Tohumluk tarla kontrol yöntem, genel prensiP ve standartlari




Yüklə 381.41 Kb.
səhifə1/3
tarix28.04.2016
ölçüsü381.41 Kb.
  1   2   3
TOHUMLUK TARLA KONTROL YÖNTEM , GENEL PRENSİP ve STANDARTLARI
Tohumluk üretimlerinin sertifikasyon sisteminde yer alabilmesi için tarla kontrollerinin yapılması zorunludur. En önemli husus tohumluk bitkisinin ait olduğu çeşidin özelliklerini gösterip göstermediğinin (çeşit kimliği) kontrol edilmesi ve hasat edilecek olan tohumluğun kalitesini bozacak bir durumun meydana gelmesini önlemektir. Tohumluk tarlaları, çeşit kimliğinin ve saflığının en iyi şekilde değerlendirilebilmesi için en az bir kez kontrol edilmelidir. Türlere göre bu kontrol sayıları arttırılabilir. Çoğu bitki için en ideal tarla kontrol zamanı çiçeklenme dönemi veya anterlerin toz vermesinden hemen öncesindeki dönemdir. Bazı türlerde vejetasyon veya bitki tam olgunluğa eriştiği dönemde de tarla kontrolün yapılması gerekir.
Tarla kontrol teknikleri türün özelliklerine bağlı olarak ayrıntıda farklılıklar gösterebilmektedir. Bu farklılıklara rağmen türlere bağlı kalmaksızın tarla kontrolünün temel ilkelerinden bahsedilebilir. Bunlar:


  • Tarlada daha önceden ekilen aynı veya benzer türlere ait kendiliğinden gelen istenmeyen bitkilerin bulaşma riskinin asgariye indirilmesine dikkat edilmelidir.

  • Yabancı tozlanma riskini asgariye indirmek üzere diğer bitkilerin yeterince uzağında yer almalı, hasatta mekanik karışımı engellemek üzere fiziki olarak tecrit edilmelidir.

  • Bitki tohumluğa bağlı hastalık kaynaklarından izole edilmeli, yabancı ot ve diğer bitki türlerinden, özellikle de tohumları, işlenme sırasında güç ayrılan bitkilerden arındırılmalıdır.

  • Tohumluğa bağlı hastalıklardan ari ve doğru çeşit kimliğine sahip olmalıdır.

  • Çeşit saflığı standartlarında izin verilenin üzerinde tip dışı bitki ve diğer türlere ait bitkiler bulunmamalıdır. Melez çeşitlerde, erkek bitkilerin dişilere oranı yetiştiricinin belirttiği gibi ve tatmin edici olmalıdır. Ana hatların fiziksel ve genetik olarak etkin şekilde steril (iğdiş) edilmelidir.


Tarla kontrolünün prensipleri:

  • Tarla kontrolünü yapan kişiye tohumluk üretimi ile ilgili tüm bilgiler verilmelidir.

  • Kontrolör türlerin ayırt edilmesinde kullanılan özellikler konusunda uzman ve kontrolü yapılacak çeşitler hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Bu bilgiler içerisinde çeşidin veya melez üretim söz konusu ise ebeveyn hatların tanımı yer almalıdır. (özellik belgeleri)

Kontrolör, tohumluk bitkisi hakkında gözlem yaparak değerlendirme yapmak zorundadır. Kontrolörlerin bu gözlem ve değerlendirmelerin sonucunda bir rapor hazırlayarak onaylamaları gerekir.



KONTROL ZAMANI :
Çoğu bitki için en ideal tarla kontrol zamanı çiçeklenme dönemi veya anterlerin toz vermesinden hemen öncesindeki dönemdir. Bazı türlerde vejetasyon veya bitki tam olgunluğa eriştiği dönemde de tarla kontrolün yapılması gerekir. Burada kontrolörün dikkat etmesi gereken önemli konu tarlanın mücadele için ilaçlanıp ilaçlanmadığını bilmesidir. Özellikle süne mücadelesinden önce tarla kontrolleri bitirilmeye gayret edilmelidir. Ayrıca sebzelerde kırmızı örümcek ilaçlamaları takip edilmelidir. İnsan sağlığının birinci öncelik olduğu unutulmamalıdır.


TÜRLER

1.KONTROL DÖNEMİ

2. KONTROL DÖNEMİ

3. KONTROL DÖNEMİ

Mercimek, nohut

Çiçeklenme dönemi

Hasattan bir hafta önce




Fasulye, börülce

%50 bakla oluşumu

Hasattan bir hafta önce




Tüm yem bitkileri

Çiçeklenme döneminde







Buğday, yulaf, tritikale, çavdar

Sarı olum devresinde







Arpa

Süt olum devresinde







Çeltik

Hasattan bir hafta önce balmumu olum zamanında en az bir defa kontrol edilir. Çeltik beyaz uç nematodu (Aphelenchoides besseyi) için kontrol yapılarak numune alınır ve ilgili zirai mücadele kuruluşuna gönderilir.

Sorgum, sudan otu

Tam çiçeklenme zamanında







Sorgum x sudan otu melezi

Çiçeklenme zamanında iki

Tane olgunluk döneminde bir defa




Mısır

Çiçeklenme öncesi

Çiçeklenme

Hasat öncesi

Kuşyemi

Tam çiçeklenme zamanında







Tüm Sebzeler İçin

Tarla kontrolleri, % 50 çiçeklenme dönemi

Pazar olgunluğu döneminde olmak üzere iki defa yapılır.





Patates

Boğaz doldurma döneminde (bitkiler 15–20 cm olduğu zaman)

%50 Çiçeklenme devresinde.

Hasat döneminde patates siğili (Synchytrium endobioticum) hastalığı ile ilgili üçüncü kontrol yapılır.

Pancar

Tarla kontrolleri fide parselinde, fide söküm işleminden otuz gün önce

Tohumluk parselinde çiçeklenme devresinde yapılır.




Pamuk

Pamuk kozalarının % 50 sinin açıldığı







Hibrit pamuk

Erken çiçeklenme devresinde,

Tam çiçeklenme devresinde

Çiçeklenmenin son döneminde ebeveyn bitkilerde polen verme döneminden sonra

Hibrit ayçiçeği

Tabla teşekkülü

%50 çiçeklenme

-

Kolza

% 50 kapsül




-

Hibrit kolza

Çiçeklenme öncesi

Çiçeklenme dönemi

Çiçeklenme sonrası baba bitkilerin imhası

Aspir

% 50 çiçeklenme

Hasat olgunluğunda

-

Ayçiçeği, tütün

% 50 çiçeklenme




-

Yer fıstığı

Kapsül oluşum zamanı başlangıcı




-

Susam, kenevir, soya, keten, safran, çemen, kimyon, haşhaş, yem şalgamı, hardal, beyaz hardal (*)

% 50 çiçeklenme

Hasat olgunluğu

-

Kök, kabuk ve yumrusunda yararlanılan tıbbi ve aromatik bitkiler

Tohum oluşumu sonrası

Hasat zamanında

-

Herba, yaprak ve çiçeğinden faydalanılan tıbbi ve aromatik bitkiler

% 85 çiçeklenmede

Hasat zamanında

-

(*) Çeşit safiyetinin kontrolü için ana kapsül esas alınır, hastalıklar her iki dönemde de kontrol edilir.

ÖN BİTKİ:
Kontrolör, tohumluk yetiştiricisi ile tarlada yapılan ön kültürün ayrıntıları hakkında görüşmelidir. Yetiştirici tarlada yetiştirilen ürünler hakkında kontrolöre ayrıntılı bilgi vermelidir. Geçmiş yıllarda tarlanın olası bölünmesi veya aynı çeşidin daha önceki kültürü hakkında bilgi de aynı zamanda temin edilmelidir. Melez üretiminde, geçmiş yıllardaki melez üretiminden kaynaklanan kendiliğinden gelen verimli bitkilerin büyümesini engellemek amacıyla aynı tür için aynı tarla arka arkaya kullanılamaz. (Bazı bitki türleri için ön bitki uygulaması yapılamaz. Bu türler ilgili talimatta belirtilmiştir.)

Ön bitki, çeşit safiyetini sağladığı kadar istenmeyen yabancı otların ve türlerin de yayılımını önlemek için önemlidir. Çeltik için kırmızı çeltik ve baraj otu ; domates için orobanj ; buğday için delice ; patates için nematodlar örnek verilebilir.




TÜRLER

ÖN BİTKİ ŞARTI

Börülce, fasulye

Tohumluk üretilecek tarlaya en az bir yıl aynı türün farklı bir çeşidi ekilmemiş olmalıdır.

Nohut, mercimek, tavusotu, yüksek çayır yulafı, bromlar, ayrıklar, domuz ayrığı, yumaklar, ingiliz çimi, italyan çimi, kanyaşlar, salkım otu, otlak arpası, yem bezelye, çayır düğmesi

Tohumluk üretilecek tarlaya en az iki yıl aynı türün farklı bir çeşidi ekilmemiş olmalıdır.

Gazal boynuzu, acı bakla, yonca, korunga, üçgüller, çemen, fiğ, burçak, mürdümük

Tohumluk üretilecek tarlaya en az üç yıl aynı türün farklı bir çeşidi ekilmemiş olmalıdır.

Pancar

Ön bitki şartı olarak, tohumluk üretilecek tarlada üç yıl Beta cinsinden bir bitki ekilmemiş olmalıdır. Ayrıca tarlada Beta cinsinden kendiliğinden yetişen bitki bulunmamalıdır.

Patates

elit ve orijinal sınıfta üretilecek tohumluklar için beş yıl, sertifikalı sınıfta üretilecek tohumluklar için üç yıl aynı tarlaya patates dikilmemiş olması gerekir.


Tahıl-Sebze-Yemeklik Baklagiller-Yem Bitkileri-Yağlık ve Aromatikler İçin (pancar ve patates hariç);Tohumluk üretilen bir tarlaya çeşit safiyetini korumak şartıyla aynı çeşidin sınıf ve döl kademesi birbirini izleyen tohumluğu arka arkaya ekilebilir.


Buğday, arpa, yulaf, tritikale

Bu gruba ait bitki türleri veya bu türlere ait çeşitler değiştirilecekse en az iki yıl bu türlerin ekilmemiş olması gerekir.

Çeltik, çavdar, sorgum, kuşyemi

Aynı türe ait farklı çeşit ekilecekse en az iki yıl aynı türe ait ürün ekilmez.

Sudan otu ve

sorgum x sudan otu melezi, mısır



Ön bitki şartı yoktur

Yer fıstığı, aspir, ayçiçeği, soya ve haşhaş

en az bir yıl aynı türe ait başka bir çeşit ekilmemiş olmalıdır.

Orijinal sınıfta kolza, hardal, beyaz hardal ve yem şalgamı

en az dört yıl Cruciferae familyasından bir bitki ekilmemiş olmalıdır.

sertifikalı sınıfta kolza, hardal, beyaz hardal ve yem şalgamı

en az iki yıl Cruciferae familyasından bir bitki ekilmemiş olmalıdır.

Kenevir

az iki yıl başka bir kenevir çeşidi ekilmemiş olmalıdır.

Pamuk

en az bir yıl Malvaceae familyasından bir bitki ekilmemiş olmalıdır.

Keten, tütün ve susam

ön bitki şartı aranmaz.


Tıbbi ve aromatik bitki

en az bir yıl aynı türe ait farklı bir çeşit ekilmemiş olmalıdır.

Hibrit kolza

en az beş yıl Cruciferae familyasından bir bitki ekilmemiş olmalıdır.


Sebze İçin Genel Kurallar :

1) Üretilen tür veya çeşide ait tohumluktan zor ayrılan, yabancı döllenmeye sebep olan ve hastalıkları nakleden kendi gelen bitkiler bulunmamalıdır.

2) Toprakla bulaşan her hangi bir hastalık etmeni taşıma şansı olan konukçu bitki bulunmamalıdır.

3) Tohumluk üretilen parsel yabancı ve zararlı yabancı otlardan arındırılmış olmalıdır.



4) Sebzelerde Fideden üretilen tohumluklarda ön bitki şartı aranmaz.





TÜRLER

ÖN BİTKİ ŞARTI

Acur

Tarlada 1 yıl süre ile acur ve hıyar üretilmemiş olmalıdır

Bakla

Tarlada 2 yıl süre ile bakla üretilmemiş olmalıdır

Bamya

Tarlada 3 yıl süre ile bamya, ebegümeci ve gülhatmi üretilmemiş olmalıdır

Biber, Domates, Patlıcan

Tarlada 3 yıl süre ile domates, biber ve patlıcan üretilmemiş olmalıdır

Dereotu

Tarlada 1 yıl süre ile dereotu üretilmemiş olmalıdır

Enginar

Tarlada 3 yıl süre ile enginar üretilmemiş olmalıdır

Havuç

Tarlada 2 yıl süre ile havuç, yabani havuç, kereviz ve maydanoz üretilmemiş olmalıdır

Ispanak

Tarlada 2 yıl süre ile ıspanak üretilmemiş olmalıdır

Helvacı Kabağı

Sakız Kabağı



Tarlada 3 yıl süre ile Helvacı ve sakız kabağı, hıyar, kavun ve karpuz üretilmemiş olmalıdır

Karnabahar

Tarlada 3 yıl süre ile lahanalar, turp, yabani hardal, kolza, karnabahar üretilmemiş olmalıdır

Karpuz, Kavun

Hıyar


Tarlada 3 yıl süre ile Kabak, hıyar, kavun, karpuz üretilmemiş olmalıdır

Kereviz

Tarlada 2 yıl süre ile sap kereviz ve kök kereviz üretilmemiş olmalıdır

Kuşkonmaz

Ön bitki şartı yoktur

Kırmızı Lahana

Beyaz Lahana

Kara Lahana

Brüksel Lahanası

Çin Lahanası

Brokkoli



Tarlada 3 yıl süre ile lahanalar, turp, yabani hardal, kolza, karnabahar üretilmemiş olmalıdır

Baş Salatalar

Marul


Kıvırcık Salata

Tarlada 2 yıl süre ile marul, kıvırcık salata ve baş salata üretilmemiş olmalıdır

Maydanoz

Tarlada 2 yıl süre ile maydanoz üretilmemiş olmalıdır

Pazı

Tarlada 2 yıl süre ile pazı üretilmemiş olmalıdır

Pırasa Sarımsak Soğan

Tarlada 3 yıl süre ile Sarımsak, soğan ve pırasa üretilmemiş olmalıdır

Roka

Tarlada 3 yıl süre ile roka üretilmemiş olmalıdır

Yemeklik Pancar

Tarlada 2 yıl süre ile şeker pancarı, pazı, yemeklik pancar üretilmemiş olmalıdır

Semizotu

Tarlada 1 yıl süre ile semizotu üretilmemiş olmalıdır

Bezelye

Tarlada 1 yıl süre ile börülce, fasulye ve bezelye üretilmemiş olmalıdır

Taze Fasulye

Tarlada 1 yıl süre ile fasulye ve bezelye üretilmemiş olmalıdır

Tere

Tarlada 3 yıl süre ile tere üretilmemiş olmalıdır

Turp

Tarlada 3 yıl süre ile turp ve lahana üretilmemiş olmalıdır


İZOLASYON:

Tohumluk bitkisinin izolasyonu, üretim bölgesinin çevresinde dolaşılarak kontrol edilmelidir. Böcek veya rüzgar vasıtasıyla yabancı döllenen bitki türlerinde tarlanın civarı bitkilerin yabancı dölleme için öngörülen asgari mesafede izole edilip edilmedikleri açısından kontrol edilmelidir. Melez tohumluk bitkisinin etkileneceği polen kaynağı arasındaki izolasyon mesafesi asgari şartları karşılamaya yetmiyor ise, kontrolör istenilen izolasyon mesafesi elde edilinceye kadar etkileşime yol açan kaynağın tamamını veya bir kısmının ortadan kaldırılmasını talep etmelidir. Asgari izolasyon mesafeleri standartlarında belirtilmektedir. Yetiştirici tarafından temin edilen tohumluk bitkisinin ve civardaki bitkilerin krokisi kontrolörü olası yabancı polen kaynakları konusunda uyarmalıdır. Kontrolör ayrıca yabancı tozlanmaya neden olabilecek kendi gelen bitkilerin veya yabancı otların tohumluk bitkisinde ve komşu bitkilerde bulunup bulunmadığını araştırmalıdır.




TÜRLER

ORİJİNAL

SERTİFİKALI

Mercimek, nohut, börülce, fasulye

2 m

2 m

Tavusotu, yüksek çayır yulafı, bromlar, ayrıklar, domuz ayrığı, yumaklar, ingiliz çimi, italyan çimi, kanyaşlar, salkımotu, otlak arpası, yem bezelyesi

200 m

100 m


Gazal boynuzu, acı bakla, yonca, korunga, üçgüller, çemen, fiğ, burçak, mürdümük, çayır düğmesi

400 m

200 m


Pancar

Tozlayıcısı aynı olan tohumluk üretimlerinde izolasyon mesafesi gerekli değildir.

0 m

0 m


Orijinal tohumluk üretimi yapılacak tarlaların Beta cinsinden tüm çiçektozu veren kaynaklara olan mesafesi

1000 m





Sertifikalı tohumluklarda;

a) Planlanan tozlayıcının ya da tozlayıcılardan birinin diploit olması durumunda, tetraploid pancar çiçektozu kaynaklarına mesafesi,

b) Planlanan tozlayıcının tetraploid olması durumunda, diploit pancar çiçektozu kaynaklarına mesafesi

c) Ploidi kademesi bilinmeyen pancar çiçektozu kaynaklarına mesafesi

ç) Planlanan tozlayıcının ya da tozlayıcılardan birinin diploit olması durumunda, diploit pancar çiçektozu kaynaklarına mesafesi

d) Planlanan tozlayıcının sadece tetraploid olması durumunda, tetraploid pancar çiçektozu kaynaklarına mesafesi

e) Erkek kısırlığı kullanılmayan iki tohumluk üretim parseli arasındaki mesafe

f) Beta cinsinin yukarıda belirtilmeyen tüm çiçektozu kaynaklarına mesafesi





600 m
600 m


600 m
300 m
300 m
300 m
1000 m

Patates

2 m

Buğday, arpa, yulaf,

2 m

2 m

Tritikale

50 m

20 m

Çavdar, kuşyemi

300 m

250 m

Melez çavdar

1000 m

500 m

Çeltik

2 m

2 m

Sorgum, sudan otu ve sorgum x sudanotu melezi

300 m

300 m

Mısır

300 m

200 m

Yer fıstığı, Keten

5m

5m

Kolza, hibrit kolza

1.000m

400m

Kenevir

500m

500m

Aspir

1.000m

600m

Soya

10m

5m

Pamuk

50m

15m

Hibrit pamuk

800m

600m

Ayçiçeği (Hibrit dahil)

3.000m

2.000m

Haşhaş

50m

20m

Tütün

400m

400m

Susam, kimyon, safran, hardal, yem şalgamı ile diğer tıbbi ve aromatik bitkiler

400m

200m

Çemen

100m

50m

Lamiaceae familyası bitkileri

1500m

1000m

Sebzeler Yabancı polen bozulmaya yol açtığında Beta ve Brassica türlerinde

1000m

600m

Sebzeler Beta ve brassica türlerini etkileyen diğer yabancı polen kaynaklarından

500m

300m

Sebzeler Yabancı polen diğer bütün çapraz döllenen türlerde bozulmaya neden olduğunda

500m

300m

Sebzeler Diğer bütün çapraz döllenen türleri etkileyen başka yabancı polen kaynaklarından

300m

100m

ÇEŞİT KİMLİĞİ KONTROLÜ: Tarla kontrolü ile, tohumluk bitkisinin resmi tanımda (özellik belgesinde) verilen çeşit özelliklerini taşımasını sağlamak üzere bir bütün olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Çeşit kimliği kontrolü için yeterli sayıda bitkinin incelenmesi gerekir. İncelenmesi gereken bitki sayısı ayırt edici özelliklerin karmaşıklığına ve çeşidin yeknesaklığına bağlıdır. Bu nedenle kendine döllenen türlerden çok yabancı döllenen türlerden yeterli sayıda bitkinin incelenmesi gerekmektedir. Melez çeşitlerde, kontrolör erkek ve dişi ebeveyn hatları zorlanmadan ayırt edebilmelidir.
TOHUMLUK TARLASININ GENEL DURUMUNUN KONTROLÜ: Kontrolör, tarlayı ve çevresini ayrıntılı olarak incelemelidir. Tarlanın bir bölümüne farklı tohumluk ekildiğine, yabancı tozlanmanın nedeni olacak bitkilerin veya kenarlarda mekanik karışım olup olmadığını araştırmalıdır. Ayrıca, diğer bitki türlerinin, yabancı otların, tohumluğa bağlı hastalıkların var olup olmadığına ve yabancı tozlanmaya yol açan polen kaynaklarından izole edilip edilmediğine dikkat edilmelidir. Yapılan genel değerlendirme ile bitkinin çeşit saflığının ayrıntılı olarak incelenebileceği (tarla kontrolünün en iyi yapılabileceği) dönemde olup olmadığı tespit edilmelidir. Hastalık, zararlı veya diğer nedenlerle yeterince gelişemeyip bodur kalan ve çeşit saflığı açısından değerlendirilemeyen bitkiler elemine edilmelidir.
TÜR SAFLIĞI: Çeşit saflığı ile ilgili standartlardan ayrı olarak asgari tür saflığı ile ilgili standartlarda belirlenmeli ve bu standartlar kontrol sırasında değerlendirilmelidir. Örneğin çavdar tohumluk üretimlerinde, 20 m2 lik alanda tohumlukları laboratuar testlerinde diğer tohumluklardan zor ayırt edilen veya büyümekte olan bitki ile yabancı döllenebilen çavdar türünden maksimum ne kadar bulunabileceği standardında belirtilmiştir. Diğer türlere ait bitkilerin bulunması yanında çeşit karışıklığı da görülmesi halinde, kontrolör bunları bir arada değerlendirerek çeşit saflığı standardını uygulayacaktır. Bununla beraber, tarlada bir takım bitki ve yabancı ot türlerinin bulunması sadece tohumluk bitkisi açısından değil, aynı zamanda tohumluğun işlenmesi açısından da sorunlara yol açmaktadır. İşleme sırasında tohumluklardan zor temizlenen bir takım yabancı ot türü de mevcut olabilir. (yonca için zor ayrılabilen küsküt gibi)

ÇEŞİT SAFLIĞI: Çeşit kimliğinin, izolasyon ve durumunun standartlara uygunluğu belirlendikten sonra, kontrolün son aşamasını çeşit saflığının değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bunu gerçekleştirmek için tohumluk bitkilerinin ayrıntılı şekilde incelenebilmesi için dikkatin birim alanlar üzerinde yoğunlaştırılması gerekmektedir. Bu alanların sayısı ve büyüklüğü tohumluk türü ile ilgili asgari çeşit saflığı standartları ve üretilmekte olan tohumluğun sınıfı ile bağlantılı olmalıdır. Kontrol edilen alanlar, tüm tarlayı etkili şekilde kapsayacak ve kontrolöre önceden belirlenen prosedüre göre çalışma imkanı tanıyacak konumda olmalıdır. Ancak her tarlanın şekli ve büyüklüğü türün özelliklerine, özellikle de çeşit saflığı standardının yüzde olarak mı yoksa birim alan başına düşen tip dışı bitkilerin maksimum sayısı ile mi ifade edildiğine bağlı olarak ayarlanabilmektedir. Birim alanlar tüm bitkileri temsil edecek şekilde geniş bir alan rasgele dağılmış olmalı ve bitki açısından ortalamanın üzerinde veya altında olan alanlar bilinçli olarak seçilmemelidir. Çeşitlerin ayırt edilmesinde, dolayısıyla tip dışı bitkilerin tespit edilmesinde morfolojik ve fizyolojik özelliklerinden faydalanılan türler üzerinde durulmaktadır. Çeşit safsızlıkları kapsamında tanımlanabilen diğer çeşitler, alışılmışın dışındaki bitkiler veya muhtelif çeşit tipleri yer almaktadır. Tohumluk bitkisindeki safsızlıklar gözle görülür şekilde farklılık gösterecektir. Boy, renk, şekil, olgunluk gibi farklılıklar açık bir şekilde tanımlanmış iken, yaprak şekli, yaprağın tüylülüğü, çiçek ve tohumluk özellikleri gibi çok net olmayan safsızlıklar ancak bitkinin belli bir bölümünü incelemek suretiyle tespit edilebilmektedir. Açık olmayan safsızlıklardan ziyade açık olanlar ile ilgili olarak mümkün olabildiğince geniş bir alandan rasgele alınan daha büyük birim alanlar üzerinde inceleme yapılabilmektedir. Kullanılan ana tohumluk partilerine tekabül eden ilgili kontrol parselinden alınan sonuçlar kontrolörler tarafından değerlendirilir ve raporlanır.
MELEZ BİTKİLER İÇİN ÇEŞİT SAFLIĞI: Kontrolör, melez çeşit üretilecek olan bitkileri kontrol ederken erkek ve dişi hatların çeşit saflığını teyit etmeden önce her iki hat arasında ekim sırasında bir karışım olmadığından emin olmalıdır. Melez mısır, sorgum ve ayçiçeği tohumluğu üretiminde, ayıklamak suretiyle saflaştırmak ebeveynlerden biri veya diğeri için çeşit saflığı elde etmenin bir yoludur. Bu durumda bir veya daha fazla özellikleri ile diğerlerinden ayrılan bitkiler polen vermeden önce ayrılmalıdır. Erkek steril hatların kullanılması durumunda kontrolör dişi ebeveyn sıralarında verimli veya kısmen verimli toz veren bitkilerin bulunmadığından emin olmalıdır. Melez mısır tohumluk üretiminde anterlerin mekanik olarak çıkarılması halinde kontrolör bu işlemin ana hatlar polen dökmeden ve stigmaları alıcı hale gelmeden önce yapıldığından emin olmalıdır. Tohumluk yetiştiricisi baba ve ana ebeveynler arasında her hangi bir karışım riski olmamasını sağlamak amacıyla tarla kontrolü sırasında kontrolöre hasat durumu hakkında bilgi vermelidir. Erkek hatların sıraları dişi hatlardan önce ve ayrı olarak hasat edilmelidir. Bu durum, dişi ve erkek hatların birlikte hasat edildiği melez çavdar (Secale cereale) veya kolza (Brassica napus) üretimi için geçerli değildir. Elde edilen melezin çeşit saflığı ancak üretilen melez tohumluk numunesinin ekildiği pre kontrol parselinde kontrol edilebilir. Çeşit saflığı aşağıdaki koşulların yerine getirilmesi ile de elde edilebilmektedir:


  1. Etkileşime yol açan polen kaynakları ile arada yeterli izolasyon mesafesi bırakılması

  2. Dişi ebeveynin erkek sterilliğinin yüksek olması

  3. Her iki ebeveynin çeşit saflığının yüksek olması

  4. Baba hatlar önce ve ayrı hasat edilmelidir.


TARLA STANDARTLARI
YEMEKLİK TANE BAKLAGİL VE YEM BİTKİLERİ :
1) Tavusotu, yüksek çayır yulafı, bromlar, ayrıklar, yumaklar, ingiliz çimi, italyan çimi, kanyaşlar, salkımotları, otlak arpası türlerinde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 10 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 – 100 dekara kadar 5,

101 – 1000 dekar arası 10,

1001 dekardan fazla 15 birim saha.




Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III


Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil)

0

1

2

2) Fiğ, çemen, burçak türlerinde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 10 m2, acı bakla, mürdümük ve yem bezelyesi türlerinde ise 20 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 - 100 dekara kadar 5,

101 – 1000 dekar arası 10,

1001 dekardan fazla 15 birim saha.


Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III


Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dâhil)

0

0,5

1

3) Korunga, gazal boynuzu türlerinde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 10 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 – 100 dekara kadar 5,

101 – 1000 dekar arası 10,

1001 dekardan fazla 15 birim saha.


Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III


Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil)

0

0,5

1

Yonca mozaik virüsü (Alfaalfa mosaic)

0

0

0

Soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci)

0

0

0

4) Yonca ve üçgül türlerinde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 20 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 – 100 dekara kadar 5,

101 – 1000 dekar arası 10,

1001 dekardan fazla 15 birim saha.


Faktörler

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III-IV-V



Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil) (en çok %)

0

0,5

1

Taş yoncası (dekarda bitki sayısı, en çok)

0

10

30

Şerbetçiotu yoncası (dekarda bitki sayısı en çok)

0

10

20

Yonca mozaik virüsü (Alfaalfa mosaic) (en çok %)

0

0

0

Soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci) (en çok %)

0

0

0

5) Çayır düğmesi türünde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 10 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 – 100 dekara kadar 5,

101 – 1000 dekar arası 10,

1001 dekardan fazla 15 birim saha.


Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı II

Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil)

0

0,5

1

Korunga

0

0,5

1

Yabancı ot (Hedysarum)

0

0,5

1

6) Mercimek türünde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 10 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 – 10 dekara kadar 5,

11 – 100 dekar arası 10,

101 dekardan fazla 15 birim saha.


Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı II-III

Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil)

0

0,3

0,5

Diğer mahsuller

0

0,5

1

Antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum)

0

0,5

1

Kök çürüklüğü (Fusarium spp.)

0

0,5

1

Zararlı yabancı ot (Vicia articulata)

0

0,1

0,2

7) Nohut türünde tarla kontrolüne esas olacak birim saha büyüklüğü 10 m2’dir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 - 10 dekara kadar 5,

11 – 100 dekar arası 10,

101 dekardan fazla 15 birim saha.


Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III


Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil)

0

0,5

1

Antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum)

0

0,5

1

Kök çürüklüğü (Fusarium spp.)

0

0,5

1

Virüs hastalıkları

0

0

1

8) Börülce türünde tarla kontrolüne esas olacak birim 100 bitkidir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 – 10 dekara kadar 5,

11 – 100 dekar arası 10,

101 dekardan fazla 15 birim.


Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III


Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dâhil)

0

0,5

1

Antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum)

0

0,5

1

Virüs hastalıkları (Toplam) (*)

0

0

1

(*) Börülce mozaik virüsü (Cowpea mosaic virüs-CPMV) tohumla taşındığından tüm kademelerde toleransı sıfırdır.
9) Fasulye türünde tarla kontrolüne esas olacak birim 100 bitkidir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tarla büyüklüğüne göre tekrarlama sayısı ve dikkat edilecek faktörler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

0 - 10 dekara kadar 5,

11 – 100 dekar arası 10,

101 dekardan fazla 15 birim.




Faktörler (en çok %)

Orijinal

Sertifikalı I

Sertifikalı

II-III


Diğer tür ve çeşitler (tip dışı bitkiler dahil)

0

0,5

1

Solgunluk (Fusarium oxysporum)

0

0

0,5

Pas (Uromyces appendiculatus)

0

0

5

Sap çürüklüğü (Sclerotinia sclerotiorum)

0

0

1

Antraknoz (Colletotrichum lindemuthianum)

0

0

1

Kök çürüklüğü

(Macraphomina phaseoli, Rizoctonia solani)



0

0,5

2

Bakteriyel solgunluk

(Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens)



0

0

0

Hale yanıklığı

(Pseudomonas syringae pv. phaseolicola)



0

0

0,5

Adi yaprak yanıklığı

(Xanthomonas axonopodis pv. phaseolia)



0

0

0,5

Virüs hastalıkları (Toplam) (*)

0

2

5

(*) Fasulye adi mozaik virüsü (Bean common mosaic virüs-BCMV), Soya fasulyesi mozaik virüsü (Soyabean mosaic virüs-SYMV) tohumla taşındığından tüm kademelerde toleransı sıfırdır.

PANCAR :
Tarla kontrolünde esas alınacak birim 100 adet bitkidir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tekrarlama sayısı tarla büyüklüğüne göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

             1) 0-50 dekar 5 birim saha.

             2) 51-100 dekar 10 birim saha.

             3) 101 dekar veya daha büyükse 15 birim saha.



Faktörler ( en çok % )

Orijinal

Sertifikalı

Fide tarlasında tohuma kalkma

0,3

0,5

Fide tarlasında Rhizomonia

0

0

Tohumluk üretim tarlasında tip dışı bitki

1

1


PATATES :
Tarla kontrolünde esas alınacak birim 100 adet bitkidir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tekrarlama sayısı tarla büyüklüğüne göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

1) 0-5 dekar 5,

2) 5-10 dekar 10,

3) 10 dekar ve yukarısında 15,

birim saha üzerinde tekrarlanır.

Tarla kontrolünde sayımı yapılacak hususlar aşağıda belirtilmiştir.

1) Diğer çeşitler, 2) Hastalıklı bitkiler, 3) Nematodlu bitkiler.

Tablo 1: Tarla standartları



Faktörler (en çok %)

İLK MUAYENE

İKİNCİ MUAYENE

ELİT

Orİj.


SER 1

Ser 2

ELİT

Orİj.


SER 1

Ser 2

PLRV, PVY, PVX, PVA ve diğerleri

0

1

2

0

0

1

Solgunluk (Fusarium spp., Verticillium spp.)

0,5

2

3

0

1

2

Halkalı ve kahverengi çürüklük

(Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus)

Syn. (Corynebacterium sepedonicum (Spieck. Et Kotth.))

(Ralstonia solanacearum)



0

0

0

0

0

0

Yumuşak çürüklük (Erwinia spp.)

0

0

1

0

0

0

Patates çürüklük nematodu (Ditylenchus destructor)

0

0

0

0

0

0

Soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci)

0

0

0

0

0

0

Patates kist nematodu (Globodera rostochiensis, syn. Heterodera rostochiensis Woll)

(G. Pallida)



0

0

0

0

0

0

Kök Ur Nematodu (Meloidogyne spp.)

0

0

0

0

0

0

Patates Siğili (Synchytrium endobioticum)

0

0

0

0

0

0

Diğer çeşitler ve tip dışı dahil

0,5

1

3

0

0,5

1

Tablo 2: Ambar standartları



Faktörler (en çok %)

ELİT ve

OrİjİNAL


SERT 1

SERT 2

Kuru çürüklükler (Fusarium spp.,

Verticillum spp., Sclerotinia spp., Phytophthora spp.)



0

2

3

Bakteriyel yumuşak çürüklük

0

1

2

Uyuzlar (*) (Streptomyces spp. ve

Spongospora subterrenea)



0

3 ( > 1/3 )

5 ( > 1/3 )

Halkalı ve kahverengi çürüklük (**)

0

0

0

Patates çürüklük nematodu

(Ditylenchus destrüktor)



0

0

0

Soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci)

0

0

0

Patates Siğili (Synchytrium endobioticum)

0

0

0

Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.)

0

0

0
  1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə