O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni Saqlash Vazirligi Olmazor Tibbiyot Kolleji «Umumiy gigiena va ekologiya»




Yüklə 355.34 Kb.
səhifə7/8
tarix22.02.2016
ölçüsü355.34 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

TOLIQISHGA QARSHI KURASHISH VA MEHNAT JARAYONINI TO'G RI TASHKIL QILISH

Toliqishning rivojlanishida markaziy nerv sistemasining funksional holati yetakchi o’rin tutishi isbotlangan. Aniq va puxta reja tuzib ishlab chiqarish jarayonini puxta, to'g'ri tashkil etish, ish joyining saranjom-sarishta bo4ishi, sanoat estetikasi vositalari va boshqa ijobiy omillar ish qobiliyatining oshishiga olib keladi. Ishni to'g’ri tashkil qilinmasligi, aniq maqsad, reja bo’lmasligi, gigiyena sharoitlarining yomonligi ruhiyatga salbiy ta'sir qiladi, ish unumi pasayadi va odam tez toliqib qoladi.

Odamning mehnat qobiliyati ko'p jihatdan o'z kasbini naqadar yaxshi o'zlashtirganiga, tajribasiga bog'liq. Muayyan mushak ishini ko'p marta, muntazam takrailash yo'li bilan organizmning ish qobiliyatini va chidamliligini oshirish - ishga moyillik deyiladi. Ishga moyillik va o'rgatish natijasida organizmda yangi, vaqtinchalik shartli reflekslar vujudga kelib, ular harakatlarining yaxshiroq uyg'un ishlashiga va yurak tomirlari, nafas hamda boshqa sistemalarning uyg'un ishlashiga imkon beradi. Harakatlar chaqqon va bexato bo'ladi, bu markaziy kiierv testemasi ishini osonlashtiradi, mushaklar kuchi tejalgan holda sarflanadi. Organizmning energetik-sarflari dinamik va statik ishdan tashkil topadi. Mushaklarning statik ishi tez charchashga olib keladi, chunki bunda qo'zg'alish bosh miya po'stlog'ining chegaralangan bitta sohasiga yig'iladi, mushaklarning dinamik ishi esa po'stloqning turli sohalari navbatmt-navbat qo'zg'aladi. Noqulay vaziyatda ishlashga bog'liq bo'lgan mushaklarning statik ishini iloji boricha kamaytirish g'oyat muhim. Buning uchun odamning

tana o'lchovlariga, qo'l kuchiga mos keladigan dastgohlar va moslamalarda ishlash kerak va hokazo, shundagina ish unumli bo'ladi va odam charchab qolmaydi (23f-rasm). Odam qulay o'tirganda mushaklarning statik ish kuchi hammadan ko'p bo'ladi. Shu tufayli ishni o'tirib bajargan yaxshi. Stoilda oyoqlar uchun (pol yoki kursiga), sonlar va chanoq uchun (o'tiriladigan joy chuqurligi son uzunligining 2/3 qismiga teng bo'lishi), bel uchun suyanchiq, tirsaklar uchun tayanch bo'lishi kerak.

Tik tiirib. ishlaganda mumkin qadar kaimoq egilish lozim. Ishlovchining bo'yiga mos keladigan asboblar o'lchovini tanlash bu jihatdan ahamiyatlidir. 5 kg gacha kuch sarflanadigan ishni o'tirib, 10 kg ligini o'tirib' va tik turib, 20 kg da esa tik turib bajargan qulay. Ish joyida ishlatiladigan asboblarni o'ylab joylashtirish va ishning to'g'ri usullarini qo'llash ortiqcha harakatlar qilishning oldini oladi.

Ko'p energiya sarflash bilan bog'liq bo'lgan ishlarda (o'roqchilar, daiaxt kesuvchilar, yer qaziivchilar, hammollar, temirchilar va b.) toliqib qolmaslik iuchun ish jarayonini mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish muhim ahamiyatga ega.

Ish turi o'zgartirib turganda toliqish ancha kamayadi, ohtmki bunda bosh miya po'stlog'ining turli sohalari navbatma-navbat ishlaydi. Aqliy mehnatdan so'ng jismoniy mehnat qilish va, aksincha, ayniqsa, muhim. Ish bir maromda olib borilganda uning unumi ortadi. Aqliy mehnat izchillikda bajarilganda ish samarali bo'ladi.

Aqliy va jismoniy mehnat qilganda toliqib qolmaslik uchun mikroiqlim, sofhavo, ishjoyini yetarlicha yoritish, shovqin-suron bo'lmasligi, to'g'ri ovqatlanish muhim ahamiyatga ega.

Bir kunda uzog'i bilan 8 soat mehnat qilish kerak. Birqancha kasblar, masalan ko'mir va tog' sanoati ishchilari uchun 6 soatlik ish kuni belgilangan. Mehnat bilan dam olishM oqilona navbatlashtirib olib borish kerak.

I.M. Sechenov yengil va o'rtacha og'irlikdagi ishdan keyingi faoliyatli dam olish faoliyatsiz dam olishga qaraganda toliqishni tezroq va yaxshiroq qoldiradi, deb aytgan. Og'ir ishdan keyingina toliqishni bartaraf qilish uchun to'liq osoyishtalik zarur. Dam olishning korxonada va ishdan tashqari vaqtdagi turlari mavjud. Agar ish kuni tig'iz bo'lsa, har 1-2 soatda 5-10 daqiqa tanaffus qilinadi. Davomli tanaffus qilish maqsadga muvofiq emas, chunki bunda odam ishdan «sovib qoladi». Tanaffus paytlarida gimnastik mashqlar bilan shug'ullanish foydali. Fizkultpauzalar sof havoda o'tkaziladi. Mabodo xonada o'tkaziladigan bo'lsa, oldin xona yaxshilab shamollatiladi. Fizkultpauzani 2 marta: tushki ,tanaffusdan 2 soat oldin va ish tugashiga 2 soat qolganda qilish maqsadga muvofiq. Gimnastika mashqlari asab markazlariga ijobiy ta'sir qilishidan tashqari, qon aylanishini yaxshilaydi va qorinda dimlanish hodisalarini yo'qotadi. Yaxshi kayfiyat, charchoqning qolishi va tetiklik faol dam olishning samarasi hisoblanadi. Bir qancha fabrikalar va zavodlarda fizkultpauza joriy qilinganda mehnat unumi 3-14% ga oshgan. Tanaffuslar vaqtida musiqa eshitish yaxshi ta'sir ko'rsatadi.

Tushki tanaffus 1 soat bo'lishi kerak. Ish kuni davomida mehnat unumining barqaror bo'lishi, shuningdek, fiziologik siljishlar amplitudasi va tiklanish davrining davomiyligi korxonada dam olishni mazmunli uyushtirish va o'tkazishning mezoni hisoblanadi. Ko'rilayotgan tadbirlarga qaramay, ishchi ish kuni davomida va hafta oxirida biroz, yil mobaynida esa ko'proq toliqadi. Juda toliqib qolmaslik uchun ishdan tashqari vaqtda, ish kuni tugagandan so'ng, har haftada bir kun dam olish, yillik mehnat ta'tilida miriqib hordiq chiqarish kerak.

Foydalaniladigan adabiyotlar

l.E.R. AGAYEV . E.E. SARKISYASH. ZOHIDOV

"GIGIYENA" 2.M.A. SOLIXODJAYEV

TAYANCH VA IBORALAR:

Mehnat gigiyenasi— umumiy gigiyena fanining bir bo'lagi bo'lib, mehnat jarayoni va ishlab chiqarish muhiti sharoitlarining organizmga t'sirini o'rganadi, hamda mehnatkashlarning sog'lig'ini saqlash, ish qobiliyatini va mehnat unumdorligini oshirishni ta'minlaydigan gigiyenik va davolash- profilaktika tadbirlarini ishlab chiqadi.

Mehnat organizmda sodir bo'ladigan biologic jarayonlarning me'yorda kechishi, shuningdek, odamning ijtimoiy faoliyatini bajarishi uchun zarur.

Og'ir ishlar.Bu guruhga kiradigan ishlar kislorodnil l\daqiqada ko'p talab qiladi. Energetik harajatlar esa 5 kka\daqiqadan ko'pni tashkil qiladi. Bunga arrakashlar, yuk tashuvchilar, temirchilar va hakozolar kiradi. Bunday odamlar 4000-4500kkal va bundan ko'p energiya sarflaydilar.

Toliqish-organinzmning alohida fiziologik holati bo'lib ,uzoq vaqt yoki zo'r berib ishlash natijasida yuzaga keladi va ish qobiliyatining pasayishi bilan ifodalaniladi.

Tikturib ishlaganda mumkin qadar kamroq egilish lozim. Ishlovchining bo'yiga mos keladigan asboblar o'lchovini tanlash bu jihatdan ahamiyatlidir.5kg gacha kuch sarf bo'ladigan ishni o'tirib ishlash ,10kg da o'tirib va tik turib ishlash bir xil, 20 kg da esa tik turib ishlagan qulay.

13-MAVZU: BOLALAR VA O'SMIRLAR GIGIYENASI

Reja:


  1. Bolalar va o'smirlarni tarbiyalash.

  2. O'smirlarni o'sishi va rivojlanishi.

Bolalar va o'smirlar gigiycnasi gigiyenaning bir tarmog'i bo'lib, o'sayotgan organizmning atrof-muhilning turli omillari ta'siriga javoban ko'rsatadigaii reaksiyasining xususiyatlarini o'rganadi va shunga asoslanib, bolani o'rab turgan muhilga qo'yiladigan gigiyena normaiivlari va talablarini ishlab chiqadi, bular organi/m salomalligini mustahkamlash va funksioiial imkoniyatlarini takomillashtirishga qaratilgan bo'ladi.

Bolalar va o'smirlar gigiyenasining asosiy maqsadi - yosh avlodni bolalik chog'idan boshlab jismoniy jihatdan sog'lom qilib tarbiyalashni, ularda jismoniy va ma'naviy kuchlarni uyg'un ravishda rivojlanlirishni la'minlashdir.

Bolalar va o'smirlar gigiyenasi - gigiyena fanining sohalaridan biri bo'lib, lashqi muhit omillarining bola organizmiga, uning hayot faoliyati, ta'Iim-tarbiyasiga ta'sirini o'rganadi va o'sayotgan avlodning sog'ligini mustahkamlash hamda jismoniy va ma'naviy jihatdan bekam-ko'st rivojlanishi uchun zarur bo'lgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi.

Bolalar va o'smirlar gigiyenasining asosiy maqsadi - yosh avlodning zuvalasi pishiq, jismoniy va ma'naviy jihatdan uyg'un rivoj-lanishini ta'minlashdan iboral.

Bolalar va o'smirlar gigiycnasi fan sifatida bolalarning muayyan sharoilda o'sishi va rivojlanishi uchun ma'lum sharoit yaratish maqsadida zarur me'yorlar va ko'rsalmalar ishlab chiqadi.

Bolalar sog'lig'iga qarab umumiy aholining sog'lig'i to'g'risida

tushunchaga ega bo'lish mumkin.

Bolalar o'zining davriy o'zgarishiga qarab tashqi muhit ta'siriga har xil sezuvchan bo'ladi. Bola muayyan sharoitdan chctga chiqqanda lining organizmiga tashqi muhit salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Bola ulg'aygan sari tashqi muhit ta'siriga chidamliligi oshib, takomillasha boradi.

Bolalik davrining biologik xususiyatlarini hisobga olgan holda gigiyenik sharoillami yaratish muhim ahamiyatga ega. Bolalar va o similar gigiyenasi davriy gigiyena (ontogigiyena) bo'Iib, gigiyena fanining tarkibiy qismi hisoblanadi.

Ish jarayonida bolalar va o'smirlar gigiyenasi umumiy gigiyena. mikrobiologiya, epidemiologiya. sanitariya statislikasi. fiziologiya biokimyo. bolalar klinikasi va ruhiyati hamda pedagogika tavsiyalari va yutuqlaridan foydalaniladi.



BOLALAR VA O'SMIRLARNl TARBIYALASH. O'QITISH GIGIYENASI ASOSLARI

Bolalar va o'smirlar gigiyenasi tibbiyot fanining shunday bo'limiki. ii atrof-muhitning o'sayotgan organizmga ta'sirini o'rganadi va shu asosda sog'liqni saqlashni va mustahkamlashni bola faoliyatining eng yaxshi darajasini va organizmni yayrab rivojlanishini ta'minlaydigan sharoitlarni yaralishga qaralilgan tadbhiarni ishlab chiqadi.

Bolalar va o'smirlar gigiyenasining asosiy maqsadi - bolalar va o'smirlar sog'lig'i muvofiqlashtirilgan kun tartibini ishlab ehiqishdan iborat. Bunga jismoniy tarbiya, maktabgaeha tarbiya, ehiniqtirish. maktabda ta'lim-tarbiyani gigiyenik nuqtayi nazardan tashkil qilish, mehnat, dam olish, ovqallanish va hokazolarni tashkil etish, inson umrini uzaytirish, mehnat qobilyatini saqlash, tetik va quvnoq bo'lish uchun ko'pgina masalalarni hal qilish kiradi.

Maktabgaeha tarbiya yoshidagi bolalarni tarbiyalashning yagona

usulini saqlash maqsadida awalgi tajribalar, mahalliy sharoit va imkoniyatlarni hisobga olgan holda bolalar muassasalarining 2 turi: yasli va bolalar bog'chasini yagona maktabgaeha tarbiya yoshidagi bolalar kombinatiga birlashtiriladi. Bundan tashqari, yasli va bog'cha yoshidagi bolalarga oid tibbiy va pedagogik masalalar bir-biri bilan shu qadar bog'lanib ketganki, faqal shifokor bilan pedagog hamkorlikda ishlagan taqdirdagina tarbiyaviy ishni to'g'ri amalga oshirish mumkin bo'ladi.

Oila sharoitidan bolalar muassasalariga o'tish bola organizmiga ta'sir qilmay qolmaydi. Bola u yerda juda ko'p bolalar, notanish kishilar bilan uchrashadi, atrof-nuihit o'zgaradi. unda mutlaqo yangi reaksiyalar shakllanadi. Uning begona sharoilga ko'nikishi, moslashishi, albatta, oson bo'lmaydi. Biz bunday hollarda bola ruhiy holatining bu/ilganligini ko'ramiz; u ba'zan yig'laydi yoki aksineha. kamgap bo'Iib qoladi. atrofdagilar bilan istar-istamas gaplashadi. Bu bosh miya po'sllog'i hujayralari qo'zg'aluvehanligi muayyan holatining buzilishi bilan kechadi, binobarin, ba'zi salbiy hodisalarga olib kelishi mumkin. Bular esa yasli yoshidagi bolalarda ro'yirost namoyon bo'ladi.

Maktabgaeha yoshdagi bolalar, ularga mo'ljallangan muassasalar xodimlari bola organizmi ehidamliligini susaytirib yuboradigan bareha salbiy hodisalarning avj olib ketishiga yo'l qo'ymasliklari kerak. Agar bosh miya po'stlog'i muayyan qo'zg'aluvehanligi buzilishlarining va ruhiy zo'riqishning oldini olish qiyin bo'lsa, u holda salbiy ta'sirlarni iloji boricha muddatini qisqarlirish va susaytirish mumkin. Masulan, bola yasliga berilar ekan, unga asta-sekin o'rgata borish foydali bo'ladi, dastlab bolani yaslida tushgacha qoldiriladi. kunduzi uxlab qolgandan keyin olib ketiladi va h.k. Shunday qilib, bola uchun ancha qiyin ba'lgan dastlabki haftada bolalar muassasasida bo'lish muddatini kamaytirish

bilan ko'nikish hosil qilish mumkin. Bolalar kombinatida bolalarning

ma'naviy-ruhiy va jismoniy rivojlanishiga asos solinadi. Maktabgaeha tarbiya yoshidagi bolalar katla yoshli bolalarga qaraganda yuqumli kasalliklarga tez-tez chalinadilar. Shuning uchun ham. bolalar kombinati tarbiyachilari, tibbiyot xodimlari sanitariya-gigiyena qoidalariga va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlarga juda mas'uliyat bilan qarashlari kerak.

Mana shu vazifani ado etish turmush tarzining hamma jabhalarini takomillashtirish, mehnat va turmush sharoitlarini yaxshilash, jismoniy tarbiya, sport turlari bilan shug'ullanishni odat tusiga aylantirishga bogiiq.

Maktab yoshidagi bolalar tez o'sib, a'zo va sistemalari rivojlana boradi. Maktab o'quvchisining har tomonlama barkamol rivojlanishi, zuvalasi pishiq bo'lib o'sishi uchun to'g'ri ovqallanish, jismoniy tarbiya va keyinchalik kasb lanlashda gigiyena qoidalariga ilmiy asosda yondashish talab etiladi.

Maktabgacha tarbiya va kichik maktab yoshidagi bolalar gigiyenasi Bolaning zo'r berib o'sishi va rivojlanishi, a'zolari hamda sistemalarining fiziologik funksional takomillashishi bolalik yoshining eng muhim xususiyallaridan hisoblanadi.

O'sish va rivojlanish murakkab jarayon bo'Iib, unda butun organi/.m ishtirok etadi. O'sishning le/.lashish davri bola hayotining ma'lum bosqichlariga mos keladi, ya'ni yetarli darajada aniq biologik maromda

kechadi. Bola jismi - lining lo'qimalari va a'zolari ka!(a odam organizmidan sifal va son jihatidan farq qiladi.

O'sish va ri vojlanish. O'sish - tana vazni va hajmining aindagi hujayra va to'qimalar ko'payishi hisobiga oshib borishidir. O'sish -bola sog'lig'i va jismoniy harakatlarining eng muhim ko`rsatkichi hisoblanadi. O'sishda organizm rivojlanadi va bu holat organism tuzilishini murakkablashishi yoki to'qima-a'zolarning morfologik qiyoslanishi demakdir. Rivojlanish tulayli bulun organizmning vazifalari ya xususiyatlari takomillashadi.

O'sish va rivojlanish bir-biri bilan chambarchas bog'Iiq bo'lib, organizmdagi barcha ko'rsalkichlar malum vaqt o'tishi bilan sifal ko'rsatkichlariga aylanadi.

Bolalar va o'smirlar organizmining o'sishi va rivojlanishi yaxshi organib chiqilgandan keyin. ta'lim-tarbiya ishlarini maqsadga muvofiq olib borish. ular orasida uchraydigan har xil kasalliklaming oldini olish va o'z vaqtida davolash imkoni tug'iladi.

Bola organizmining o'sishi anatomik jarayon bo'lib, bir vaqtda oziq moddalarining o'/.lashtirilishi sarfidan ustun bo'ladi (asimilatsiya jarayoni dissimilalsiya jarayonidan ustun bo'ladi).

O'sish jarayoni bola bo'yi va vaznining oshishi bilan belgilanadi. O'sish og'irlik, bo'y, barcha sohalarining o'lchovi va boshqalar bilan belgilanadi. Bunga suyaklarning o'sishi va yo'g'on torlishi ham kiradi. Bir organizmdagi lurli a'zo va sistcmalarning o'sish tezligi ham lurlicha bo'ladi.

Emadigan go'daklar tez o'sadi. Bu - tug'ilgandan keyingi 1-2 oy ichida ayniqsa sezilarli bo'ladi.

Bolalarda tana va boshning o'sishi turli xil nisbatda bo'ladi, yangi tug'ilgan bolalarda bu nisbatan 1:4 bo'lsa, kalta odamlarda 1:8 bo'ladi. Shu bilan bir qatorda, tana vazni va yuza qismi nisbatlari ham o'zgaradi. Bu fiziologik jihatdan nazariy va amaliy ahamiyatga cga.

Bolaning o'sishi bir tekis bormaydi. Bu tana qismlarining bir-biriga har xil nisbatda bo'lishini ta'minlaydi. Bola bir yoshigacha hamda balog'atga yetgunicha o'smirlik davrida juda yaxshi o'sadi (11-12yoshdan qizlarda va 13-14 yoshdan o'g'il bolalarda to'qima va a'zolar o'zgaradi). O'sish va rivojlanish murakkab jarayon bo'lib. unda bir-biriga bevosita bog'langan uch omilni kuzatish mumkin:

o'sish, gavdaning hajmi va vaznning oshishi;

rivojlanish, ya'ni to'qima va a'zolardagi sifat o'zgarishlari; v) gavdada me'yoriy shaklning yuzaga kelishi.

O'sish va rivojlanish 22-25 yoshgacha davom etadi. Lekin kishi hayotining bu yillari davomida organizmning o'sishi va rivojlanishi bir tekis bo'lmaydi. Ma'lum davrda rivojlanish va gavdaning shakllanish jarayoni kuchayadi. Bola qancha yosh bo'lsa, organizmning o'sishi va rivojlanishi shuncha tez va kuchli bo'ladi. 'Shunga ko'ra bolalar gavda Uizilishining tashqi ko'rinishi kaitalarnikidan farq qiladi. O'sish tezligi yosh oshishi bilan o'ziga xos belgilarga ega bo'ladi.

Butun, ayrim a'zolar vaznining oshishi har xil kechadi, chunonchi, markaziy nerv sistemasi, miya qopqog'i va ichki a'zolar 1 -2 yosh "rasida juda tez o'sib, yosh kattalashgan sari o'sish jarayoni sekinlashadi va balog'atga yetish davrida yana tezlashadi.

Jinsiy a'zolarning o'sishi ham balog'atga yetish davriga kelib ancha tezlashadi.

O'sish va rivojlanish davrida barcha a'zolar va sistcmalarning morfologik hamda funksional faoliyati davom etadi. Skelet suyaklari takomillashadi, doimiy tishlar chiqadi, organizm to'qimalari tarkibidagi suv miqdori o'zgaradi. Balog'atga yetish davridan keyin o'sish va rivojlanish ham to'xtaydi. Amalda, bu vaqtga kelib, bolalik davri ham tugaydi.

Bola organizmining o'sishi va rivojlanishi bevosita tashqi muhit la'sirida kechadi, bu jarayon markaziy nerv sistemasi va birinchi navbatda, bosh miya ishtirokida amalga oshiriladi. Bola rivojida bir davrdan ikkinchi davrga o'lish muddati, ya'ni morfologik, fiziologik va psixologik nuqtayi nazaridan taraqqiyot davrini aniqlash muhim ilmiy nazariya hisoblanadi.

Bolalarning taraqqiyot davri N. P. Gundobin tomonidan tavsiya qilingan bo'lib, N. P. Krasnogorskiy ba'/.i bir o'zgarishlarni kiritgan.

Taraqqiyot davrini tuzishda, bir lomondan, bolaning asosiy rivojlanish qonuniyatlari, ikkinchi tomondan, bolalik va o'smirlik davrida tarbiyalashni tashkil qilish masalalari hisobga olingan.

Bolalik davrining bosqichlari quyidagicha:

Yangi tug'ilgan davr (go'daklik) - 1-10 kungacha.

Emizikli davri (chaqaloqlik) - 1 1 kundan 1 yoshgacha.

Dastlabki bolalik davri - 1-3 yoshgacha.

Blflamchi bolalik davri - 3-7 yoshgacha.



Ikkilamchi bolalik davri - 7-11 yoshgacha (qiz bola), 7-12 yoshgacha (o'g'il bola).

Foydalaniladigan adabiyotlar:

l. E.R. AGAYEV . E.E. SARKISYASH. ZOHIDOV

"GIG I YEN A" 2. M.A. SOLIXODJAYEV

TAYANCH VA IBORALAR:

BOLALAR VA O'SMIRLAR GIGIYENASI -TASHQI MUHIT OMILLARINING BOLA ORGANIZMIGA, UNING HAYOT FAOLIYATI, TA'LIM TARBIYASIGA TA'SIRINI O'RGANADI.

BOLALAR VA O'SMIRLAR GIGIYENASI MAQSADI - YOSH AVLODNI BOLALIK CHOG'IDAN BOSHLAB JISMONIY JIHATDAN SOG'LOM QIUB TARBIYALASHNI, ULARDA JISMONIY VA MA'NAVIY KUCHLARNI UYG'UN RAVISH DA RIVOJLANISHINI TA'MINLASHDIR.

O'SISH - TANA VAZNI VA HAJ MINING UN DAGI HUJAYRA VA TO'QIMA LARNING KO'PAYISHI HISOBIGA OSHIB BORISHIDIR.
14- Mavzu: Davolash va profilaktika muassasalari

gigiyenasi

Reja: 1.Bollalar va o'smirlar gigiyenasi to'g'risida tushuncha 2.Bolalar va o'smirlar muassasasiga qo'yiladigan gigiyenik talablar.

DAVOLASH-PROFILAKTIKA MUASSASALARI GIGIYENASI Davolash muassasalarida qulay gigiyenik sharoit bemorlarni davolashda eng asosiy omillardan hisoblanadi.Davolash va profilaktika muassasalarini qurishda gigiyena me'yorlari hamda talablarini ishlab chiqish va ulanii albatta joriy etish kerak.Kasalxona gigiyenasiga oid me'yorlar asosan tashqi muhitning organizmga ta'siri natijasida kuzatiladigan patologik jarayonlarga qarab aniqlanadi.Kasalxona sharoitini bemor organizmiga ijobiy ta'sirr mikroiqlim sharoitiga, chunonchi, bemorlar yotadigaii xonalar hajmi va sathining yetarli bo'lishiga kasalxonaning ko'kalamzorlashtirilishiga bog'liq. Kasalxona maxsus jihozlangan muassasa bo'lib, u yerda bemorlar yotib davolanadi. Kasalxona hamma bemorlarga kimligidan qat'iy nazar malakali, ixtisoslashgan tibbiy yordam ko'rsatiladigan profilaktika muassasasi hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligining 1997-yil 27-fevral 100-sonli «Qishloq aholisiga tibbiy sanitariya yordami ko'rsatishni yaxshilash choralari va qishloq davolash-profilaktik muassasalar faoliyatini tashkil qilish» to'g'risidagi buyrug'ida tuman markaziy shifoxonasi to'g'risida va shifoxonaning tuzilishi to'g'risida ma'lumotlar hamda mazkur buyruqda uchastka kasalxonalari, qishloq hududiy tashxis poliklinikalari, qishloq vrachlik ambulatoriyasi, tuman yuqumli kasalliklar shifoxonasi, feldsherlik-akusherlik punkti, tuman markaziy shifoxonasi tez tibbiy yordam bo'limi, tuman teri-tanosil dispanseri, shifoxonaning akusherlik kompleksi, qishloq vrachlik punkti, tuberkulyozga qarshi dispanser, hamshira parvarishi kasalxonasi (bo'limi), shahar, tuman bolalar kasalxonalari, Davlat sanitariya epidemiologiya nazorati markazi to'g'risida ma'lumotlar berilgan. Tuman markaziy shifoxonasi tuzilishi: - Qabulxona bo'limi va kunduzgi davolash bo'limidan iborat bo'lgan kasalxona Poliklinika. Davolash-tashxis bo'limi, kabinel va laboratoriyalar. Tashkiliy metodik bo'lim (kabinet).

Tez va shoshilinch tibbiy yordam bo'limi.

kasallar uchun alohida kasalxona qurishni taqozo qiladi Markazlashmagan usulda kasalxona qurish seysmik jihatdan tinch joylarda, tog'l, hududda. maxsus kasalxonalar qurishda o'am oqlaydi x

Markazlashgan usul. Bu bitta binodan iborat kasalxona bo'lira bunday kasalxonalarda terapevtik, jarrohlik, asab kasalliklari bo'limlari bo'ladi.

Ai lash kasalxonalar ko'proq quriladi. Markazlashgan kasalxon;itl;i hamm. kasalliklar bo'limlarini bir-biridan chegaralamasdan bitta asosij binoga joylashtiriladi. Xuddi shu binoga tashxis laboratoriyalar hamda qabulxona joylashtiriladi. Lekin yuqumli kasalliklar, tug’ruqhona, bolalar bo'limi markazlashmagan usulda joylashadi. Poliklinika, xo'jaljk va patologo-anatomik bo’limlar alohida bo'limga joylashtiriladi.

Aralash kasalxonalar shahar va qishloq joylarida qurilishi mumkin.



KASALXONA BINOLARIICHKI LOYIHASINING GIGIYENIK

ASOSLARI

Qabulxonaning ichki qismini loyihalashtirish asosiy kasalxona ichida yuqumli kasalliklar larqalishiga yo'l qo'ymaslik, davolash va profilaktika ishlari sil'atini oishirishga qaratilishi kcrak. Bolalar, yuqumli kasalliklari bor, sil bemorlar, ruhiy kasalliklar. akusher-ginekologik bemorlar har biri maxsus ixlisoslashgan xonalarga alohida cshikdan kirishi kerak.

Qabulxona markazlashgan kasalxona bo'yicha) hamda markazlashmagan har bir kasallik turiga qarab alohida-alohida bo'lishi mumkin. Qabulxonada kasallik aniqlanib unga tashxis qo'yiladi. Hamda qaysi bo'limga yotqizish masalasi hal qilinadi. Qabulxonada bcmorga tashxis xonalari, (rentgen, funksional tashxis, klinik-biokimyoviy laboratoriyalar va h.k.) yordamida (kerak bo'lganda) lez tibbiy yordam ko'rsatiladi. Qabulxonada har bir bemorga tezda to'g'ri tashxis qo'yib yuvintiriladi. Qabulxonaga kutish bo'limi va sanitariya nazorati (sanpropusknik) bo'limlari kiradi. Sanitariya qarovi xonalari: ycchinish, vanna va dushxona hamda kiyinish bo'limlaridan iborat bo'ladi. Boiimlar birin-ketin joylashishi kerak.

Kalta kasalxonalarda qabulxona ixtiyorida jarohatlarni boylaydigan, tashxisni aniqlaguncha vaqtincha yotqizib lurish xonasi, ba'zi vaqllarda jarrohlik xonasi( tez operatsiya qilish uchun), singan-chiqqan suyaklarni gipslash hamda rentgen xonalari loyihasi tavsiya etiladi.

Qabulxonaga yil davomida murojaal qiluvchi bemorlar soni ko'p tarmoqli kasalxonada davolanuvchi bemorlar sonining 10 loizini tashkil qiladi, sil va ruhiy kasalliklar bo'yicha 2 foizini, tez tibbiy yordam 15 foiz. tug'ruqxonaga 12 % tashkil qiladi. Qabulxonada tashxisi aniqlanmaganlar uchun kasalxonaga bir sutkada qabul qilingan umumiy bemorlar sonining 10 % i miqdorida joy ajratilishi kerak.

Bolalar uchun qabulxona alohida bo'lishi, unda qabul qilish, ko'rish. vaqtincha davolash( 16 nr), tashxisi. aniqlanmagan bolalar uchun boks( 22 nr), xodimlar uchun sanitariya nazorati bo'limi bo'lishi kerak.

Qabul qilish-ko'rish bokslarining soni 3 foizni, bokslar soni umumiy bemorlar uchun ajratilgan joyning 5 % ini tashkil qilishi lozim. Bemorlarni kasalxonaga qabul qilish va kasalxonadan chiqarish har pediatriya bo'limining

kasallanishlarni oldini olish va ularga qarshi kurash kabi davolash-profilaktik tadbirlarni o'tkazish;

aholini kasallanishi va vaqtinchalik mehnai qobiliyatini yo'qotishi sabablarini o'rganish va korxona, xo'jalik rahbarlari bilan hamkorlikda ularni kamaytirish chora-tadbirlarini ko'rish;

aholi o'rtasida kasalliklarni erta aniqlash va zaruriy holatkuda luman markaziy shifoxonasining mutaxassis vrachlariga konsultalsiyani tashkil qilish va ko'rsatmalarga asosan bcmorlarni boshqa davolash profilaktika muassasalariga o'z vaqlida yolqizishni tashkil qilish;

vaqtinchalik niehnat qobiliyatini yo'qotganlarni ko'rsatmalarga asosan tahlil

qilish;


tuman DSENM va tuman markaziy kasalxonasiga hududda aniqlangan yuqumli kasalliklar. zaharlanishlar va boshqa favqulodda holatlar lo'g'risida zudlik bilan xabarnomalar yuborish:

- aholi salomatligini saqlash va mustahkamlash uchiin jamoatchilikni keng jalb qilish.


1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə