Tehlikeli Kİmyasallarin güvenli depolanmasi




Yüklə 232.25 Kb.
tarix25.04.2016
ölçüsü232.25 Kb.
TEHLİKELİ KİMYASALLARIN GÜVENLİ DEPOLANMASI
Tehlikeli kimyasalların taşınması kadar depolanması da büyük problemdir. Tehlikeli kimyasalların depolandığı “Kimya Depoları” büyük riskler oluşturmaktadır.
Kimya depolarında son zamanlarda kazalar ve yangınlar daha sık görülmeye başlanmıştır. Kimya depolarında ne tür risk ve tehlikelerin bulunduğunun yeteri kadar bilinmediği ve gerekli önlemlerin yeteri kadar alınmadığı görülmektedir. Kimya depolarındaki maddelerin bir kısmı tehlikeli kimyasal statüsündedir. Bu tehlikeli kimyasalların özellikleri, ne tür tehlike ve risk oluşturdukları, güvenli depolama için nelere riayet edilmesi gerektiği konuları çok büyük önem arz etmektedir. Mesela oksitleyicilerle yanıcıları yan yana depolayan bazı depocuların bu ikisini bir araya getirmekle aslında patlayıcı oluşturdukları ve bunun farkında olmadıkları görülmektedir.
Kimya depolarındaki tehlikeli kimyasalların güvensiz depolanması sonucu oluşan yangın ve patlamalar itfaiye teşkilatlarını çok zor durumlarda bırakmaktadır. Bu olaylarda itfaiyenin çoğu zaman geri çekilerek ve sadece robotik araçlarla müdahaleye devam ederek sirayeti önlemesi ama depolar için fazla bir şey yapamaması söz konusu olmaktadır. Bunun en çarpıcı örneği “Saf Kimya” yangınıdır.
Kimya depolarından daha küçük ölçekteki, fabrikaların hammadde depoları için de aynı kurallar geçerlidir. Hatta laboratuarlardaki küçük miktarlardaki kimyasalların bile etkileşimleri bazen büyük sorunlar oluşturmaktadır.
Bu yazımızda öncelikle tehlikeli kimyasalların depolanması ve kullanılmasından sorumlu kişilerin, sonra tüm ilgililerin gerekli önlemleri aldırarak riskin azaltılması ve güvenli depolanmanın sağlanmasına katkı sağlamak hedeflenmiştir.
Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliğine göre; Tehlikeli Kimyasal terimi: Patlayıcı, oksitleyici, çok kolay alevlenir, kolay alevlenir, alevlenir, çok toksik, toksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserojen, mutajen, üreme için toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahip madde ve müstahzarları diye tanımlanmaktadır. Müstahzar terimi ise: En az iki veya daha çok maddenin karışım veya çözeltilerini ifade etmektedir.
Tehlikeli kimyasalların depolanmasında belirleyici olan en önemli faktör birbirleriyle etkileşime girmeleri hususudur. Bu nedenle tehlikeli kimyasallar genel sınıflandırmaya göre tanımlandıktan sonra kendi içerisinde gruplara ayrılmalıdır. Daha sonra oluşturulan bu gruplar ayrı yerlerde depolanmalıdır Ambalaj üzerindeki etikete bakılarak, kimyasalın hangi gruba girdiği kolayca belirlenebilir Özellikle Oksitleyici (yükseltgen) ve Kolay Yanıcı (alevlenebilen) kimyasallar birbirinden uzakta depolanmalıdır.

Tehlikeli Kimyasalların Etiketlenmesinde Kullanılan Tehlike Sembolleri, İşaretleri, Tanımları, Özellikleri ve Alınması Gereken Önlemler



Sembol

İşaret ve Tanım

Özellikleri

Önlemler



F

Şiddetli Alev Alıcı



Parlama noktası 21 °C nin altında olan "kolay alev alan sıvılar ile kolay tutuşan katıları” belirtir.

Çıplak ateşten, kıvılcımdan, oksitleyicilerden ve ısı kaynağından uzak tutulmalıdırlar



F+

Çok Şiddetli Alev Alıcı



Alevlenme noktası 0 °C nın altında kaynama noktası maksimum 35 °C olan sıvılardır. Normal basınç ve oda sıcaklığında havada yanıcı olan gaz ve gaz karışımlarıdır.

Çıplak ateşten, kıvılcımdan, oksitleyicilerden ve ısı kaynağından uzak tutulmalıdırlar.



O

Oksitleyiciler, Yükseltgenler



Kendileri yanıcı olmadıkları halde yanıcılarla temasında yangına ve patlamaya sebebiyet verirler. Organik peroksitler ise herhangi bir yanıcı madde ile temas etmeseler bile patlayıcı özelliği olan yükseltgen maddelerdir.

Yanıcı maddelerden uzak tutulmalıdırlar. Bu tür maddeler yangına sebebiyet verdikten sonra müdahale etmek zordur.



T

Zehirli


Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir hatta öldürücü olabilir.

İnsan vücuduyla teması engellenmeli, aksi halde tıbbi yardıma başvurulmalıdır.



T+

Çok Zehirli



Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir hatta öldürücü olabilir.

İnsan vücuduyla teması engellenmelidir. Temas edilmesi halinde derhal tıbbi yardım alınmalıdır.



C

Aşındırıcı



Canlı dokulara zarar verir

Gözleri, deriyi ve kıyafetleri korumak için özel önlem alınmalıdır. Buharları solunmamalı, aksi halde tıbbi yardıma başvurulmalıdır,



E

Patlayıcı



Ekzotermik olarak reaksiyona giren kimyasallardır. Ateşe yaklaştırıldıklarında patlayabilirler

Ateşten, ısıdan, darbeden, sürtünmeden uzak tutulmalıdır.



Xn

Zararlı


Solunduğunda, yutulduğunda ve deriyle temas ettiği durumda sağlığa zarar verebilir.

İnsan vücuduyla teması engellenmelidir uzak tutulmalıdırlar.



Xi

Tahriş Edici




Aşındırıcı olmamasına rağmen deriyle ani, uzun süreli veya tekrarlı teması iltihaplara yol açabilir.

Göz ve deriyle teması engellenmelidir.



N

Çevre için zararlı.



Bu tür maddelerin ortamda bulunması, doğal dengenin değişmesi açısından ekolojik sisteme kısa yada uzun süre içinde zarar verebilir.

Risk göz önüne alınarak bu tür maddelerin toprakla ve çevreyle teması engellenmelidir.

Tehlikeli kimyasallar gruplarına göre depolanmalıdır. Aynı gruba ait kimyasallar birlikte depolanabilirken, birbiriyle uyuşmayan, etkileşen ve karışmaması gereken kimyasallar birbirinden ayrı yerlerde depolanmalıdır. Özellikle oksitleyici ve kolay yanıcı kimyasallar birbirinden uzakta depolanmalıdır. Aşağıda tehlikeli kimyasalların gruplarına göre bir arada depolanabilme matrisi verilmiştir;


TEHLİKELİ KİMYASALLARIN BİR ARADA DEPOLANABİLME MATRİSİ












+

-

-

+



0

-

+

-



+

+

-

-



+

+

0

+



(+) Bir arada depolanabilir (-) Bir arada depolanamaz

(O) Belli şartlar sağlandığında bir arada depolanabilir



Laboratuarlar başta olmak üzere tehlikeli kimyasalların kullanıldığı ve depolandığı yerlerde önem arz eden bazı kimyasalların adı veya kategorilerine göre uyuşmadığı ve karışmaması gereken diğer kimyasalların listesi aşağıda verilmiştir;


BİRBİRİYLE KARIŞMAMASI GEREKEN KİMYASALLAR


Kimyasal

Karışmaması Gereken Kimyasallar

Aktif karbon

Kalsiyum hipoklorit, oksitleyici maddeler

Alkali metaller

Su, karbontetraklorür, halojenli alkanlar, karbondioksit, halojenler

Amonyak

Cıva, klor, iyot, brom, kalsiyum hipoklorit, hidroflorik asit

Amonyum nitrat

Toz halindeki metaller, yanıcı sıvılar, kükürt, kloratlar, tüm asitler, nitritler, kükürt, ince tanecikli organik veya yanıcı başka maddeler

Anilin

Hidrojen peroksit, nitrik asit

Asetik asit

Kromik asit, nitrik asit, hidroksilli bileşikler, etilen glikol, perklorik asit, peroksitler, permanganatlar

Asetilen

Flor, klor, brom, bakır, cıva, gümüş

Aseton

Derişik nitrik asit, derişik sülfürik asit

Azid

Asitler

Bakır

Asetilen, hidrojen peroksit

Brom

Amonyak, asetilen, bütan ve diğer petrol gazlan, turpentin, benzen

Cıva

Asetilen, amonyak, fulminik asit

Flor

Bütün maddeler

Fosfor [beyaz]

Hava, oksijen, indirgen maddeler, alkaliler

Gümüş

Asetilen, okzalik asit, tartarik asit, amonyum bileşikleri, fulminik asit

Hidroflorik asit

Amonyak

Hidrojen peroksit

Bakır, krom, demir, metal ve metal tuzları, yanıcı sıvılar, anilin, nitrometan, alkoller, aseton, organik bileşikler

Hidrojen sülfür

Nitrik asit, yükseltgen maddeler, oksitleyici gazlar

Hidrokarbonlar

Flor, klor, brom, kromik asit, sodyum peroksit

Hidrosiyanik asit

Nitrik asit, alkaliler

İyot

Asetilen, amonyak, hidrojen

Kalsiyum oksit

Su

Klor

Amonyak, asetilen, bütan ve diğer petrol gazları, turpentin

Kloratlar

Amonyum tuzları, asitler, toz halindeki metaller, kükürt, ince tanecikli organik veya yanıcı maddeler

Kromik asit ve krom

Asetik asit, naftalin, kamfer, gliserin, bazı alkoller, yanıcı sıvılar, benzin

Nitratlar

Sülfürik asit

Nitrik asit

Asetik asit, anilin, kromik asit, hidrosiyanik asit, hidrojen sülfür, yanıcı sıvılar ve gazlar, bakır, ağır metaller

Oksijen

Yağlar, gres, hidrojen, yanıcı sıvılar, yanıcı katılar ve yanıcı gazlar

Okzalik asit

Gümüş, cıva

Perklorik asit

Asetik anhidrit, bizmut ve bileşikleri, alkoller, kağıt, tahta, yağ

Peroksitler

Asitler

Potasyum

Karbon tetraklorür, karbondioksit, su

Potasyum permanganat

Gliserin, etilen glikol, benzaldehit, sülfürik asit

Selenitler

İndirgen maddeler

Sodyum peroksit

Etil ve metil alkol, glasiyal asetik asit, asetik anhidrit, benzaldehit, karbon disülfür, gliserin, etilen glikol, etil asetat, metil asetat, furfural

Sodyum nitrit

Amonyum nitrat, diğer amonyum tuzları

Sülfürik asit

Kloratlar, perkloratlar, permanganatlar

Yanıcı sıvılar

Amonyum nitrat, kromik asit, hidrojen peroksit, nitrik asit, halojenler sodyum peroksit, diğer yükseltgen maddeler

Tehlikeli kimyasalları kategorilerine göre ele alırsak; tanım ve özelliklerini, güvenli depolama tedbirlerini, oluşturabilecekleri tehlikeleri ve piyasada yaygın bulunan örneklerini aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz;


1- ASİTLER

Tanımı: Bir veya daha fazla sayıda H+ iyonları içeren ve kimyasal yönden oldukça aktif olan bileşikler.

Depolama Tedbirleri

1. Alçak raflarda veya asit kabinlerinde, geniş asit şişelerinde muhafaza ediniz.

2. Oksitleyici maddeleri, organik asitlerden ve yanıcı maddelerden ayrı olarak muhafaza ediniz.

3. Asitleri, bazlardan ve sodyum, potasyum, magnezyum vs. gibi aktif metallerden ayrı tutunuz.

4. Asitleri, temas olduğunda sodyum siyanür, demir sülfür vs. gibi toksik (zehirleyici) gazlar çıkaran kimyasal maddelerden ayrı bir yerde muhafaza ediniz.

5. Asit şişelerini taşımak için özel şişe taşıyıcılar kullanınız.

6. Asit sızması halinde, asit kontrol yastıkları veya asit nötralizerleri kullanınız.
Muhtemel Tehlikeler: (Asitler) Aşındırıcı, paslandırıcı, toksik, yanıcı, suya tepkir ve kararsızdır.

Organik Asitler; Genellikle yanıcı, toksik ve kararsızdırlar.


Asetik asit

Akrilik asit

Benzoik asit

Karbolik asit (fenol)

Kloroasetik asit

Hidrosiyanik asit

Metakrilik asit

Parasötik asit

Pikrik asit

İnorganik Asitler - Genellikle daha kuvvetli, kimyasal yönden daha reaktif ve suya tepkir.

Klor içeren oksiasitler (ör. perklorik asit)

Kromik asit

Halojen asitler (hidroflorik, hidroklorik, hidrobromik, hidroiyodik asitler)

Nitrik asit

Fosforik asit

Sülfürik asit

2- BAZLAR

Tanımı: OH- iyonları içeren ve kimyasal yönden aktif olan bileşiklerdir.

Depolama Tedbirleri

1. Bazları, asitlerden ayrı yerde tutunuz.

2. İnorganik hidroksitlerin çözeltilerini polietilen kaplarda muhafaza ediniz.

3. Kostik sızıntılar için sızıntı kontrol yastıkları veya kostik nötralizerler kullanınız.


Amonyum hidroksit

Bikarbonatlar, tuzları (ör potasyum bikarbonat)

Kalsiyum hidroksit

Karbonatlar, tuzları (ör. sodyum karbonat)

Lityum hidroksit

Potasyum hidroksit

Sodyum hidroksit (kostik)
3- PİROFORİK MADDELER

Tanımı: Normal koşullarda kendiliğinden yanan maddelerdir.

Depolama Tedbirleri

1. Serin ve kuru yerde muhafaza ediniz.


Alkilaluminyumlar (trietilaluminyum, trimetilaluminyum vs.)

Sezyum


Lityum

Dimetil arsin

Nikel karbonil

Fosfor


Sodyum

Potasyum


Tetraetil kurşun

Rubidyum


4- YANICI MADDELER

Depolama Tedbirleri

1. Uygun emniyetli varillerde veya kabinlerde muhafaza ediniz.

2. Paslandırıcı asitlerden ve oksitleyicilerden ayrı tutunuz.

3. Alev, sıcaklık veya kıvılcım gibi tutuşturucu kaynaklardan uzak tutunuz.

4. Yanıcı sıvı ihtiva eden varil veya kabinler kullanılırken topraklanmalı veya bağlanmalıdır.

5. Yangın söndürme cihazlarını her zaman kullanıma hazır tutunuz.

6. Yüksek oranda uçucu, yanıcı maddeleri özel olarak donatılmış bir soğutucuda muhafaza ediniz.


Katılar: Patlayıcı maddeler dışında, sürtünme yoluyla, imalat veya işlem sonrasında kalan ısı ile temas ederek yangına yol açabilen veya kolaylıkla tutuşabilen ve tutuştuğunda da ciddi bir tehlike yaratacak kadar şiddetle ve devamlı olarak yanan her türlü katı madde.

Selüloz (oksijenle kombine)

Fosfor

Sodyum sülfit



Berilyum

Organik madde

Pikrik asit
Gazlar: Kolaylıkla tutuşabilen ve hızla yanan bir gaz.
Asetilen - Hidrojen

Bütan


Karbon monoksit

Etilen oksit

Formaldehit

Hidrojen


Hidrojen sülfür

Metan


Doğal gaz

Propan
Sıvılar: 37.7 °C'ın altında bir parlama noktasına sahip olan sıvılar.


Alkoller (etil, metil, izopropil)

Aldehidler (asetaldehit, akrolein, propionaldehit)

Aminler (bütil, etil, izopropil)

Esterler (etil asetat, etil format, metilasetat, vinil asetat)

Eterler (dietil, metil etil, izopropil etil)

Hidrokarbonlar (akanlar, alkenler, alkinler, aromatikler, çakmak sıvısı, neft, petrol ispirtoları, çözücüler)

Ketonlar (aseton, metil etil keton, metil izobutil keton)

5- SU İLE TEPKİYEN KİMYASALLAR

Tanımı: Su ile temas ettiğinde bazı hallerde tepkimeye giren maddelerdir.

Depolama Tedbirleri

1. Serin ve kuru bir yerde muhafaza ediniz.

2 Yangın durumunda, kesinlikle su kullanmayın, bilakis suyu derhal uzaklaştırın.

UYARI: Bu kimyasal maddeler, yanıcı veya zehirli gazlar veya diğer tehlikeli durumlar yaratacak şekilde su ile tepkimeye girerler.
Alkali Metaller (sezyum, lityum, potasyum, rubidyum, sodyum), kerosen altında muhafaza edilmelidir.

Alkalin Toprak Metalleri (Baryum, berilyum, kalsiyum, magnezyum, radyum, stronsiyum)

Karpitler (alüminyum karpit, kalsiyum karpit vs.)

Hidritler (lityum hidrit, sodyum hidrit vs.)

İnorganik Klorürler (alüminyum klorür, bor triklorür vs.)

Nitritler (lityum nitrit, magnezyum nitrit vs.)

Peroksitler (lityum peroksit, potasyum peroksit, sodyum peroksit)

Fosfitler (alüminyum fosfit, kalsiyum fosfit vs.)


6- OKSİTLEYİCİLER

Tanımı: Klorat, permanganat, inorganik peroksit veya nitrat gibi kolayca oksijen yapan maddelerdir. Bunlar, organik maddelerin yanmasını hızlandırırlar.

Depolama Tedbirleri

1. Serin ve kuru bir yerde muhafaza ediniz.

2. (Kağıt, tahta vs.) gibi yanıcı ve tutuşturucu maddelerden uzak tutunuz.

3. Çinko, alkalin metaller ve formik asit gibi indirgeyici ajanlardan uzak tutunuz.


Kloratlar,

Klorürler,

Perkloratlar,

Hidrojen peroksit

Nitratlar,

Sodyum peroksit,

Nitritler

Oksijen,


Sodyum permanganat,

Amonyum nitrat

7- PEROKSİT YAPAN KİMYASALLAR

Tanımı: Uygun koşullara ulaşıldığında, darbe veya ısı sonucunda tutuşabilme özelliğine sahip patlayıcı peroksitler oluşturan maddelerdir.

Depolama Tedbirleri

1. Hava geçirmez kaplarda, karanlık, serin ve kuru yerlerde muhafaza ediniz.

2. Teslim alma, açma ve kullanım tarihlerini belirtir etiketleri kaplara yapıştırınız.

3. Yerel düzenlemelere göre peroksit oluşturucu kimyasalları ilk peroksit oluşumunun beklendiği tarihten önce elden çıkartınız.

3. Peroksitlerin varlığını düzenli olarak tespit ediniz.
Asetaldehit

Akrilaldehit

Krotonaldehit

Siklohekzan

Etil eter

İzopropil eter

Potasyum

Kükürt dioksan

Tetrahidrofuran
8- HASSAS KİMYASALLAR

Tanımı: Işığa maruz kaldıklarında bir şekilde tepkimeye giren maddelerdir.

Depolama Tedbirleri

1. Işığa maruz kalmasını önleyiniz.

2. Serin ve kuru yerlerde amber şişelerde saklayınız.
Brom

Etil eter

Ferrik amonyum sitrat

Hidro bromik asit

Cıva tuzları (civa klorür, civa iyodür vs.)

Cıva nitrat

Oleik asit

Potasyum ferrosiyanür

Gümüş tuzları (Gümüş asetat, Gümüş klorür vs.)

Sodyum iyodür

9- TOKSİK BİLEŞİKLER

Tanımı: İnsan vücudunda veya vücuda yakın bir yerde uygun koşullara sahip bir bölgeye ulaştığında yaralanmalara yol açıcı nitelikteki kimyasal bileşiklerdir.

Depolama Tedbirleri

1. Gerektiğinde uygun emniyet tedbirlerini alarak, kimyasal maddenin tehlikeli mahiyetine göre muhafaza edilir.

2. Telefonun yanına acil yardım telefon numarası yazınız.
UYARI: Bu kimyasal maddeler solunduğunda, yutulduğunda, cilt teması sonucunda vücuda nüfuz ettiğinde insan sağlığı ve yaşam için tehlikeli veya son derece tehlikelidir. Patlamaya yol açmamak için gerekli tedbirleri alınız.
Tahriş Ediciler: Vücuttaki mukoza zarına zarar veren çürütücü maddelerdir.
Halojen asit gazları (hidrojen bromür, hidrojen klorür, hidrojen florür, hidrojen iyodür, sülfür dioksit)

Halojenler (flor, klor, brom, iyot buharı, fosfor triklorür, ozon)

Azot oksitler (nitrik oksit, azot dioksit vs.)

Trikloretilen


Boğucular: Bilhassa gazlar olmak üzere, kana oksijen gitmesini engelleyen ajanlardır.
Anilin (kanın oksijensiz kalması)

Karbon dioksit

Karbon monoksit (kanın oksijensiz kalması)

Hidrojen


Hidrojen siyanür (dokunun oksijensiz kalması)

Nitrobenzen ( kanın oksijensiz kalması)

Azot

Asal gazlar (helyum, neon, argon, kripton, ksenon)



Doymuş hidrokarbonlar (metan, etan, propan, bütan, doğalgaz)
Solunumu Felç edenler: Vücuda girdikleri zaman solunum sinir sisteminin işlev kaybına yol açacak olan maddelerdir.
Aseton Etil alkol

Asetilen Etilen

Karbondisülfür

Hidrojen Sülfür

Dietil eter
Sistemik Zehirler: Hayati vücut işlemlerini engelleyen maddelerdir.
Arsenik

Benzen


Kadmiyum

Karbonsülfür

Halojen Hidrokarbonlar

Kurşun


Ksilen

Cıva


Metil Alkol

Naftalin


Organik Fosfatlar

Strisin


Toluen

10- KANSEROJENLER

Tanımı: Canlı dokularda kanserli hücrelerin büyümesine yol açan her türlü madde.

Depolama Tedbirleri

1. Konteynerlerin tümünü (Kansere Yol Açabilir Madde) ibaresi ile etiketleyiniz.

2. Gerektiğinde uygun emniyet tedbirlerini alarak, kimyasal maddenin tehlikeli içeriğine göre muhafaza ediniz.




Bilinen Kanserojenler (İnsan için)

Muhtemel Kanserojenler (İnsan için)

Arsenik bileşikler

Akrilonitril

Asbest

Kadmiyum bileşikleri

Benzen

Karbon tetraklorür

Benzidin

Kloroform

Beta-natfalinamin

Etilen oksit

Kromoksit

Nikel tozu

Krom tozu

o-Toluidin

Kurşun arsenat

Vinil klorür

Sodyum arsenat




Tehlikeli kimyasalların güvenli olarak depolanıp, depolanmadığını test etmek için kontrol listesi aşağıda verilmiştir;




TEHLİKELİ KİMYASALLARIN GÜVENLİ DEPOLANMASI KONTROL LİSTESİ

Evet

Hayır

DEPOLAMA ALANLARI

E

H

Depolama odaları, uygun şekilde işaretlenip belirlenmiştir.







Kimyasal depolama alanları, kullanılmadıkları zamanlarda sadece yetkili kişilerin girişine izin verilecek şekilde güvenlik altına alınmıştır.







Depolama alanlarında çıkmaz koridor bulunmamaktadır.







Depolama alanlarında iki veya daha fazla sayıda işaretli çıkış kapısı bulunmaktadır.







Depolama alanları iyice ışıklandırılmıştır.







Kimyasal depolama alanları, havanın binadan çıkışı sağlanarak iyice havalandırılmıştır.







Kimyasal depolama alanları, serin ve kuru bir ortam sağlanması için uygun ve yeterli bir hava klima ve/veya nem giderici sistemlerle donatılmıştır.







Açık alev, ateş yakılması, sigara içilmesi ve her türlü yerel ısı tiplerinin kullanımına kimyasal depolama alanlarında müsaade edilmemektedir.







Kimyasal maddelerin birbirine karıştırılması veya nakli, kimyasal madde depolama alanları dışında yapılmaktadır.







Depolama alanındaki geçit yollarında hiçbir engel bulunmamaktadır.







İstif yüksekliği 3 metreyi geçmemektedir.







Kıvılcım kaynakları, depolama alanlarından tamamen uzaklaştırılmıştır.







RAF DEPOLAMA







Büyük şişe ve kaplar, yüksekliği zeminden 60 cm.yi geçmeyen raflarda muhafaza edilmektedir. Kimyasal madde kapları, göz düzeyinden aşağıda depolanmaktadır.







Raflar, üzerindekilerin düşmemesi veya kaymaması için önlerden yükseltilmiştir.







Şişeler veya kaplar rafın kenarından dışarı çıkmamaktadır.







Kimyasal madde kaplarının sıkışmaması, üst üste gelmemesi için aralarında yeterince boşluk vardır.







Boş şişelerin tamamı, depo raflarından alınmıştır.







Raflar düzgün ve seviyeli olup, ebatları dengelidir.







Raflar zemine veya duvara sıkı bir şekilde tespit edilmiştir.







Rafların ağırlık kaldırma kapasitesi, belirlenmiştir ve bu limit aşılmamıştır.







Raflar temiz olup toz ve kimyasal kirleticiler bulunmamaktadır.







DEPOLAMA KAPLARI







Depolama kapları, pas, korozyon veya sızıntı yönünden periyodik olarak kontrol edilmektedir.







Hasarlı kaplar, çıkarılır veya derhal değiştirilir.







Kimyasallar, ağzı açık kaplarda değil; hava geçirmez şişelerde muhafaza edilir.







Stoperler (durdurucular), hava geçirmez bir sızdırmazlık sağlar.







Stoperler (durdurucular), kaplardan veya şişelerden kolayca çıkarılır.







Göz damlalıklı şişeler, aşındırıcı veya suyla tepkiyen kimyasalların saklanması için kesinlikle kullanılmaz.







Büyük hacimli kimyasal solüsyonların depolanması için damacanalar kullanılır.







Damacanaların muslukları, sızdırmaz ve damlatmaz tipte olup, damlama tavası bulunmaktadır.







Damacanalar üzerindeki tahliye boruları aşındırıcı veya paslandırıcı değildir.







KİMYASAL KAPLARIN ETİKETLENMESİ







Tehlike etiketleri ve kimlik sistemi, yürürlükteki OSHA standartlarına uygundur. Malzeme veya tehlikeli bileşenleri belirlenmiştir.







Uygun tehlike uyarıları listelenmiştir.







Kendisinden gerektiğinde ilave bilgilerin temin edilebileceği sorumlu bir kişinin ad ve adresi yazılmıştır.







Etiketler okunaklı olup üzerlerinde kazıntı, çizinti ve kimyasal lekeler bulunmamaktadır.







Etiketler, sağlam bir şekilde kaplara tespit edilmiştir.







Tüm kaplar, kabul ve kullanım tarihleri ile net olarak işaretlenmiştir.







Etiketlerde, gerekli ilk yardım bilgileri mevcuttur.







Yangın ve sızıntı durumunda gereken talimatlar mevcuttur.







İLK YARDIM







İlk yardım malzemeleri, kolayca bulunacak yerlere konulmuş olup, doktor, sanayi hijyenisti vs. tarafından onaylanmıştır.







İlk yardım kabinleri, belirgin olarak etiketlenmiştir.







Kimyasal maddelere maruz kalınması ve uygun tedavi konusunda uzman olan tıbbi personelden oluşan bir acil durum odası tahsis edilmiştir.







Şok durumları ve yaralının korunması için yeterli battaniye mevcuttur.







Sağlık personeli, yeniden canlandırma konusunda eğitimlidir.







Acil telefon numaraları, telefon üzerine veya yakınına konulmuştur.







Göz yıkama yerleri ve duşlar, sadece 10 saniyelik uzaklıkta ve tehlikeli maddelerden 30 metre uzaktadır.







Göz yıkama yerleri ve duşlar periyodik olarak kontrol edilir ve sürekli hazır tutulur.







El yıkama yerleri, şok odası personeli için her zaman hazır tutulur.







GAZ TÜPLERİ







Gaz tüplerinin tamamı, düşmeye karşı emniyetlidir. Gaz silindirleri, doğrudan veya yerel ısıdan, açık alev, ateş veya kıvılcımdan uzakta muhafaza edilir.







Gaz tüpleri, Aşındırıcı kimyasallar veya dumanlardan uzak, serin ve kuru bir yerde muhafaza edilir.







Gaz tüpleri, yüksek oranda yanıcı maddelerden uzak bir yerde muhafaza edilir.







Boş gaz tüpleri, BOŞ ibareli etiketlerle veya bantla işaretlidir.







Boş gaz tüpleri, dolu olanlardan ayrı bir yerde muhafaza edilir.







Yanıcı veya toksik gazlar, yer düzeyinde veya yerden yukarıda muhafaza edilir; bodruma konulmazlar.







Boş gaz tüplerinin vanaları kapalıdır.







Silindirleri depolarken veya taşırken, valf gövdesini ve valfi korumak açısından valf kapağı yerine sıkıca tespit edilir.







Gaz tüpleri, valf kapağından tutularak kaldırılmaz.







Gaz tüplerini depo alanları arasında taşımak için bir el arabası mevcuttur.







DEPOLAMA ALANLARININ TEMİZLİK VE BAKIMI







Depolama alanlarında temizlik ve düzen her zaman sağlanır.







Etiketsiz, kirli ve istenmeyen kimyasallar uygun şekilde ekarte edilir, (elden çıkartılır.)







Depolama kabinlerindeki ve raflardaki kimyasallar, üzerlerinde birikinti oluşmaması için düzenli aralıklarla kontrol edilir ve kayıt tutulur.







Kullanılmayan kimyasallar, stok şişelerine asla tekrar konulmaz.







Ambalaj malzemeleri ve boş kartonlar, depolama alanından derhal çıkarılır.







Atık kaplar, belirgin bir şekilde işaretlenir ve atık alanına gönderilir.







Kırık camların atılmak üzere konulması için ayrı kaplar mevcuttur.







Tehlike arz eden atık kimyasalların elden çıkartılması (imhası) için çevreye zarar vermeyen metotlar düzenlenmiştir.







ACİL DURUM TEDBİRLERİ







Kimyasallar, geliş, açılış ve kullanım tarihleri itibariyle etiketlenir.







Bir acil durum uyarı sistemi, kaza durumlarında mevcuttur.







Acil durum/tahliye prosedürleri, kısım personeli tarafından bilinmektedir.







Acil durum ve personel koruyucu ekipmanları, acil durumun meydana gelebileceği alanların dışında muhafaza edilir.







En azından iki adet komple solunum cihazı, acil telefon durumu için mevcut olup, personel bunların kullanımı konusunda eğitilmiştir.







Sızıntı temizlik ekipmanı ve malzemeleri hazır şekilde tutulur.







Yangın söndürücüler bir yangın durumunda kolayca erişilebilecek yerlere konulur ve bunlar düzenli aralıklarla kontrol edilir.







Yangın ve duman alarmları, yangına hassas alanlara yerleştirilir ve düzenli olarak kontrol edilirler.







KİMYASAL DEPOLAMA







Tüm tehlikeli kimyasalların Malzeme Güvenlik Bilgi Formları depolandıkları yere yakın ve kolay ulaşılabilecek yerdedir.







ASİTLER







Kimyasalların emniyetli depolama düzenlerini tespit etmek açısından kimyasal uyumsuzluk bilgileri mevcuttur.







Birbiri ile uyumsuz kimyasallar, depolama sırasında fiziksel olarak ayrı yerlerde muhafaza edilir.







Büyük asit şişeleri alçak raflarda veya asit kaplarında muhafaza edilir.







BAZLAR







Bazlar, asitlerden ayrı olarak muhafaza edilir.







İnorganik hidroksit solüsyonları, polietilen kaplarda muhafaza edilir.







Kostik sızıntılar için, sızıntı kontrol yastıkları veya kostik nötralize ediciler mevcuttur. Kimyasal maddeler, doğrudan güneş ışığına veya ısıya maruz kalmayacak bir şekilde muhafaza edilir.







Aşındırıcı kimyasalların kapları, kırılma veya sızıntı durumunda meydana gelebilecek sızıntıları kapsayacak geniş tepsiler üzerine yerleştirilir.







Kimyasallar sınıflarına göre örneğin oksitleyiciler, yanıcılar gibi sınıflandırılarak muhafaza edilir.







YANICILAR







Depo personeli, yanıcı malzemelerle birlikte gelen tehlikeleri bilmektedir.







Yanıcı sıvıları muhafaza etmek için emniyet kabinleri mevcuttur.







Yüksek oranda uçucu ve/veya yanıcı malzemeleri depolamak için özel olarak donatılmış bir soğutucu mevcuttur.







Elektrikli ekipmanların tümü patlamaya karşı korunur tiptedir.







Yangın söndürme cihaz ve ekipmanları her zaman kullanıma hazır tutulur.







Patlayıcı nitelikteki kimyasallar, diğer kimyasallardan ayrı kilitli bir dolapta muhafaza edilir.







Yanıcı sıvı ihtiva eden variller veya fıçılar, statik topraklama hattına bağlanır.







Yanıcı sıvıları metal kaplara aktarırken, fıçıyı ve kabı bağlamak için statik bir bağlama hattı kullanılır.







SUYLA TEPKİYEN KİMYASALLAR







Kimyasallar, kuru ve serin bir yerde muhafaza edilir.







D sınıflı bir yangın söndürücü mevcuttur.







OKSİTLEYİCİLER







Oksitleyiciler, yanıcı ve tutuşur maddelerden ve çinko, alkalin metaller ve formik asit gibi indirgeyici maddelerden uzak bir yerde muhafaza edilir.







PEROKSİT OLUŞTURAN KİMYASALLAR







Peroksit oluşturan kimyasallar, karanlık, serin ve kuru bir yerde, ışık geçirmez kaplarda muhafaza edilir.







Peroksit oluşturan kimyasallar, ilk peroksit oluşumunun beklendiği tarihten önce elden çıkarılır.







Peroksit varlığı testleri, periyodik olarak yapılır.







TOKSİK BİLEŞİKLER







Toksik bileşikler, kanserojen maddeler ve anomali yapıcılar, sadece yetkili kişilerin girebileceği şekilde kilitli bir kabinde muhafaza edilir.







Zehir Danışma Merkezlerinin telefon numaraları görünür yerde asılıdır.







Bu yazımızda öncelikle güvenli depolanmasının üzerinde durduğumuz tehlikeli kimyasalların; yönetimi, taşınması, teşhisi, müdahale edilmesi, olumsuz etkilerinden çevre ve insanın korunması için kontrol altına alınması, acil müdahale rehberleri ve malzeme güvenlik bilgi formları gibi konularla gelecek sayılarda üzerinde durulacaktır.


Abdurrahman İNCE



Kimya Müh. İBB İtfaiye APK Amiri
Kaynaklar:



  1. Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği. Resmi Gazete: 11.07.1993/21634 (20/04/2001 tarih ve 24379 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmeliğin 1. maddesi ile "Zararlı Kimyasal Madde ve Ürünlerinin Kontrolü Yönetmeliğinin" adı "Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği" olarak değiştirilmiştir.)

  2. Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük. Resmi Gazete: 24.12.1973/14752

  3. Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Resmi Gazete: 26.12.2003/25328

  4. Sax,N.I. Dangerous Properties of Industrial Materials, 6th Ed., Van Nostrand Reinhold Co., Inc., New York, New York, 1984.

  5. Fire, F.L. The Common Sense Approach to Hazardous Metarials, Technical Publishing, New York, New York, 1986.

  6. Flinn Scientific, Inc. The Science Instructors's Safer Source, Flinn Scientific, Inc., Batavia, İL, 1986.

  7. Taber, C.W. Taber's Cyclopedic Medical Dictionary, F.A. Davis Co., Philadelphia, PA, 1962.





Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə