Mevlâna’nın İslâm Dünyasında bir mukaddes kitap sayesiyle tanınmış ve




Yüklə 35.19 Kb.
tarix21.04.2016
ölçüsü35.19 Kb.
MESNEVÎ

Mevlâna’nın İslâm Dünyasında bir mukaddes kitap sayesiyle tanınmış ve çok sevilmiş eseri Mesnevî’sıdır. Arûz’un fa’ilatün/fa’ilatün/fa’ilün vezniyle ve mesnevî şekliyle tertiplenen bu eser 6 ciltte 25618 beyit halinde söylenmiştir.


Varlıkla birlik anlayışını birtakım hayâlî veyâ realist hikâyelerle; insanlar arasında olduğu kadar, hayvanlar arasında geçen vak’alarla; teşhis ve intak sanatlarıyla tanıtmaya çalışan bu çeşit mesnevilerin ilk örnekleri İran edebiyatındadır.

Klasik sanatlarda eski üstadların arkasından yürüme terbiyesi, de müeessir olmakla beraber, Mesnevî’nin ilham aldığı asıl kaynak Kur’an-ı kerim’dir. Mevlânâ bu büyük eserinde Kur’an-ı Kerim’e

ve onu getiren Hz. Muhammed’e derin

anlayış ve inanışla bağlıdır. Bundan dolayıdır ki

Mesnevî’yi, Kur’an-ı kerim’in, şiir ve hikaye sanatı

ile ve Mevlânâ tarzı duygu ve düşünce üslubuyla

ifadelenmiş, manzum tefsiri diye karşılamak mümkündür.

Mevlânâ Celâleddin, Mesnevî’yi Şems-i Tebrizi’nin

ölümünden sonraki olgunluk devresınde

yazmıştır. Önce kendisinin yazmaya

başladığı bu eserini son halifesi Husâmeddîn’in

teşvik ve ısrarıyla yıllarca bu talebesiyle birlikte

çalışarak tamamlamıştır. Eserin ilk 18 beyitini kendisi

yazan Mevlânâ , büyük bir kısmını da

Husâmeddîn’e söyleyerek yazdırmıştır.

Bir nûr, aşk ve kudret sentezi hâlinde var, iyi ve güzel olan Allah’dan, birgün tekrar ona kavuşmak için ayrılan rûh’un macerası, bütün hicranları, bütün arayış ve buluşlarıyla, bir madde ve ihtiras yuvası olan nefs’in buna engel olmak yolundaki bütün azgınlıkları bu kitapta hikaye ediliyordu.

Mesnevî, müridlere tasavvufu öğretici bir kitap olduğu halde yer yer, fikrî ve hissî lirizmin sihirli mûsıkîsiyle de pür-terennüm’dü.

Menevî, yalnız Hindistan İran, Türkiye ve diğer Türk ülkeleri gibi Doğu ülkelerinde değil, hemen bütün Batı ülkelerinde de tanınmış bir eserdir.



BİBLİYOGRAFYA




  1. Bursalı Hakkı, İsmail “Rûhü’l-Mesnevi” 2 cilt İstanbul. 1287/1870

  2. Türkçe Veled İzbudak Tercümesi, “Mesnevî” c.III İstanbul (1942)

  3. Ateş, Ahmed “Mesnevî’nin on sekiz beytinin mânâsı”

Fuad Köprülü Armağanı, İstanbul 1953


  1. Gölpınarlı, Abdulbaki, “Mesnevî ve Şerhi” c.6 İstanbul 1973/1974

  2. Önder, Mehmet “Mesnevî’den Hikâyeler” Türkiye İş Bankası Kültür

Yayınları (Tarihsiz ve çeşitli baskıları vardır.)

  1. Dr. Fethi Erden “Mevlânâ Bibliyografyası” Türk Yurdu

M. Mevlânâ sayısı (1964) c.III Sayı: 8-9-10. s: 114-127

7. Nahîfî “Manzum Mesnevî Tercümesi” XVIII.yy



8. Ankaralı İsmail Rüsuhi “Şerh-i Mesnevi” 6 cilt Mısır (1836)

  1. R. H. Nicholson “ The Mathnawi of jelalu’ddin Rumî edited from the oldest manuscripts avaible:with critical notes, translations and commentary; E. J. Gibb Memorial, New Series, London, (1924-40) VI,

1-8.

  1. Von Kurt Reinhort, “Musikalische Gestal fungsprizinen der ayin”

  2. A. H. Zarrinkoob “ Shams-i tabrizi and new interpretation of Rumi’s song on the reed”

  3. Âbidin Paşa ve Tercüme ve Şerh-I Mesnevî-yi Şerîf, I. Cild, 1992, X+101 s., Hazl: Nuri ŞİMŞEKLER, Danışman: Doç.Dr.Adnan KARAİSMAİLOĞLU

  4. Rusûhî İsmail Efendi ve Mesnevî-i Şerîf Şerhi, 1993, Hazl: Ömer BEKTAŞ, Danışman: Doç.Dr.Adnan KARAİSMAİLOĞLU.

  5. Sarı Abdullah ve Şerh-i Mesnevi (Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî), 1993, 131 s., Hazl: Selahaddin DURGUN,Danışman: Doç.Dr.Adnan KARAİSMAİLOĞLU.

  6. Sürûrî’nin Mesnevî Şerhi, Tanıtım – İndeks – Tenkitli Metin, (v. 1b – 40a) 1997, 280s., Hazl: Orhan BAŞTÜRK, Danışman: Prof. Dr. Adnan KARAİSMAİLOĞLU

  7. Fatih-Ul Ebyat (Şerh-i Mesnevi) (Şerheden: İsmail-i Ankaravi) (Eski Yazı) [Cilt: 7] Mevlana Celaleddini Rumi, 1289, 3+552 S., Dar Üt-Tıbaat Ül-Amire.

    Fatih-Ul Ebyat (Şerh-i Mesnevi) (Şerheden: İsmail-i Ankaravi) (Eski Yazı) [Cilt: 2] Mevlana Celaleddini Rumi, 1289, 4+574 S., Dar Üt-Tıbaat Ül-Amire.

    Fatih-Ul Ebyat (Şerh-i Mesnevi) (Şerheden: İsmail-i Ankaravi) (Eski Yazı) [Cilt: 6] Mevlana Celaleddini Rumi, 1289, 3+531 S., Dar Üt-Tıbaat Ül-Amire.

    Fatih-Ul Ebyat (Şerh-i Mesnevi) (Şerheden: İsmail-i Ankaravi) (Eski Yazı) [Cilt: 5] Mevlana Celaleddini Rumi, 1289, 8+879 S., Dar Üt-Tıbaat Ül-Amire

  8. Mesnevi-i Şerif (Manzum Tercüme) Mevlana, [Çeviren: Feyzullah Sacit Ülkü], 1945, 260 S., 2 TL, Türkiye Yayınevi

  9. Mesnevi ve Şerhi [Cilt: 1] Mevlana, [Hazırlayan: Abdülbaki Gölpınarlı], 1973, 664 S., Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı.

    Mesnevi ve Şerhi [Cilt: 4] Mevlana, [Hazırlayan: Abdülbaki Gölpınarlı], 1973, 540 S., Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı.

    Mesnevi ve Şerhi [Cilt: 2] Mevlana, [Hazırlayan: Abdülbaki Gölpınarlı], 1973, 519 S., Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı.

    Mesnevi ve Şerhi [Cilt: 3] Mevlana, [Hazırlayan: Abdülbaki Gölpınarlı], 1973, 573 S., Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı.

    Mesnevi ve Şerhi [Cilt: 5] Mevlana Celaleddin-i Rumi, [Hazırlayan: Abdülbaki Gölpınarlı], 1989, 631 S., 11200 TL, Kültür Bakanlığı Yayınları: 1068, Klasik Türk Eserleri Dizisi: 1.

    Mesnevi ve Şerhi [Cilt: 6] Mevlana Celaleddin-i Rumi, [Hazırlayan: Abdülbaki Gölpınarlı], 1989, 816 S., 15300 TL, Kültür Bakanlığı Yayınları, Klasik Türk Eserleri Dizisi: 1.

  10. Tercüme ve Şerh-i Mesnevi-i Şerif (Eski Yazı) [Cilt: 1] Abidin Paşa, 1303, 719+14 S., Vilayet Matbaası, Sivas.

    Tercüme ve Şerh-i Mesnevi Şerif (Eski Yazı) [Cilt: 1] Mevlana, [Hazırlayan: Abidin Paşa], 1324 (4. Baskı), 376 S., Kütüphane-i İrfan.

    Tercüme ve Şerh-i Mesnevi Şerif (Eski Yazı) [Cilt: 2] Mevlana, [Hazırlayan: Abidin Paşa], 1324 (4. Baskı), 296 S., Kütüphane-i İrfan

  11. Amil Çelebioğlu, Mesnevi-i Şerif Manzum Nahifi Tercümesi, İstanbul 1967, Cilt 1

  12. - Şerh-i Cezîre-i Mesnevî, hazırlayan: Turgut Karabey-Mehmet Vanlıoğlu Mehmet Atalay, Erzurum 1996

22.MEVLÂNA, Mesnevi Tercümesi, (Tercüme. Şefik CAN), C. 1-2, Ötüken Neşriyat, İst,

1999


MEVLEVÎYYETARİKATI
    1. Cüneyd Bağdadî, 2. Şeyh Ebû'ş-şıblî, 3. Şeyh Muhammed Züccâc, 4. Ebûbekr en-Nessac, 5. Ahmed Gazzâlî, 6. Şeyh Ahmed el-Hatibî, 7. Bahâuddin Veled, 8. Burhanüddin et-Tirmizî, 9. Celâlüddin Rûmî.
    MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN RUMÎ
    Mevlana Muhammed, mutasavvıf bir şair ve Mevlevî tarikatinin kurucusudur. 6 Rebiü'levvel 604 (30 Eylül 1207) tarihinde Belh şehrinde doğmuş(25) ve 5 Cemaziye'l-ahir 672 (17 Aralık 1273)'de Konya'da vefat etmiştir.
    Hayatı için en muteber kaynak, oğlu Sultan Veled'in yazdığı "İbtidânâme"dir. Fakat bu kitapta hadiseler ekseriyetle kısa anlatılmaktadır.
    Celalüddin'in babası Bahauddin Veled bin Hüseyn bin Hatıbî, "Sultanü'l-Ulema" unvanını haiz bir zat idi. Çok eskiden Belh şehrinde yerleşmiş, köklü bir ailenin ahfanındandı. Sultan Veled'in ifadesine göre Bahauddin, Moğol istilasından bir sene önce bu şehirden ayrılmıştır.
    Bahauddin Veled önce hacca gitmiş, bu arada oğlu Celalüddin ile birlikte meşhur şair Attar ile buluşmak ve tanışmak için Nişabur'a gelmiştir. Şair Attar, Celalüddin'e "Esrarname"sini vermiştir.26
    Bahauddin Veled'in Bağdad'da, Ömer Sühreverdî tarafından karşılandığı, halifenin verdiği hediyeleri reddettiği ve Medrese-i Mustansıriyye'de konakladığı söylenir.
    Bahauddin Veled Hicaz'dan Şam yolu ile Anadolu'ya geçmiş ise de, hangi şehre gittiği bilinmemektedir. Zira "İbtidaname"de Rum ve Konya'dan başka bir memleket ismi zikkredilmemektedir.
    Bahauddin, Konya'da büyük bir şöhret kazanmıştır. Emirler ve hatta bizzat Alauddin Keykûbat, onun va'azlarına devam ederdi. Nihayet Konya'da iki sene kaldıktan sonra vefat etmiştir (18 Rebiü'l-ahir 628).
    Hazret-i Mevlana, babasının vefatından sonra tedrise başlamış ve kısa zamanda takdir toplamıştır. Her tarafta onun dersine devam edebilme iştiyakıyla yanıp tutuşan insanlar çoğalmıştır.
    Bir müddet sonra sofiyyûn yoluna meyledip, Konya'da bulunan Çelebi Hüsameddin'e intisab etmiş, sonraları Şemsüddin Tebrizî ile tanışması neticesi, zahiri ilimleri tamamen terkederek münzevî bir hayat yaşamaya başlamıştır. Hazret-i Mevlana'nın Şems-i Tebrizî ile sahralarda gezip dolaşması, talebeleriyle ilgilenmemesi dersleri tam manasıyla terketmesi birçok dedikodulara sebebiyet vermiştir. Muhitin fikirlerinin, Tebrizî'nin aleyhine gelişmesi, onun Konya'yı terketmesine sebeb olmuşsa da, Mevlana, Tebriz'e kadar giderek Şems'i alıp yine geri getirmeye muvaffak olmuştur.
    Daha sonra tekrar Konya'dan ayrılan Tebrizî, bir daha bulunmamak üzere izini kaybetmiş, bu hal Hazret-i Mevlana'yı son derece kederlendirmiştir.
    Hazret-i Mevlana, 5 Cemaziye'l-ahir 672 (17 Aralık 1273) tarihinde Konya'da vefat etmiş ve oraya gönülmüştür.27
    Vefatına düşürülen tarih "İbret"tir.28

Mevlânâ'nın eserleri
    1. Divan: Mevlana'nın divanı gazel ve rubâilerden müteşekkildir. Gazellerin ekserisinde mahlâs yerine Tebrizî ismi vardır. Bu sebeble divanına "Divanı Şems-i Tebriz" dahi denir. Bazı gazellerinde mahlâs olarak "Salâhuddin" ismi görülür.
    2. Mesnevî-i Mânevî: Altı defterden mürekkeb olup, 25.700 beyti ihtiva eder. Mesnevî şârihi Ankaralı Rusûhi İsmail Dede yedinci defterini de bulup şerhetmiş ise de, bu defterin Mevlana'ya ait olmadığı bilinmektedir.
    3. Fihi mâ Fîhh: Hazret-i Mevlana'nın sözlerini içine alan bir eser olup, hayatı bakımından bazı önemli bilgileri içine alır.
    4. Mevaizü's-Seb'a: Hazret-i Mevlana'nın yedi öğüdüdür.
    5. Mektûbat: Son iki eser "Anadolu Selçukîleri Mevlevi Betikleri" ismiyle Türkçeye tercüme edilmiştir

2001-2002

GÜZ DÖNEMİ
TÜRK 215

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ

DERS SORUMLUSU : Doç. Dr. ÇETİN DERDİYOK


ÖDEVİ HAZIRLAYAN: OLGUN ÇAKIR

OKUL NO : 009030
GRUB NO : 04

ÖDEVİN KONUSU : ŞERH-İ MESNEÎ

YARARLANILAN KAYNAKLAR :

Banarlı, Nihad Sami Resimli Türk Edebiyatı Tarihi

MEB Devlet Kitapları c. I-II

Milli Eğitim Basımevi İstanbul. (1997)

Kaplan, Mehmet Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar

Dergah yayınları

İnternet adresi: www.google.com


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə