Mavzu: Uglevodorodlar Reja Uglevodorodlar Tabiatda uchrashi




Yüklə 88.43 Kb.
tarix26.04.2016
ölçüsü88.43 Kb.
Mavzu: Uglevodorodlar
Reja

1. Uglevodorodlar

2. Tabiatda uchrashi

3.Xossalari

To'yingan uglevodorodlar. Umumiy xossalari. Alkanlar.

Metan va uning gomologlari

Uglevodorodlar — ikki element — uglerod va vodoroddan tashkil topgan organik birikmalardir. Bunday birikmalar juda ko'p. Alkanlar - to'yingan uglevodorodlarning xalqaro nomenklatura bo'yicha atalishi. Parafinlar — to'yingan uglevodorodlarning tarixiy saqlanib qolgan nomi (lot. Rarrum affinis — passiv). Boshqa uglevodorodlarga qaraganda ular nisbatan passiv.

Uglevodorod molekulalarida uglerod va vodorodning barcha valeni bog'lari to'liq to'yingan. Shuning uchun ular birikish reaksiyalariga qobil emas. Shunga ko'ra, bu sinf birikmalariga quyidagicha ta'rif berish mumkin:



Umumiy formulasi —С 11^+2 bo'lgan, vodorod va boshqa ele-mentlarni o'ziga biriktirmaydigan uglevodorodlar to'yingan uglevo­dorodlar yoki alkanlar deb ataladi.

Umumiy formuladagi n —butun son bo'lib, shu uglevodorocl molekulasida necha atom uglerod borligini ko'rsatadi. Masalan, ugle-vodorod dekan molekulasida 10 atom uglerod bor. Uning molekula



ya'ni C!0H22.

formulasi C10H2.lo + 2

Жаи/дг gomologik qatorinmgbirinchi a'zosi metan CH4. Metanga o'xshash juda ko'p uglevodorodlar, ya'ni metanning gomologlari mavjud (yunoncha „gomolog" — o'xshash).

Uglevodorod nomidagi — an qo'shimchasi to'yingan uglevodo­rodlar nomiga xos qo'shimchadir. Ular molekulalarida ikki, uch, to'rt va undan ko'p uglerod atomi bo'ladi. Har qaysi Uglevodorod o'zidan oldindagi uglevodoroddan CH2 atomlar gruppasiga farq qiladi. Masa­lan, agar metan CH4 molekulasiga CH2 gruppa (CH2 — gomologik farq) qo'shilganda metan qatorining keyingi uglevodorodi — etan C2H6 hosil bo'ladi. Etandan keyin propan C3H8, butan C4H10 keladi va hokazo.

Gomologik qatorda uglevodorodlar fizik xossalarining asta-sekin o'zgarishi kuzatiladP. qaynash va suyuqlanish temperaturalari ko'tariladi, zichligi ortadi.

Odatdagi sharoitda (temperatura 22 °C) qatorning dastlabki to'rtta a'zosi (metan, etan, propan, butan) — gazlar, C5H12 dan C16H34 gacha suyuqliklar, CI7H36 dan boshlab — qattiq moddalar.

Bir valentli radikallarning nomi tegishli Uglevodorod nomidagi -an qo'shimchani -// qo'shimchaga almashtirib hosil qilinadi (13.1-jadval).



13.1-jadval

To'yingan uglevodorodlar

Formulasi

Nomi

Radikal

Radikal nomi

CH4

Metan

CH3-

Metil

C2H6

Etan

C2H5-

Etil

С^Нц

Propan

C,H7

Propil

С4Н10

Butan

C4H, —

Butil

C5HI2

Pentan




Pentil

С(Н|4

Geksan

сн"~

Geksil

ex

Geptan

Ц**15 ~

Geptil

CRHI8

Oktan




Oktil

С,Н2()

Nonan

c^H,',7

Nonil

СН)Н22

Dekan

CII.H2I -

Detsil

Uglevodorodlarning ko'pligi izomeriya hodisasi bilan tushuntiri-ladi. Molekulada uglerod atomlarining soni ortib borishi bilan izomerlar soni keskin ortadi. Masalan, butanda izomer 2 ta, pentanda — 3 ta, geksanda — 5 ta, dekan C10H22 da esa 75 ta.

Ratsional nomenklaturaga asosan, hamma to'yingan uglevodo­rodlar metanning hosilasi deb qaraladi, ya'ni ular metanning bir yoki bir necha vodorod atomlari boshqa atom yoki radikallarga alma-shinishidan hosil bo'lgan deb qaraladi. Uglevodorodlarni ratsional nomenklatura bilan atash uchun, avvalo, eng ko'p uglerod atomlari hilan bog'langan uglerod atomi aniqlanadi va unga birikkan radikal­larning nomiga metan so'zi qo'shib aytiladi.

Masalan:


CH,

CH,

CH,

CH3 - С - CH3

CH

CH3

dimetiletilmetan

tetrametilmetan

Ratsional nomenklaturada organik birikmaning necha xil radikal-lardan tuzilganligi aniqlanadi. Ammo gomologik qatorda uglerod atomlari soni ortishi bilan izomerlar sonining ortishi ularni ratsional nomenklatura bilan atashni murakkablashtiradi.

IYUPAK sistemasiga ko'ra, tarmoqlangan zanjirli to'ying;m uglevodorodlarning nomlarini tuzish uchun hamma molekulalarda vodorod atomi turli radikallar bilan o'rin almashgan deb qaraladi. Berilg

1. Formuladan uglerodlarning eng uzun zanjiri tanlanadi va undagi


uglerod atomlari simvollarini zanjirning tarmoqlangan joyiga yaqin
uchidan boshlab raqamlanadi:

12345 345

a) CH3 - CH - CH2 - CH2 - CH3 d) CH3 -CH - CH2 - CH3

I 2 I


CH3 CH2

1 I


CH3 CH3

432 1 1234

b) CH3 - CH2 - С - CH, e) CH3 - CH - CH - CH3

CH3 CH3 CH3

2. Radikallarning nomi aytiladi (eng oddiysidan boshlab) va ularni
qaysi raqamli uglerod atomida turgan o'rni sonlar bilan ko'rsatiladi.
Agar bitta uglerod atomida ikkita bir xil radikal turgan bo'lsa, raqani
ikki bor takrorlanadi. Bir xil radikallar soni yunon tilidagi sonlar
bilan ko'rsatiladi. („di" — ikki, „tri" — uch, „tetra" — to'rt va hokazo).


  1. 2 — metil... d) 3 — metil...

  2. 2,2 —dimetil... e) 2,3 — dimetil...

3. Berilgan uglevodorodning to'liq nomi raqamlangan zanjirdagi
uglerod atomlarining soniga qarab beriladi:

  1. 2 — metilpentan;

  2. 2,2 — dimetilbutan;




  1. 3 — metilpentan;

  2. 2,3 — dimetilbutan.

Tabiatda uchrashi. To'yingan uglevodorodlar tabiatda keng tar-qalgan bo'lib, ular odatda, sof holda emas, balki murakkab ara-lashmalar holida uchraydi. Alkanlarning ko'pgina aralashmalari o'sim-liklarda topilgan. Masalan, normal geptan qarag'ay daraxtidan ajra-tib olingan. Eykozan (C20H42) petrushka bargida, nonakozan (C29H60) karam bargida topilgan.

Ba'zi gullarning mumida qattiq uglevodorodlar, masalan, gepta-kozan (C27H56), oktakozan (C28H5S) va triakontan (C30H62) mavjud-ligi aniqlanadi. Olma po'stida, asalari mumida va g'o'za bargi, guli, chanog'ida ham yuqori molekular uglevodorodlar uchraydi.



Metan. To'yingan uglevodorodlarning eng oddiy vakili metan tabiatda o'simlik va hayvon a'zolari qoldiqlarining havosiz joyda parchalanishi natijasida hosil bo'ladi. Botqoqlik, hovuzlardan gaz pufakchalarni chiqishi shu bilan tushuntiriladi. Ba'zan metan toshko'mir qatlamlaridan ham chiqadi va shaxtalarda yig'ilib qoladi. Metan tabiiy gazning asosiy ulushini (80 — 97%) tashkil qiladi. U neft qazib chiqarishda ajralib chiqadigan gaz tarkibida ham bo'ladi. Tabiiy va neft gazlari tarkibiga etan C2H6, propan C3HH, butan C4HIO va ba'zi bir boshqa gazlar ham kiradi. Neft tarkibida gaz holidagi suyuq va qattiq to'yingan uglevodorodlar bo'ladi.

Olinishi. 1856- yilda Bertolle birinchi marta metanni uglerod siilfid bilan vodorod sulfid aralashmasini qizdirilgan mis ustidan o'tkazib hosil qildi.

CS2 + 2H2S + 8Cu -4 CH4 + 4Cu2S

1897-yilda 1200 °C da to'g'ridan to'g'ri uglerodga vodorod ta'sir ettirib, metan olish yo'li topildi.

C + 2H2 t+ CH4

Bu reaksiya nikel katalizatori ishtirokida 475 °C da olib borilganda metanning unumi anchagina ortishi keyinroq aniqlandi.

Hozirgi vaqtda metanni yuqorida ko'rsatilgan to'yingan qator uglevodorodlarining olinish usullaridan istalgan bin bilan sintez qilish mumkin.

Metan laboratoriyada natriy asetatni CH3COONa qattiq natriy gidroksid bilan qizdirib olinadi:

CH3COONa + NaOH -> CH4 + Na2CO3

yoki aluminiy karbid suv bilan o'zaro ta'sir ettirilganda hosil bo'ladi: A14C3 + 12H2O -> 4A1(OH)3 + 3CH4T

Keyingi reaksiyada olingan metanning tozaligi ancha yuqori bo'ladi. Metanni, shuningdek, suv gazi asosida sintez qilsa ham bo'ladi:

Ni

Bu usul sanoat ahamiyatiga ega. Lekin, odatda, tabiiy gazlarning yoki toshko'mirni kokslashda va neftni qayta ishlashda hosil bo'ladigan gazlardagi metandan foydalaniladi.



Metan singari metanning gomologlari ham laboratoriya sharoitida legishli organik kislotalarni ishqorlar bilanbirga qizdirish orqali olinadi. Boshqacha usul —Vyurs reaksiyasi, ya'ni monogalogenli hosilalarni natriy metali bilan birga qizdirish yo'li bilan olish mumkin:

С2Н5^-_ВГ+2NT+B^- C2H5 -» C2H5 - C2H5 + 2NaBr



Fizik xossalari. Metan —rangsiz, hidsiz gaz, havodan deyarli 2 marta yengil, suvda kam eriydi. Etan, propan, butan normal
sharoitda — gazlar, pentandan to pentadekangacha — suyuqliklar, keyingi gomologlari esa qattiq moddalar. Propan va butan bosim osti-dagi temperaturada ham suyuq holda bo'lishi mumkin. To'yingan ug-levodorodlarning nisbiy molekula massalari ortib borgan sari ular-ning qaynash va suyuqlanish temperaturalari ham ortadi.

Kimyoviy xossalari. To'yingan uglevodorodlar uchun eng xarak-terli reaksiya o'rin olish reaksiyasidir. Masalan, metan yorug'lik ta'sirida xlor bilan reaksiyaga kirishadi (kuchli yorug'lik ta'sirida portlashi mumkin):

H H


H - С - H + Cl - Cl -> H - С - H + HC1

H H


I ,-__-, t I

Cl - С -j- H_+_Oj- Cl -> Cl — С - Cl + HC1

Cl Cl

trixlormetan


yoki xloroform
Cl Cl

Cl - С -ГН TcT- Cl ^ Cl - С - Cl + HC1

Cl Cl

> tetraxlormetan yoki uglerod

tetraxlorid (uglerod (IV) xlorid)

Amalda to'yingan uglevodorodlarning galogenlar bilan reaksiyasi ancha murakkab bo'ladi. Xlor molekulasi yorug'lik energiyasini yutganda atomlarga ajraladi:

: C1:C1: -»: С1Ч- 'CI :


Bitta juftlashmagan elektronga ega bo'lgan xlor atomi juda aktiv. Ular metan molekulasi bilan to'qnashganda reaksiya sodir bo'lib, natijada kimyoviy juda aktiv erkin metil radikali hosil bo'ladi:

H H

H : С : H + • Cl : -> H : 6 + H : Cl :



H H

metil radiknli

Metil radikalining aktivligi ham juftlashmagan elektronga ega ekanligi bilan tushuntiriladi (foydalanilmagan valentlik).

Juftlashmagan elektronga va shutting uchun ham ishg'ol qilinma-gan valentlikka ega bo'lgan zarrachalar erkin radikallar deyiladi.

Yuqorida aytilganlarga ko'ra, metan bilan xlor o'rtasidagi reak­siya erkin radikallar mexanizmi bo'yicha boradi. Metil radikali (sekundning bir necha ming ulushidagina mavjud bo'ladigan) xlor-ning boshqa molekulasi bilan reaksiyaga kirishib, atomlar o'rtasidagi hog'larni uzadi va juftlashmagan elektronli erkin xlor atomlarini ajratib chiqaradi.

Metan quyosh nuri ta'sirida xlorlansa, reaksiya portlash bilan borib, vodorod xlorid va ko'mir hosil bo'ladi:

CH4 + 2C12-*4HC1 + C



Nitrat kislota ta'siri. Oddiy sharoitda konsentrlangan nitrat kislota to'yingan uglevodorodlar bilan reaksiyaga kirishmaydi. Yuqori lemperaturada uglevodorodlarni oksidlab uglerod (II) oksidga, hatto spirt, aldegid, keton va kislotalarga aylantiradi.

Suyultirilgan nitrat kislota bilan to'yingan uglevodorodlar birga qizdirilganda uglevodoroddagi vodorod atomi nitrat kislota qoldig'i (NO2) bilan almashinadi va natijada nitrobirikma hosil bo'ladi. Bu reaksiya nitrolash reaksiyasi deyiladi:

R - H + HO - NO2 -> R - NO2 + H2O

C6H14 + HO - N02 ^ C6H13N02 + H20

gcksan nitrogeksan

Bu reaksiyani rus olimi M.I. Konovalov kashf etgani (1888- yil) sababli Konovalov reaksiyasi deyiladi.

Nitrolash reaksiyasi bilan bir qatorda, oksidlanish reaksiyasi ham sodir bo'ladi. Masalan, uglevodorodlarni nitrat kislotabilan nitrolashda kislotaning taxminan 40% nitrolash uchun, qolgani esa oksidlanish uchun sarf bo'ladi.

Metan nitrolanganda uning deyarli hammasi nitrometanga aylanadi. CH4 + HO - NO2 -> CH3 - NO2 + H2O

nitrometan
Sulfat kislota ta'siri (sulfolash reaksiyasi). Oddiy sharoitda to'yingan uglevodorodlar sulfat kislota bilan reaksiyaga kirishmaydi, yuqori temperaturada esa bu kislota ta'sirida oksidlanadi. Ammo sulfat kislota ozgina qizdirilganda alkanlar bilan reaksiyaga kirishib, ularning sulfobirikmalarini hosil qiladi:


R-H

R

SO2OH

H2O

HOS02OH

Sulfolash reaksiyasi alkanlarning molekulasida uchlamchi ugle-rod atomi bo'lsa, oson ketadi.



Kislorod va oksidlovchilar ta'siri. To'yingan uglevodorodlarga oddiy sharoitda kislorod va kuchli oksidlovchilar (KMnO4, K2CrO4, K2Cr2O va boshqalar) ta'sir qilmaydi. Oksidlovchi moddalar 100— 160 °C da ta'sir ettirilganda, alkan molekulalari parchalanib, organik kislotalar hosil bo'ladi. Kislotalarning molekulasidagi uglerod atomlarining soni parchalangan uglevodorod molekulasidagi ugle­rod atomlari sonidan doimo kam bo'ladi.

Shuni aytish kerakki, quyi molekular uglevodorodlar yuqori molekulali uglevodorodlarga qaraganda qiyin oksidlanadi. To'yingan uglevodorodlar havoda yuqori temperaturada qizdirilganda ular yonib, karbonat angidrid va suv hosil bo'ladi, masalan:



CH + 2C0

CO2 + 2H2O + 880 У

Metan bilan kislorod aralashmasi (1:2) hajmiy nisbatda yoki havo bilan aralashmasi (1: 10) portlash bilan yonadi. To'yingan ug-levodorodlarning havo bilan boshqa nisbatlardagi aralashmasi ham portlashi mumkin. Shuning uchun metan, etan, propan va butanlar-ning havo bilan aralashmasi juda xavfli. Bunday aralashma, ba'zan, toshko'mir shaxtalarida, zavod qozonxonalarida, ustaxonalarda va turar joy binolarida hosil bo'lishi mumkin.

To'yingan uglevodorodlar havosiz joyda, qattiq qizdirilganda (1000 "C dan yuqori) parchalanadi:

t> 1000 °C

CH,

Agar metan ancha yuqori temperaturada (1500 °C) qizdirilsa, degidrogenlanadi, natijada asetilen hosil bo'ladi.



1500 °C

2CHX

-> -

ЗЦ

— P H = l_. — П

asetilen


Ishlatilishi. Metan sanoatda va turmushda keng ko'lamda ishlatila-di. Metan yonganda ko'p issiqlik chiqarganligi sababli (36 000 kJ/m1), u yoqilg'i sifatida ham ishlatiladi. Hozirgi vaqtda metandan juda ko'p xomashyolar olinadi. Masalan, metandan, maxsus qurilmada, havoni kamroq berib 1500° gacha qizdirilganda vodorod va uglerod (bu aralashma qorakuya holida bo'ladi) olinadi: 192

CH4->C + 2H2


Hosil qilingan bu qorakuya esa avtopokrishka ishlab chiqarishda qimmatbaho xomashyodir. Metan, metanol, sirka kislota, sintetik kauchuk, sintetik benzin va juda ko'p boshqa qimmatbaho mahsulot-larolishda dastlabki xomashyodir. Yuqorida ko'rsatilgan mahsulotlar-ni sanoatda sintez qilishda sintez-gaz deb ataluvchi gazdan [hajmiy (molyar) tarkibi bir hajm uglerod (II) oksid va ikki hajm vodo-roddan iborat (CO + 2H2)| foydalaniladi. Sintez gazni gazogenera-torlarda metandan olish mumkin.

Sintez-gazni metandan olishda, odatda, 800 — 900 °C da sodir bo'ladigan va katalizatorlar (Ni, MgO yoki A12O3) ishtirokida bora-digan ikki jarayondan foydalanadi:
t, katalizator
a) CH4+H,0 -> CO + 3H2

t, katalizator



2CO + 2H,

b) CH4 + CO,

Ishlab chiqarishda, ko'pincha, ikkala reaksiya bir vaqtda o'tkaziladi.



Metanning xlorli hosilalari katta amaliy ahamiyatga ega.

Masalan, xlormetan CH3C1 — gaz, oson suyuqlanadi va bug'la-tilganda juda ko'p miqdor issiqlik yutadi. Shunga ko'ra, u sovitgich inshootlarida ishlatiladi. Dixlormetan CH2C12, trixlormetan (xloro-form) CHC13 va tetraxlormetan (uglerod tetraxlorid) CC14 suyuqliklar bo'lib, erituvchilar sifatida ishlatiladi.



Etil bromid jarrohlikda milkni vaqtincha og'riq sezmaydigan holatga keltirish uchun ishlatiladi.

Gomologik qatorning o'rta a'zolari (C7 — CI7) erituvchilar va mo­tor yonilg'ilari sifatida ishlatiladi. Yuqori molekulali alkanlar — yog' kislotalar, sintetik yog'lar, surkov moylari va boshqalar ishlab chiqarishda ishlatiladi.



Yuqori to'yingan uglevodorodlarni — uglerod atomlarining soni 20 — 25 ta bo'lgan parafmlarni oksidlash sanoatda katta ahamiyatga ega. Shu yo'l bilan zanjirning uzunligi turlicha bo'lgan sintetik yog' kislotalari olinadi, ulardan sovun, turli xil yuvish vositalari, surkov materiallari, lok va emallar ishlab chiqarishda foydalaniladi.

Suyuq uglevodorodlardan yonilg'i sifatida foydalaniladi (ular benzin va kerosin tarkibiga kiradi). Alkanlardan organik sintezda ko'p foydalaniladi.

Ochiq zanjirli to'yingan uglevodorodlar bilan birga, yopiq (sik-lik) zanjirli to'yingan uglevodorodlar ham mavjud. Ular bir necha xil nomlar bilan yuritiladi: alisiklik birikmalar, sikloalkanlar, sikloparafmlar, naftenlar, siklanlar, polimetilenlar.
Alisiklik birikmalar — molekulasi bitta halqadan iborat bo'lsa -monosiklik, ikkitadan iborat bo'lsa - bisiklik, uchtadan -trisiklik va shu tartibda, ko'p halqadan iborat bo'lsa, polisiklik birikmalar deb ataladi.

Monosiklik birikmalar metilen gruppasidan iborat uglevodorod-larning sikl hosil qilishidan vujudga kelib, ularning tarkibi CnH2n ga to'g'ri keladi. Bu xil birikmalar halqa tarkibidagi metilen gruppasining soniga qarab bir vaqtlar trimetilen, tetrametilen, pentametilen va hokazo deb atalgan edi.

Hozirgi vaqtda esa Jeneva nomenklaturasi bo'yicha atash ko'proq qabul qilingan, Bu nomenklaturaga ko'ra, monosiklik birikmalarni atash uchun tegishli parafin uglevodorodlarning nomi oldiga „siklo" so'zi qo'shib aytiladi. Masalan: siklopropan, siklobutan, siklopentan va hokazo.


Tabiatda uchrashi. Sikloalkanlar, asosan, ba'zi bir neftlar tar-kibida bo'ladi. Sikloalkanlarning ikkinchi nomi - naftenlar ham shundan kelib chiqqan. Besh va olti a'zoli Sikloalkanlar birinchi marta neftdan ajratib olingan va Moskva dorilfununining professori V.V. Markovnikov tomonidan o'rganilgan.

Ayrim Sikloalkanlar, terpenlar va kamforalar ko'pchilik o'simlik-larning gultojibarglaridan, barglaridan, mevalaridan, ildizlaridan va boshqa qismlaridan ajratib olinadigan oson uchuvchan moddalar -efir moylari tarkibida bo'ladi (n-simolning hosilasi bo'lgan siklogeksan qatorining to'yinmagan uglevodorodlari terpenlar deb, terpenlarning kislorodli hosilalari esa kamforalar deb ataladi).

Efir moylari ko'pchilik birikmalarning, ayniqsa, tuzilishi o'xshash birikmalarning aralashmasidan iborat. Bu aralashmalarning tarkibi bir xil bo'lmasdan, balki o'simlik o'sadigan joyga, o'sha joyning ob-havo sharoitiga va boshqalarga bog'liq. Janubiy mamlakatlar: Fransiya, Italiya, Bolqon yarimorolidagi mamlakatlar, Turkiya va hokazo mamlakatlarda efir moyi olish sanoatning asosiy tarmog'i hisoblanadi. Tojikistonda maxsus xo'jaliklar tashkil qilingan bo'lib, ular efir moylari beradigan o'simliklarni o'stirish bilan shug'ullanadi. Efir moylarini o'simlikdan ajratib olish usullaridan biri siqib olishdir. Masalan, Sitsiliyada limon, apelsin va boshqalarning po'stlog'idan efir moylari qo'l bilan siqib olinadi.

Efir moylari ajratib olishning ikkinchi usuli —suv bug'i bilan haydashdir. Masalan, Bolgariyada bir yilda bu usul bilan 500 kg gul moyi ajratib olinadi (2000 dan tortib 3000 kg gultojibargdan 1 kg gacha gul moyi ajratib olinadi).

Ba'zi efir moylari turli xil erituvchilar (xloroform, efir, spirt, ligroin) yordamida o'simlikdan ekstraksiya qilib ham ajratib olinadi.

Olinishi. Sikloalkanlar laboratoriyada to'yingan uglevodorodlar-ning digalogenli hosilalariga aktiv metallar ta'sir ettirib olinadi.

CH,-Br CH,



+ MgBr,

+ Mg -> H,C

CH,

CH2-Br

1,3-dibrompropan siklopropan



Parafmlarni metall katalizatorlari ishtirokida to'g'ridan to'g'ri sikllash ham mumkin. Masalan, platina katalizatorligida siklopentan hosilalarining olinishi:

H2C - CH2



- CH3+ H;

CH3 CH3

p,t


H,C- С - CH,

3 I 2

CH,


H,C - С - CH, - CH -

3 ( 2



V^l 1~ v—'li^

Sikloalkanlarni neftdan ajratib olish ham mumkin.

Fizik xossalari. Sikloalkanlar ko'p jihatdan alifatik uglevodo-rodlarga o'xshaydi. Siklik birikmalarning siklononangacha bo'lgan vakillarining fizik xossalari 13.2-jadvalda keltirilgan.

13.2-jadval Sikloalkanlar

Nomi

Formulasi

Suyuqlanish tempcraturasi

Qaynash temperaturasi

Siklopropan

C3H8

-127,6

-32,8

Metilsiklopropan

C4H6



+4,5

Siklobutan

C4H8

-90,2

+ 12,6

Metilsiklobutan

C5H10




36,3

Siklopentan

C5HI()

Q4 7

7J,Z


49,3

Metilsiklopentan

C(HI2

-142,5

71,3

Siklogeksan

C6HI2

+6,54

80,7

Metilsiklogeksan

с7н,4

-126,4

100,8

Siklogeptan

с7н,4

-8,1

118,5

Siklooktan

C8HI(,

+ 14,8

150,7

Siklononan

CSHK,

+ 10,8

178,4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə