Szkolny konkurs mitologiczny




Yüklə 46.13 Kb.
tarix30.04.2016
ölçüsü46.13 Kb.
Konkurs mitologiczny

SZKOLNY KONKURS MITOLOGICZNY

przykładowe pytania

1. Jak nazywamy zbiór baśni o bogach i herosach greckich? ( mitologia)


2. Siedziba bogów to... ( góra Olimp)
3. Od którego boga zależały zjawiska atmosferyczne (deszcz, śnieg, chmury, burze)? ( od Zeusa)
4. Podaj imię boga słońca, jakim pojazdem poruszał się po niebie? (Helios, rydwan)
5. Kto ulepił z gliny pierwszego człowieka? (Prometeusz)
6. Co ukradł Prometeusz Heliosowi ? (ogień)
7. W puszce Pandory zamknięte były... wymień przynajmniej 3.( jadowite węże, skorpiony, olbrzymie pająki, choroby, zarazy, cierpienie i Nadzieja)
8. Podaj imię boga ognia zajmującego się kowalstwem. ( Hefajstos)
9. Afrodyta to bogini... , czyją była żoną? ( miłości, Hefajstosa)
10. Za co bogowie ukarali Syzyfa? ( uwięził bożka śmierci Tanatosa)
11. Gdzie mieszkał Minotaur? Podaj nazwę wyspy i budowli. (Kreta,Labirynt
12. Patron kupców i złodziei to bóg... (Hermes)
13. O dar mądrości starożytni Grecy modlili się do... ( Ateny)
14. Zginął od celnej strzały w piętę . ( Achilles)
15. Jak nazywał się przewoźnik dusz zmarłych? (Charon)
16. Podaj imię boga – patrona sztuki. (Apollo)
17. Ile boginek-Muz towarzyszyło Apollinowi? (12)
18. Czy znasz imię króla, któremu wyrosły ośle uszy? (Midas)
19. Wyjaśnij krótko za co otrzymał tą karę. ( nie docenił gry Apolla na cytrze)
20. Midas mógł wszystko- czego dotknie - zamienić w złoto. Dlaczego nie był szczęśliwy? ( stracił ukochanego syna, ulubionego ptaka, groziła mu śmierć z głodu)

PYTANIA DODATKOWE

Jak starożytni Grecy wyjaśniali zmiany por roku? Jaki to mit?
(Demeter i Kora, porwanie Kory przez Hadesa)

Narcyz to nie tylko kwiat... Czy znasz mit o Narcyzie?



ZAGADNIENIA KONKURSOWE

 Pojęcia: mit, mitologia, politeizm, antropomorfizm i inne charakterystyczne pojęcia związane z mitologią.

 Bogowie greccy i ich rzymscy odpowiednicy (zakres władzy, działań, opieka, atrybuty, sławne ośrodki kultu, mitologiczne pokrewieństwo, losy).

 Bohaterowie i ich losy: Herakles, Tezeusz, Jazon, Odyseusz.

 Geografia mitologiczna (Olimp, Ziemia, Hades).

 Zoologia mitologiczna (zwierzęta i potwory występujące w mitologii).

 Iliada i Odyseja (wojna trojańska i tułaczka Odyseusza opisane w mitologii Parandowskiego.

 Znajomość mitów: o narodzinach świata, o Syzyfie, o Dedalu i Ikarze, wędrówce Eneasza, powstaniu Rzymu.

 Związki frazeologiczne związane z mitologią.

 Ślady mitologii we współczesnym języku.

 Ślady mitologii w sztuce i literaturze.

 Podstawowe fakty związane z życiem i twórczością Jana Parandowskiego.



Strony związane z mitologią grecką:

http://www.starozytna-grecja.info/mity-greckie.html

http://mitologia.lektury.gazeta.pl/lektury/1,93333,5605394,Mitologia___bostwa__personifikacje.html

http://mitologia.lektury.gazeta.pl/lektury/1,93333,5605408,Mitologia___panstwo_podziemne___Hades.html

http://testy.eduskrypt.pl/mity_greckie-test-73.html

Wytłuszczone poniżej wyrazy i pojęcia są ważne, zwróć na nie uwagę (najlepiej zapamiętaj!)

Pojęcia związane z mitologią:

Rodzaje mitów

kosmogoniczne – o stworzeniu świata i kosmosu

teogoniczne – o narodzinach i życiu bogów

Hezjod w swojej „Teogonii” jedynie uściślił genealogie wielkich bohaterskich rodów; wg „Teogonii” z Chaosu wyszły Ziemia (Gaja), Podziemie (Tartar), Miłość (Eros), Ciemność (Erebos) i jego żona i siostra, Noc (Nyks), która zrodziła światło dzienne (Eter) ze związku z Erebosem, Gaja zaś powiła Niebo (Uranosa) i Morze (Pontos); tak oto światło narodziło się z ciemności, a kształty z bezkształtu. Gaja, za sprawą Uranosa, dała życie pierwszemu pokoleniu bogów i tytanom, jednym z nich był Kronos, zwyciężony później przez swego syna Zeusa. Od tamtego czasu Zeus wraz z innymi bogami olimpijskimi włada nad światem. Ze związków bogów ze śmiertelnikami wywodzą się herosi.

kalendarzowe o podziale roku

antropogeniczne – o stworzeniu człowieka

genealogiczne – o rodach starożytnych np. historia rodu Labdakidów



http://mitologia.lektury.gazeta.pl/lektury/1,93333,5605411,Mitologia___historia_rodu_Labdakidow.html

Mitologia grecka – zbiór mitów przekazywanych przez starożytną tradycję grecką opowieści o bogach, boginiach, herosach, wyjaśniających miejsce człowieka w świecie, oraz samo funkcjonowanie świata, jego stworzenie i historię.

Najstarszymi źródłami wiedzy o mitologii greckiej są dzieła Homera i Hezjoda.

Funkcje mitów:

1. Poznawcza - umożliwiają interpretację zjawisk przyrody np. Mit o Demeter i Korze

2. Światopoglądowa - jako podstawa wierzeń religijnych

3. Sakralna - poprzez powiązanie z kultem bóstw i rytualnych obrzędów mity tworzyły więź społeczną, uświadamiały odrębność i tożsamość danej społeczności, określały obyczaje i tradycje



Głównymi bohaterami mitów są: bogowie, demony i herosi oraz ludzie obdarzeni nadprzyrodzonymi zdolnościami i półbogowie/ herosi.

Świat wypełniony był pomniejszymi bóstwami. W lasach, grotach i źródłach mieszkały nimfy http://pl.wikipedia.org/wiki/Nimfa_(mitologia)



driady http://pl.wikipedia.org/wiki/Driada

Z mitów swój początek wzięły archetypy, czyli pradawne, niezmnienne wzory zachowań, które tkwią w świadomości zbiorowej całej społeczności np. Demeter jest archetypem matki kochającej swe dziecko, Prometeusz jest archetypem społecznika, kogoś, kto bezinteresownie poświęca się dla innych.

Z mitów wywodzą się stałe obrazy i motywy literackie tzw. miejsca wspólne. Powtarzający się obraz czy motyw określamy nazwą topos (z greckiego miejsce), a zbiór toposów topiką np. amor przeszywający serce strzałą.

Charakterystyka religii i mitów rzymskich:

Mity rzymskie są uzupełnieniem mitów greckich. Po podbiciu Grecji przez Rzymian przejęli oni kulturę kraju bardziej rozwiniętego, stąd wiele podobieństw w obu mitologiach. Właściwie zostały zmienione tylko nazwy bóstw z greckich na łacińskie. Charakterystyczną stroną religii rzymskiej jest ogrom występujących w niej personifikcaji, czyli uosobiających pojęć moralnych, uczuć, ludzkich pragnień itp. Np. ax -pokój, virtus- dzielnść, concordia- zgoda.

Wojna trojańska ("Mitologia" - Jan Parandowski);

Po stronie Greków: Agamemnon, Menelaos, Achilles, Odyseusz, Ajaks, Nestor

Po stronie Trojan: Priam, Parys, Hektor

Szczegółowy plan mitu:

1. Starania Zeusa i Posejdona o rękę Tetydy

2. Przestroga Temidy

3. Wydanie Tetydy za Peleusa

4. Uczta weselna

5. Zjawienie się niepożądanego gościa bogini niezgody- Eris

6. Jabłko dla najpiękniejszej

7. Kłótnia Hery, Ateny i Afrodyty

8. Tajemnicze pochodzenie Parysa

9. Rozstrzygnięcie konkursu i zwycięstwo Afrodyty

10. Wyjaśnienie pochodzenia Parysa

11. Wyprawa księcia trojańskiego do Sparty

12. Wyjazd Menelaosa

13. Parys porywa Helenę do Troi

14. Wypowiedzenie wojny przez Greków

15. Zaginięcie Achillesa

16. Przebranie Achillesa za księżniczke, kupca

17. Odyseusz poznaje Achillesa

18. Achilles gotuje się do wojny

19. Cisza morska

20. Ofiara z młodej Ifigenii dla Artemidy(przepowiednia Kalchasa)

21. Agamemnon wysyła Odyseusz i Menelaosa po Helenę

22. Odmowa Trojan

23. Zemsta Grecji

24. Śmierć Patroklesa

25. Zemsta Achillesa

26. Zwycięstwo Achillesa nad Nestorem

27. Wielka rozpacz po zmarłym

28. Parys zabija Achillesa

29. Kłótnia Ajaksa i Odyseusza o zbroję

30. Zbroja dla Odyseusza

31. Ślub Heleny z Deifobem

32. Ostrzeżenie kapłana Loakona

33. Koń trojański

34. Radość Greków

Zestawienie bogów greckich, rzymskich i za co byli odpowiedzialni

http://www.starozytnosc.info/bogowie.php

9 muz Apolla:

Kalliope (Pięknolica) - muza pieśni bohaterskiej, trzyma rycel i tabliczkę do pisania

Klio (głosząca sławę) - zajmuje się historią i ma zwój pergaminu

Euterpe (Radosna) - patronka liryki, gra na flecie

Taleja (Rozkoszna) - pokazuje maskę komiczną jako muza komedii

Melpomene (Śpiewająca) - jest muzą tragedii i poznać ją można po smutnej masce, którą jej dają za godło

Terpsychora (kochająca taniec) - z wielką lirą w ręku uczy ludzi tańca

Erato (umiłowana) - na małej cytrze wygrywa pieśni miłosne

Polychymnia - chodzi w głębokiej zasłonie, jakiej używano przy obrzędach religijnych, albowiem zsyła natchnienie tym, którzy piszą hymny i pieśni boże

Urania (Niebiańska) - dźwiga globus astralny, bo jej dziełem jest gwiaździarstwo

Wiek XX wykreował kolejne dwie muzy: X - patronkę sztuki filmowej i XI - muzę telewizyjną.

Związki frazeologiczne pochodzenia mitologicznego: /bardzo ważne/



http://www.starozytnosc.info/zwiazki_frazeologiczne.php

http://mitologia.lektury.gazeta.pl/lektury/1,93333,5605409,Mitologia___zwiazki_frazeologiczne_wywodzace_sie_z.html

http://archeos.pl/forum/index.php?topic=533.0

http://testwiedzy.pl/test_view/11705/Frazeologizmy-mitologiczne.html

"Iliada"epos /epopeja/ napisana przez Homera, opowiadający o Ilionie, czyli Troi. Powstała na przełomie VIII i IX w p.n.e. Opisuje 49 dni ostatniego dziesiątego roku wojny trojańskiej. Zawiera 15.000 wierszy ujętych w 24 pieśni.

Obejmuje wydarzenia:

Spór Achillesa z Agamnemonem o brankę Bryzeidę

Powót Achillesa na pole walki po śmierci Patroklesa

Pojedynek Achillesa z Hektorem

Przybycie Priama do Achillesa w celu wykupienia zwłok syna

"Iliada" to epos bohatersko- batalistyczny. Ton i klimat eposu jest podniosły, heroiczny, najwyższą wartością jest męstwo i waleczność. Epopeja jest tragiczna, od początku znane są przyszłe wypadki (wiadomo, że Hektor i Achilles zginą, a Troja spłonie).

Bohaterowie spod Troi są wyidealizowani, wyolbrzymieni (są herosami, półbogami). W bitwach biorą udział bogowie odnoszący rany, chociaż rządzą światem i ludzkim losem.

Nad bogami panuje Mojra - przeznaczenie.



http://www.starozytnosc.info/iliada.php

"Odyseja" - epos /epopeja/ napisana przez Homera, prezentujący w 24 księgach (12.000 wierszy) 40 dni z dziesięcioletniej tułaczki Odyseusza spod Troi do rodzinnej Itaki.

„Odyseja” to epos fantastyczno-przygodowy. Powstała w VIII w. p.n.e. Świat przedstawiony w „Odysei” kształtują baśniowe przygody Odyseusza. Jego tułaczkę po morzu spowodowali nieprzychylni mu bogowie, mszcząc się za zagładę ulubionego miasta.

Troja została zdobyta podstępem poprzez wprowadzenie do niej konia trojańskiego, w którym skrywali się wojownicy greccy. Przygody Odyseusza nie są tak tragiczne i wiemy, że jego los skończy się pomyślnie. Udział bogów w życiu ludzi jest mniejszy (wyjątek stanowi opieka Ateny).



"Eneida" wzorowany na Homerze epos o mitycznych początkach Rzymu, który napisał Wergiliusz. Tytuł wywodzi się od imienia Eneasza, który po upadku rodzinnego miasta, tak jak Homerowy Odys, wyruszył w długą wędrówkę przez fantastyczne krainy. Jej kresem była Itaka. Tu czekała jeszcze bohatera wojna z dzielnym i szlachetnum Turnusem o nową ojczyznę i piękną Lawinię, co nawiązuje wyraźnie do treści Iliady. "Eneida" obejmuje 12 ksiąg. To utwór składający się z dwóch części:

 I część obejmuje księgi I do VI naśladująca „Odyseję” ukazuje wędrówki Eneasza-trojańczyka, który po klęsce swego miasta usiłuje założyć wygnańcom trojańskim nową ojczyznę i poszukuje jej. Znajdzie ją w Lacjum, z którego kiedyś narodzi się Rzym

 II część to księgi VII do XII podobna do Iliady. Ukazuje wojnę o Lacjum, które szturmują wojska Eneasza.

Mitologia rzymska /bardzo ważne/

http://www.starozytny-rzym.info/mitologia-rzym.html

http://www.starozytny-rzym.info/bogowie-rzymscy.html

Stworzenia i potwory mitologii greckiej

Centaur http://pl.wikipedia.org/wiki/Centaur

Cyklop http://pl.wikipedia.org/wiki/Cyklop

Pegaz http://pl.wikipedia.org/wiki/Pegaz_(mitologia)

Argos http://pl.wikipedia.org/wiki/Argos_(mitologia)

Minotaur http://pl.wikipedia.org/wiki/Minotaur_(mitologia)

Cerber http://pl.wikipedia.org/wiki/Cerber

Charybda http://pl.wikipedia.org/wiki/Charybda

Scylla http://pl.wikipedia.org/wiki/Scylla

Chimera http://pl.wikipedia.org/wiki/Chimera_(mitologia)

Gorgona http://pl.wikipedia.org/wiki/Gorgona_(postać_mitologiczna)

Harpia http://pl.wikipedia.org/wiki/Harpia_(mitologia)

Hydra http://pl.wikipedia.org/wiki/Hydra

Meduza http://pl.wikipedia.org/wiki/Meduza_(mitologia)

Satyr http://pl.wikipedia.org/wiki/Satyr

Sfinks http://pl.wikipedia.org/wiki/Sfinks_(mitologia_grecka)

Tryton http://pl.wikipedia.org/wiki/Tryton_(mitologia)

Tyfon http://pl.wikipedia.org/wiki/Tyfon

Powstanie Rzymu

Zgodnie z legendą Rzym został założony w 753 roku p.n.e. Legenda głosi, że w mieście Alba Longa władał król Numitor, który został pozbawiony władzy rzez swego brata Amuliusza. Gdy córka Numitora Rea Sylwia urodziła bliźniaki, Amuliusz nakazał włożyć je do koszyka i puścić z biegiem Tybru. Koszyk z niemowlętami - Remusem i Romulusem nie utonął, a osiadł na brzegu, gdzie dzieci znalazła wilczyca. Wykarmiła je własnym mlekiem, a gdy chłopcy dorośli powrócili do Alba Longa, gdzie usunęli z tronu Amuliusza i oddali go z powrotem w ręce swego dziadka Numitora. Romulus na jednym z okolicznych wzgórz założył miasto, gdy jednak na jego terytorium wkroczył Remus ukarał brata śmiercią. Tak miało dojść do założenia Rzymu i rozpoczęcia okresu królewskiego w jego dziejach. Po Romulusie rządziło jeszcze sześciu królów. Dopiero ostatni z nich Tarkwiniusz Pyszny śmignął na siebie niechęć mieszkańców Rzymu, gdy jego syn pohańbił żonę jednego z najbardziej szanowanych obywateli miasta. Król został wygnany a w Rzymie wprowadzono republikę.

Według jednej z najbardziej znanych wersji Romulus i Remus byli dziećmi westalki o imieniu Rea Sylwia i boga wojny Marsa. Ojciec ich matki, Numitor, król dynastycznego miasta Alba Longa, został strącony z tronu, przez uzurpatora a zarazem własnego brata Amuliusa. Nowo koronowany władca starannie zadbał o to, aby stary król nie doczekał się już potomków. Zamknął on Reę Sylwię w świątyni bogini Westy i przymusił do służby jako westalka, tym samym do złożenia ślubu czystości (zachowania dziewictwa). Jednakże wbrew wszelkim przypuszczeniom dziewczyna stała się po pewnym czasie brzemienną. Rea Sylwia wskazała za sprawcę jej stanu boga wojny Marsa. Inne wersje mitu głoszą, że Mars uwiódł ją podczas snu, jeszcze inne natomiast że w świętym gaju - dokąd wybrała się po wodę. Zaniepokojony Amulius wtrącił dziewczynę do więzienia o ostrym rygorze, a urodzone przez nią bliźnięta kazał w koszu wiklinowym puścić nurtem Tybru.

Kosz z noworodkami zatrzymała szczęśliwie gałąź drzewa figowego. Tam znalazła chłopców wilczyca. Miała ona młode, więc również chłopców nakarmiła własną piersią. Przybranej matce pomagał też dzięcioł. Ich pomoc miała potwierdzić zatem twierdzenia Rei Sylwii dotyczące ojcostwa Marsa - bóg jakoby czuwał nad dziećmi. Pewnego dnia spostrzegł to pasterz Faustulus i zabrał bliźnięta do domu. Razem z żoną wychował ich na tęgich i pięknych młodzieńców.

Pewnego razu Romulus i Remus znaleźli się u Numitora, który rozpoznał w nich swych wnuków. W trzech obmyślili plan obalenia Amuliusa. Bliźniacy zabili go i osadzili na tronie dziadka Numitora. Sami chcieli założyć swoje miasto w miejscu gdzie ich Faustulus znalazł. Ale zaczęli kłócić się, kto nada mu nazwę, postanowili więc wybadać wolę bogów. Zasiedli nocą do czuwania. Remus zobaczył sześć sępów, a Romulus dwanaście. Wszyscy uznali więc, że Romulus ma założyć miasto. Zgodnie z legendą Romulus założył Rzym w 21 IV roku 753 p.n.e., od którego Rzymianie liczyli lata. Zaorał on pewną przestrzeń ziemi, na której miało stanąć miasto. Remus z pogardą powiedział do Romulusa „Silne miasto budujesz”, przeskoczył przez świętą bruzdę i został zabity przez brata.



Romulus sprowadził do swego miasta złodziei i przestępców będących pierwszymi osadnikami. Dla nich zbudował gaj - asylum, w którym każdy mógł znaleźć schronienie, bez względu na swoje winy. Z ich pomocą zabudował Rzym i otoczył go murem. W nowym mieście nie było jednak jeszcze żadnych kobiet. Romulus wybrał co piękniejszych mężczyzn i poszedł do pobliskich miast prosić, żeby kobiety zamieszkały z nimi w Rzymie. Ale nigdzie ich nie przyjmowano, ponieważ byli zbójcami. Romulus czekał, nie pozwalał na żadne przestępstwa. Gdy się uspokoiło urządził wielkie uroczystości i zaprosił na nie mężczyzn z pobliskich miast. Kiedy zabawa się rozpoczęła każdy Rzymianin porwał kobietę przy, której stał. Romulus porwał Sabinę Marsylię. Goście wrócili do domów bez żon i córek. Później poszkodowane miasta na czele Titusa, króla Sabinów ruszyły zbrojnie na Rzym. Tymczasem kobiety przywiązały się już do nowych mężów. Prośbami i płaczem namówiły braci, ojców, mężów do zaprzestania wojny. Rzym połączył się z Sabinami. Pewnego razu Romulus został zakryty mgłą i stał się bogiem pod imieniem Kwirinus. Hersylia płakała po mężu, a aby przy nim być też stała się boginią pod imieniem Hora. Potem w Rzymie rządziło sześciu królów, aż zaprowadzono tam republikę.

Obowiązkowo zapoznaj się z mitami:

Herakles http://pl.wikipedia.org/wiki/Herakles

zob. zwłaszcza 12 prac Heraklesa



http://mitologia.klp.pl/a-7280.html

Tezeusz http://pl.wikipedia.org/wiki/Tezeusz

Jazon http://pl.wikipedia.org/wiki/Jazon_(mitologia)

http://www.histurion.pl/strona/baza/art/jazon_i_argonauci__wyprawa_po_zlote_runo.html

Odyseusz http://pl.wikipedia.org/wiki/Odyseusz



Jan Parandowski - ur. 11 V 1895 we Lwowie, zm. 26 IX 1978 w Warszawie, prozaik, eseista, tłumacz.

Wychowanek gimnazjum klasycznego we Lwowie i Uniwersytetu Lwowskiego, gdzie studiował filologię klasyczną i archeologię. Odbył wiele podróży naukowych do krajów płd. Europy. W latach 1933-1978 pełnił funkcję prezesa polskiego Pen-Clubu. W latach wojny w Warszawie brał udział u konspiracyjnym życiu kulturalnym. 1945-48 prowadził wykłady na KUL. Debiutował w 1931 szkicem "Rousseau". W jego dorobku znajdują się m.in.: "Mitologia" (1924), "Eros na Olimpie" (1924), "Aspazja" (1925), "Dwie wiosny" (1927), "Król życia" (1930), "Dysk olimpijski" (1933), "Odwiedziny i spotkania" (1934), "Niebo w płomieniach" (1936), "Trzy znaki Zodiaku" (1938), "Godzina śródziemnomorska" (1949), "Alchemia słowa" (1951), "Zegar słoneczny" (1953), "Petrarka" (1956), "Mój Rzym" (1959), "Wspomnienia i sylwety" (1960), "Juvenilia" (1960), "Powrót do życia" (1961), "Wrześniowa noc" (1962), "Kiedy byłem recenzentem" (1963). "Luźne kartki" (1965), "Akacja" (1967), "Pod zamkniętymi drzwiami czasu" (1975); tłumaczenia, m.in. Longosa "Dafnis i Chloe" (1925), "Odyseja" Homera, tłumaczenie prozą (1953), "O wojnie domowej Cezara" (1951); antologia: "Pisarze świata Mickiewiczowi" (1962); dramat: "Medea" (1961 druk w „Dialogu", wystawiony 1964).

http://encyklopedia.interia.pl/haslo?hid=93572


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə