Organik Tarımda Bitki Koruma Prof. Dr. Hüseyin Önen gaziosmanpaşa Üniviverisitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü Taşlıçiftlik Tokat. Giriş




Yüklə 456.75 Kb.
səhifə1/12
tarix28.04.2016
ölçüsü456.75 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Organik Tarımda Bitki Koruma
Prof. Dr. Hüseyin ÖNEN
Gaziosmanpaşa Üniviverisitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü Taşlıçiftlik Tokat.
Giriş

İnsanlar ektiklerini değil hastalık, zararlı ve yabancı otlardan kurtarabildiğini hasat ederler. Bu yüzdende kültür bitkilerinin hastalık, zararlı ve yabancı otların olumsuz etkilerinden korunmaları gerekir. İşte kültür bitkilerinin hastalık, zararlı ve yabancı otlardan etkilenmemeleri amacıyla alınan tüm önlemlere bitki koruma tedbirleri olarak nitelendirilmekte ve tüm bitkisel üretim sistemlerinde vazgeçilmez bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.



Her geçen gün artan dünya nüfusu beraberinde artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak için birim alandan daha fazla ürün elde etmeye yönelik yoğun çalışmaları gündeme getirmiştir. Sanayileşmeye bağlı olarak meydana gelen teknolojik gelişmelerle birlikte tarımın diğer kollarında olduğu gibi tarımsal savaşta kullanılan bitki koruma amaçlı kimyasalların geliştirilmesine yönelik çalışmalarda büyük hız kazanmıştır. Günümüzde pestisit olarak nitelendirilen tarımsal savaş amaçlı kimyasalların üretilmesi dev boyutlardaki firmaların yer aldığı bir sektör halini almıştır. Buna bağlı olarak bu gün hastalık etmenleri, zararlılar ve yabancı otlara karşı kullanılan 1000’e yakın farklı kimyasal yapıya sahip etken madde ve bu etken maddeler kullanılarak yaklaşık 60.000 farklı formulasyona sahip ticari ilaç piyasada yer almaktadır. Tarımsal savaş amaçlı kullanılan pestisitlerin sayı ve çeşitliliğindeki bu artış beraberinde bunların tarımsal üretimde yoğun olarak kullanımını getirmiştir. Bu sebeple geleneksel tarım sistemlerinde hastalık, zararlı ve yabancı otların zararlarından korunmak dolayısıyla birim alandan daha fazla ve daha kaliteli ürün elde etmek için kimyasal savaş (pestisit kullanımı) vazgeçilmez bir hal almıştır. Ayrıca kullanım kolaylığı, etkinin çanuk ortaya çıkması gibi sahip olduğu avantajlar da pestisit kullanımını artıran unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Son donemde gündeme gelen sürdürülebilir tarım uygulamalarında dahi kültürel yöntemler, biyolojik savaş ve biyoteknik savaş gibi yöntemler yanında, entegre mücadele (IPM) içerisinde, pestisitlere yer verilmektedir. Ancak pestisit kullanımındaki aşırı ve bilinçsiz artış beraberinde bazı çevre ve sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ayrıca pestisitlere karşı her geçen gün artan oranda zararlar, hastalık etmenleri ve yabancı otlar dayanıklılık geliştirmektedir. Dayanıklılık sorunu beraberinde çevre ve sağlık problemlerinde artışa neden olabilmektedir. Zira çiftçi dayanıklılık sorunu ile karşılaştığında etkisiz bulduğu pestisitin etkisini arttırmak ya da daha önceki etkiyi yakalamak gayesiyle ilacın dozunu yükseltme yoluna gitmektedir. Dozdaki bu artışta doğayı ve insan sağlığını çok daha hızlı bir şekilde olumsuz yönde etkilemektedir. Pestisitlerin çevreye olan olumsuz etkileri ana başlıklar halinde aşağıdaki sıralanmıştır;

  • Bazı pestisitler kimyasal yapıları bozulmamışsa zamanla toprakta birikerek veya gıda maddeleri üzerindeki kalıntı ile ekosistemi ve insan sağlığını tehdit eder.

  • Zamanla yeraltı sularına karışan pestisitler içme sularına, göl veya denizlere ulaşarak çevreyi tehdit eder. Örneğin kutup ayılarında bile DDT kalıntısına rastlanmıştır.

  • Pestisitler, buharlaşarak atmosfere karışırlar. Ozon deliğinin büyümesinde Metil bromidin önemli rolü bulunmaktadır.

  • Hastalık zararlı ve yabancı otlar pestisitlere karşı zamanla dayanıklılık kazanmaktadır.

  • Bozulan doğal denge nedeniyle bazı önemsiz türler zamanla önem kazanmaktadır.

  • Parazit predatör ve bal arıları gibi bazı yararlı türler ile yaban hayatı zarar görmektedir.

  • Kültür bitkileri zarar görebilmektedir (fitotoksisite).

  • Çiftlik hayvanlarını etkileyebilmektedir.

  • Bir bütün olarak bu olumsuz etkiler doğal dengeyi bozabilmekte ve gıda zinciri ile insanları da etkilemektedir.

Giderek artan çevre bilinci ve pestisitlerin insan sağlığına olan olumsuz etkileri nedeniyle sentetik pestisitlere göre biyolojik olarak daha kolay parçalanan alternatif arayışları hızlanmıştır. Diğer yandan bu duyarlılığın bir sonucu olarak gelişmiş ülkelerde organik tarım veya ekolojik tarım ortaya çıkmıştır. Organik tarımın ortaya çıkmasında pestisitlerin çevreye ve insan sağlığına olan bu olumsuz etkileri büyük rol oynadığından, geleneksel tarımdan farklı olarak kimyasal savaşa (pestisit kullanımına) izin verilmemektedir. Bu yüzdende organik tarım ürünlerine olan talepteki artışa da bağlı olarak alternatif bitki koruma yöntemleri için arayışlar daha da hızlanmıştır. Buna rağmen, hastalık, zararlı ve yabancı ot kontrolü organik tarımı sınırlandıran etmenlerin başında gelmektedir. Zira, ekim alanlarını genişletmek, uygun toprak işlemesi yapmak, yeterli çiftlik (geleneksel tarımda ayrıca kimyevi) gübresi kullanmak, ıslah edilmiş bitki çeşitleri kullanmak, sulama sistemlerini geliştirmek, tarım sistemlerini düzeltmek, uygun hasat ekipmanı kullanmak suretiyle tarımda üretim artışı sağlanabilmektedir. Ancak sıralanan şartları ne kadar yerine getirirsek getirelim, bitki koruma önlemlerini yerinde ve zamanında almadığımız sürece arzu ettiğimiz düzeyde ürün almak olanağımız bulunmamaktadır. Ayrıca, organik tarımda sentetik pestisitlerin kullanımına izin verilmediğinden sadece belirli (Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte, Ek-1 (B) bölümünde yer alan) ürünler, zararlı, hastalık ve yabancıot mücadelesi veya hayvan bina ve barınaklarının temizlenme ve dezenfeksiyonunda kullanılabildiğinden bitki koruma çok daha büyük önem taşımaktadır.




Organik tarımda bitki korumaya ilişkin temel ilkeler (Onoğur ve Çetinkaya, 1999)


  1. Organik tarım maksimum ürünü hedeflemez. Böylece tarlada hastalık etmeni ve zararlılar için uygun bir mikroklima oluşma şansı azaltılmış olur.

  2. Toprak canlı bir varlık olarak kabul edildiğinden, sentetik kimyasallar kullanılmaz. Toprağa verilen doğal kökenli besin maddelerinin önce mineralize olması ve sonra bitki tarafından alınması esas alınır. Buda toprakta mikrobiyal aktiviteyi arttırdığından toprak kökenli pek çok hastalık etmeni (patojen) rekabetçi mikroorganizmalar (antagonistler) tarafından kontrol altına alınır. Çabuk parçalanan bitki artıkları patojenlerin kışlama şansını da azaltır.

  3. Zararlı ve hastalıklara dayanıklılık gösteren, ancak verimi nispeten düşük olan eski yerel çeşitleri, dayanıklılığı düşük olan yeni çeşitlere tercih edebilir.

  4. Doğal üretim felsefesi nedeniyle, gen transferi ile dayanıklılık gösteren ve istenilen özellikler kazandırılmış bitki çeşitleri ile mikroorganizmalar kullanılmaz. Klasik dayanıklılık ıslahı önem taşır.

  5. Organik tarım işletmesinde hayvansal üretim ile bitkisel üretimi birlikte yapmayı öngörür. Böylece çiftlik gübresi kullanılarak topraktaki mikrobiyal yaşam desteklenir.

  6. Organik tarımın her üretim basamağı ve son ürün her türlü denetim ve kontrole açıktır. Bu işlemler devlet kurumları veya özel kurumlarca yürütülür. Buda bilinçsiz pestisit kullanımını engeller. Organik ürünler niteliğini garanti eden ve yüksek fiyatlara satılmasını sağlayan etiketlerle ayırt edilir.

  7. Organik ürünler pahalıdır. Burada maksimum ürün hedeflenmemiş olması, hastalık ve zararlı nadeniyle üründe azalma olmasından kaynaklanır. Ancak geleneksel tarıma göre daha fazla kazançlıdır.

  8. Organik tarımın genel tarımdaki payı düşüktür (% 1-2), en önemli faktör doğal kökenli besin maddelerinin toprakta dönüşümü ve bitki sağlığının korunmasında sorunların olmasıdır.

Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğe göre Bitki korumanın esasları

(Yayımlandığı Resmi Gazetenin Tarihi: 10 Haziran 2005 Sayı: 25841)
Bitki koruma

Madde 11 — Organik üretimde bitki koruma kuralları aşağıda belirtilmiştir.

a) Hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.

1) Hastalık ve zararlılara dayanıklı tür ve çeşit seçimi yapılmalıdır.

2) Uygun ekim nöbeti hazırlanmalıdır.

3) Uygun toprak işleme yöntemleri uygulanmalıdır.

4) Kültürel, biyolojik ve biyoteknik mücadele metotları uygulanmalıdır.

b) Bitki hastalık ve zararlıları ile yabancı otlara karşı yukarıda belirtilen hususların uygulanamaması veya yetersiz kalması halinde bu Yönetmeliğin Ek-1 (B) bölümünde belirtilen girdiler kullanılır.

c) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde Ek-1 (B) bölümünde yer almayan ürünler, zararlı, hastalık ve yabancıot mücadelesi veya hayvan bina ve barınaklarının temizlenme ve dezenfeksiyonunda kullanılacak ise aşağıdaki koşulları sağlaması halinde komitenin onayı ile Ek-1 (B) bölümüne ilave edilebilir.

1) Zararlı, hastalık ve yabancıotların mücadelesi için gerekli, diğer kültürel, biyolojik mücadele metotları veya yetiştirme alternatifleri mevcut değilse,

2) Bitki koruma ürünleri; tohum, bitki, bitkisel ürün veya hayvan ve hayvansal ürünler ile doğrudan temas etmiyor ve çok yıllık bitkilerde uygulandığı dönem itibarıyla üründe kalıntı bırakmıyorsa,

3) Bu ürünlerin kullanımı çevre üzerinde olumsuz etki yaratmıyorsa, bu bentte yer alan hükümler bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce ortak kullanımda olan ürünlere uygulanmaz.

d) Organik tarımda kullanılmasına izin verilen pestisit ve benzeri maddelerin ruhsatlandırılmasında 15/5/1957 tarihli ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri geçerlidir.

e) Organik tarımda hastalık, zararlı ve yabancı ot mücadelesinde kullanılacak girdilerin üretimi ve ithalatı için Bakanlıktan izin alındıktan sonra bu girdilere, yetkilendirilmiş kuruluş tarafından organik tarımda kullanılacağına dair uygunluk belgesi veya sertifika verilir.

Organik Tarımda Bitki Koruma

Organik tarımda kültür bitkilerinin zararlı, hastalık ve yabancı otlardan korunması amacıyla mekanik ve kültürel önlemleri ile toz veya sıvı formda olup uygulanmasına izin verilen belirli (Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte, Ek-1 (B) bölümünde yer alan) ürünlerin, zararlı, hastalık ve yabancı ot mücadelesinde, bitkinin dayanıklılığını artırmada veya hayvan bina ve barınaklarının temizlenme ve dezenfeksiyonunda kullanılması bitki korumanın temelini oluşturmaktadır. Onoğur ve Çetinkaya, 1999 Bunlardan ilkini “Pasif Bitki Koruma “, diğerini ise “Aktif Bitki Koruma “ başlığı altında incelemiştir. Ancak organik tarım uygulamalarında öncelikle tarlamızda genellikle görülen yararlı ve zararlıların tespiti gerekmektedir. Böylece ortaya çıkması muhtemel zararlı hastalık ve yabancı ot problemleri için önceden tedbir almak mümkün olabilecektir. Diğer yandan biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini de burada sıralamak gerekir. Dolayısı Organik tarımda uygulanan bitki koruma yöntemleri aşağıda ki gibi sıralanabilir.



A. Organik tarımda kullanılabilecek mekanik ve kültürel önlemler

  1. Dayanıklı çeşitlerin kullanımı

  2. Uygun toprak işleme

  3. Dengeli gübreleme

  4. Ekim nöbeti yada ürün rotasyonu uygulamak

  5. Cins ve tür düzeyinde karışık ekim

  6. Ekim dikim sıklığının ayarlanması

  7. Ekim - dikim ve hasat tarihlerinin ayarlanması

  8. Tuzak bitki yetiştirmek

  9. Uygun sulama sisteminin seçimi, sulama zamanı ve sulama sayısının tespiti

  10. Temiz üretim materyali kullanmak

  11. Uygun yer seçimi

  12. Tarla kenarlarında veya tarla içinde yaralılar için barınak alanlar oluşturmak.

  13. Elle toplama

  14. Plastik veya bitkisel bariyerlerin kullanımı

  15. Malçlama

  16. Solarizasyon

B. Yararlı ve zararlıların takibi ve erken uyarı sistemleri

C. Biyolojik ve biyoteknik mücadele

D. Bitki koruma amaçlı kullanılan preparatlar (Ek–1 Gübre ve Toprak İyileştiriciler ile Bitki Koruma Materyalleri)

Organik tarım uygulamalarında kültür bitkilerinde zarara neden olan, zararlı, hastalık etmenleri ve yabancı otlarla mücadelesinde kullanılan, kültür bitkisinin dayanıklılığını artıran veya hayvan bina ve barınaklarının temizlenme ve dezenfeksiyonunda kullanılan sıvı yada toz materyallerin kullanılması anlamına gelir. Ancak organik tarım için onaylanmış ve etkisi doğrulanmış materyal sayısı sınırlıdır.


1. Bitki ve hayvansal orijinli maddeler


İsim

Tanımlama, bileşime ait ve kullanım koşullan

Azadirachta indica A. Juss (Neem ağacı) dan elde edilmiş azadirachtin

-Insektisit.

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.



Hidrolize proteinler

-Çekici

-Sadece bu ekte yer alan diğer uygun ürünlerle birlikte kullanımına izin verilir.



Lesitin

-Fungisit

Balmumu

-Budama ve aşı yaralarında kullanılır.

Jelatin

-Insektisit

Nane yağı, çam yağı ve kimyon yağı gibi bitkisel yağlar

-Insektisit, akarisit, fungisit ve çimlenme önleyici.

Chrysanthemum cinerariaefolium dan elde edilmiş piretrinler

-Insektisit,

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.




Quassia amara’dan elde edilmiş Quassia

-Insektisit, uzaklaştırıcı

Derris spp, Lonchocarpus spp. ve Terphrosia spp. dan elde edilmiş rotenone

-Insektisit

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.





2. Zararlılara karşı biyolojik mücadelede kullanılacak mikroorganizmalar

İsim

Tanımlama, bileşime ait ve kullanım koşulları

Bakteri, virüs ve fungus gibi mikroorganizmalar (örneğin; Bacillus thuringiensis, Granül oluşturan virüs ve benzeri)

-Sadece genetik olarak modifîye edilmemiş ürünleri kapsar.



3. Sadece tuzak, yayıcı ve cezbedicilerde kullanılan maddeler

Tuzaklar ve yayıcıların içerdikleri maddelerin çevreye bulaşması ve ekimi yapılmış ürünlerle teması önlenmeli, kullanıldıktan sonra toplanmalı ve kullanım süresi dolanlar güvenli şekilde yok edilmelidir.




İsim

Tanımlama, bileşime ait ve kullanım koşulları

Diamonyum fosfat ve benzeri amonyum tuzları

-Cezbedici. Sadece tuzaklarda kullanılır.

Metaldehit

-Mollussisit.

-İçerisinde çiftlik hayvanları ve yaban hayvanlarını uzaklaştırıcıda bulunan tuzaklarda kullanılabilir. 31 Mart 2006 tarihine kadar geçerlidir.



Feromon

-Eşeysel davranış bozucu.

-Sadece tuzak ve yayıcılarda kullanılabilir.



Pyrethroidler (sadece deltamethrin veya lambda-cyhalothrin)

-İnsektisit.

-Sadece türe özgü cezbedici tuzaklarda kullanılır.

-Sadece Bactrocera oleae (Gmel.} ve Ceratitis capıtata Wied’e karşı kullanılır.

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.




4.Organik tarımda geleneksel olarak kullanılan maddeler

İsim

Tanım, içerik ve kullanım koşulları

Bakır hidroksit, Bakır oksiklorür, (tribazik) bakır sülfat ve bakıroksit

-Fungisit.

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.

-31 Aralık 2005 tarihine kadar, maksimum 8 kg saf bakır/ha/yıl, 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren maksimum 6 kg saf bakır/ha/yıl kullanılır.

-Ülkede bitki koruma ürünleri ile ilgili yasal mevzuatta bakır kullanımına ilişkin sınırlamalar mevcut ise izin verilen limitler dahilinde kullanılır.

-Yukarıda belirtilen miktarlardan farklı olarak, çok yıllık bitkiler için kullanılabilecek en fazla bakır miktarı aşağıdaki gibidir:

-31 Aralık 2006 tarihinden itibaren 4 yıl geriye gidildiğinde kullanılacak toplam bakır miktarı 38 kg. saf bakır /ha’ı aşamaz.

-1 Ocak 2007 tarihinden geçerli olmak üzere her yıl için önceki dört yıl dikkate alınarak kullanılacak toplam maksimum saf bakır miktarı 2007 yılı dahil 36 kg/ha, 2008 yılı dahil 34 kg/ha, 2009 yılı dahil 32 kg/ha, 2010 yılı ve takip eden yıllarda 30 kg/ha miktarını aşamaz.


-1 Ocak 2007 tarihinden itibaren dört yıl geriye gidildiğinde kullanılacak toplam maksimum bakır miktarı, 36 kg /ha, 2008 de 34 Kg Bakır/ha/yıl, 2009 da 32 Kg Bakır/ha/yıl, 2010 da 30 Kg Bakır/ha/yıl ve takip eden yıllarda her yıl 2 Kg Bakır/ha/yıl azaltılarak hesaplanacaktır.

Etilen

-Muzların sarartılmasında kullanılabilir.

Potasyum sabunu (yumuşak sabun)

-İnsektisit

Potasyum alum (kalinite)

-Muzların olgunlaşmasının geciktirilmesinde kullanılır.

Kireç- kükürt (kalsiyum polisülfit)

-Fungisit, insektisit, akarisit

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.



Parafın yağları

-İnsektisit, akarisit.

Mineral yağlar

-Insektisit, akarisit, fungisit.

-Sadece meyve ağaçları, asmalar, zeytin ağaçları ve muz gibi tropik ürünlerde kullanılır.

-Yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kullanımına onay verilmelidir.


Potasyum permanganat

-Fungisit, bakterisit.

-Sadece meyve ağaçları, zeytin ağaçları ve asmalarda kullanılabilir.



Kuartz kumu

-Uzaklaştırıcı

Kükürt

-Fungisit, akarisit, uzaklaştırıcı



5. Organik tarımda ekili bitkiler arasında yüzeye yayılan preparatlar

İsim

Tanım, içerik ve kullanım koşulları

Demir (III) ortofosfat

Mollussisit
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə