Misir’da türk biR ŞAİr ahmet şevki İbrahim Ethem Polat




Yüklə 13.38 Kb.
tarix23.04.2016
ölçüsü13.38 Kb.

TANITIM

1868-1932 MISIR’DA TÜRK BİR ŞAİR AHMET ŞEVKİ*

İbrahim Ethem Polat**

“1868-1932 Mısır’da Türk Bir Şair Ahmet Şevki, Mısır’da Sosyal, Siyasî ve Edebî Durum Hayatı, Eserleri Üzerine İncelemeler, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Türkiye ile İlgili Yazdığı Şiirler” gibi konuları içeren eser, modern Arap edebiyatı alanındaki çalışmalarıyla tanınan Ahmet Kazım Ürün tarafından hazırlanarak 2002 yılında İstanbul’da faaliyet gösteren Kaknüs yayınları arasında çıktı.

Modern Mısır şiirinde seçkin bir yer edinen, 1868 yılında Kahire’de zengin bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen ve Türk asıllı olup Arap edebiyatçıları tarafından “Emîru’ş-Şu‘arâ” (Şairler Prensi) payesiyle taltif edilen Ahmet Şevki, modern Arap edebiyatçılarından Mahmûd Sâmî el-Bârûdî’yle başlayan neo-klasik anlayışın önemli temsilcilerinden kabul edilir. Piyes ve hikayeleriyle de Arap edebiyatında boy gösteren Şevki asıl ününü şiirdeki kabiliyeti ve “eş-Şevkiyat” adıyla bir arada yayınlanan şiirlerinden alır.

Ahmet Şevki’nin özellikle şairlik yönünün ve Türkiye ile ilgili yazdığı şiirlerinin irdelendiği eser, içeriğinin yer aldığı kısa bir önsözden sonra “Ahmet Şevkî’nin Yaşadığı Dönem” başlığı altında giriş bölümü ile devam etmektedir. Söz konusu bölümde; modern Arap edebiyatının başlangıcı olarak kabul edilen 1798 yılında Napolyon’un Mısırı işgaliyle başlayan süreçten, 1805 yılında Mehmet Ali Paşa’nın, 1863 yılında İsmail Paşa’nın Mısır valiliğine atandıkları dönemlere, Ahmet Şevki’yi etkileyen olaylardan biri olan ve toplumsal direniş hareketi olarak kabul edilen Urâbi İsyanına, son olarak da 1924 yılında Vefd Partisi başkanı Sa‘d Zağlûl Paşa’nın hükümetin başına geçişine kadar olan siyasi süreç ele alınmıştır. Şairin yaşadığı dönemdeki sosyal ve kültürel duruma ışık tutularak, bu siyasi süreç içerisinde modern Mısır şiiri genel hatlarıyla tanıtılmış ve dönemle ilgili bir arka plan oluşturulmuştur.

Eserin birinci bölümünde, şairin biyografisiyle eserlerine yer verilerek, edebi kimliğinin ortaya çıkmasında Arap edip ve şairleri, el-Mütenebbî, Ebû Temmâm, el-Buhturî Huseyn el-Marsafî, Mahmud Sâmî el-Bârûdî ile Avrupa ediplerinden Victor Hugo, La Fontaine, Shakespeare, La Martine’in tesirinin yanı sıra, yaptığı uzun geziler sonucu Fransız fikir hayatından ve din serbestliğinden de etkilendiği ifade edilmiştir. Şiirlerindeki konu dil ve üslup özellikleri incelenmiş, edebiyat ve fikir dünyası ele alınan Ahmet Şevki’nin evrensel değerlere inanan ve insanlara eşit değerde yaklaşan, insanı sadece insan olarak seven, katılımcı demokrasiye inanan, cumhuriyetci bir şair olduğu kanaati vurgulanmıştır.

İkinci bölümde, Türkiye ve Türkler hakkındaki şiirleri konularına göre incelenmiş, Şevkî’nin divanının büyük bir bölümünü teşkil eden siyasi şiirlerinden sonra doğal ve tarihi zenginlikler, sosyal ve kültürel yapıyla ilgili şiirlerine değinilmiştir. Akabinde, “Türkiye ve Türklerle ilgili şiir söyleyen diğer modern Mısır şairleri” başlığıyla İngilizlerin Mısır’daki varlıklarının hüküm sürdüğü dönemde, Türk yanlısı olarak Türklerle ilgili şiirler söyleyen modern Mısır şairlerine değinilmiştir. Bu şairlerden; Türk-Rus Harbi ile Girit Savaşını konu edinen Mahmûd Sâmî el-Bârûdî, yine Türk asıllı bir başka şair Hâfız İbrâhîm, Arap şiirinin değişiminde önemli kilometre taşlarından biri olarak kabul edilen İsmail Sabrî, dünyada Türkler ve Arapların benzeri bir başka ulusun olmadığını ifade ederek, hilalin her zaman göklerde dalgalanması ve Osmanlı yönetiminin zeval bulmamasını temenni eden Ahmet Muharrem, İslam aleminin Türkler sayesinde şerefli bir şekilde yaşadıklarını belirten Ahmet el-Kâşif, daha çok Abdülhamit üzerine övücü şiirler söyleyen Ahmet Nesîm, Muhammed Tevfîk el-Bekrî, Abdu’l-Halîm el-Mısrî ve Ali el-Gayâtî’nin yanı sıra şiirlerinde bedevi şairlerin üslûbunu takip ettiği için şâ‘iru’l bedv (çöl şairi) olarak anılan Muhammed Abdulmuttalib, bu şairlerin aksine Abdülhamit’i şiirlerinde hicveden fakat Türk ve Osmanlı olmaktan her zaman gurur duyduğunu ifade eden şair Veliyyu’d-Dîn Yeken şiirlerine yansıyan bakış açılarıyla tanıtılmıştır.

Eserin sonuç bölümünde ise, Ahmet Şevki’nin el-Bârûdî’nin şiirde yapmak istediği yenileştirme hareketinde bir adım daha ileriye giderek şiire yeni anlamlar, yeni konular kazandırdığı ve şiiri güncelleştirdiği belirtilmiştir. Şevki’nin şiirlerinin Osmanlı-Türk varlığının, genelde Arap dünyasında, özelde Mısır’da sadece tarihî-siyâsî boyutuyla değil, kültürel-edebî boyutuyla da önemli bir yeri olduğunu göstermesi bakımından anlamlı ve değerli olduğu ifade edildikten sonra, “Türkiye ve Türklerle İlgili Şiirlerinden Bazılarının Türkçe Çevirileri” başlığı altında Ahmet Şevkinin “Balkan Ülkeleri Üzerinden Yolculuk”, “Yeni Endülüs”, “Ayasofya”, “Osmanlı İnkılabı ve Abdülhamid’in Tahttan İndirilişi”, “Ankara’nın Yönetime El Koyması ve İstanbul’un Safdışı Edilmesi”, “Savaş ve Siyasette Türklerin Galibiyeti”, “Boğaziçi”, “Göksu”, “İstanbul’a Veda”, “Kader Aşkı” adlı şiirleri güzel bir Türkçe çeviri ile okuyucuya sunulmuştur.

Selçuk Üniversitesi Arap Dili ve Edebiyatı bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ahmet Kazım Ürün’e, modern Arap edebiyatının en önde gelen şairlerinden biri olan Türk asıllı şair Ahmet Şevki’yi Türk okuyucusuna tanıtmasından ve konuyla ilgili akademisyenlerin araştırmalarına ışık tutacak bu güzel çalışmasından dolayı tebriklerimizi sunarız.



* Ahmet Kâzım Ürün, 1868-1932 Mısır’da Türk Bir Şair Ahmet Şevki, Kaknüs Yayınları, İstanbul 2002

** Araş. Gör., Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı

NÜSHA, YIL: III, SAYI: 8, KIŞ 2003




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə