Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ƏSRİMİZİn siyavuşU Ön söZ




Yüklə 237.43 Kb.
səhifə4/4
tarix22.02.2016
ölçüsü237.43 Kb.
1   2   3   4

Hazır qüvvə - Yardım alatyı dağıldı. Türkiyəli zabitlər qismən həbs olundu, qismən hüdud kənarına çıxarıldı.

HAQSIZ QAN YERDƏ QALMAZ
1 – Məfkurənin qüvvəti, Gavə47, Ergenekon, öksüz fikir, 2 – Fəlakətin dərsi, 3 – Son.

Xuni-ərbabi-həmiyyət qərq edər zalimləri

Məşəli-əfkari-əhraranə sönməz xun ilə.

Namiq Kamal


Haqsız qan yerdə qalmaz. Necə ki, Siyavuş qanı qalmadı. Məzlum ahı ovunmaz, necə ki Kərbəla zülmü ovunmur. Zalım əbədi olmaz – necə ki, Zöhhakın zülmü olmadı. Istiqlal nəşəsi fədailər yetişdirir – necə ki, milli Türkiyə yetişdi. Fikir öldürülməz – necə ki, Neronun arslanları xristianlığı parşalaya bilmədi. Abidə iman yanmaz necə ki, Nəmrudun atəşi İbrahımı yaxa bilmədi.

Qonuşma və düşüncə susdurulmaz - necə ki, inkvizisiya hüzuruna çıxarılan Qaliley susmadı.

Haqq, əsla qeyb olmaz – necə ki, Musa Firondan qaçmağa müvəffəq oldu.

Azərbaycan istiqlal və cümhuriyyət fikrinin keçici bolşevik istilasının yaxıcı, yıxıcı qüvvələriqlə qəhr olunacağını zənn edirsiniz.

Bakının hərarətli torpağında kök salmış müqəddəs atəşi Quzğun dənizin (Xəzər dənizi) dalğaları daimi olaraq söndürməyə aciz olduğu kimi, Azərbaycan türklərinin ağlına girən fikir və qəlbinə yerləşmiş istiqlal hissini öldürməyə də bolşevik cəlladları o dərəcədə acizdilər: Bir qüzey rüzgarının zərbəsiylə dalgalanan Xəzər, Bayıl burnundakı mavi atəşi söndürsə də rüzgar keçib dəniz düzgün bir hal alanda, sadə bir qığılcım kifayətdir ki, bu müqəddəs atəş təkrar yansın, təkrar Bayıl burnunu aydınlatsın48.

Azərbaycanda İran təsiri vardır: İran Zöhhak bəlasına uğramışdı. Öz hakimiyyət və istiqlalarlının qədrini bilməyən xalq cənabi-haqqın qəzəbinə gəlmişdi. Zöhhak adından bir hökmdar İranı cana doydurmuşdu. Bu hökmdar ilanlara tapınırdı. Gündə iki uşaq beynini o pis heyvanlara yedirirdi. Zöhhakın zülmündən bezən xalqın fəryadı göylərə çıxmışdı. Xalqın şərəfi, namusu, dini, milliyyəti, tamamilə alçaldılırdı. Şəhərlinin varı, kəndlinin mal-davarı əlindən alınırdı. Burada Cəmşid dinində olan nə qədər iranlı varsa qanundan kənar elan edilmişdi. Yaxalananların özləri həbs olunur, mallarına əl uzanır və uşaqları ilana yedirilirdi. Xalq qorxudan Zöhhak dinini görünüşündə qəbul etmişdisə də, təriqətlərinə mənsub olan adamlarla gizlicə toplanıb ibadətlərini yapırdılar.

Fəqət bütün bu zülm və təhlükələr qarşısında iranlıların tək bir ümidi vardı. O ümidlə yaşayır, imanlarını gələcəkdə doğacaq oparlaq günəşin hərarəti ilə isidirdilərdi.

Bu ümid Firidun idi. Cəmşidin anasız oğlu dağlara çəkilmişdi. Zöhhakın sui-qəsdindən qorunurdu. Firidun, hər nə qədər dağlarda xalqdan uzaq və gizli bir yerdə qalırdısa da, xalqın qəlbi onun eşqi ilə çırpınır, gözünə daima onun şəkli görünürdü. Onlar görünüşdə Zöhhakın ilanlarına səcdə qılır, ürəklərində isə Firidunun meydana çıxması üçün dua edirdilər.

Vaxt gəldi, dəmirçi Gavənin bayrağını bir ağac başına taxması kifayət idi ki, bütün xalq onun arxasınca gəlsin. Firidunu dağlarda arayıb tapsın və götürüb öz taxtına oturtsun!

Azərbaycanlılar türkdürlər: türklər də Ergenekon tilsimində iki yüz il qaldılar. Nə qədər çalışdılarsa da bir tərəfə çıxmadılar. Geniş dünyaya həsrət qaldılar. Fəqət yenə bir dəmirçinin yaxşılığı kifayət idi ki, türklər dəmir dağları əridib geniş dünyaya çıxsınlar.

Əsrimizin Siyavuşu ölmüşsə də onun doğurduğu istiqlal fikri ölməmişdir. Bu fikrin tərəfdarları indiki halda dağlarda, vətənlərində uzaq məmləkətlərdə, həbsxanaların qaranlıq və rütubətli güşələrində qaçaq, qaçqın, köməksiz bir halda yaşayırlar. İstiqlal və hürriyyətimizin kövrək əlaməti o üç rəngli istiqlal bayrağı zahirən yoxsa da, qorxudan bolşeviklik ifadə edən gözlərin önündə olub, ürəklər onun eşqi ilə çırpınmaqdadır.

Əlbəttə, Azərbaycan istiqlal fikri, müstəqil Azərbaycan Cümhuriyyətinin işğal və istilasına görə bu gün öksüzdür (anasızdır).

Fəqət dünyanın öksüzlərin tale və iradəsi qarşısında dəfələrlə diz çökdüyünü görmədikmi?

Üç yüz milyonluq bir ulu kütlənin hələ ki, hakim mənəviyyata olan islamiyyətin o yol göstərici əzmi birdir, öksüz deyildirmi? Dünyanın ən böyük hökümətini meydana gətirən Çingiz, Turanın Adsız bir öksüzü deyildirmi?

Yüz il əvvəl çeşidli xanlıqlar şəklində hakimiyyətimizi qeyb etdiyimiz zaman bugünkü Azərbaycan birliyinə malik deyildik.

Yüz illik əsarət dərsi ilə iki illik hürriyyət qovğası bizi özümüzə tanıtdı. Birlik və istiqlaliyyətimizin işarəsi olaraq əlimizdə türklüyümüzü, müsəlmançılığımızı və çağdaş bir xalq olduğumuzu göstərən istiqlal bayrağı vardı.

Yazıqlar olsun ki, biz daha səpələnmiş etiqadımızla,

“- Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz!” idealına etdiyimiz afərinləri unutduq, canımız və malımız qorxusundan bu istiqlal bayrağını bir bezə dəyişdirdik. Intriqaçı və zalım bir qüvvət tərəfindən susdurulduq. Dilim gəlmir... təslim olduq!

Fəqət bu “təslim” bizi qurtardımı?

Canımız, malımız, namusumuz qurtuldumu?

- Xeyr, ilk zərbədə yerlə bir olanlar, yenə təslim fikrinin fədailəri oldular.

Fəqət bütün bu fəlakətlərə rəğmən bir şey qazanıldı. Bir təcrübə meydana çıxdı. Elə bir təcrübə ki, intiqamçı gözləri daima bir “dəmirçi” arayır, elə bir xalq ki, hər ağacın ucunda bir “Bayraq” görmək istəyir.

Azərbaycanlılar, Mehdi zühuruna inanırlar. Bolşeviklərin bütün sərvət və zənginliyi dağıdaraq hər kəsi, bir loxma çörəyə möhtac etmək siyasətinin, bir əlində silah, bir əlində çörək tutan bir şeytani siyasətin xalqı nə kimi vasitələrlə bolşevik etdiyini görüncə, Azərbaycan xalqı həmin Dəccalın gəldiyini görür, bundan sonra tab edib Mehdinin gəlməsini gözləyir.

Azərbaycan Mehdisi xalqının idealından, milli istiqlalından ibarətdir.

Bolşevvik Dəccalının müdhiş zalımlığından bezən xalq, duyuram ki, yanaq bir ürəklə:

- Ah, bu Mehdi nə vaxt gələcək? – deyə soruşur.

Çox diqqətlə dinləyirəm, yuxarıdan ilahi bir səs cavab verir ki:

- Azərbaycan bayrağı təkrar açıldığı, təkrar dalğalandığı gün!

Əvət, o gün, o böyük gün!

Fəqət indilik biz ümidimizi qırmayaq, o bayrağı qaldıracaq başından keçən dəmirçiləri hazırlayaq.

Bunun üçün hər şeydən əvvəl:

Yalan söyləməyin ruhumuza verdiyi qorxunu: “iş düzəldən yalan, fitnə çıxaracaq doğrudan daha yaxşıdır” – fəlsəfə əxlaqının xarakterimizə verdiyi dözümü, ölüm qorxusunun iradəmizə verdiyi zəifliyi uzaqlaşdırıb bədbəxt olmayaq!

Qalileyə “Ah nə edim ki, bu lənətlənmiş dünya fırlanır!” – iddiasını başı üzərində duran cəlladlardan qorxmayaraq söylədən, Sokrata, imkanı varkən cismani ölümü mənəvi ölümə tərcihlə acı ölüm zəhərini içirdən: Həzrəti-Hüseynə bütün dost və qoruyucularını itirdiyi halda təslim olmamaq cəsarətini verən: Həsən Sabbahın fədailərinə dağ başından atılmaq əfkəsini verən və nəhayət Anadolu hərbinin o şanlı qəhrəmanı Fəthi bəyə komandanlıq əmrini bir neçə dəqiqə yubatdığı üçün, qalibkən intihar etmək igidliyini göstərən bir vəzifə hissi ilə silahlanaq. Bilək ki, çoxdan öldürüldüyü zənn olunan millətlərin birər-birər dirildiyi, bu böyük məhşərdə ölmək istəməyən millətləri diri-diri gömmək qətiyyən mümkün deyil.

Bunu ən böyük misalı qardaşımız Türkiyədir. Əvət, ey vətəndaşlar! Və dolayısıyla sizlər, ey gələcək nəsil, ey gənclik! Ey əsrimizin Siyavuşunun böyümüş oğlu!

Sənin öhdəndə böyük bir vəzifə var.

Səndən əvvəlki nəsil yosdan bir bayraq, müqəddəs bir ideal rəmzi yaratdı. Onu min müşkülatla ucaldaraq dedi ki:

- Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz!

Bunu deyərkən o, bu günkü öksüzanə mənzərəni hesaba almamış deyildi. Bu onun tərəfindən təsəvvür olunmuşdu. O, sənin o zaman bu bayrağı gənc çiyinlərinə alıb məsumanə bir tərzdə küçə-küçə dolaşaraq: “irəli, irəli Azərbaycan əsgəri” – deyə əsgər kimi addım atmağını görmüşdü və bu sözü cəsarətlə söyləmişdi.

Əlbətdə ki, sən onun bu ümidini qırmayacaq, bu gün parlament binası üzərindən Azərbaycan türklərinin yanıqlı türkülərinə mövzu olmuş, ürəklərinə enmiş bu bayrağı təkrar o bina üzərinə dikəcək. Böyük Dəmirçinin geri dönüşünü görüncə onun tərəfinə keçəcək.

- Ya qazi və ya şəhid olacaqsan.



Lahıc, iyul 1920


1 Saxlandığım zaman daşıdığım gizli ad.

2 - Bundan ölmərəm, çünki mən diriyəm.

3 Lafonten üslubunda hekayələr yazan rus şairi Krılov bir ceviz tapan iki cocuğun mübahisəsini hekayə kimi təsvir edir ki, biri cevizi əvvəl gördüyündən, digəri isə daha əvvəl əlinə aldığından bəhsiylə az qala qovğa qaldırdılar. Nəhayət, yoldan keçən bir qocanı özlərinə hakim tuturlar. Qoca, cevizi qıraraq qabağını ikiyə bölüb – “biri sənin, digəri də birinin, içi də mənim” – deyə davanı həll etmışdir.

4 O, pəri kimi bir oğul doğdu ki, çöhrəsi Azəri heykəlinə bənzəyirdi.

5 Odun müqəddəsliyinə inanılan əski İranda əfsanələrin rəvayətinə görə, suçluları müqəddəs oddan keçirmək adəti varmış. Təqsirli sayılan, günahsızsa, od onu yaxmazmış.

6 Heç bir iş bəyəndirə bilmədim. Açıldığımla yumulduğum bir oldu. Gözü məni görməkdən bezdi. Bezgin bir hüzurda isə cəsur ola bilmərəm.

7 Əfrasiyabın vəziri.

8 Nə soyuq, nə isti – hər tərəf fərəh, rahat. Cənnətdən bir bostan taparkən, orada xəstə görünməz. Suları saf və dadlı, çölləri daima bahar.

9 Siyavuş “zövq ərbabı”nın xoşuna gələcək bir diyar salmışdır ki, belə bir şəhəri kimsə bütün Turan ölkəsində tapa bilməz.

10 Zərdüşt dininə inananların pislik tanrısı, şeytan.

11 Gizli şəkildə neçə dəfə Kavus şahdan özünə elçi gəlmişdir. Rum ilə Çindən də yenə adamlar gəlmiş, həm də Kavusun adına içki içilir.

12 Kürəkəniniz öz gözəl əxlaqı və ədəbi ilə mal və mülkünüzə layiqdir.

13 Bir yer abad və gözəl olsa, hər tərəfdən alıcıları zühur edər. Buna artıq məmnun olunmaz. Bu taxta başqa birisi oturar.

14 O qəmat və ağıl sahibi dedi ki, nəhs talehlə mərdlik etmə.

15 Nə üçün əsgərlərinlə savaşçı kimi gəldin, günahsız ikən nədən məni öldürmək istədin?

16 Əgər sən belə günahsız idin, nə üçün şahın yanına zirehli çıxdın? Hüzura çıxmaq belə olmaz. Yayla zireh şaha təqdim ediləcək hədiyyə deyil.

17 Şah Siyavuşla vuruşarsa, dünya üzü ipəkli qumaş kimi simsiyah olar və əgər o, şahın əlində ölərsə, Turanın taxt və tacı bərbad olar, aləm çarpışar. Siyavuşdan ötrü dünya müharibə və kinlə dolar.

18 İran və Turan bir hərəkət başlar ki, dünya mənim qanımdan coşar.

19 Söhrab, Rüstəm pəhləvanın Turan şahzadəsindən doğulmuş oğludur ki, atası tərəfindən öldürülmüşdür. Keyxosrov yenə Siyavuşun bir Turan şahzadəsindən doğulmuş yeganə oğludur ki, atasının intiqamını Əfrasiyabdan almışdır.

20 Kirmanşah civarında aşiq Fərhadın sevgilisi Şirin üçün dəldiyi söylənən dağın adı (Arasoğlu).

21 Azərbaycan dastanları.

22 “Kuvadis” Avropada məşhur Ləhistanlı Senkeviçin əsəridir.

23 Azərbaycan nağıllarında keçən bir nağıl qəhrəmanı (Arasoğlu). Azərbaycan türk aşıq folklorunda bir məqam adı (Arasoğlu). Azərbaycan klassik musiqisində bir məqam (Arasoğlu).

24 “Altun dastan”. Ziya Gökalp.

25 “Müsavat” partiyasının çap orqanı olan “İstiqlal” qəzetinin şüarı “Türkləşmək, İslamlaşmaq, Müasirləşmək” idi.

26 Əski Türk yazısında “Qurtuluş” əfsanəsi məşhurdur. Bu əfsanəyə görə Çin ilə aparılan bir savaşma düşmən təqibindən qaçan türklər bir ala ceyranı ardınca uca dağlara çevrələnmiş bir ovalığa çəkilmişdilər. Bunlar burada iki yüz il qalmış, doğub-törəyib çoxalmışdılar. Özlərinə dar gələn bu yurddan bir tərəfə çıxmaq istəmişdilərsə də, yol tapmamışdılar. Nəhayət, çobanın biri bir gün qurd görmüş, onu təqib edərkən qurdun bir dəlikdən çıxdığını anlamışdır. Çoban gördüyü bu əcaib nağılı danışdıqdan sonra qurdun girdiyi dəliyin istiqamətində gələn əhalinin arasından bir dəmirçi çıxmış, dağın dəmir filizli olmasını kəşf etmış, odun toplayıb od qalamış, dağı əridərək yol açmış, mühasirədə olan türklər bu yoldan çıxaraq yer üzünə qaqılmışdır. Bu əfsanəni nəzm edən Gökalp bəy Ergenokon yurdun adı, Börteçi qurdun adı deyə yuxarıda yazdığımız adların bu günkü türkcəyə tərcüməsini göstərmişdir.

27 1918-ci ildə bolşeviklər tərəfindən Bakıda müsəlman əhali üzərində icra olunan qətl. Təfsilatı üçün yazarım: “Azərbaycan Cümhuriyyəti” adlı əsərinə baxınız.

28 Bakıda nəşr olunan bolşevik qəzeti bizimlə apardığı bir söz münaqişəsində “Siz Azərbaycan muxtariyyəti deyil, nəticədə bir xarabazar olacaqsınız” deyirdi.

29 Bərdə mülkünə və ətrafına eşq olsun ki, elə bil cənnətdir.

30 Be əsp və be neft atəş əndər zədənd

Həmə ləşkəri for bər sər zədənd

Əz atəş bər əfruxt nəfti-siyah
Be cümbid əz an kahineyni bəd cinah

Çu pilan be didənd əz iyşan quriyz



Be rəftənd ba ləşkər əz cayi tiyz.

31 Təyyarə mənasındadır – M.Ə.

32 Kim dilərsə, söylə gəlsin, kim nə istərsə söyləsin. Yox bizim dərgahda qapıçı, gərdaçı, kibr və naz.

33 Bolşevik istilasından sonra bu quruluşlar tamamiylə aradan qaldırıldı. Son rəsmi məlumata görə, hal-hazırda dəmir yolu məmurlarından yalnız yüzdə otuzu türkdür.

34 Xalidə Ədib Adıvarın nitqindən.

35 Bir yer gözəl və yaşıllıq olsa, hər tərəfdən ona istək və arzu çoxalır.

36 Qara basdı Azərbaycan xalq türkcəsində kabus mənasında işlənir.

37 Xoşbəxtlik məhəlləsinə bizi buraxmadılar. Bəyənmirsənsə, qədərini dəyişdir.

38 Məni düşmən kimi öldürərlər. Bu tac və taxta başqa birisi sahib olar.

39 Dünya hərb və döyüşlə düşmanlıq və kinlə dolur. Bir çox qarət və soyğunçuluqlar vücuda gəlir, süvarilərin ayağı altında bir çox məmləkətlər çığnanır, yerlərində çöllər meydana çıxır.

40 Xoş, şad, yaxşı və əmin-aman olan hər tərəfdə istədiyi qədər dolu xəzinələr.

41 Bir tərəfdə od, bir tərəfdə su, o tərəfdə isə Əfrasiyabın filini gördüm. Məni görüncə, üzünü turşutdu, odu üflədi. Bu odu Gərsivəz alovlandırmış, məni yıxmışdı.

42 Bu xüsusda daha ziyadə və açıq bilgi almaq üçün “Azərbaycan Cümhuriyyəti” adlı əsərimizin 8-ci bölümünə baxınız.

43 “O olmasın, bu olsun” Üzeyir bəy Hacıbəylinin bir operettasının adıdır. Operetta qəhrəmanı Məşədi İbadı evlənərkən aldatmışlar, qadının gözəlini göstərmiş, fəqət ona xidmətçi qızı göndərmişlər. Məşədi İbad etiraz etmək istərkən təhdid edilmiş və nəhayət, “O olmasın, bu olsun” – deyə razı olmuşdur.

44 Qoca dünyanın gərdişi belədir. Gah nəşəli edər, gah ümidsiz.

45 “Şah Abbas və Xurşud Banu” operasında bir “müstəvər” (məst edən – M.Ə.) tipi var. Bu tip edpozdur. (“Bozbaş” bir növ Azərbaycan şorbasıdır). İsfahanlılar Şah Abbasın yanına gəlmiş, hər gün qeyb olan vətəndaşların ucbatından xalqın qorxuda olduğunu ərz etmişlər. Şah Abbas dəyişik qiyafədə

46 İsfahana getmiş, bu sirri öyrənmək istəmişdir. Tədqiq əsnasında müstəvərin dükanına gəlib görmüşdür ki, bu dükanın müştəriləri həddən çoxdur. Səbəbini öyrənmək istəmişdir. Xalq, bu aşpazın çox ləzzətli şorba bişirdiyini ona anladarkən, pərişan hallı birisi “müstəvər”in şorbanı insan ətindən bişirdiyini söylədikdə hər kəs onu “hay, dəli, çaftalı” – deyə alçatmışdır. Halbuki, Şah Abbasın araşdırmasını davam etdirəndə kəşf etdiyi həqiqət, “dəli”nin doğru söylədiyini isbat etmişdir.

47 Zöhhakın zülmünə qarşı xalqı ayağa qaldıran məşhur iranlı dəmirçi (Arasoğlu).

48 Bakı limanındakı buxtanın adı Bayıldır. Su içərisindən dənizə çıxan qaz, dəniz durğun olduğu zaman atəş tutuntusıyla alovlanıb mavi bir işıqla yanır.



1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə