Redaksiya Şurası: Akademik Ramiz Mehdiyev




Yüklə 1.63 Mb.
səhifə8/12
tarix22.02.2016
ölçüsü1.63 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

Некоторые философские аспекты творчества Ахмеда Агаоглу



Эльмира Заманова

Взгляды А.Агаева основывались на сравнительно-исторический метод и во многих точках совпадали с философской позицией таких выдающихся философов-идеалистов, как Гегель, Кант, Конт, Ренан, Шопенгауер, Спенсер, которых он называл «под­лин­ными учеными своего века». Он посвятил специальную статью Гер­берту Спенсеру, в которой сравнивал его с Аристотелем, Кантом, Гегелем, ставил его в один ряд с ними, пропагандировал его взгляды.1

На страницах газеты «Каспий» А.Агаев знакомил своих читате­лей не только с идеями и взглядами вы­да­ющихся европейских мыс­ли­те­лей о литературе и искусстве Запада, но и с на­учно-философской мыслью Запада, выдающимися именами из­вест­ных всему миру. Вмес­те с тем он писал о выдающихся философах и мыс­лителях Вос­тока, о раз­личных религиозно-философских учениях, существую­щих на Вос­то­ке, еще до возникновения Ислама. В этом от­но­шении представляет осо­бый интерес статья А.Агаева «Так говорил За­ратустра», опублико­ван­ная в газете «Каспий» в 1903 году.

В этой статье А.Агаев объясняет причину возникновения праздника «Нов­руз», связывает ее с учением Зароастризма, согласно которому «че­ло­век велик и прекрасен; в своих мечтах, желании познать не­поз­на­ва­е­мое, в своих сомнениях и колебаниях, мучениях разума – он Бог». На воп­рос, «почему человеку дана жизнь, «почему ему дана способность думать, а не познать», «видеть а не смотреть, Зароастр отвечает: «оба начала жи­вут в человеке», они проникают во всех людей, во все вселенное, в бытие. Один говорит «живи», другой, «умри». Первый, это добро – Ормузд, вто­рой, зло – Ахриман. Жить – значит творить добро. Согласно учению зо­ро­астаризма, Солнце является символом добра, значит жизни. Когда оно восходит, все оживает, наступает весна; с приходом весны Солнце с добротой раздает все свои блага между всеми сущими. Это потому, что оно источник жизни; оно – добро. Зороастр считал день на­чала тор­­­жества жизни, Солнца над холодом и смертью началом тор­жест­ва доб­ра над злом» – писал Агаоглу в своей статье, «и с тех пор лю­ди каж­дый год празднуют добро, являющееся символом жизни»,1 - за­клю­чает он.

Эта статья была написана А.Агаоглу в 1903 году, в период, когда он все еще был горячим поклонником и защитником иранской циви­ли­за­ции и всего, что было связано с Ираном и шиитским Исламом. Поэ­то­му касаясь вопроса о происхождении праздника Новруз, широко от­ме­чающийся всеми иранцами, а также азербайджанцами, он связывает его с древнеиранской цивилизацией и доисламским религиозно-фило­соф­ским учением зороастризма, которое он также связывает с древне-иран­ской культурой.*

В 20-30-е годы ХХ века в мировоззрении Агаоглу происходят за­мет­­ные изменения. Это особенно ясно проявляется в его книге «В стра­не свободных людей», которую автор начинает со слов Монтескье о трех формах власти – деспотизме, конституционной монархии и рес­пуб­­лике, высказанные в его книге «Дух законов». Можно сказать, что в этой книге А.Агаоглу описывает свою социальную утопию, со­ци­аль­ный идеал, свое представление о свободном обществе, о тех социаль­но-правовых и культурных ценностях, которые по его убеждению, долж­­ны характеризовать это общество, быть нормой жизни для людей, жи­­вущих в этом обществе. Он говорит об обществе, в котором «власть полностью находится в руках народа». «Свобода, правовое равенство, спра­ведливость», «чистота помыслов», «чистота слова», «чистота дей­ст­вия», «доблестный труд во имя общего благосостояния» и другие по­ли­тические, социальные, «духовно-нравственные ценности лежат в его основе».1 В этой книге А.Агаоглу, в духе утопического социализма да­ет всестороннее описание этого общества, знакомит читателей его раз­лич­ными проявлениями, совершенными общественными отноше­ни­я­ми, таких как «добрые отношения между людьми, закрепленные кон­сти­туцией свободных людей, живущих в условиях взаимного со­труд­ни­чества», развития гражданской активности, просвещения, свободной торговли, земледелия, транспорта, промышленности и др. В основе всех этих проявлений общественной жизни, согласно А.Агаоглу лежит одна главная социальная ценность – свобода. «Свобода – главная» - пи­­шет А.Агаоглу в своей книге, «ибо без нее никакое усилие и знание не при­несут плоды».2 Второй главной ценностью этого общества Ага­­ог­лу считал «честный труд» и отмечал, что «в этом обществе пре­зи­ра­ют тех, кто идет по пути нечестного заработка, кто направляет свои взоры на государственную казну». Можно утверждать, что в этой кни­ге А.Агаоглу подходил к решению важнейших социальных, ду­хов­но-нравственных проблем, вопросов науки и культуры с близкой де­мо­кра­тическому просветительству позиции. Первостепенной задачей он счи­тал нравственное совершенствование общества и с этой точки зре­ния он говорил о развитии науки и образования в обществе, усиления дея­тельности различных научно-образовательных институтов, акаде­мии, о создании литературы и искусства, способных влиять на обществен­ные нравы, на культурный прогресс, о распространении в обществе вы­со­ких гуманистических идей, о воспитании и нравственном со­вер­шен­ст­вовании молодого поколения. Он писал: «В школе учитель, в семье отец и мать, в литературе поэт, литератор, мыслитель должны бороться с обществом, выступающим против духа просветительства».3

Характеризуя второй период научно-публицистической деятель­нос­ти А.Агаева, исследователь его жизни и творчества А.Мирахмедов писал: «Если не учитывать, что он и в этот период, как и прежде, в воп­ро­сах общества стоял на идеалистической позиции, противопос­тав­лял Запад Востоку, судьбу любой нации связывал со слоем ин­тел­ли­ген­ции, мы видим, что в этом произведении он отходит от прошлых бур­жуазно-либеральных, реформистских идеалов, от исламистских, тюрк­ских взглядов и крупными шагами продвигается к де­мо­кра­тизму».1 Уточняя эту мысль ученого, можно говорить о продвижении А.Агаева в этот период к демократическому просветительству.

В своей другой книге, «Нельзя без души» (Könülsüz olmaz) из­дан­ной в Анкаре в 1941-1942 годы, А.Агаоглу рассматривает общест­вен­­ные проблемы с духовно-нравственной позиции. В этом произ­ве­де­нии автор ведет повествование от первого лица, в форме его беседы со сво­им другом Тургутом, который считает душу основой человеческой жиз­ни, ее движущей силой, а его друг, собеседник считает главным в деятельности человека разум. Главный герой утверждает, что че­ло­ве­ка делает человеком не ум, не разум, а душа.

Разум, по его мнению, сам по себе ничего делать не может… «Все лю­ди, оставившие глубокий след в мире, были людьми душевными.».2 К этой беседе присоединяется и старик, который поддерживает глав­но­го ге­роя – Тургута и так же утверждает, что «без души ничего нельзя де­лать». Кладя руку на сердце, говорит он, и Бог и человек находятся здесь (в душе – З.Э.), но наши молла и шейх не смогли понять и не по­ня­ли этого. Они искали Бога и человека в разных местах, тогда как и Бог, и человек – душа человечества. Оживляющая все, возрождающая все, тво­ря­щая все, украшающая все, придающая всему блеск и красоту, сти­му­ли­рующая чиновника к действиям, вызывающая жалость и сос­тра­дание, ми­лосердие у властелина, словом очеловечивающая чело­ве­ка, является душа».3

В этих словах старика автор, несомненно, высказывает свою соб­ст­венную позицию в вопросе о взаимоотношениях Бога и человека к миру, главном вопросе всякой религии, волнующем все чело­ве­чест­во, в решении которого заметно проявляется отход А.Агаоглу от своей преж­ней позиции воинствующего исламизма на позицию суфизма, сохранившего свое влияние в Турции до наших дней.



Ахмед Агаоглу
Так говорил Заратустра
Как говорят ученые, в древности, пять тысяч лет до нашего времени персидский мудрец Заратустра удалился в мидийские горы на том берегу Араза, чтобы вдали от людей, от склонностей к чувствам, притягивающих людей, оторваться от долгого мучительного молчания природы… Его мысли были вдалеке, по то сторону познаваемых. Как перейти туда, на ту сторону познаваемых? Кто создал это волшебство? «Песня прекрасна, несравненна, но где же сам композитор? В чем его воля? Почему он выбрал меня, человека?

Как велик и прекрасен человек! И в своей мечте, желании перей­ти на ту сторону, и в своих колебаниях, и в мучениях разума – он Бог. Но как он несчастен и беспомощен! Почему ему досталось не познавать, а испытывать мучения? Эти вопросы разрывали сердце Заратустры. Он как птица бился в тисках этих вопросов под проливным дождем. Он ус­тал и заснул. Когда проснулся, был поражен. Перед его глазами ожи­ла волшебная картина. Восходило Солнце; его лучи красили в ярко крас­­ный цвет края неба… Вся природа приветствовала восходящего Сол­н­ца. И вдруг Заратустра услышал таинственный голос; он послу­шал и услышал вслед:

«Жизнь, как ты прекрасна!» Лицо Заратустры просветлилось, он улыбнулся, он почувствовал в себе зарождение новых, невиданных сил и повторил: «Да жизнь, как ты прекрасна!» Заратустра с картинками свя­­щенной книги в руках, спустился с мидийских гор. Он шел в Мер­ву, туда, где жил великий персидский царь Гистаси. Население этой стра­­ны «арийского рая» с радостью встретило своего пророка. Но его влек­­ли голубые волны Араза. Приближаясь к священной реке, он ска­зал: «Волны, расступитесь! – и волны расступившись дали ему дорогу. Он пешком перешел бурную реку. Весть о пророке жизни дошла до не­го самого. Иранцы группами выходили ему на встречу, чтобы услы­шать от пророка тайные истины. Учение о жизни шло вместе с ним. Шах Гистаси услышав это сильно рассердился. «Он осмеливается на­ру­­шить покой моих поданных и поднять руки на религию наших предков! Смерть ему!» – закричал он. Но принц Исфандияр обращаясь к шаху советует ему сначала послушать Заратустру, узнать, что он го­во­рит. Шах, прислушиваясь совету Исфандияра, решает выслушать За­ра­тустру. И Заратустра так начал говорить перед шахом, и перед всеми двор­цовыми: «О, воплощение милосердного Бога Кшатра Вериды, по­клон духу добра, царю царей, мудрому сыну Ормузда. Я принес тебе весть о жизни. Долгое время я думал о человеке, о том что он такое, по­чему ему дана способность думать, а не познать, не видеть, а смот­реть. И наконец, услышал от невидимого: «Иди, живи. Оба начала жи­вут в тебе самом. Они проникают во всех людей, во все вселенное, в бы­тие. Один говорит, «живи», другой, «умри». Первый, это добро – Ор­музд, а второй, зло – Ахриман. Эй люди, живите, живите, совер­шай­те добрые дела и вы увидите». Так говорил Заратустра и все слушали: «Солнце символ жизни, образ добра. И при восходе, и при заходе мо­ли­тесь за него… Посмотрите, как все оживает, когда оно приходит к нам. С приходом весны, как оно с добротой раздает все свои блага меж­ду всеми сущими. Это происходит потому, что оно источник жиз­ни, оно – добро».

Восхищенный Гистаси остановил речь его: «Скажи о мудрец, в ка­кой день начинается его (Солнца) торжество, чтобы я приказал празд­новать этот день в пределах своего государства?»

– «После Кахенабаза (9 марта). Новруз – начало торжества жизни, тор­жества Солнца над холодом, смертью, начало торжества добра над злом». Так говорил Заратустра и с тех пор люди каждый год празднуют доб­ро, являющееся символом жизни.1

перевод с азербайджанского

Э.Замановой
Elmi-fəlsəfi həyat


TƏBRIK
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə təltif olunan Bakı Dövlət Universitetinin müəllimləri arasında bizim həmkarlar da vardır.

Azərbaycanda təhsil və elmin inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə



Qasımzadə Fuad – İstiqlal”,

Əhmədli Cəmil Teymur oğlu

Rüstəmov İzzət Əşrəf oğlu – “Şöhrət”

ordenləri ilə təltif olunmuş,



İmanov Həmid Rza oğluna “Əməkdar elm xadimi” fəxri adı verilmişdir.

AFSEA-nın İdarə Heyəti adından bütün təltif olunanları ürəkdən təbrik edir, onlara böyük yaradıcılıq uğurları arzulayırıq!


Azərbaycanda humanitar və ictimai elmlər sahəsində yaranmış vəziyyətə həsr olunmuş

M Ü Ş A V İ R Ə
21 noyabr 2009-cu il, Bakı, Azərbaycan
Noyabrın 21-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Döv­lət İdarəçilik Akademiyasında Prezident Administrasiyasının rəhbəri, aka­de­mik Ramiz Mehdiyevin sədrliyi ilə ölkədə humanitar elmlərlə məşğul olan alim, müəllim, elm və təhsil ocaqlarının rəhbərləri, təhsil naziri, Milli Elm­lər Akademiyası prezidentinin iştirakı ilə müşavirə keçirilmişdir. Mü­şavirə­də Azərbaycanda humanitar və ictimai elmlər sahəsində yaranmış vəziyyətlə bağ­lı məsələ müzakirə olunmuşdur.

Prezident İlham Əliyevin ictimai elmlər sahəsində yaranmış və­ziy­yət­dən narahatlığını diqqətə çatdıran Ramiz Mehdiyev demişdir: "İlk növbədə qeyd etmək istərdim ki, bizim toplantı cənab Prezident İlham Əliyevin bila­va­­­sitə tapşırığı əsasında keçirilir. Prezident hesab edir ki, müzakirə üçün çox­­­lu problemlər yığılıb qalıb. Onlar haqqında ətraflı söhbətə ehtiyac var­dır".

Prezident Administrasiyasının rəhbəri qeyd etmişdir ki, Azərbaycanın iq­­tisadi yüksəlişi və iqtisadiyyat sahəsində keçid mərhələsini başa çatdır­ma­sı yeni hədəflər müəyyənləşdirmişdir. "Danılmaz faktdır ki, bu gün Azər­bay­­can dünyada ən dinamik inkişaf edən ölkələrdən biridir. İnkişafın bu­gün­kü səviyyəsinə çatmaq üçün xalqımız çox çətinliklər dəf etmiş, çox sı­naq­lar­dan keçməli olmuşdur. Bu müddət ərzində biz mürəkkəb, eyni zamanda şə­rəf­li yol keçmişik. Bu yol bizə möhkəm əsaslar üzərində dövlətçilik for­ma­laş­dırmaq imkanı vermişdir".

Akademik Ramiz Mehdiyev 90-cı illərin ideologiyasızlığı və ori­yen­ta­si­yasızlığının artıq arxada qaldığını vurğulayaraq demişdir ki, milli mədəni-mənəvi oriyentasiyanın olmaması, xarici dövlətlərin stereotip inkişaf model­lə­rinə kor-koranə riayət edilməsi hökmən millətin öz simasını itirməsi ilə nə­ticələnir. Ancaq Azərbaycanda cəmiyyəti səfərbər etmək mümkün ol­muş­dur. Bu məsələdə ulu öndər Heydər Əliyevin xidmətlərini xüsusi vurğulayan aka­demik demişdir: "Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən­ləş­dirmiş ümummilli lider Heydər Əliyev bütün cəmiyyəti səfərbər edərək onu düzgün yola istiqamətləndirdi. Bu gün 90-cı illərin çətinliklərini artıq ge­­ridə qoymuşuq. Biz müasir Azərbaycan dövlətinin inkişafında yeni mər­hə­lə yaşayırıq. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, iqtisadi sahədə ke­çid dövrü artıq başa çatmışdır. Ölkəmizdə inkişafın yüksək sürəti təmin edilmişdir. İndi möhtəşəm və məsuliyyətli vəzifələrin öhdəsindən gəlmək üçün dövlətimizin kifayət qədər potensialı və təcrübəsi vardır. Dünyanı bü­rü­müş indiki maliyyə və iqtisadi böhran şəraitində bu, çox böyük nailiy­yətdir".

Prezident Administrasiyasının rəhbəri indiki şəraitdə fəlsəfənin və ümu­­miyyətlə ictimai elmlərin aktuallığının artdığını qeyd edərək demişdir ki, bu salonda əyləşənlər qarşısında daha bir mühüm vəzifənin həlli məsələsi da­yanır. Bugünkü müşavirə ictimai elmlərdə yaranmış vəziyyətə və təhsil sahəsində qarşıda duran problemlərin qısa zamanda həlli yollarının mü­əy­yən olunmasına həsr edilmişdir. Əsas məqsədimiz ondan ibarətdir ki, yaxın il­lərdə təhsildə, elmdə və ümumən intellektual sahələrdə ciddi dönüş yara­dıl­malıdır.

Akademik Ramiz Mehdiyev mövcud problemlərin həlli istiqamətində atı­lan addımlar sırasında Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə yaradılmış Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunu xü­su­si qeyd etmişdir. Fondun əsas məqsədi elmin müxtəlif sahələrində apa­rı­lan araşdırmaların səmərəliliyinin artırılmasını və dünya elm məkanında Azə­­­r­baycan elminin layiqincə təmsil olunmasını təmin etməkdir. Bundan əv­­­vəl isə dövlətimizin başçısı elmin inkişaf strategiyasının əsas müd­də­a­la­rı­nı təsdiq etmişdir.

Bildirilmişdir ki, Prezident İlham Əliyevin YUNESKO-nun Baş direk­to­­ru Koişiro Matsuura ilə əldə etdiyi razılıq əsasında beynəlxalq ekspertlər qru­pu Azərbaycan elminin idarə edilməsi, maliyyələşdirilməsi və təşkilinə da­ir hazırlıq işləri aparır. Bu ilin sonuna yekun hesabat və təkliflər təqdim olu­nacaqdır.

Akademik Ramiz Mehdiyev diqqətə çatdırmışdır ki, milli-mənəvi də­yər­lərin qorunması indi ən ümdə vəzifələrdən biridir. Lakin milli dəyərlərin qo­runub saxlanmasından danışarkən biz heç də onların konservasiyasını nə­zər­də tutmuruq. Biz daim irəliyə, gələcəyə baxmalı, insani, maddi və mə­nə­vi resurslarımızı səfərbər etməliyik. Millətin tarixi keçmişi onun gələcəyə doğ­ru uğurla addımlaması üçün həm zəmin, həm də ibrət dərsidir. Yeni in­ki­şaf yolunu müəyyən edən strategiyada, sözsüz ki, varisliklə novatorluq vəhdət təşkil etməlidir.

Prezident Administrasiyasının rəhbəri elm sahəsində vəziyyəti ciddi təh­lil etmişdir. Onun sözlərinə görə, Milli Elmlər Akademiyasında və ali mək­təblərdə müxtəlif sahələr üzrə kifayət qədər elmlər doktoru və elmlər na­mizədi hazırlanmışdır. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonrakı dövr­də isə belə bir vəziyyət müşahidə olunur ki, həmin potensial zəruri təd­qi­qatların aparılmasından uzaqdır və ümumən ölkənin gələcək inkişaf stra­tegiyasının elmi əsaslandırılması baxımından bir növ istifadəsiz qalmışdır. Bu gün elmə gələn bəzi insanların əksər hallarda şəxsi keyfiyyətləri, təhlil qa­biliyyətləri dünya standartlarından çox-çox uzaqdır. Beynəlxalq tərkibli el­mi şuralar yoxdur. Mövcud elmi şuralar öz iclaslarında elmin müxtəlif sa­hə­lərinə həsr olunmuş xüsusi müzakirələr keçirmirlər. Müdafiə şuraları sə­viy­yəsiz araşdırmalara, dissertasiyaların müxtəlif yollarla yazılmasına və mü­dafiəsinə, elmdən uzaq adamlara elmi adların verilməsinə ciddi və tə­ləb­kar­lıqla yanaşmır, nöqsanlara göz yumurlar. Müdafiə olunan dis­serta­si­ya­la­rın böyük bir qisminin sanballı elmi tutumu və yeni elmi ümumiləşdirmələri yoxdur. Çox təəssüf ki, belə faktlar var və onların sayı azalmır, əksinə, artır.

Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev çıxışının so­nun­da konkret təkliflərə də toxunmuşdur. Qeyd olunmuşdur ki, Milli Elmlər Aka­demiyasının hər bir institutu və ali məktəblərin müvafiq qurumları ic­ti­mai və humanitar elmlərlə bağlı öz inkişaf konsepsiyasını və fəaliyyət pro­qra­mını altı ay ərzində hazırlayıb Elmin İnkişafı Fonduna təqdim etməlidir.

İkincisi, Milli Elmlər Akademiyası 2010-2015-ci illərdə həyata ke­çi­ri­lə­cək tədqiqatların ümummilli proqramını hazırlamalıdır. Belə bir real, öl­kə hə­yatı ilə bağlı proqramın maliyyələşməsini Azərbaycan dövləti təmin edə bilər.

Üçüncüsü, gənc tədqiqatçılar üçün kiçikhəcmli qrantlar sistemi tərtib olunmalı və bununla yanaşı, gənclərin elmə cəlb edilməsinə dair konkret təkliflər işlənib hazırlanmalıdır. Bu işi Təhsil, Gənclər və İdman nazirlikləri öz üzərlərinə götürə bilərlər.

Dördüncüsü, Azərbaycan üçün ictimai və humanitar elmlər üzrə prio­ri­tet sahələr müəyyən edildikdən sonra xaricdə təhsil proqramı çərçivəsində el­mi kadrların magistratura və doktoranturada hazırlığı müvafiq qurumların verdiyi təkliflər əsasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Təh­sil üzrə Komissiya tərəfindən həyata keçirilə bilər.

Nəhayət, Milli Elmlər Akademiyası Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı kon­septual materialların hazırlanması, tədqiqatların və monoqrafiyaların ça­pı üçün xüsusi qrant ayıra bilər.

Mövzu ilə bağlı keçirilən müzakirələrdə təhsil naziri Misir Mərdanov, MEA-nın prezidenti, akademik Mahmud Kərimov, akademiyanın Ədəbiyyat İn­stitutunun direktoru, akademik Bəkir Nəbiyev, filosof-alim Zümrüd Qu­lu­za­də, akademiyanın müxbir üzvləri, Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin di­rek­toru Rafael Hüseynov, Səlahəddin Xəlilov və Slavyan Universitetinin rek­­toru Kamal Abdulla, MEA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru, pro­fes­­sor Gövhər Baxşəliyeva, Ali Attestasiya Komissiyasının sədri Arif Meh­di­yev fikirlərini bölüşmüş, təkliflərini bildirmişlər.
AzərTAc
Şərq və Qərb:

ortaq mənəvi dəyərlər, elmi-mədəni əlaqələr”
Şərqşünas alim Aida İmanquliyevanın 70 illik yubileyinə həsr olunan

Beynəlxalq İbn Ərəbi Simpoziumu

9-11 oktyabr 2009-cu il, Bakı, Azərbaycan
9-11 oktyabr 2009-ci il tarixlərində Bakıda XX əsrin tanınmış şərq­şü­nas alimi Aida İmanquliyevanın 70 illik yubileyinə həsr olunan “Şərq və Qərb: ortaq mənəvi dəyərlər, elmi-mədəni əlaqələr” mövzusunda Beynəl­xalq İbn Ərəbi Simpoziumu keçirilmişdir. Milli Elmlər Aka­de­miyasının və Bö­yük Britaniyanın Oksford Universitetinin İbn Ərəbi Cəmiyyətinin təş­ki­lat­çılığı ilə baş tutan simpoziumun gedişində görkəmli alimin bu istiqamətdə tədqiqatları və araşdırmaları ətrafında müzakirələr aparılmışdır. Simpo­zium­da A.İmanquliyevanın yaradıcılığında Şərq-Qərb mədəniyyətlərinin qarşı­lıq­lı təsiri və əlaqələri, ortaq mənəvi dəyərləri, sivilizasiyaların yeni inkişaf mər­hələsinin mədəni təməlini formalaşdıran amillər, İbn Ərəbinin bədii, fəl­səfi yaradıcılığı ilə Azərbaycan klassik ədəbiyyatı arasında əlaqə və digər mövzularda məruzələr dinlənilmiş, bu istiqamətdə müasir dünya elmini dü­şün­­dürən problemlər ətraflı müzakirə olunmuşdur.

Simpoziumun ilk iclası Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində "Pro­fessor Aida İmanquliyevanın elmi yaradıcılığında Şərq və Qərb" möv­zu­sunda təşkil edilmiş ilk iclasa Moskva Dövlət Universitetinin Bakı fi­li­a­lı­nın rektoru, professor Nərgiz Paşayeva, akademik Aleksandr Kudelin və pro­­fessor Səlahəddin Xəlilov həmsədrlik etmişlər.

Tədbirdə akademik Aleksandr Kudelinin rus dilində, AMEA-nın müx­bir üzvü Səlahəddin Xəlilovun Azərbaycan, rus və türk dillərində çap edil­miş kitablarının təqdimatı keçirilmişdir.

İclasda professorlar Nataliya Priqarina, Vilayət Cəfər, Gövhər Baxşə­li­­yeva, Elxan Əzizov və elmlər doktoru İmamverdi Həmidovun "XIX əsrin bi­­rinci yarısında Şərq və Qərb ədəbiyyatının qarşılıqlı təsiri: yarımçıq di­a­lo­qun davamı", "Ərəb ədəbiyyatşünaslığında Şərq-Qərb ədəbi əlaqələrinin öy­rə­­nilməsi və Aida İmanquliyevanın tədqiqatları", "İbn Ərəbi və Azərbaycan ədə­­bi-fəlsəfi fikir ənənələri", "Şərq ədəbiyyatında romantizmə dair", "Gör­kəm­­li şərqşünas alim, professor Aida İmanquliyevanın Azərbaycan şərq­şü­nas­­lıq elminin inkişafında rolu", "Aida İmanquliyevanın məqalələri" və "Ba­kı Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində "Ərəb ədəbiyyatı" fən­ni­nin tədrisində professor Aida İmanquliyevanın rolu" mövzularında məru­zə­lə­ri dinlənilmişdir.

Professorlar Rafael Hüseynovun və Qasım Kakainin həmsədrliyi ilə ke­çirilmiş növbəti iclasın mövzusu "İbn Ərəbi Şərqdə və Qərbdə: oxşarlıqlar və fərqlər"ə həsr olunmuşdur.

İclasda professor Rafiq Əliyev, tədqiqatçı Stefan Hirtenşteyn, elmlər dok­torları Sonya Useynova, Anar Əzimov və dosent Yelena Papçenkonın "Mə­nim eşqim şimşək və onun parıltıları üçündür: İbn Ərəbinin təlimləri işı­ğında Şərq və Qərb müzakirələri", "Sartrın ekzistensializmi və işraqilik: mü­qayisəli təhlil", "İbn Ərəbinin poetik yaradıcılığında lirik poeziyanın ənə­nə­vi motivləri və obrazları", "Qərb və Şərq təfəkküründə oxşarlıqlar və zid­diy­yətlər", "İbn Ərəbi və Meister Ekhartın Tanrısı: dinlərin Tanrısı filo­sof­la­rın Tanrısı deyil", "Şərq və Qərb mədəniyyətlərinin qarşılıqlı əlaqəsi pro­se­sin­də alimin rolu" mövzularında çıxışları maraqla qarşılanmışdır.

"İbn Ərəbi irsi və təsəvvüf" mövzusuna həsr edilmiş iclasa isə profess­sor Stanislav Prozorov və akademik Ağamusa Axundov həmsədrlik et­miş­lər.

Professorlar Hasan Kamil Yılmaz, Zaim Xenşelaui, Könül Bünyad­za­də, elmlər doktorları Nə­sib Göyüşov, T.Yermakova, Klara Tacikova və təd­qi­­­qatçı Andrey Lukaşev "İbn Ərəbinin düşüncə modelini müəyyənləşdirən əsas aspektlər", "Sankt-Peterburq şərqşünaslığının XIX-XX əsrlərdə dünya din­lərinin tədqiqi metodologiyasının töhfəsi", "İbn Ərəbi ənənələri təsəvvüf fəl­səfəsində", "İbn Ərəbi: "Vəhdəti-vücud" konsepsiyası bəşəri sistemin əx­laq problemi kimi", "Məhəmməd peyğəmbər təsəvvüf ənənəsində Tanrıya mis­­tik sevginin kamil təcəssümü kimi", "Konəvinin "Qırx hədis"ində İbn Ərə­­bi", "Mahmud Şəbüstərinin "Sirlər gülüstanı" poemasında qeyri-islami sim­­volun ontoloji əsasları" mövzularında məruzələrlə çıxış etmişlər.


***

AMEA-nın Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində "İbn Ərəbi və klassik Azər­baycan ədəbiyyatı" mövzusunda keçirilmiş iclasa akademik Vasim Məm­mədəliyev və professor Mahmud Erol Kılıc həmsədrlik etmişlər.

Tədbirdə professorlar Denis Qril, Teymur Kərimli, Seyid Hüseyn Nəsr, elmlər doktorları Sesiliya Tvinç, Afaq Əsədova və Lalə Əlizadənin "La­­məkan", "İbn Ərəbi və türk düşünürləri", "Azərbaycan ədəbiyyatı və su­fizm", "Xaqaninin "Şiniyyə" qəsidəsi və ona yazılan nəzirələr", "İbn Ər­ə­bi­nin baxışlarında nurun dönməsi", "Mistisizm və ədəbiyyat: dünən, bu gün və sa­bah", "Azərbaycan məktəbi və onun bugünkü əhəmiyyəti" mövzularında məruzələri dinlənilmişdir.

Akademik Nailə Vəlixanlının və doktor Mehmet Rıhtımın rəhbərlik et­­­dikləri "İbn Ərəbinin hərf simvolizmi, hürufilik və işraqilik təlimləri"nə həsr edilmiş iclasda professorlar Azadə Musayeva, Əliyar Səfərli, elmlər dok­­torları Pərvanə Bayram, Möhsün Nağısoy, Yanis Esots və Səadət Şı­xı­ye­va­nın "Seyid Nigaridə İbn Ərəbi təsiri və vəhdəti-vücud", "Azərbaycan tə­səv­­vüfündə İbn Ərəbi təsiri və Seyid Yəhya Bakuvidə hərf-ədəd simvolu", "Zey­nalabdin Şirvani və onun "Bustanül-arifin" əsəri", "İbn Ərəbi və Süh­rə­vər­dinin düşüncəsində kosmik təxəyyül", "İbn Ərəbinin hərf simvolizmi və hü­rufilik təlimi", "Nəsiminin elmi tərcümeyi-halı və nəsimişünaslığın du­rumu" mövzularında çıxışları dinlənilmişdir.

Professor Ceyms Morris və akademik Bəkir Nəbiyevin rəhbərlik et­dik­­ləri bölmə iclasının mövzusu isə "İbn Ərəbi və fəlsəfə"yə həsr edilmişdir.

Tədbirdə professorlar İlham Məmmədzadə, Bəkri Əlaəddin, Zümrüd Qu­luzadə, elmlər doktorları Klod Addas, Əkrəm Dəmirli, Qalya Kurmanqa­li­yeva "İbn Ərəbinin "Əhli-Beyt" anlayışı", "İbn Ərəbinin ağlı tənqidi: tən­zih və təşbih arasında Allahı bilmə", "Müasir dünya tarixinin və keçmiş irsin in­teqral dünyagörüşü", "İbn Ərəbi düşüncəsinin müasir cazibəsi", "Fəlsəfə ta­rixində İbn Ərəbinin tədqiqi kontekstində metodologiya haqqında", "Fü­tu­ha­tül-Məkkiyyə"də əsas fikirlər" və "İbn Ərəbinin fəlsəfi irsinin şərhi haq­qın­da" mövzusunda məruzələr etmişlər.

Müzakirələrdən sonra bölmə iclaslarına yekun vurulmuşdur.

 

1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə