onu yerində laxladırdı. Sonra paltarının ətəyi arxada elə bil nəyəsə ilişdi…
...Geriyə çönəndə ürəyi qırıldı... Arxada heç kəs yox idi. Ətəyini məhəccərə keçirib harasa getmişdilər...
Qayıdıb ətəyini məhəccərdən çıxarmağa başladı, alınmadı. Məhəccərdən aşağı baxıb gördü, əri lap axırıncı mərtəbəni enir.
…Əri əlləri cibində kiminləsə danışa-danışa pillələri enirdi, küçəyə çıxanda şaqqanaq çəkib güldü. Sonra ərinin səsi bir xeyli də həyətdən gəldi. Əri nə isə hərbi aviasiyadan danışırdı. Ərinin səsi bir mğddət də eşidilib yox oldu.
…Ətəyini bir də var gücü ilə dartdı... Başında nə isə uzundraz bir şey vardı, tərpəndikcə təpəsində laxlayıb dingildəyirdi. Ha əlini başına atıb yoxlamaq istədi, əli başına çatmadı. Əli güdəlib enlənmişdi, ağzına güclə çatırdı...
Ətəyini bir də dartanda, başından uzunsov güldana oxşar nə isə yerə düşüb çilik-çilik oldu...
...Səsə qonşuların qapıları açıldı. Dayanıb əsəbi üzlərlə onun yöndəmsiz hərəkətlərinə baxdılar.
...Ətəyini dartdıqca, ətürpədən cırıltı səsi mərtəbələrə yayıldı, kimsə evdən bu eybəcər cırıltıya oyanan körpə, əti kəsilən kimi çığırıb ağladı. Sonra baxıb gördü, çığırtı səsi ətəyindən gəlir. Çığıran, böyük qızı idi, məhəccərin dəmirlərinə keçirdiyi başını çıxara bilmirdi.
...Uşağı başıqarışıq necə dartdısa, qızın qulaqları qopub yerə düşdü.
...Üzbəüz qapının ağzında dayanan qalınqaş kişi qaşlarını əsdirə-əsdirə nifrətlə gah ona, gah da qızının, düşbərə kimi yerə yapışan qulaqlarına baxıb:
-Tfu! - dedi, qapını çırpdı.
...Xəcalətdən nəfəsi kəsilə-kəsilə qızının qulaqlarını yerdən götürüb ciblərinə soxdu, ağlamaqdan göyərib özündən gedən uşağı qucağına alıb, ayaqları bir-birinə dolaşa-dolaşa, tələm-tələsik aşağı düşdü.
...Düşdükcə pillələr qurtarmırdı, burula-burula, uzana-uzana harasa bir az da aşağı gedirdi. Bir neçə mərtəbədən sonra qapılar qurtarırdı, pillələrinsə sonu, qurtaracağı görünmürdü...
...Ərinin səsi indi də hardansa yuxarıdan gəlirdi. Əri yenə hərbi aviasiyadan danışırdı…
Qonşular səs-səsə verib:
- Çox mübarək, xoşbəxt olun... oğullu-uşaqlı olun... - deyirdilər.
Musiqiçilər də hardasa yuxarıda çalırdılar. Sonra əri də, musiqiçilər də danışa-danışa, çala-çala çıxıb harasa getdilər. Hardasa uzaqda maşınların qapıları çırpıldı, qonşuların səsləri gəldi.
...Qızı qucağında vurnuxub zıqqıldaya-zıqqıldaya, balaca əlləri ilə qulaqlarının qanını üz-gözünə yaxdı, sonra qanlı əllərini ağzına soxub sümürə-sümürə yuxuya getdi.
...Uşaq qucağında əyilib bir müddət aşağıya, sonra yuxarıya baxdı...
...Pilləkənin əvvəli-axırı görünmürdü… Pillələrdən sonra həyətlərinə açılan çöl qapısının ha tərəfdə olduğunu yadına salmağa çalışdısa da, pillələrin harda qurtardığı yadına düşmədi.
Pilləkənin bir küncündə oturub qızını qucağında yellədə-yellədə:
- A - a - a!.. - dedi.
Qızı başını qoltuğuna soxub yuxuya getdi. Bir müddət qucağındakı uşağı yellədə-yellədə pilləkənin üstündə oturub sakitliyə qulaq asdı. Sonra elə bil hardansa lap aşağıdan, kimsə hansısa qapını açdı. Bir qədər sonra aşağıdan, nəyinsə o üzündən anasının yorğun səsi eşidildi, pillələr boyu əks-səda verdi…
Anası:
-Tez ol... - deyirdi - bunlar atamı yandırdılar...
Uşağı qucağına alıb ayağı burxula-burxula, nəfəsi kəsilə-kəsilə aşağı düşdü…
...Evləri uşaqla dolu idi. Uşaqlar dəhlizdə, otaqlarda qaynaşırdı. Beş-altısı velosiped sürürdü, bir az böyükləri pərdələrdən, çilçıraqdan asılıb yellənirdilər, qalanları bir-birinə dəyə-dəyə döşəmə boyu iməkləyirdi. Bir-ikisi də anasının qucağında idi, acgöz-acgöz hərəsi bir döşünü əmirdi.
...Anasının saçları uzanıb çiyinlərinə tökülmüşdü… Qucağındakı uşaqlar döşlərini əmə-əmə anasının saçlarını xırda-xırda hörürdğlər.
...Uşağı qucağından yerə qoyub başının tükü qabara-qabara:
- Bu nədi belə?.. - dedi.
Anası uşaqları pərdələrdən qopara-qopara:
- Səndən soruşmaq lazımdı… - dedi, sonra uşaqlar elə döşündən asıla-asıla əllərini belinə vurub onunla üzbəüz dayandı, nifrət dolu üzü ilə:
- Bəlkə deyəcəksən xəbərim yoxdu?!. - dedi.
...Bədənindən xoşagəlməz üşütmə keçdi.
...Uşaqlardan bir-ikisi ayağına çatıb topuğu ilə üzüyuxarı dırmaşırdı, aşağıdan yuxarı balaca üzlərlə ona baxıb miyoldayırdılar...
...Anası evin künc-bucağından, şkafların altından, stulların üstündən uşaq yığırdı. Yığa-yığa, qəhərli səsiylə:
- Min kərə dedim, iki uşaq bəsindi... Dedim-demədim? - dedi.
- Dedin... - deyib başını aşağı saldı.
Anası deyinə-deyinə uşaqları iri, tozlu çuvala yığırdı:
- Bəs niyə sözümə qulaq asmadın?..
...Axırınmı uşağı balışın altından çıxarıb ağzınacan uşaqla dolu çuvalın içinə basdı, bürmələyib ağzını yoğun iplə bağladı, bəbəyi irilən xəstəhal gözlərlə ona baxıb:
- Di tez ol... - dedi.
...Mətbəxə keçib əl-ayağı əsə-əsə kibrit axtardı, ayaqları bir-birinə dolaşa-dolaşa gətirib kibriti anasına verdi. Anası kibriti alıb:
- Bəs nöyüt?.. - dedi.
...Nöyüt anasının yataq otağında, paltar şkafının içində idi.
Nöyütü anasına verəndən sonra divara söykənib üzünü tutdu. Sonra barmaqlarının arasından baxıb gördü necə anası, bəbəkləri irilib gözünün ağını örtə-örtə nöyüt şüşəsinin ağzını açır, şüşəni, içi uşaqla qaynaşan adamboylu çuvalın üstünə əndərir, sonra geriyə çəkilib yanan çöpü çuvala atır...
...Çuval alışdıqca ətürpədən səslə cüyüldəyir, vığıldayır, nəhəng adam kimi oturub-qalxır, alov bədəninə işlədikcə otağın içiylə atılmağa, tüstüsü təpəsindən çıxa-çıxa özünü divarlara çırpmağa başlayır… Sonra nə oldusa, çuval qapqara qaraldı, nərə çəkib üzü üstə yerə yıxıldı... Qapqara tüstü otaqlara dolub ətrafı görünməz elədi...
...Tüstüdən boğulub öskürə-öskürə evin içi ilə dörd dolanıb:
- Ana!.. - deyib çağırdısa da, səsinə səs verən olmadı…
Sonra tüstünün içi ilə uzun müddət yol getdi... Evin divarları, dəhlizi qapqara tüstünün içində əriyib itmişdi... Odu ki, qaranlığın içiylə dümbədüz, uzun-uzadı yol getdi…
...Bir qədər gedəndən sonra tüstünün içində kiminləsə alın-alına toqquşdu, turşumuş tər iyi ilə şirin ətinin qoxusundan tanındı.
Məktəb direktoru Sürəyya müəllimə idi. Dərin qırışlarla dolu uzun sifəti tüstünün içində tüstü ilə bir qalın, ağır bayraq kimi aramla dalğalanırdı...
Sürəyya müəllimə ona dəyib dayandı, sağ gözünün üstünə enən qırışı qaldırıb bir gözüylə ona baxdı, kişi səsinə oxşar qalın səsi ilə:
- Əllərini göstər... - dedi.
...Əlləri yanan çuvalın hisindən qapqara qaralmışdı, cütləyib qabağa uzatdı, Sürəyya müəlliməyə göstərib başını aşağı saldı.
Sürəyya müəllimə o biri gözünün qırışını da aralayıb onun əllərinə diqqətlə baxdı, sonra başını qaldırıb hələ də dalğalanan bayraq üzü ilə eləcə diqqətlə onun gözlərinin içinə baxdı, qalın səsi ilə:
- Get, valideynin gəlsin... - dedi, gözlərinin qırışını yerinə buraxıb ayaqlarını tüstünün içi ilə sürüyə-sürüyə keçib getdi…
…Sonra yenə hardansa arxadan, tüstünün içindən Sürəyya müəllimənin qalın səsi eşidildi. Sürəyya müəllimə arxada kiminləsə toqquşub:
- Əllərini göstər... - dedi, sonra da...- get, valideynin gəlsin... - dedi.
Sürəyya müəllimə çox da uzağa getmədi. Geri çönməsə də, ürəyi əsə-əsə hiss elədi ki, Sürəyya müəllimə bir qədər yeriyəndən sonra orda, arxada kimlərləsə rastlaşdı, amma daha heç nə demədi, bir an yerində dayanıb geriyə çöndü, qara tüstünü əyri bədəni ilə yara-yara, ayağını sürüyə-sürüyə onun ardınca gəlməyə başladı… Addımlarını yeyinlətdisə də, içi əsə-əsə, qulaqları gizildəyə-gizildəyə hiss elədi ki, Sürəyya müəllimə onun arxasınca tək gəlmir...
...Çox keçmədi ki, bir də baxıb gördü, tüstünün içi ilə, çiyinlərinə toxuna-toxuna yan-yörəsi ilə yeriyən uğultulu qara geyimli adamların arasıyla gedir...
Arxadakılar yenə paltarının ətəyini tapdalayırdılar onu yerində laxlada-laxlada ardınca yeriyirdilər… Aradabir elə bil kimsə atılıb onun, arxada yerlə sürünən uzun gəlinlik paltarının ətəyinə mindi, həzdən civildəyə-civildəyə arxasınca süründü…
…Çönüb baxdısa da, tanımadı. Girdəsifət, arıq bir arvad idi, ətəyinin üstündə bardaş qurub oturmuşdu, başı, qulaqları əsə-əsə civildəyib gülürdü.
Arvadın üzü çox tanış gəlirdi... Hardasa şəkildə görmüşdü, ya nə vaxtsa onlarda qonaq olmuşdu, yadına sala bilmədi…
...Atasını yenə hardasa qabaqda aparırdılar. Atası yenə balaca bayquş kimi ulayırdı... Atasının səsinə qara tüstünün hansı ucqarlarındansa bayquşlar səs verdi...
...Tükləri biz-biz oldu, üşüyə-üşüyə yaxası açıq paltarının boyun- boğazını dartışdırdısa da, yalın sinəsini örtə bilmədi. Sonra elə bil bayquş səsləri lap yaxından gəldi. Elə bil izdihamın içindən kimlərsə uladı, sonra da xısın-xısın gülüşdülər…
...Oğrun-oğrun o yan-bu yanına baxıb aradan çıxmağa yer axtardı... ...Arxadan kimsə kürəyinə çubuq vurub quru səsiylə:
- Yeri-yeri... - dedi.
Geri çönməsə də, səsindən tanıdı. Suğra müəllimə idi... Yəqin yenə çəp gözlərinin xırda gilələri hikkədən bir az da çəpləşmişdi, tüpürcəyi, həmişəki kimi göyərmiş dodaqlarının künclərində qurumuşdu, əlində, sınıq ucu ilə xəritələrin köhnə deşiklərini cırıb böyüdən göstəricisini yellədirdi…
Sonra kim idisə, lap qulağının dibində uladı, bayquş başını ona sarı çevirib girdə gözlərini bərəltdi, tüklü buxağını əsdirib vahiməli-vahiməli quqquldadı…
Qorxudan içi titrəyə-titrəyə üzünü tutub ağladı.
- Ağla bala, ağla... ağlamalı günlərin çatıb...
...Yenə metaldiş nənəsi idi. Qabaq cərgədə əyri ayaqlarını sürüyə-sürüyə nazik üzünü qoz belinin arxasından çıxarıb ona sarı boylana-boylana, həzdən nəfəsi itə-itə fışıldayırdı:
-...Hələ çox ağlayacaqsan. Hamınız ağlayacaqsız... Ağlaya-ağlaya öləcəksiz!.. Ölə-ölə ağlayacaqsız!..
Nənəsinin boz sərçəsi yenə çiynində idi, yenə qara, tum gözləri ilə dinməz-söyləməz ona baxırdı… Çəhrayı soxulcan da üz yerində idi, sulu boyunbağı kimi qıvrılıb balaca başı ilə quyruğunu nənəsinin boynunda düymə kimi düyünləmişdi.
Bayaqdan bəri Suğra müəllimənin cərgəsində milçəkləri qova-qova gedən uzun, qara bir adam əlindəki milçəköldürənlə arxadan necə vurdusa, nənəsi milçək kimi vızıldayıb susdu. Asfaltda nənəsindən nöqtə boyda nəm ləkə qaldı...
...Kimsə qolundan tutub kənara çəkdi, ətəyi arxadakıların ayağı altında qalıb cırıldı. Fatma idi… Ağ önlüyü də, bir ucu başından çiyninə asılan ağ lenti də mürəkkəb ləkələri ilə dolu idi...
...Gözlərini qıyıb başıyla haranısa o yanı göstərirdi, nəyəsə işarə edirdi…
…Fatmayla bir yüyürüb qara izdihamdan uzaqlaşdıqca, arxadan Suğra müəllimənin nazik çubuğunun vıyıltısını eşidirdilər... Suğra müəllimənin çubuğu arxada vıyıldaya-vıyıldaya, bədənləri gizildəyə-gizildəyə qaçıb üzlərini məktəbin arxa həyətinə yetirdilər, orda idman zalının ağzında, küncdəki nəhəng, dəmir çəlləyin içinə girib qapağını çəkdilər. Çəlləyin dibi dəmir-dəmürlə, bir də əhəngəoxşar narın qumla dolu idi. Fatma qaranlıq çəlləyin içində yerini rahatlaya-rahatlaya:
- Ölsələr də, ağıllarına gəlməyəcək... - dedi. - İkinci zəngdən sonra çıxarıq...
...Çəlləkdə vaxt tez ötdü, uzun-uzadı ikinci zəng çalındı və uşaqlar həyətə dağıldılar… çəlləyin qapağını at ayaqlarıyla döyə-döyə o yan-bu yana qaçdılar. Sonra sakitlik çökdü, kimsə çəlləyin o üzünü qapı kimi döydü.
Nəfəsini saxlayıb çəlləyin çatından çölə baxdı... Suğra müəllimənin yaşımtıl qulağı idi... çəlləyin çatı boyu nə isə axtaran yekə əl kimi yuxarı-aşağı gəzirdi. Sonra çəlləyin çatı cırıltı ilə aralandı və içəri Suğra müəllimənin çəkic kimi iti burnu girdi... bir müddət çəlləyin içini iylədi. Sonra çəlləyin çatından içəri Suğra müəllimənin çəngələoxşar əyri barmaqları girdi. Barmaqlar bir müddət kor əqrəb kimi çəlləyin içi boyu o yan-bu yana yeriyib deyəsən onları axtardı...
Suğra müəllimənin «əqrəbi» bir müddət beləcə barmaqları üstə çəlləyin içi boyu gəzib-gəzib axır ki, Fatmanın topuğunu tapdı. Bir müddət də Fatmanın ayağını çəngəlləyib topuğuna keçdi.
Fatma, topuğu Suğra müəllimənin əlində, kədərli gözlərlə qaranlığın içindən ona son dəfə baxdı, balaca, girdə gözləri yaşla dolub şüşə kimi parıldadı...
Suğra müəllimə Fatmanın topuğundan tutub bir müddət onu çəlləyin içində başıaşağı saxladı, sonra harasa yuxarıya çəkib üz-gözünü sivirə-sivirə, pal-paltarını cırıb sökə-sökə çəlləyin çatından çölə çıxardı..
Sonra bir müddət bədəni titrəyə-titrəyə, Fatmanın, çəlləyin o üzündən eşidilən səsinə qulaq asdı... Fatma əvvəl pişik kimi miyoldadı, sonra toyuq kimi qıqqıldadı, kəsilə-kəsilə uzun-uzadı kişnədi...
...Dizləri əsə-əsə çəlləyin çatından baxıb gördü Suğra müəllimə Fatmanın belində ucu sınıq uzun göstəricisini havada oynada-oynada, Fatmanın dalını döyəcləyə-döyəcləyə "ehe-he-hey!.." - deyə-deyə məktəbin sarımtıl binasına sarı qaçmaqdadı...
…Fatma kişnəyə-kişnəyə uzaqlaşdıqca, çəlləyin içinə qaranlıq çökürdü... ya hava qaralırdı?!. Axır nə idisə, çəlləyin içi get-gedə daralmağa, isinməyə başlayırdı...
...Ürəyi sıxıldı. Çəlləyin qapısını qaldırmaq istədisə də, alınmadı. Elə bil qapağın üstə kimsə oturmuşdu.
Odu ki, büzüşüb çəlləyin bir küncündə qaldı... Sonra deyəsən yuxuya getdi...
...Yuxuda, bədəninə soyuq tər gələ-gələ, dizləri boşala-boşala gözlərini qıyıb səliqə ilə iş görürdü... Hansı möcüzəyləsə yuxuya getmiş Suğra müəllimənin qulağına civə tökürdü...
...Civə, istilikölçənin ucundan gümüşü mürəbbə kimi ağır damlalarla, səliqə ilə Suğra müəllimənin yekə qulağına uyğun olmayan xırda deşiyindən içəri süzülürdü, süzüldükcə Suğra müəllimə ləzzətlə zarıyırdı. İstilikölçənin civəsi qurtarırdı, Suğra müəllimənin zarıltısı kəsmək bilmirdi...
İzi boşalmış istiliköğlçəni gizləməyə yer yox idi. Oğrun-oğrun o yan-bu yanına baxıb istilikölçəni Suğra müəllimənin qulağının deşiyindən içəri buraxdı. İstilikölçən Suğra müəllimənin qulağının içi ilə bir müddət vıyıltı ilə uçdu, uçdu, sonra elə bil suyun izinə düşdü… Onda Suğra müəllimə gözlərini iri-iri açıb üzünü ona çevirdi, gümüşü üzü əyilə-əyilə:
- Bunu sən elədin? - deyib vahiməli səslə bağırdı...
...Onu da topuqlarından tutub başıaşağı sallamışdılar… Sonra eləcə tərsi-mayallaq vəziyyətdə aparıb ağ geyimdə ağ yataqda yatan anasına göstərdilər. Anasını da tərsinə gördü…
Anası belədə, çarpayını kürəyində saxlayan hansısa böcəyə oxşayırdı.
Sonra onu yaxşı-yaxşı bələdilər, aparıb ayrı bələklərlə dolu yarıqaranlıq otağın bir küncünə qoydular və çıxıb getdilər.
...Otağın yuxarı başı bələklərlə dolu idi. Həkimlər gedən kimi bələklər cərgə ilə sıraya düzülüb oxumağa başladılar. Xorun içindən kiminsə səsi lap cır çıxırdı. Baxıb gördü, kiçik qızıdı. Ən balaca bələkdə, əl-qolu sarınıb, ancaq üzü görünür...
...Qızı bələklərin arasında idi, balaca ağzını göyə açıb civiltili səsi ilə oxuyurdu. Oxuduqca ağzı quş dimdiyi kimi açılıb yumulurdu.
Sonra kimsə gəlib otağın işığını yandırdı. İşıq yanan kimi bələklər dağılışıb düşəmə boyu ilbiz kimi yırğalana-yırğalana süründülər. Ağ geyimli həkimlər ha o yan-bu yana qaçdılar, bələklərin hamısını tuta bilmədilər. Bələklər sürünə-sürünə divar boyu qalxdılar, bir-ikisi tavana qalxıb ordan üzüaşağı asıldı…
...O da qarnını soyuq döşəməyə sürt-sürtə bir xeyli bələklərin süründüyü səmtə sürünüb tərlədi. Bələklər divarın yuxarı küncünə çatıb bir-bir qaranlıq dəliyin içinə girirdilər orda yoxa çıxırdılar. Həkimlər əllərinə keçən bələklərdən dəstə-dəstə bağlayıb odun kimi üst-üstə arabalara yığır, tələm-tələsik harasa daşıyırdılar.
...Ondan qabaqda sürünən bələk o birilərdən arıq idi deyə, dəlikdən daha rahat keçdi. Keçib ordan içəri boylandı ona göz vurub xırıltılı səsi ilə:
- Gəl-gəl, ey dili-qafil... - deyib gözdən itdi.
Baxıb gördü, bələkdəki bığlı, çalsaç kişidi. Kişinin nəfəsindən acı tənbəki iyi gəlirdi.
...Başını dəliyə salıb dibi görünməyən qaranlığa baxdı…
...Dəlikdən nəmiş və kif iyi gəlirdi... bir də qəribə səslər eşidilirdi... Elə bil hardasa lap dərinlikdə kimisə çimdirirdilər, başına vedrə ilə su tökürdülər...
...Əvvəl başını, sonra bütün bədənini dəliyə saldı, sürünüb üz-gözünü cod divarlara sürtə-sürtə bələklərin qazıb açdığı havasız yolla bir xeyli də getdi.
...Yol çox uzun idi, süründükcə qurtarmırdı. Bir qədərdən sonra cod divar qurtarırdı, yumşaq nəm torpaq başlayırdı. Torpaq azca isti idi. Elə bil kimsə indicə yatıb-durmuşdu. Torpağın içi elə sakit idi, süründükcə öz xışıltısından az qalırdı qulaqları bata.
Torpağı iyləyə-iyləyə səs gələn tərəfə getdi...
...Atasını torpağın ən ilıq yerində basdırmışdılar…. Sürünüb atasının üzü boyu gəzdi, yanağına, ordan çənəsinə keçdi.
Atasının gözləri, burnunun dəlikləri ilıq torpaqla dolu idi... Üzü azca dəyişmişdi. Burnu nazilib uzanmış, qaşları yuxarı dartılmış, bığları məftil kimi qabarıb dən-dən durmuşdu.
...Əlini bələkdən çıxarıb çeçələ barmağı ilə atasının bığının bir telinə toxundu...
Tel sim kimi gərilib titrədi, cingildəyib torpağın qumunu oynatdı.
Barmağını atasının bığları boyu gəzdirdi. Torpağın içi ilə nə vaxtsa, lap çoxdan eşitdiyi tanış, kədərli musiqi gəzdi…
Musiqinin səsinə, ətrafda nə qurd-quş vardısa sürünüb, yeriyib gəldilər, dövrə vurub oturdular, qara, cansız gözlərini ona zillədilər.
...Bələkdən o biri əlini də çıxarıb atasının bığlarında ikiəlli çaldı. Çaldıqca, ilbizlərin, balaca qurdların gözü böyüdü. Sonra baxıb gördü qurdlardan ən xırdası kiçik qızıdı, yanlara uzanan nazik bığlarını tərpədə-tərpədə nöqtə başı ilə ona baxır...
Atasının bığları quru idi deyə, çaldıqca, bir-bir kökündən qırılıb yerə töküldü. Musiqi kəsildi.
...İlbizlər yerlərindən tərpənmədilər, gözləri böyüyə-böyüyə oturub ona baxdılar, sonra tökülüşüb torpağa balaca ox kimi sancılan bığları yığıb gətirdilər, ona verib təzədən yerlərini tutdular.
...Nə qədər çalışdı, bığları yerinə taxa bilmədi. Onda bığları bir kənara qoydu, utana-utana sürünüb atasının cibinə girdi. Cibin içi kif bağlamışdı, yuxarı küncündə anası bardaş qurub başıaşağı nə iləsə məşğul idi, deyəsən iynə ilə cibin yırtıq küncünü tikirdi, onu görüb:
- Odu ki, pul üzünə həsrətik... - dedi. - Bu boyda yırtıqnan cibdə pul qalar?!.
...Başını yırtığa salıb o üzünə baxdı. Yırtığın o üzü gözqamaşdıran işıqla, adamla dolu idi. Adamlar əsəbi üzlərlə işıqlı vestibüldə gəzişə-gəzişə lift gözləyirdilər, onu üz yanlarına çağırırdılar.
...Gəlib liftin qarşısında durdu. Liftin qapısı açılıb-bağlandı və o tanımadığı əsəbi adamlarla, dörd divarı güzgülü, havasız liftin içində qaldı, üzü divara dirənə-dirənə, nəfəsi kəsilə-kəsilə uzun müddət harasa yuxarı qalxdı...
Darısqallıqdan liftin güzgüləri buğ tutub bulandı. Sonra liftin içinin buğu adamların üzünü tutdu və o üzsüz adamlarla bir xeyli beləcə boğula-boğula harasa yuxarıya qalxdı.
Sonra liftin qapıları açıldı və onlar güzgü döşəməli geniş zala çıxdılar. Zal təmtəraqlı geyimli adamlarla dolu idi. Qadınların başındakı lələyəoxşar sancaqlar, kişilərin əynindəki parıldayan pencəklər zalın gur işığı altında bərq vurub rəngdən-rəngə düşürdü.
Adamların üzləri də paltarları kimi parıldayıb bərq vururdu. Onu görüb əl çaldılar, əllərindəki gülləri "Afərin!.." - deyə-deyə ona atdılar.
Gülləri havada tutub ehtiramla baş əydi, sonra qabağındakı mikrofonu tıqqıldadıb bir addım geriyə çəkildi, uzun, qara zurnasını ağzına tutub ovurdları şişə-şişə çalmağa başladı… Zurnanı çaldıqca, ovurdları ilə bir qulaqları, sonra bütün bədəni üfürlənib şişdi, ayaqlarını yerdən ayırıb onu havaya qaldırırdı və o, zurna çala-çala, hələ də həyəcanlı üzlərlə ona "Afərin!.." deyib çığırışan adamların başı üstündən uçub getdi…
  1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə