Nükleer Alanda Kullanılan Malzeme, Ekipman ve İlgili Teknolojinin İhracatına İzin Verilmesine İlişkin Yönetmelik




Yüklə 166.9 Kb.
səhifə1/2
tarix22.04.2016
ölçüsü166.9 Kb.
  1   2

Nükleer Alanda Kullanılan Malzeme, Ekipman ve İlgili Teknolojinin İhracatına İzin Verilmesine İlişkin Yönetmelik (15.02.2000 t. 23965 s. R.G.)


EK-1

NÜKLEER TRANSFER UYARI LİSTESİ



BÖLÜM A. Malzeme ve Ekipman

1. Kaynak ve Özel Bölünebilir Madde

1.1 "Kaynak Madde"

"Kaynak madde" terimi, doğada var olan izotoplarının karışımını içeren uranyum; 235 izotopu tüketilmiş uranyum (doğal uranyumun içerdiğinden daha düşük oranda U-235 izotopu içeren); toryum; yukarıdakilerden herhangi birinin metal, alaşım, kimyasal bileşik,veya konsantre edilmiş şekli; yukarıdakilerden birini veya daha fazlasını Uluslararası Atom Enerji Ajansı Yönetim Kurulunun zaman zaman belirlediği konsantrasyonlarda içeren herhangi bir diğer madde; ve Yönetim Kurulunun zaman zaman belirlediği benzer diğer maddeler demektir.

1.2 "Özel Bölünebilir Madde"

i. "Özel bölünebilir madde" terimi, plutonyum-239'u; uranyum-233, 235 veya 233 izotoplarınca zenginleştirilmiş uranyumu; yukarıdakilerin birini veya daha fazlasını içeren herhangi bir maddeyi; ve Ajans Yönetim Kurulunun zaman zaman belirlediği diğer bölünebilir maddeleri kapsar; fakat "kaynak madde"yi kapsamaz.

ii. "233 veya 235 izotopunca zenginleştirilmiş uranyum" terimi, 235 veya 233 izotoplarını veya ikisini birden, bu izotopların toplam miktarının 238 izotopuna oranı doğadaki 235 izotopunun 238 izotopu oranından daha fazla olacak şekilde içeren uranyum demektir.

Bununla birlikte, bu Yönetmeliğin amaçları açısından, aşağıda (a) paragrafında belirlenen maddeler ve belirli bir ülkeye 12 aylık bir süre içinde, aşağıda (b) paragrafında belirlenen sınırların altında ihraç edilen kaynak veya özel bölünebilir maddeler bu kapsamda ele alınmayacaktır.

a) plutonyum-238 izotopik konsantrasyonu %80'i geçen plutonyum

Cihazlarda hassas bileşen olarak kullanılan ve miktarları gramla ölçülebilen düzeyi geçmeyen özel bölünebilir madde; ve Alaşımların ve seramiklerin üretimi gibi sadece nükleer olmayan faaliyetlerde kullanılacak olan kaynak madde.

b) Özel bölünebilir madde 50 etkin gram;

Doğal uranyum 500 kilogram;

Tüketilmiş uranyum 1000 kilogram; ve

Toryum 1000 kilogram.



BÖLÜM B. Ekipman ve Nükleer Olmayan Malzemeler

1. Nükleer reaktörler ve nükleer reaktörler için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipman ve bileşenler.

1.1. Nükleer reaktörler

Sıfır enerjili reaktörler hariç, kendiliğinden devam eden fisyon zincirleme reaksiyonunu kontrollü bir şekilde devam ettirerek çalışan nükleer reaktörler. Maksimum Pu üretimi 100 gram/yıl'dan daha fazla olmayacak şekilde tasarımlanmış reaktörler sıfır enerjili reaktörler olarak tanımlanır.

AÇIKLAYICI NOT

Bir "nükleer reaktör" temelde reaktör kabında bulunan veya ona direkt olarak bağlanmış elemanları, kordaki güç seviyesini kontrol eden ekipmanları ve normal olarak reaktör korunun birincil soğutucusunu kapsayan veya onunla direkt bağlantı halindeki veya onu kontrol eden bileşenleri kapsar.

100 gram/yıl'dan daha fazla Pu üretebilecek şekilde değiştirilebilen reaktörler "sıfır enerjili reaktör" tanımına dahil değildir. Önemli güç seviyelerinde devamlı çalışmak üzere tasarımlanmış reaktörler, Pu üretme kapasitesine bakılmaksızın "sıfır enerjili reaktörler" olarak düşünülmezler.

İHRACAT


Bu kapsamdaki bütün temel elemanların ihracatı bu Yönetmeliğin prosedürlerine uygun olarak yapılacaktır. Sadece burada belirtilen yöntemlere uygun olarak ihraç edilecek olan ve fonksiyonel olarak tanımlanan sınırlar içindeki elemanlar 1.2-1.10 paragraflarında listelenmiştir.

1.2. Nükleer reaktör kabı

Aşağıda 1.8 paragrafında tanımlandığı gibi reaktör iç aksamı ile beraber, yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı gibi özel olarak nükleer reaktör korunu içermek üzere tasarımlanmış veya hazırlanmış metal kap veya bu kabın ilgili parçaları.

AÇIKLAYICI NOT

Reaktör kabının kapak bölümü 1.2 maddesinde reaktör kabının bir parçası olarak düşünülmüştür.

1.3. Nükleer reaktör yakıtı yükleme ve boşaltma makinaları.

Yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı gibi, özel olarak nükleer reaktörlere yakıt koymak veya almak için tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipmanlar.

AÇIKLAYICI NOT

Yukarıda tanımlanan ekipmanlar, yükte çalışma özelliğine sahiptirler, veya yükte değişken karmaşık yakıt yenileme işlemlerini (ki bunlar yakıtın direkt gözlemlenmesi veya yakıta ulaşılması gibi normal olarak mümkün olmayan işlemleri içerir) mümkün kılmak üzere teknik açıdan gelişkin pozisyon tespit etme veya ayarlama özellikleri ile donatılmışlardır.

1.4. Nükleer reaktör kontrol çubukları ve ekipmanları

Yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı üzere, özel olarak nükleer reaktörlerdeki fisyon işlemini kontrol etmek üzere tasarımlanmış veya hazırlanmış çubuklar, destek veya askı sistemleri, çubuk sürme mekanizmaları veya çubuk kılavuz tüpleri.

1.5. Nükleer reaktör basınç tüpleri

Yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı gibi bir reaktörde 50 atmosferin üzerindeki çalışma basıncında yakıt elemanlarını ve birincil soğutucuyu kapsamak üzere özel olarak tasarımlanmış tüplerdir.

1.6. Zirkonyum tüpler

Yukarıda 1.1. paragrafında tanımlandığı gibi bir reaktörde kullanılmak üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, hafniyum/zirkonyum oranı ağırlıkça 1:500'den az olan ve herhangi bir alıcı ülke için 12 aylık bir süre zarfında miktarları 500 kg'ı geçen tüp veya tüp demetleri şeklindeki zirkonyum metal ve alaşımları.

1.7. Birincil devre soğutucu pompaları

Yukarıda 1.1. paragrafında tanımlandığı gibi özel olarak bir reaktör için birincil devre soğutucusunu dolaştırmak amacıyla tasarımlanmış veya hazırlanmış pompalar.

AÇIKLAYICI NOT

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış pompalar, birincil devre soğutucunun sızıntısını önlemek için gerekli şekilde contalanmış sistemleri ve atalet kütle sistemli pompaları içerebilir. Bu tanım NC-1 veya eşdeğer standartlara göre onaylanmış pompaları da kapsar.

1.8. Nükleer reaktör iç aksamı

Yukarıda 1.1. paragrafında tanımlandığı gibi, Kor Destek Kolonları, Yakıt Kanalları, Termal Zırhlar, Akış Düzenleyiciler, Kor Izgara Plakaları ve Yayıcı Plakalar dahil olmak üzere özel olarak bir nükleer reaktörde kullanılmak üzere tasarımlanmış veya hazırlanmış "Nükleer Reaktör İç Aksamı".

AÇIKLAYICI NOT

"Nükleer Reaktör İç Aksamı" koru desteklemek, yakıt düzenini sağlamak, birincil devre soğutucu akışını yönlendirmek, reaktör kabı için radyasyon zırhı sağlamak, ve kor-içi enstrümantasyon için kılavuzluk yapmak gibi bir veya daha fazla fonksiyona sahip reaktör kabı içindeki temel yapılardır.

1.9. Isı değiştiriciler

Yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı gibi bir nükleer reaktörün birincil soğutucu devresinde kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ısı değiştiriciler (buhar üreteçleri).

AÇIKLAYICI NOT

Buhar üreteçleri özel olarak reaktör devresinde (birincil devre) üretilen ısıyı buhar üretimi için besleme suyuna (ikincil devre) aktarmak üzere tasarımlanmış veya hazırlanmıştır. Bir sıvı metal orta soğutucu çevriminin de yer aldığı sıvı metal hızlı üretken reaktörler için, ısıyı birincil devreden sıvı metal orta soğutucu çevrimine aktaran ısı değiştiriciler buhar üretecine ilaveten kontrol kapsamında anlaşılmalıdır. Bu maddedeki kontrolün kapsamı acil kor soğutma sistemindeki veya bozunum ısısı soğutma sistemindeki ısı değiştiricilerini kapsamaz.

1.10. Nötron tarama ve ölçme enstrümanları

Yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı gibi özel olarak bir nükleer reaktör korundaki nötron akısı seviyelerini belirlemek için tasarımlanmış veya hazırlanmış nötron tarama ve ölçüm cihazları.

AÇIKLAYICI NOT

Bu madde, geniş bir aralıkta, tipik olarak 10(4)/cm2-sn'den 10(10)/cm2.sn'ye kadar veya daha fazla akı seviyelerini ölçen kor-içi ve kor-dışı enstrümantasyonu kapsar. Kor-dışı kavramı yukarıda 1.1 paragrafında tanımlandığı gibi bir reaktörün dışında olan fakat biyolojik zırhın içine yerleştirilmiş enstrümanlarla ilgilidir.

2. Nükleer olmayan reaktör malzemeleri

2.1. Döteryum ve ağır su

Yukarıda 1.1 paragrafında belirtildiği gibi bir nükleer reaktörde kullanılmak üzere, herhangi bir alıcı ülke için 12 aylık bir sürede 200 kg döteryum atomunu aşan miktarlardaki döteryum, ağır su (döteryum-oksit) ve döteryumun oksijene oranı 1:5000'i aşan bütün diğer döteryum bileşikleri.

2.2. Nükleer amaçlı grafit

Yukarıda 1.1 paragrafında belirtildiği gibi bir nükleer reaktörde kullanılmak üzere, herhangi bir Alıcı ülke için 12 aylık bir sürede 30 metrik tonu aşan miktarlarda, milyonda 5 boron (5 ppm) eşdeğerinden daha iyi saflığa ve 1.50 g/cm3'ten daha yüksek yoğunluğa sahip grafit.

AÇIKLAYICI NOT

İhracat kontrolü açısından, yukarıdaki özelliklere sahip grafitin ihracatının nükleer reaktörlerde kullanılmak üzere olup olmadığını Hükümet belirleyecektir.

Boron eşdeğeri (BE) deneysel olarak belirlenebilir veya boron dahil olmak üzere gayrisafiyetler (karbon bir gayrisafiyet olarak düşünülmediğinden BEkarbon hariç) için, aşağıda tanımı verilen BEZ'lerin toplamı olarak hesaplanır:

BEZ = CF x Z elementinin konsantrasyonu (ppm cinsinden)

CF dönüşüm faktörüdür: (()Z x AB) bölü (()B x AZ)

()B ve ()Z sırasıyla doğal boron ve Z elementi için termal nötron yakalama tesir kesitleridir (barn cinsinden); ve AB ve AZ sırasıyla doğal boron ve Z elementi için atomik kütlelerdir.

3. Işınlanmış yakıt elemanlarını yeniden işleme tesisleri ve bu amaç için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipmanlar.

TANITICI NOT

Işınlanmış yakıtın yeniden işlenmesi ile plutonyum ve uranyum yüksek radyoaktiviteli fisyon ürünlerinden ve diğer transuranik elementlerden ayrılır. Farklı teknik işlemlerle bu ayırma yapılabilir, ancak Purex yıllardır en çok kullanılan ve kabul edilen işlem olmuştur. Purex, ışınlanmış nükleer yakıtın nitrik asitte çözülmesi işlemini ve bunu takiben bir organik madde ile seyreltilmiş TBP çözeltisi kullanarak solvent ekstraksiyonu yolu ile U, Pu ve fisyon ürünlerinin ayrılması işlemlerini içerir.

Purex tesisleri ışınlanmış yakıt elemanını doğrama, yakıt çözme, solvent ayırma, ve akışkan depolama dahil olmak üzere, birbirine benzer proses fonksiyonlarına sahiptir. Uranyum nitratın termal denitrasyonu, plutonyum nitratın oksit veya metale dönüştürülmesi, ve fisyon ürünü atıkların uzun dönem depolama veya gömme için uygun bir formda işlenmesi için gerekli ekipmanlar da Purex işleminde yer alabilir. Bununla birlikte, yeniden işlenecek ışınlanmış yakıtın tipi ve miktarı, geri kazanılan maddelerin nasıl kullanılacağı ve tesis tasarımıyla birleşen güvenlik ve bakım felsefesi dahil olmak üzere, çeşitli nedenlerle bu fonksiyonları yerine getiren ekipmanların özel tip ve konfigürasyonları tesisten tesise değişkenlik gösterebilir.

"Işınlanmış yakıt elemanlarının yeniden işlenmesi tesisi", ışınlanmış yakıt, temel nükleer maddeler ve fisyon ürünü akımları ile normalde direkt temas halinde olan ve bunları direkt olarak kontrol eden ekipman ve bileşenleri içerir.

Plutonyum dönüşüm ve metal plutonyum üretimi sistemlerinin tamamı dahil olmak üzere, bu işlemler kritiklikten (mesela geometri ile), radyasyona maruz kalmaktan (mesela zırhlama ile) ve zehirlilik tehlikesinden (mesela koruma kabı ile) kaçınmak için alınan önlemler yoluyla tanımlanabilirler.

İHRACAT

Bu çerçevedeki bütün temel elemanların ihracatı bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacaktır.



Aşağıda listelenen ve fonksiyonel olarak tanımlanan çerçeve içindeki elemanların haricindeki elemanlara bu Yönetmeliğin uygulanma hakkı saklıdır.

Işınlanmış yakıt elemanlarının yeniden işlenmesi için "ve özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış" ifadesi içinde düşünülen ekipman elemanları şunları içerir:

3.1. Işınlanmış yakıt elemanı kesme makinaları

TANITICI NOT

Bu ekipman ışınlanmış yakıt malzemesinin çözücü ile temasını sağlamak için yakıt zarfını keserek parçalar. Özel tasarımlı metal makaslar en yaygın kullanılan ekipmanlardır, ancak lazer gibi gelişmiş ekipmanlar da kullanılabilir.

Yukarıda belirtildiği üzere özel olarak bir yeniden işleme tesisinde kullanılmak üzere tasarımlanmış veya hazırlanmış, ışınlanmış yakıt elemanı yığınlarını, demetlerini veya çubuklarını kesmek, doğramak, parçalamak üzere planlanmış uzaktan kumandalı ekipman.

3.2. Çözme Tankları

TANITICI NOT

Çözme tankları normal olarak kullanılmış yakıtları doğranmış halde kabul ederler. Kritiklik açısından güvenli bu kaplarda ışınlanmış nükleer yakıt maddesi nitrik asitte çözünür ve kalan kabuklar ve kırıntılar proses akışından atılır.

Yukarıda tanımlandığı gibi bir yeniden işleme tesisinde kullanılmak üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış; ışınlanmış nükleer yakıtı çözmek için kullanılan, sıcak ve korozyon etkisi yüksek sıvıya karşı dayanabilen ve uzaktan kumanda ile yüklenebilen ve bakımı yapılabilen, kritiklik açısından güvenli tanklar (mesela küçük çaplı halka veya dilim şeklinde tanklar).

3.3. Solvent ekstraksiyonu kontaktörleri ve ekipmanları

TANITICI NOT

Solvent ekstraksiyonu kontaktörleri hem çözme tanklarından gelen ışınlanmış yakıt çözeltisini hem de uranyum, plutonyum ve fisyon ürünlerini ayıran organik çözeltiyi alırlar. Solvent ekstraksiyonu ekipmanları normalde, bakım gerektirmeden veya kolay değiştirmeye uygun uzun çalışma ömrü, çalışma ve kontrol kolaylığı ve proses şartlarındaki değişimlere esneklik gibi çalışma parametrelerini karşılayacak şekilde tasarımlanırlar.

Işınlanmış yakıtı yeniden işlemek için bir tesiste kullanılmak üzere, dolgulu veya darbeli kolonlar, karıştırıcı-çökeltici tanklar veya santrifüj kontaktörleri gibi özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış solvent ayırma ekipmanları. Solvent ektraksiyonu kontaktörleri nitrik asitin korozyon etkisine dayanıklı olmalıdırlar. Solvent ektraksiyonu kontaktörleri normal olarak düşük karbonlu paslanmaz çelik, titanyum, zirkonyum, veya diğer yüksek kaliteli malzemelerden, çok yüksek standartlarda, özel kaynak, denetim, kalite temini ve kalite kontrol teknikleri uygulanarak imal edilirler.

3.4. Tutma veya depolama kapları

TANITICI NOT

Solvent ekstraksiyon adımından üç ana proses akımı ortaya çıkar. Bu üç akımı ileri seviyede işlemek için tutma veya depolama kapları aşağıdaki şekillerde kullanılırlar:

(a) Saf uranyum nitrat çözeltisi buharlaştırma ile konsantre edilir ve uranyum okside çevrilmek üzere denitrasyon işlemine gönderilir. Bu oksit, nükleer yakıt çevriminde yeniden kullanılır.

(b) Yüksek radyoaktiviteli fisyon ürünleri çözeltisi normalde buharlaştırma ile konsantre edilir ve sıvı olarak depolanır. Bu konsantre sıvı daha sonra buharlaştırılıp depolama veya gömme için uygun bir forma dönüştürülebilir.

(c) Saf plutonyum nitrat çözeltisi konsantre edilir ve daha sonraki işlem adımlarına transfer edilinceye kadar depolanır. Özellikle plutonyum çözeltileri için tutma veya depolama kapları, akımın konsantrasyonundaki ve yapısındaki değişikliklerden kaynaklanabilecek kritiklik sorunundan kaçınılacak şekilde tasarımlanır.

Işınlanmış yakıtı yeniden işlemek için bir tesiste kullanılmak üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış tutma veya depolama kapları. Tutma veya depolama kapları nitrik asitin korozyon etkisine dayanıklı olmalıdırlar. Tutma veya depolama Kapları normalde düşük karbonlu paslanmaz çelik, titanyum, zirkonyum, veya diğer yüksek kaliteli malzemelerden imal edilirler. Tutma veya Depolama Kapları uzaktan kumanda ile çalıştırmaya ve bakıma olanak sağlayacak şekilde tasarımlanabilirler ve nükleer kritikliği kontrol etmek için aşağıdaki özelliklere sahip olabilirler:

(1) En az yüzde iki boron eşdeğeri içeren duvarlar veya iç yapılar,

(2) Silindirik kaplar için maksimum 175 mm (7 inç) çap, veya

(3) Dilim veya halka biçimindeki kaplar için maksimum 75 mm (3 inç) genişlik.

3.5. Plutonyum nitratı plutonyum okside çevirme sistemi

TANITICI NOT

Birçok yeniden işleme tesisinde, son işlem plutonyum nitrat çözeltisinin plutonyum okside dönüştürülmesidir. Bu işlemin içerdiği temel fonksiyonlar şunlardır: depolama ve ayarlama, çöktürme ve katı/sıvı ayrımı, kalsinasyon, ürün işleme, havalandırma, atık yönetimi ve işlem kontrolü.

Kritikliği ve radyasyon etkisini önlemek ve zehirlilik tehlikesini en aza indirmek için gerekli özel donanıma sahip, plutonyum nitratı plutonyum okside çevirmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış komple sistemler. 3.6 Plutonyum oksitten metal plutonyum elde etme sistemi

TANITICI NOT

Yeniden işleme tesisiyle bağlantılı olabilecek bu işlem, plutonyum oksidin normal olarak korozyon etkisi yüksek hidrojen fluorür ile fluorlanması yoluyla elde edilen plutonyum fluorürün yüksek saflıktaki kalsiyum metalle indirgenerek metalik plutonyum ve kalsiyum fluorür cürufu üretmesini içerir. Bu işlemde yer alan temel fonksiyonlar şunlardır: fluorlama (mesela değerli bir metalden yapılmış veya onunla kaplanmış ekipmanlar kullanılarak), metal indirgenmesi (mesela seramik kaplar kullanılarak), cüruf eldesi, ürün işleme, havalandırma, atık yönetimi ve işlem kontrolü.

Bilhassa kritikliği ve radyasyon etkisini önlemek ve zehirlilik tehlikesini en aza indirmek için gerekli özel donanıma sahip, plutonyum metal üretmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış komple sistemler.

4. Nükleer reaktör yakıt elemanı imalat tesisleri ve bunun için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipmanlar

TANITICI NOT

Nükleer yakıt elemanları bu Ek'in A kısmında bahsedilen bir veya daha fazla kaynak veya özel bölünebilir maddelerden imal edilir. En yaygın yakıt tipi olan oksit yakıtlar için, pelet sıkıştırma, sinterleme, öğütme ve ayırma için gerekli ekipman mevcuttur. Karışık-oksit tipi yakıtlar zarf malzemesi ile zarflanıncaya kadar koruyucu kutular (veya eşdeğer bir muhafaza) içinde işleme tabi tutulurlar. Bütün durumlarda, reaktör işletimi sırasında uygun performans ve güvenliği sağlamak için yakıt uygun bir kaplama ile sıkıca kaplanır.

AÇIKLAYICI NOT

"Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ekipmanlar" ifadesinden yakıt elemanlarının imalatı için düşünülen aşağıdaki ekipman parçaları anlaşılır:

a. Normal olarak nükleer maddenin üretim akışı ile doğrudan temas halinde veya onu direkt olarak işleyen veya kontrol eden ekipmanlar

b. Nükleer maddeyi zarf içine kaynaklamak için ekipmanlar;

c. Zarf veya kaynağın bütünlüğünü kontrol etmek için ekipmanlar veya

d. Kaynaklanmış yakıtın nihai kontrolunu yapmak için ekipmanlar.

Bu tür ekipman veya ekipman sistemleri şunları içerebilir:

(1) yakıt peletlerinin yüzey hataları ve son boyutlarının kontrolü için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış tamamen otomatik pelet denetim istasyonları

(2) yakıt çubuklarının uç tıpalarının kaynağı için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış otomatik kaynak makinaları;

(3) tamamlanmış yakıt çubuklarının bütünlüğünün kontrolü için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış otomatik test ve denetim istasyonları.

3. maddedeki denetim istasyonları aşağıdaki ekipmanları kapsar:

a) çubuk uç başlık kaynaklarının x-ışını muayenesi için ekipman

b) basınçlandırılmış çubuklarda helyum kaçağını saptamak için ekipman

c) yakıt peletlerinin çubuk içine doğru yüklenip yüklenmediğini kontrol etmek için gama-ışını taraması ekipmanı

5. Uranyum izotoplarını ayırma tesisleri ve bunun için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış analitik enstrümanlar dışındaki ekipmanlar

Uranyum izotoplarını ayırmak için "analitik enstrümanlar dışında özel olarak tasarımlanmış ve hazırlanmış ekipman" ifadesinde yer alan ekipman elemanları şunlardır:

5.1 Gaz santrifüjleri ve üniteleri ve gaz santrifüjleri için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış bileşenler

AÇIKLAYICI NOT

Gaz santrifüjü, normal olarak vakum ortamında bulunan, 75 mm (3 inç) ile 400 mm (16 inç) arasında çapa sahip, ince cidarlı ve 300 m/s civarında veya daha yüksek çevresel hızda dönen silindirlerden oluşur. Yüksek hız elde etmek için, dönen bileşenlerin yapı malzemeleri yüksek dayanım/yoğunluk oranına sahip olmalıdır ve dengesizliği en aza indirmek için, rotor demeti ve bileşenleri çok yakın toleranslarla imal edilmelidir. Uranyumu zenginleştirmekte kullanılan gaz santrifüjü, diğer santrifüjlerin aksine, rotor odasında döner bir disk şeklinde yayıcı bir plakaya veya plakalara sahip olmasıyla ve ikisi rotor ekseninden rotor odasının kenarına doğru uzanan kepçelere bağlanmış en az üç ayrı kanalı taşıyan (UF6 gazını beslemek ve çekmek için) sabit bir tüp düzeni içermesiyle bilinir. Dönmeyen, özel olarak tasarımlanmış olmasına rağmen imalatı zor olmayan veya özel malzemelerden imal edilmeyen bazı kritik elemanlar da vakum ortamında bulunur. Bir santrifüj tesisinde bu bileşenlere çok sayıda gereksinim vardır; miktarlar son kullanımın önemli bir göstergesidir.

5.1.1. Dönen bileşenler

(a) Rotor üniteleri:

Bu bölümün AÇIKLAYICI NOT kısmında tarif edilen, dayanım/yoğunluk oranı yüksek malzemelerden imal edilen ince cidarlı silindirler veya bir kaçı birbirine bağlı ince cidarlı silindirler. Silindirler birbirine bağlanacaksa, aşağıda 5.1.1.(c) bölümünde tarif edildiği gibi esnek körük veya halkalarla bağlanır. Rotor, aşağıda 5.1.1.(d) ve (e) bölümünde tarif edildiği gibi dahili deflektör plaka(lar) ve uç tıpalarla donatılır.

(b) Rotor tüpleri:

Bu bölümün AÇIKLAYICI NOT kısmında tarif edilen, dayanım/yoğunluk oranı yüksek bir veya birden fazla malzemeden imal edilen ve kalınlığı 12 mm (0.5 inç) veya daha az, çapı 75 mm (3 inç) ile 400 mm (16 inç) arasında olan, özel olarak tasarımlanmış ve hazırlanmış İnce Cidarlı Silindir.

(c) Halkalar veya körükler:

Rotor tüpüne bölgesel destek vermek veya birkaç rotor tüpünü birbirine bağlamak üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış bileşenlerdir. Körük cidar kalınlığı 3mm (0.12 inç) veya daha az, çapı 75 mm (3 inç) ile 400mm (16 inç) arasında olan, büklümlere sahip ve bu bölümün AÇIKLAYICI NOT kısmında tarif edilen dayanım/yoğunluk oranı yüksek malzemelerden imal edilmiş kısa silindir.

(d) Deflektör plakası:

Bu bölümün AÇIKLAYICI NOT kısmında tarif edilen dayanım/yoğunluk oranı yüksek malzemeden imal edilen, çapı 75 mm (3 inç) ile 400 mm (16 inç) arasında değişen, tahliye odasını ana ayırma odasından izole etmek ve bazı durumlarda UF6 gazının rotor tüpünün ana ayırma odası içindeki sirkülasyonuna yardım etmek için kullanılan, santrifüj rotor tüpünün içine monte edilmek üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış disk şeklinde bileşenler.

(e) Üst başlıklar/Alt başlıklar:

Çapları 75 mm (3 inç) ile 400 mm (16 inç) arasında değişen, rotor tüp uçlarını bağlamak ve rotor tüp içerisinde UF6 tutmak ve bazı durumlarda üst yatak (üst kapak) elementi yekpare olarak kapsamak, desteklemek veya tutmak veya motorların dönen elemanlarını ve alt yatağı (alt başlık) taşımak için bu bölümün AÇIKLAYICI NOT kısmında tarif edilen dayanım/yoğunluk oranı yüksek malzemeden imal edilen özel olarak tasarımlanmış veya imal edilmiş disk şeklindeki Bileşenler.

AÇIKLAYICI NOT

Santrifüjün dönen bileşenleri için kullanılan malzemeler:

(a) En son gerilme mukavemeti 2.05x10üssü9N/m2 (300,000 psi) veya daha fazla olan düşük karbonlu çelik

(b) En son gerilme mukavemeti 0.46x10üssü9N/m2 (67,000 psi) veya daha fazla olan alüminyum alaşımlar

(c) Karma yapılarda kullanıma uygun 12.3x10üssü6 m veya daha fazla özgül modüle ve 0.3x10(6)m veya daha fazla özgül en son gerilme mukavemetine sahip yüksek dirençli malzemeler. {Özgül modül, (N/m2)/özgül ağırlık (N/m3) cinsinden Young Modülüdür. Özgül enson gerilme mukavemeti (N/m2)/özgül ağırlık (N/m3) cinsinden en son gerilme mukavemetidir.}

5.1.2. Statik bileşenler

(a) Manyetik askılı yataklar

Rutubetli ortam içeren odalar içinde asılmış halka şeklinde magnetten oluşan özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış Yatak Üniteleri. Oda UF6'ya dayanıklı malzemeden imal edilecektir (Bölüm 5.2. AÇIKLAYICI NOT'a bak). Magnet çiftler Bölüm 5.1.1.(e)'de tanımlanan üst başlıklara bir kutup parçası veya ikinci bir magnet ile bağlanır. Magnet, dış çapının iç çapına oranı 1.6 veya daha küçük olan bir halka biçiminde olabilir. Magnet, ilk geçirgenliği 0.15 H/m (CGS biriminde 120,000) veya daha çok olan, veya manyetikliğinin %98.5 veya daha fazlasını yitirmeme özelliğine sahip olan, veya enerji çarpımı 80 kJ/m3 (107 gauss-oersted) den yüksek olan bir yapıda olabilir. Genel malzeme özelliklerine ilave olarak manyetik eksenin geometrik eksenden sapmasının çok küçük tolerans içinde sınırlandırılması (0.1 mm veya 0.004 inç'ten daha küçük) veya magnet malzemesinin homojenliğinin özellikle istenmesi bir ön şarttır.

(b) Yataklar/Damperler:

Damper üzerine monte edilmiş bir mil/kapsül ünitesinden oluşan özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış yataklardır. Pivot, normal olarak bir ucunda bir yarım küre, diğer ucunda 5.1.1.(e)'de tanımlanan alt başlığa bağlanma mekanizması taşıyan sertleştirilmiş çelik bir şafttır. Şafta bağlı hidrodinamik yatakları bulunabilir. Kapsül, bir yüzeyinde yarıküresel bir girinti olan pelet şeklindedir. Bu bileşenler daha çok damperlerden ayrı olarak temin edilir.

(c) Moleküler Pompalar:

İç kısmından işlenmiş veya preslenmiş sarmal yivlere ve deliklere sahip, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış silindirlerdir. Tipik boyutlar: 75 mm (3 inç) ile 400mm (16 inç) arası iç çap, 10 mm (0.4 inç) veya daha fazla cidar kalınlığı, çapına eşit veya daha büyük boy. Yivlerin kesiti tipik olarak dikdörtgendir ve derinliği 2 mm (0.08 inç) veya daha fazladır.

(d) Motor statorları:

Vakum ortamında, 600-2000 Hz frekans ve 50-1000 VA'lık bir güç aralığında, yüksek hızlı ve çok fazlı AC motorların senkronize çalışması için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış halka şeklinde statorlar. Statorlar, tipik olarak 2.0 mm (0.08 inç) veya daha az kalınlıkta ince tabakalardan oluşan katmanlı ve düşük kayıplı demir bir kor üzerindeki çok fazlı sargılardan oluşurlar.

(e) Santrifüj odası/alıcılar:

Gaz santrifüjün rotor tüp ünitesini muhafaza etmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış bileşenlerdir. Santrifüj odası, yatakları yerleştirmek için hassas yapılmış uçlar ve montaj için kullanılacak bir veya daha fazla flanşlar içeren ve cidar kalınlığı 30 mm'ye kadar olan bir sabit silindirden oluşur. İşlenmiş uçlar birbirine paralel ve silindirlerin dikey eksenlerine 0.05(0) veya daha az diktir. Oda pek çok rotor tüpünü muhafaza etmek üzere petek tipi bir yapıda olabilir. Odalar UF6 korozyonuna karşı dayanıklı malzemelerden yapılır veya bu malzemelerle korunur.

(f) Kepçeler:

Pitot tüp hareketiyle rotor tüp içinden UF6 gazını çekmek için iç çapı 12 mm'ye (0.5 inç) kadar olan özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış tüplerdir ve merkezi gaz atma sistemine bağlanabilirler. Tüpler UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılır veya bu malzemelerle korunur.

5.2. Gaz santrifüj tipi zenginleştirme tesisleri için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış yardımcı sistemler, ekipmanlar ve bileşenler.

TANITICI NOT

Gaz santrifüj tipi zenginleştirme tesislerindeki yardımcı sistemler, ekipmanlar ve bileşenler santrifüjleri çalıştırmak veya tesisi kontrol etmek için gereken ekipmanlarla beraber, UF6'yı santrifüje beslemek, giderek yükselen zenginliklere imkan sağlamak için kademe (veya adım) oluşturmak amacıyla tek tek santrifüjleri birbirlerine bağlamak ve "artık" ve "ürün" UF6'yı santrifüjlerden çekmek için gereken tesis sistemleridir.

Normal olarak UF6, ısıtılmış otoklavları kullanarak katı fazdan buharlaştırılır ve kademe başı borusu kullanılarak santrifüjlere gaz halinde dağıtılır. Santrifüjlerden akan "ürün" ve "artık" UF6 gazı, taşıma veya depolama için uygun kaplara transfer edilmeden önce yoğuşturulduğu (203 K civarında çalışan) soğuk tuzaklara da kademe başı borusu vasıtasıyla transfer edilir. Bir zenginleştirme tesisi kademeler halinde düzenlenmiş binlerce santrifüjden oluştuğundan, binlerce kaynak içeren kilometrelerce kademe başı borusu vardır ve tesis önemli ölçüde kendini tekrarlayan bir yerleşim düzenine sahiptir.

5.2.1. Besi sistemleri/ürün ve artık çekme sistemleri

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış proses sistemleri şunları içerir:

Santrifüj kademelerinden 100 kPa'a (15 psi) kadar ve 1 kg/saat veya daha yüksek debide UF6 geçirmek için kullanılan besi otoklavları (veya istasyonları).

3 kPa (0.5 psi) basınca kadar kademelerden UF6 çekmek için kullanılan katılaştırıcılar (desüblimleştiriciler veya soğuk tuzaklar). Katılaştırıcılar 203 K'e (-70øC) kadar soğutulabilme ve 343 K'e (70øC) kadar ısıtılabilme özelliğine sahiptir.

UF6'yı kaplar içine yakalamak için kullanılan "ürün" ve "artık" istasyonları.

Tesis, ekipman ve boru donanımı UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılır veya bu tip malzemelerle kaplanır ve çok yüksek vakum ve temizlik standartlarına uygun olarak imal edilir.

5.2.2. Makina başlık boru sistemleri

Santrifüj kademeleri içerisinde UF6 nakli için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış boru ve başlık sistemleri. Boru şebekesi normalde başlıkların her birinin santrifüjünün bir birine bağlanmasından oluşan üç bölümlü başlık sistemidir. Sistemin tamamı UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılır ve çok yüksek vakum ve temizlik standartlarına uygun olarak imal edilir.

5.2.3. UF6 kütle spektrometresi/iyon kaynakları

UF6 gaz akışından besi, ürün veya artık örneklerini her an alabilme özelliğine ve ayrıca aşağıdaki özelliklere sahip olan, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış manyetik veya dört kutuplu ("quadrupole") kütle spektrometreleridir.

1. 320'den büyük atomik kütle birimi için seçicilik ("resolution");

2. Nichorome veya monel ile astarlanmış veya nikel kaplanmış iyon kaynakları;

3. Elektron bombardıman iyonizasyon kaynakları;

4. İzotopik analiz için uygun bir toplayıcı sisteme sahip olma.

5.2.4. Frekans değiştiriciler

Bölüm 5.1.2.(d)'de tanımlanan motor statorlarını beslemek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış frekans değiştiriciler, (aynı zamanda konvertör veya invertör olarak da bilinirler) veya parçalar, bileşenler. Bu tür frekans değiştiricilerinin alt üniteleri aşağıdaki özelliklere sahiptir:

1. 600 ile 2000 Hz arasında çok fazlı çıkış;

2. Yüksek kararlılık (frekans kontrolü %0.1 den daha iyi);

3. Düşük harmonik bozulum (%2 den az); ve

4. %80 den büyük verim.

AÇIKLAYICI NOT

Yukarıda listelenen parçalar ya doğrudan UF6 proses gazı ile temasa girer ya da direkt olarak santrifüjleri ve kademeden kademeye ve santrifüjden santrifüje gaz geçişini kontrol eder. UF6 korozyonuna dayanıklı malzemeler arasında paslanmaz çelik, alüminyum, alüminyum alaşımları, nikel veya %60'dan daha fazla nikel içeren alaşımlar yer alır.

5.3 Gaz difüzyonu ile zenginleştirmede kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış üniteler ve bileşenler.

TANITICI NOT

Uranyum izotop ayırma için gaz difüzyon metodundaki temel teknolojik üniteler özel gözenekli gaz difüzyon bariyeri, gazı (sıkışma işlemiyle ısınan) soğutmak için ısı değiştiriciler, conta vanaları, kontrol vanaları ve borulardır. Gaz difüzyon teknolojisi uranyum hekza fluorür (UF6) kullandığından, bütün ekipman, boru ve enstrümantasyon (gaz ile temas halinde olan) yüzeyleri UF6 etkilerine dayanabilen malzemelerden yapılmalıdır.

5.3.1. Gaz difüzyon bariyerleri

(a) UF6 korozyonuna dayanıklı metalik, polimer veya seramik malzemeden yapılmış, 100-1000 A arasında gözenek boyutu ve 5 mm (0.2 inç) veya daha az kalınlığı olan boru şeklinde ve özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ince gözenekli filtreler.

(b) Bu tür filtrelerin imalatı için özel olarak hazırlanmış bileşikler ve toz halindeki maddeler. Bu bileşikler ve toz halindeki maddeler, gaz difüzyon engellerinin imalatı için özel olarak hazırlanmış olup, nikel veya %60 veya daha fazla nikel içeren alaşımlar, alimünyum oksit veya %99.9 veya daha fazla saflığa sahip UF6'ya dayanıklı tümüyle fluorlanmış hidrokarbonlar (10 mikrondan az ve son derece birbirine yakın parçacık boyutuna sahip) içerir.

5.3.2. Difüzyon odaları

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, çapı 300 mm'den (12 inç) daha büyük ve boyu 900 mm'den (35 inç) daha uzun, tümüyle sızdırmaz silindir kaplar veya karşılaştırılabilir boyutlarda dikdörtgen kaplar. Bunlar, gaz difüzyon bariyerlerini ihtiva etmek için çapları 50 mm'den (2 inç) daha büyük bir giriş ve iki çıkış bağlantısına sahiptir, UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılır ve yatay veya düşey olarak yerleştirilebilecek şekilde tasarımlanır.

5.3.3. Kompresörler ve gaz körükleri

UF6 emme kapasitesi 1 m3/dakika veya daha fazla, boşaltma basıncı bir kaç yüz kPa (100 psi) olan özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış eksenel, santrifüj, veya pozitif deplasmanlı kompresörler veya gaz körükleri. UF6 ortamında uygun güçte elektrik motorlu veya motorsuz mümkün olduğu kadar uzun zaman çalışmak üzere tasarımlanmışlardır. Bu kompresör ve gaz körükleri 2:1 ve 6:1 arasında basınç oranına sahiptirler ve UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılırlar.

5.3.4. Rotor mil (şaft) contaları

Kompresör veya gaz körüğü rotorunu sürücü motoruna bağlayan şaftın sızdırmazlığını sağlamak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış conta besleme ve conta eksoz bağlantıları ile beraber vakum contaları. Böylece UF6 ile dolu kompresörün veya gaz körüğünün iç kısmına havanın sızmasına karşı güvenilir bir sızdırmazlık sağlanır. Bu tür contalar normalde tampon gazlar için 1000 cm3/dakika'dan daha az (60 inç3/dakika) bir sızma oranı için tasarımlanır.

5.3.5. UF6 soğutma için ısı değiştiriciler

UF6'ya dayanıklı malzemelerden (paslanmaz çelik hariç) veya bakır veya bu metallerin bileşiminden yapılmış veya bunlarla kaplanmış ve 100 kPA (15 psi) basınç farkı altında 10 Pa (0.0015 psi)/saat'ten daha az kaçak basınç değişim oranı için planlanmış, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ısı değiştiriciler.

5.4. Gaz difüzyonu ile zenginleştirmede kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış yardımcı sistemler, ekipmanlar ve bileşenler

TANITICI NOT

Gaz difüzyon tipi zenginleştirme tesisleri için yardımcı sistemler, ekipmanlar ve bileşenler UF6'yı gaz difüzyon ünitelerine beslemek, giderek yükselen zenginliklere imkan sağlamak için kademe (veya adım) oluşturmak amacıyla tek tek üniteleri birbirlerine bağlamak ve "artık" ve "ürün" UF6'yı difüzyon kademelerinden çekmek için gereken tesis sistemleridir. Yüksek atalet özelliği nedeniyle, difüzyon kademelerinin işletiminde bir kesiklik ve özellikle işletimin durdurulması ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle, bir gaz difüzyon tesisinde, bütün teknolojik sistemlerde vakum ortamının sürekli muhafaza edilmesi, kazalardan otomatik koruma ve hassas otomatik gaz akışı düzeni çok önemlidir. Tüm bunlar, tesisin bir çok özel ölçme, düzenleme ve kontrol sistemleriyle teçhiz edilmesini gerektirir.

Normal olarak UF6 otoklavlar içindeki silindirlerden buharlaştırılır ve kademe başı borusu kullanılarak, giriş noktalarına gaz halinde dağıtılır. Çıkış noktalarından akan "ürün" ve "artık" UF6 gaz akımı, taşıma veya depolama için uygun kaplara gönderilmeden önce, UF6'nın sıvılaştırıldığı soğuk tuzaklara veya sıkıştırma istasyonlarına kademe başı borusu vasıtasıyla transfer edilir. Bir gaz difüzyon zenginleştirme tesisi kademeler halinde düzenlenmiş binlerce gaz difüzyon ünitelerinden oluştuğundan, binlerce kaynak içeren kilometrelerce kademe başı borusu vardır ve tesis önemli ölçüde kendini tekrarlayan bir yerleşim düzenine sahiptir. Ekipman bileşen ve boru sistemleri yüksek vakum ve temizlik standartlarına uygun olarak imal edilirler.

5.4.1. Besi sistemleri/ürün ve artık çekme sistemleri

300 kPa (45 psi) veya daha az basınçlarda işletime uygun özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış proses sistemleri. Bu sistemler aşağıdakileri içerir:

1. UF6'yı gaz difüzyon kademelerine aktarmak için kullanılan besi otoklavları (veya sistemleri).

2. UF6'yı difüzyon kademelerinden almak için kullanılan desüblimleştiriciler (veya soğuk tuzaklar).

3. kademedeki UF6 gazının sıkıştırılıp soğutularak sıvı UF6 şekline dönüştürüldüğü sıvılaştırma istasyonları.

4. UF6'nın kaplara transferi için kullanılan "ürün" veya "artık" istasyonları.

5.4.2. Ana boru sistemleri

Gaz difüzyonu kademelerindeki UF6'nın işleme tabi tutulması için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış boru sistemleri. Bu boru şebekesi normal olarak her hücrenin her ana boruya bağlandığı "çift" başlı sistem şeklindedir.

5.4.3. Vakum sistemleri

(a) Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış büyük vakum manifoldları, vakum başları ve 5 m3/dakika (175 ft3/dakika) veya daha fazla emme kapasitesine sahip Vakum Pompaları.

(b) UF6 taşıyıcı atmosfer içinde servis için özel olarak tasarımlanmış alüminyum, nikel, veya %60'tan daha fazla nikel içeren alaşımlardan yapılmış veya bunlarla kaplanmış vakum pompaları. Bu pompalar döner ya da pozitif olabilir, deplasman ve fluorokarbon contalar ihtiva edebilir ve işletim için özel akışkanlar gerektirebilir.

5.4.4. Özel kapama ve kontrol vanaları

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, çapları 40 ile 1500 mm (1.5 ile 59 inç) arasında değişen, gaz difüzyon zenginleştirme tesislerinin ana ve yardımcı sistemlerine yerleştirilmek üzere UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılmış, otomatik veya elle kumanda edilebilen kapama ve kontrol (körüklü) vanaları.

5.4.5. UF6 kütle spektrometreler/iyon kaynaklar

UF6 gaz akışından besi, ürün veya artık örneklerini her an alabilme özelliğine ve ayrıca aşağıdaki özelliklere sahip olan özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış manyetik veya dört kutuplu ("quadrupole") Kütle Spektrometreleri.

1. 320'den büyük atomik kütle birimi için seçicilik ("resolution");

2. Nichorome veya monelden yapılmış veya bunlarla astarlanmış veya nikel kaplanmış iyon kaynakları;

3. Elektron bombardıman iyonizasyon kaynakları;

4. İzotopik analiz için uygun bir toplayıcı sisteme sahip olma.

AÇIKLAYICI NOT

Bu bölümde listelenen parçalar ya UF6 proses gazı ile doğrudan temas halindedir ya da direkt olarak kademeler içerisindeki akışı kontrol eder. Proses gazı ile doğrudan temas halinde olan bütün yüzeyler UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılır veya bunlarla kaplanır. Gaz difüzyonu elemanları ile ilişkili olan kısımlar için, UF6 korozyonuna dayanıklı malzemeler arasında paslanmaz çelik, alüminyum, alüminyum alaşımlar, nikel veya %60 veya daha fazla nikel içeren alaşımlar ve UF6'ya dayanıklı tamamen fluorlanmış hidrokarbon polimerler sayılabilir.

5.5. Aerodinamik zenginleştirme tesislerinde kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler, ekipmanlar ve bileşenler.

TANITICI NOT

Aerodinamik zenginleştirme işlemlerinde, gaz UF6 ve hafif gaz (hidrojen veya helyum) karışımı sıkıştırılır ve kavisli duvar geometrisi üzerinde oluşan merkezkaç kuvvetler yoluyla izotopik ayırmanın tamamlandığı ayırma elemanlarından geçirilir. Bu metoda dayalı iki proses başarılı bir şekilde geliştirilmiştir: ayırma memesi prosesi ve vorteks tüp prosesi. Her iki proses için ayırma adımının ana bileşenlerini, ayırma elemanlarını (memeler veya vorteks tüpler) yerleştirmek için kullanılan silindirik bir kap, gaz kompresörler ve sıkışma ısısını almak için kullanılan ısı değiştiricileri oluşturur.

AÇIKLAYICI NOT

Bu bölümde listelenen parçalar ya UF6 proses gazı ile temas halindedir ya da direkt olarak kademeler içerisindeki akışı kontrol eder. Proses gazı ile doğrudan temas eden bütün yüzeyler UF6'ya dayanıklı malzemelerden yapılır veya bunlarla kaplanır. Aerodinamik zenginleştirme elemanları ile ilişkili olan kısımlar için, UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelere, bakır, paslanmaz çelik, alüminyum, alüminyum alaşımlar, nikel veya %60 veya daha fazla nikel içeren alaşımlar ve UF6'ya dayanıklı tamamen fluorlanmış hidrokarbon polimerler dahildir.

5.5.1. Ayırma memeleri

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ayırma memeleri ve ilgili üniteler. Ayırma memeleri, UF6 korozyonuna dayanıklı, 1mm'den (tipik 0.1-0.05 mm) daha az eğrilik çapı olan ve meme arasından geçen gazı iki fraksiyona ayırmaya yarayan bir bıçak ucu şeklinde kenar taşıyan, yarık biçiminde ve eğimli kanallardan oluşur.

5.5.2. Vorteks tüpleri

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış vorteks tüpleri ve ilgili üniteler. Vorteks tüpleri, 0.5 - 4 cm çapında, uzunluğun çapa oranı 20:1 veya daha az olan, bir veya daha fazla teğet girişe sahip olan, UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bunlarla korunan silindirik veya sivri uçlu tüplerdir. Tüplerin herhangi bir veya her iki ucunda meme tipi ekler bulunabilir.

5.5.3. Kompresörler ve gaz körükleri

2 m3/dakika veya daha fazla UF6 taşıyıcı gaz (hidrojen veya helyum) karışımı emme kapasitesine sahip ve UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış eksenel, santrifüj veya pozitif deplasmanlı kompresörler veya gaz körükleri

AÇIKLAYICI NOT

Kompresör ve gaz körükleri için tipik basınç oranı 1.2:1 ve 6:1 arasındadır.

5.5.4. Dönen şaft contaları

Kompresör veya gaz körüğü rotorunu sürücü motoruna bağlayan şaftın sızdırmazlığı için conta beslemesi ve conta egzos bağlantıları ile beraber, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış dönen şaft contaları. Böylece UF6/taşıyıcı gaz karışımı ile dolu kompresör veya gaz üfleyicinin iç odasındaki proses gazının dışarı veya havanın ve sızdırmazlık gazının içeri kaçmasına karşı güvenilir bir sızdırmazlık sağlanır.

5.5.5. Gaz soğutma için ısı değiştiriciler

UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bu malzemelerle korunmuş özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ısı değiştiriciler.

5.5.6. Ayırma elemanı odaları

UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bu malzemelerle korunmuş, vorteks tüpleri veya ayırma memelerini muhafaza etmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ayırma elemanı odaları.

5.5.7. Besi sistemleri/ürün ve artık çekme sistemleri

Zenginleştirme tesisleri için UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bu malzemelerle korunmuş özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış proses sistemleri veya ekipmanları. Bunlar aşağıdakileri içerir:

(a) UF6'yı zenginleştirme işleminden geçirmek için kullanılan besi otoklavları, fırınlar, veya sistemler;

(b) Sonraki transfer için zenginleştirme işleminden UF6'yı çıkarmada kullanılan desüblimleştiriciler (veya soğuk tuzaklar)

(c) UF6'yı sıkıştırıp, daha sonra sıvı veya katı şekle dönüştürerek zenginleştirme işleminden almak için kullanılan katılaştırma veya sıvılaştırma istasyonları;

(d) UF6'nın kaplara transferi için kullanılan "ürün" veya "artık" istasyonları.

5.5.8. Ana boru sistemleri

Aerodinamik kademeler içerisinde UF6'yı işleme tabi tutmak için UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bu malzemelerle korunmuş ve özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış boru sistemleri.

5.5.9. Vakum sistemleri ve pompalar

(a) 5 m3/dakika veya daha fazla emme kapasitesi olan vakum manifoldları, vakum başlıkları ve vakum pompalarından oluşan ve UF6 taşıyan atmosferde hizmet için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış vakum sistemleri.

(b) UF6 taşıyan atmosferde hizmet görmek üzere ve UF6 korozyonuna karşı dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bu malzemelerle korunmuş, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış vakum pompaları. Bu pompalar fluorokarbon contalar kullanabilir ve işletim için özel akışkanlar gerektirebilir.

5.5.10. Özel kapama ve kontrol vanaları

Aerodinamik zenginleştirme tesislerinin ana ve yardımcı sistemlerine yerleştirilmek üzere, 40-1500 mm çapında, UF6 korozyonuna dayanıklı malzemelerden yapılmış veya bu malzemelerle korunmuş, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış otomatik kapama ve kontrol (körüklü) vanaları.

5.5.11. UF6 kütle spektrometreleri/İyon kaynakları

UF6 gaz akışından besi, ürün veya artık örneklerini her an alabilme özelliğine ve ayrıca aşağıdaki özelliklere sahip olan, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış manyetik veya dört kutuplu ("quadrupole") kütle spektrometreleri.

1. 320'den büyük atomik kütle birimi için seçicilik ("resolution");

2. Nichorome veya monelden yapılmış veya bunlarla astarlanmış veya nikel kaplanmış iyon kaynakları;

3. Elektron bombardıman iyonizasyon kaynakları;

4. İzotopik analiz için uygun bir toplayıcı sisteme sahip olma.

5.5.12. UF6/taşıyıcı gaz ayırma sistemleri

Taşıyıcı gazdan (hidrojen veya helyum) UF6'yı ayırmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış proses sistemleri.

AÇIKLAYICI NOT

Bu sistemler UF6'nın taşıyıcı gaz içerisindeki miktarını 1 ppm veya daha aza indirmek için tasarımlanır ve aşağıdaki ekipmanlardan oluşur.

(a) -120oC veya daha düşük sıcaklıklara kadar soğutabilen cryogenic ısı değiştiricileri ve soğuk ayırıcılar, veya

(b) -120oC veya daha düşük sıcaklıklara soğutabilen çalışabilen cryogenic soğutma birimleri,

(c) UF6'yı taşıyıcı gazdan ayırmak için kullanılan ayırma memeleri veya vorteks tüpleri, veya

(d) -20oC veya daha düşük sıcaklıklara soğutabilen UF6 soğuk tuzakları.

5.6. Kimyasal değişim veya iyon değiştirme yolu ile zenginleştirme tesislerinde kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler, ekipmanlar ve bileşenler.

TANITICI NOT

Uranyum izotopları arasındaki ufak kütle farklılıkları bu izotopları birbirinden ayırmaya temel teşkil eden kimyasal reaksiyon dengesinde küçük değişikliklere sebep olur. Sıvı-sıvı kimyasal değişim ve katı-sıvı iyon değiştirme işlemleri başarıyla geliştirilmektedir.

Sıvı-sıvı kimyasal değişim işleminde, karışmayan sıvı fazlar (sulu ve organik), binlerce ayırma kademesinin zincirleme etkisini vermek üzere birbirleriyle ters yönde akarak etkileşirler. Sulu faz hidroklorik asit çözeltisi içindeki uranyum klorür'den oluşur; organik faz ise organik bir çözücü içinde uranyum klorür içeren ekstrakte edici kısımdan oluşur. Ayırma kademesinde kontaktör olarak sıvı-sıvı değişim kolonları veya sıvı santrifüj kontaktörleri kullanılabilir. Ayırma kademesinin her iki ucunda, geri akış gereksinimlerini karşılamak üzere kimyasal dönüşüm (oksidasyon ve indirgeme) işlemleri gerekmektedir.

5.6.1. Sıvı-sıvı değişim kolonları (Kimyasal değişim)

Kimyasal değişim işlemi kullanarak uranyum zenginleştirmesi için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, mekanik güç girişine sahip, ters akımlı sıvı-sıvı değişim kolonları. Konsantre hidroklorik asit çözeltilerinin korozyonuna karşı koruma için bu kolonlar ve içerleri uygun plastik maddelerle ya da camla kaplanır. Her bir aşama için kolonda kalma zamanı kısa (30 saniye ya da daha az) olacak şekilde tasarım yapılır.

5.6.2. Sıvı-sıvı santrifüj kontaktörleri (Kimyasal değişim)

Kimyasal değişim işlemi kullanarak uranyum zenginleştirmesi için özel olarak tasarımlanmış ya da hazırlanmış sıvı-sıvı santrifüj kontaktörleri. Bu kontaktörler organik ve sulu fazların karışmasını dönme hareketi ile ve sonra fazların ayrılmasını santrifüj kuvveti ile sağlar. Konsantre hidroklorik asit çözeltilerinin korozyonuna karşı, kontaktörler uygun plastik malzemelerden yapılır veya camla kaplanır. Santrifüj kontaktörlerin herhangi bir aşamada kalma zamanı kısa (30 saniye veya daha az) olacak şekilde tasarım yapılır.

5.6.3. Uranyum indirgeme sistemleri ve ekipmanı (Kimyasal değişim)

(a) Kimyasal değişim işlemi kullanarak uranyum zenginleştirmede uranyumu bir değerlik durumundan diğerine indirgemek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış elektrokimyasal indirgeme hücreleri. Proses çözeltileriyle temas halinde olan hücre malzemeleri konsantre hidroklorik asit çözeltilerine karşı korozyona dayanıklı olmalıdır.

AÇIKLAYICI NOT

Katodik hücre bölmesi uranyumun daha üst değerliklere yükseltgenmesini önlemek için tasarımlanmalıdır. Uranyumu katodik bölmede tutmak için, hücre, özel katyon değişim maddesinden yapılan su geçirmez diyafram bir zara sahip olabilir. Katot grafit gibi uygun bir katı iletkenden oluşur.

(b) Asit konsantrasyonunu ayarlayarak ve elektrokimyasal indirgeme hücrelerini besleyerek ürün alma kademesinde organik akımdan U+4'ü almak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler.

AÇIKLAYICI NOT

Bu sistemler, elektrokimyasal indirgeme hücrelerini beslemek amacıyla çözelti pH ayarı ve kontrolü ve pompaların ve transfer cihazlarının kontrolünü başarıyla sağlamak için diğer ekipman ve/veya buharlaşma ile U+4'ü organik sıvıdan sulu çözeltiye sıyırmak için çözücü sıyırma ekipmanından oluşur. Sulu akımın belli metal iyonlarla kirlenmesinin önlenmesi ana tasarım konularından biridir. Sonuç olarak, proses akımıyla temas halindeki parçalar için sistem, uygun maddelerle (cam, fluorokarbon polimerleri, polipenil sülfat, polyeter sülfon ve reçine-emdirilmiş grafit gibi) korunmuş ya da bunlardan yapılmış ekipmanlardan tesis edilir.

5.6.4. Besi hazırlama sistemleri (Kimyasal değişim)

Kimyasal değişim yolu ile uranyum izotop ayırma tesislerinde yüksek saflıkta uranyum klorür besi çözeltisi elde etmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler.

AÇIKLAYICI NOT

Bu sistemler, saflaştırma için kullanılan çözme, solvent ekstraksiyonu ve/veya iyon değiştirme teçhizatından ve U+6 veya U+4'ü U+3'e indirgemek için kullanılan elektrolitik hücrelerden oluşur. Bu sistemler, krom, demir, vanadyum, molibden ve diğer iki veya daha yüksek değerlikli katyonlar gibi metalik gayrisafiyetleri yalnızca milyonda birkaç oranında içeren U klorür çözeltileri üretir. Sistemin yüksek saflıktaki U+3 ile işlem gören kısımları cam, fluorokarbon polimerleri, polifenil sülfat veya plastikle astarlanmış polieter sülfon ve reçine-emdirilmiş grafit gibi maddelerden yapılır.

5.6.5. Uranyum oksidasyon sistemleri (Kimyasal değişim)

Kimyasal değişim yolu ile zenginleştirme işleminde, izotop ayırma kademesine dönecek U'un +3'ten +4'e yükseltgenmesini sağlamak üzere özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler.

AÇIKLAYICI NOT

Bu sistemler aşağıdakileri içerir:

(a) İzotop ayırma teçhizatından gelen sulu akım ile klor ve oksijeni temasa getirmek ve sonuçta oluşan U+4'ü ürün alma kademesinden gelen sıyrılmış organik akıma ekstrakte etmek için gereken ekipman.

(b) Su ve konsantre hidroklorik asitin uygun yerlerde sisteme yeniden verilebilmesi için suyu hidroklorik asitten ayıran ekipman.

5.6.6 Hızlı-reaksiyon veren iyon değiştirici reçineler/soğurucular (İyon değişimi) İyon değiştirme yolu ile U'u zenginleştirmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış hızlı reaksiyon veren iyon değiştirici reçineler veya soğurucular. Gözenekli kılcal reçineler ve/veya aktif kimyasal değişim gruplarının aktif olmayan gözenekli bir destek yapının yüzeyine kaplı olduğu çok ince zar gibi tabakalardan oluşan yapılar ve parçacıkları ve fiberleri de kapsayan uygun şekilli kompozit yapılar bu gruba dahildir.

Bu iyon değiştirici reçineler/soğurucular, 0.2 mm veya daha küçük çapta olup, konsantre hidroklorik asit çözeltilerine karşı kimyasal açıdan dayanıklı ve aynı zamanda değişim kolonlarında bütünlük ve kalitelerini muhafaza etmeye yetecek fiziksel sağlamlığa sahip olmalıdırlar.

Reçineler/soğurucular çok hızlı (yarı ömrü 10 saniyeden az) izotop değiştirme reaksiyonları vermek üzere özel olarak tasarımlanırlar ve 100-200oC sıcaklık aralığında çalışma yeteneğine sahiptirler.

5.6.7 İyon değiştirici kolonlar (İyon değiştirme)

İyon değiştirme işlemi kullanarak uranyum zenginleştirmesi için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış iyon değiştirici reçine/soğurucunun bulunduğu dolgulu yatakları barındıran ve destekleyen, çapı 1000 mm'den daha büyük silindirik kolonlar. Bu kolonlar konsantre hidroklorik asit çözeltilerinin korozyonuna karşı koruyucu malzemelerden (titanyum veya fluorokarbon gibi) yapılmalı ve 100oC-200oC sıcaklık aralığı ile 0.7 MPa (102 psi) basıncın üstünde çalıştırılabilmelidir.

5.6.8 İyon değiştirme tekrar kullanım ("reflux") sistemleri (İyon değişimi)

(a) İyon değiştirme yolu ile zenginleştirme kademelerinde kullanılan kimyasal indirgeme ajanlarını tekrar elde etmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış kimyasal veya elektrokimyasal indirgeme sistemleri.

(b) İyon değiştirme yolu ile U zenginleştirme kademelerinde kullanılan kimyasal yükseltgeme ajanlarını tekrar elde etmek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış kimyasal veya elektrokimyasal yükseltgeme sistemleri.

AÇIKLAYICI NOT

İyon değiştirme yolu ile zenginleştirme işlemi mesela Tiüssü+3'ü indirgeyici katyon olarak kullanabilir; bu durumda indirgeme sistemi Tiüssü+4'ü indirgeyerek Tiüssü+3'ü tekrar elde eder.

Mesela Feüssü+3 yükseltgeyici olarak kullanılırsa, yükseltgeme sistemi Feüssü+2'yi yükseltgeyerek Feüssü+3'ü tekrar elde eder.

5.7 Lazer ile zenginleştirme tesisleri için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler, ekipmanlar ve bileşenler.

TANITICI NOT

Halihazırda lazer kullanarak zenginleştirme yapan sistemler iki kategoriye ayrılır: İşlem ortamı atomik uranyum buharı olanlar ve işlem ortamı uranyum bileşik buharı olanlar. Bu işlemler yaygın olarak şu şekilde isimlendirilir: birinci kategori - atomik buhar lazer izotop ayrımı (AVLIS veya SILVA); ikinci kategori - moleküler lazer izotop ayırımı (MLIS veya MOLIS) ve izotop seçici lazer aktivasyonu ile kimyasal reaksiyon (CRISLA). Lazer ile zenginleştirme tesisleri için sistemler, ekipman ve bileşenler şunlardır:

(a) uranyum-metal buharını besleyen cihazlar (seçici foto-iyonizasyon için) veya uranyum bileşimi buharını besleyen cihazlar (fotod-ayırımı veya kimyasal aktivasyon için);

(b) birinci kategori için, zenginleştirilmiş ve tüketilmiş uranyum metalini "ürün" ve "artık" olarak toplayan cihazlar ve ikinci kategori için, ayrılmış veya reaksiyona girmiş bileşikleri "ürün" olarak, etkilenmemiş malzemeyi de "artık" olarak toplayan cihazlar;

(c) Uranyum-235'i seçici olarak uyaran lazer işlem sistemleri; ve

(d) besi hazırlama ve ürün dönüşüm sistemi. Uranyum atomlarının ve bileşiklerinin spektroskopisinin karmaşıklığı mevcut lazer teknolojilerinden herhangi birinin kullanımını gerektirebilir.

AÇIKLAYICI NOT

Bu bölümdeki elemanların bir çoğu, uranyum metal buharı veya UF6 veya UF6 gaz karışımı ve diğer gazlardan oluşan işlem gazı ya da sıvıyla direkt temas eder. Uranyum ile ya da UF6 ile temas eden bütün yüzeyler tamamiyle korozyona dayanıklı maddelerden yapılır ya da bunlarla korunur. Lazer esasına dayalı zenginleştirme ile ilgili olan kısımlar için korozyona dayanıklı uranyum bileşikleri, uranyum metal ve sıvısına yttria kaplı grafit ve tantalum dahildir ve UF6 korozyonuna dayanıklı maddelere bakır, paslanmaz çelik, aluminyum alüminyum bileşikleri, nikel veya 60% ya da daha fazla nikel içeren nikel alaşımları ve UF6'ya dayanıklı tam fluorlanmış hidrokarbonlar da dahildir.

5.7.1 Uranyum buharlaştırma sistemleri (AVLIS)

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, hedef üzerine 2.5 kW/cm'den daha fazla güç veren, yüksek güç şeridi veya tarayıcı elektron demeti silahları içeren uranyum buharlaştırma sistemleri.

5.7.2 Sıvı uranyum metali işleme sistemleri (AVLIS)

Metalik bileşiklerin ısıtıldığı potalardan ve bu potaları soğutan ekipmandan oluşan, eriyik uranyum ve uranyum alaşımları için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sıvı metal işleme sistemleridir.

AÇIKLAYICI NOT

Bu potalar ve bu sistemin diğer parçaları, uranyum eriyiği ve uranyum alaşımları ile temas edebileceğinden korozyon ve ısıya karşı dayanıklı maddelerle korunurlar. Bu maddelere tantalum, yttria kaplı grafit, grafit kaplı diğer nadir toprak oksitleri veya bunların bileşikleri dahil edilebilir.

5.7.3 Uranyum metal "ürün" ve "artık" toplama üniteleri (AVLIS)

Katı veya sıvı haldeki uranyum metali için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış "ürün" ve "artık" toplama birimleri.

AÇIKLAYICI NOT

Bu üniteler için bileşenler, uranyum metal buharı veya sıvısı (yttria kaplı grafit veya tantalum) gibi ısıya ve korozyona dayanıklı maddelerden yapılır ya da bunlarla korunur. Bu bileşenlere borular, vanalar, tertibatlar, oluklar, besi yolları, ısı değiştiricileri ve toplayıcı plakalar (manyetik, elektrostatik veya diğer ayırma metodları için) dahil edilebilir.

5.7.4 Ayırıcı modül odası (AVLIS)

Uranyum metal buhar kaynağını, elektron demeti silahını ve "ürün" ve "artık" toplayıcısını içeren özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış silindirik veya dikdörtgen kazanlar.

AÇIKLAYICI NOT

Bu odalar, lazer pencereleri, vakum pompa bağlantıları, tanı ve görüntüleme enstrümantasyonu ve elektrik ve su besleme yolları için çok sayıda istasyon ihtiva eder. İç bileşenlerin bakımına ve yenilenmesine izin vermek için gerekli açma ve kapama sistemleri mevcuttur.

5.7.5 Sesten hızlı genişleme memeleri (MLIS)

UF6 karışımlarını ve taşıyıcı gazı 150 K veya daha düşük sıcaklıklara kadar soğutan ve UF6 korozyonuna karşı dayanıklı, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sesten hızlı genişleme memeleri.

5.7.6 Uranyum pentafluorür ürün toplayıcılar (MLIS)

Filtre, darbe veya siklon tipi toplayıcılardan veya bunların kombinasyonlarından oluşan ve UF5/UF6 ortamında korozyona dayanıklı olan, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış uranyum pentafluorür (UF5) katı üretim toplayıcıları.

5.7.7 UF6/taşıyıcı gaz kompresörü (MLIS)

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, UF6 ortamında uzun süre çalışabilecek UF6/taşıyıcı gaz karışımları kompresörleri. Bu kompresörlerin proses gazı ile temasta bulunan bileşenleri UF6 korozyonuna dayanıklı maddelerden yapılmalı veya bu maddelerle korunmalıdır.

5.7.8 Dönen şaft contaları (MLIS)

Kompresör rotorunu sürücü motoruna bağlayan şaftın sızdırmazlığı için conta beslemesi ve conta egzos bağlantıları ile beraber, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış dönen şaft contaları. Böylece UF6/taşıyıcı gaz karışımı ile dolu kompresörün iç odasındaki proses gazının dışarı veya havanın ve sızdırmazlık gazının içeri kaçmasına karşı güvenilir bir sızdırmazlık sağlanır.

5.7.9 Fluorlama sistemleri (MLIS)

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış UF5'i (katı) UF6'ya (gaz) fluorlamak için gerekli sistemler.

AÇIKLAYICI NOT

Bu sistemler, toplanan UF5 tozunu UF6'ya flourlamak daha sonra ürün kaplarında toplamak veya ilave zenginleştirme için MLIS ünitesine besi olarak transfer etmek üzere tasarımlanır. Bir yaklaşıma göre ürünü direkt olarak toplayıcılardan elde etmek üzere, flourlama reaksiyonu izotop ayırma sistemi içinde gerçekleştirilebilir. Bir diğer yaklaşıma göre ise, UF5 tozu, fluorlama işlemi için "ürün" toplayıcılarından kolektörlerinden uygun reaksiyon kazanına (sıvı yataklı reaktör, pervaneli reaktör ya da alev kulesi) transfer edilir. Her iki yaklaşımda da fluorün (veya diğer uygun fluorlama ajanlarının) transferi ve depolanması için ve UF6'nın transferi ve toplanması için gerekli ekipman kullanılır.

5.7.10 UF6 kütle spektrometreleri/iyon kaynakları (MLIS)

UF6 gaz akımlarından kesintisiz olarak "besi", "ürün" ve "artık" numunelerini çekebilen, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ve aşağıdaki karakteristiklere sahip manyetik veya dört kutuplu ("quadrupole") kütle spektrometreleri:

1. 320'den büyük atomik kütle birimi için seçicilik ("resolution");

2. Nichrome veya monelden yapılmış veya bunlarla astarlanmış veya nikel kaplanmış iyon kaynakları;

3. Elektron bombardıman iyonizasyon kaynakları;

4. İzotopik analiz için uygun bir toplayıcı sisteme sahip olma.

5.7.11 Besi sistemleri/ürün ve artık çekme sistemleri (MLIS)

UF6 korozyonuna karşı dayanıklı malzemelerle korunmuş ya da bunlardan yapılmış, zenginleştirme tesisleri için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış proses sistemleri ve ekipmanlarıdır. Bunlar aşağıdakileri içerir:

(a) UF6'yı zenginleştirme işlemine geçirmek için kullanılan besi otoklavları, tanklar, fırınlar veya sistemler,

(b) Sonraki transfer için zenginleştirme işleminden UF6'yı çıkarmada kullanılan desüblimleştiriciler (veya soğuk tuzaklar),

(c) UF6'yı sıkıştırıp, daha sonra sıvı veya katı şekle dönüştürerek zenginleştirme işleminden almak için kullanılan katılaştırma veya sıvılaştırma istasyonları

(d) UF6'nın kaplara transferi için kullanılan "ürün" veya "artık" istasyonları.

5.7.12 UF6/taşıyıcı gaz ayırma sistemleri (MLIS)

UF6'yı taşıyıcı gazdan ayırmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış işlem sistemleridir. Taşıyıcı gaz nitrojen, argon ya da diğer bir gaz olabilir.

AÇIKLAYICI NOT

Ekipmana müdahale eden bu sistemler;

(a) -120oC ya da daha düşük sıcaklıklara kadar soğutabilen cyrogenic ısı değiştiricileri ya da cyrojeneratör ayıraçlar

(b) -120oC veya daha düşük sıcaklıklara kadar soğutabilen cyrogenic soğutma birimleri

(c) -20oC veya daha düşük sıcaklıklara kadar soğutabilen UF6 soğuk tuzaklarıdır.

5.7.13 Lazer sistemleri (AVLIS, MLIS ve CRISLA)

Uranyum izotoplarını ayırmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış lazerler veya lazer sistemleri.

AÇIKLAYICI NOT

AVLIS işlemi için lazer sistemi iki lazerden oluşur: bakır buhar lazeri ve boya lazeri. MLIS, için lazer sistemi genellikle bir CO2 veya "excimer" lazerden ve her iki ucunda da döner ayna bulunan çok geçirgenli bir optik hücreden oluşur. Her iki işlemde de lazerler veya lazer sistemleri uzun süreli işletim için bir spektrum frekans sabitleştiricisine gereksinim duyarlar.

5.8 Plazma ayırma ile zenginleştirme tesislerinde kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış ve hazırlanmış sistemler, ekipman ve bileşenler

TANITICI NOT

Plazma ayırma işleminde, uranyum iyon plazması U235 iyon rezonans frekansına ayarlı bir elektriksel alandan geçirilerek, tercihen U235 iyonlarının enerji absorplaması ve helezona benzer yörüngelerinin çapının artırılması sağlanır. Büyük çaplı yolları izleyen iyonlar yakalanıp toplanarak U235'ce zenginleştirilmiş ürün elde edilir. U buharının iyonlaştırılması ile oluşturulan plazma süperiletken bir magnet tarafından üretilen yüksek manyetik alanlı bir vakum odasında muhafaza edilir. Bu işlemdeki ana teknolojik sistemler şunlardır: U plasma üretim sistemi, süperiletken magnet ile ayırıcı modülü ve "ürün" ve "artık"ları toplamak için gereken sistemler.

5.8.1 Mikrodalga güç kaynakları ve antenler

50 kW'dan büyük ortalama güç çıkışına ve 30 GHz'den büyük frekansa sahip olan ve iyonları üretmek veya hızlandırmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış mikrodalga güç kaynakları ve antenler.

5.8.2 İyon uyarma bobinleri

40 kW'dan yüksek ortalama güç ve 100 kHz'den yüksek frekanslar için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış radyo frekans iyon uyarma bobinleri.

5.8.3 Uranyum plazma üretim sistemleri

Özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, hedef üzerine 2.5 kW/cm'den daha fazla güç veren, yüksek güç şeridi veya tarayıcı elektron demeti silahlarını içerebilen uranyum plazması üretim sistemleri.

5.8.4 Sıvı uranyum metali işleme sistemleri

Metalik bileşiklerin ısıtıldığı potalardan ve bu potaları soğutan ekipmandan oluşan, eriyik uranyum veya uranyum alaşımları için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sıvı metal elde etme sistemleri.

AÇIKLAYICI NOT

Bu potalar ve bu sistemin diğer parçaları, uranyum eriyiği ve uranyum alaşımları ile temas edebileceğinden korozyon ve ısıya karşı dayanıklı maddelerle korunurlar. Bu maddelere tantalum, yttria kaplı grafit, grafit kaplı diğer nadir toprak oksitleri veya bunların karışımları dahil edilebilir.

5.8.5 Uranyum metali "ürün" ve "artık" toplama üniteleri

Katı haldeki uranyum metali için özel olarak tasarımlanmış ve hazırlanmış "ürün" ve "artık" toplama üniteleri. Bu toplama üniteleri yttria kaplı grafit veya tantalum gibi uranyum metal buharı korozyonuna ve ısıya dayanıklı malzemelerden yapılır veya bunlarla korunur.

5.8.6 Ayırıcı modül odası

Uranyum plazma kaynağını, radyo frekans sürücü bobinini ve "ürün" ve "artık" toplayıcısını içeren plazma ayırma ile zenginleştirme tesislerinde kullanılmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış silindirik kazanlar.

AÇIKLAYICI NOT

Bu odalar, difüzyon pompa bağlantıları, tanı ve görüntüleme enstrümantasyonu ve elektrik ve su besleme yolları için çok sayıda istasyon ihtiva eder. İç bileşenlerin bakımına ve yenilenmesine izin vermek için gerekli açma ve kapama sistemleri mevcuttur ve paslanmaz çelik gibi manyetik olmayan uygun bir malzemeden yapılırlar.

5.9 Elektromanyetik zenginleştirme tesislerinde kullanım için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış sistemler, ekipmanlar ve bileşenler

TANITICI NOT

Elektromanyetik işlemde, tuz besi maddesinin (tipik olarak UCI4) iyonizasyonu sonucu oluşan uranyum metal iyonları manyetik alandan geçirilir ve böylece farklı izotop iyonlarının farklı yollar izlemesi sağlanır. Elektromanyetik izotop ayırıcısının belli başlı bileşenleri: iyon demeti saptırma/ayırma için bir manyetik alan, hızlandırıcı sistemiyle birlikte bir iyon kaynağı ve ayrılmış iyonlar için toplama sistemidir. Bu işlemdeki yardımcı sistemler şunlardır: magnet güç sağlama sistemi, iyon kaynağı yüksek voltaj güç sağlama sistemi, vakum sistemi ve kapsamlı kimyasal muamele sistemleri (ürün eldesi ve bileşenlerin temizlenmesi ve geri beslenmesi için gerekli).

5.9.1 Elektromanyetik izotop ayırıcıları

Uranyum izotoplarını ayırmak için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış elektromanyetik izotop ayırıcılar, ekipman ve bileşenler. Bunlar aşağıdakileri içerir:

(a) İyon kaynakları

50 mA'lik veya daha büyük iyon demet akımı sağlayabilen, grafit, paslanmaz çelik veya bakır gibi uygun malzemelerden imal edilen ışın hızlandırıcısından, iyonlaştırıcıdan ve bir buhar kaynağından oluşan, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış tekli veya çoklu uranyum iyon kaynakları,

(b) İyon toplayıcıları

Grafit ve paslanmaz çelik gibi uygun malzemelerden imal edilen, zenginleştirilmiş ve tüketilmiş uranyum iyon demetlerinin toplanması için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış, iki veya daha fazla yarıktan ve ceplerden oluşan toplama plakaları,

(c) Vakum odaları

0.1 Pa veya daha düşük basınçlarda çalışacak şekilde tasarımlanan ve paslanmaz çelik gibi manyetik olmayan uygun malzemelerden imal edilen, uranyum elektromanyetik ayırıcıları için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış vakum odaları,

AÇIKLAYICI NOT

Odalar, iyon kaynaklarını, toplama plakaları ve su soğutmalı astarları içermek için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış ve bu elemanların odadan çıkarılması ve yeniden yerleştirilmesi için gerekli açma ve kapama sistemleri ve difüzyon pompası bağlantıları için gerekli teçhizat ile donatılmıştır.

(d) Magnet kutup parçaları

Bir elektromanyetik izotop ayırıcı içinde sabit bir manyetik alan temin etmek ve birbiriyle irtibatlı ayırıcılar arasında manyetik alan transferi sağlamak için kullanılan, çapı 2 m'den daha büyük, özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış manyetik kutup parçalarıdır.

5.9.2 Yüksek voltaj güç kaynakları

8 saatlik bir süre boyunca 0.01%'den daha iyi voltaj düzenine, 1 A ya da daha fazla çıkış akımına ve 20000 V ya da daha fazla çıkış voltajına sahip olan, sürekli işletim için uygun ve iyon kaynakları için özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış yüksek voltaj güç kaynaklarıdır.

5.9.3 Magnet güç kaynakları

8 saatlik bir süre boyunca 0.01%'den daha iyi voltaj düzenine sahip olan, sürekli olarak 500 A ya da daha fazla çıkış akımı ve 100 V ya da daha fazla voltaj üretebilen özel olarak tasarımlanmış veya hazırlanmış yüksek-güç doğru-akım magnet güç kaynaklarıdır.

  1   2


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə