İstanbul ve Sakarya Zonlarının Batı Kesiminin Geç KretaseEosen'deki Evrimi




Yüklə 16.13 Kb.
tarix28.04.2016
ölçüsü16.13 Kb.
İstanbul ve Sakarya Zonlarının Batı Kesiminin Geç KretaseEosen'deki Evrimi
Zahide Özgörüş1, Aral I. Okay1 ve Ercan Özcan2
1 İstanbul Teknik Üniversitesi, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, 34469 Maslak, İstanbul

(E-posta: ozgorusz@itu.edu.tr)

2 İstanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Maslak 34469, İstanbul




Pontid-İçi okyanusu ile ayrıldığı farz edilen İstanbul ve Sakarya zonlarının ne zaman ve nasıl biraraya geldikleri konusunda jeolojik veri kısıtlıdır. Bu konuyu aydınlığa kavuşturmak amacı ile Karadeniz sahil şeridi (Şile-Kaynarca) ile Bursa arasında yer alan bölgede çok sayıda Üst KretaseEosen stratigrafik kesitleri ölçülmüştür. Kocaeli Yarımadası’nda Paleozoyik ve Triyas yaşlı birimler üzerine uyumsuz olarak gelen Üst Kretase istifi, yarımadanın kuzey ve güney kesimlerinde farklılıklar göstermektedir. Kuzey kesimde Üst Kretase istifi, SantoniyenKampaniyen yaşlı volkanik ağırlıklı bir istif olan Yemişliçay Formasyonu ile başlamakta ve Kampaniyen-Tanesiyen yaşlı pelajik kireçtaşlarından oluşan Akveren Formasyonu ile devam etmektedir. Güney kesimde ise Yemişliçay Formasyonu görülmemekte ve Üst Kretase sadece Akveren Formasyonu ile temsil edilmektedir. Kocaeli Yarımadası’nda Paleosen yaşlı birimler üzerine türbiditik çökellerden oluşan Erken Kuiziyen yaşlı Çaycuma Formasyonu uyumlu olarak gelmektedir.


Armutlu Yarımadasında Üst KretaseEosen istifi altta Erken Kampaniyen yaşlı konglomera, silttaşı ve marnlardan ve bunları üzerleyen Orta KampaniyenTanesiyen yaşlı Akveren Formasyonu'nun pelajik kireçtaşlarından oluşmaktadır. Armutlu Yarımadası'nın güneyine doğru Akveren Formasyonu'nun pelajik kireçtaşları kalsitürbiditlere geçiş göstermektedir. Üst KretasePaleosen istifleri üzerinde Armutlu yarımadasında volkanik arakatkılı türbiditlerden oluşan Çaycuma Formasyonu yer almaktadır.
İznik gölü ile Bursa arasında kalan kesimde Üst Kretase istifi, Triyas yaşlı temel üzerine uyumsuz olarak gelen Orta Turoniyen-Santoniyen yaşlı pelajik kireçtaşlarından oluşan Vezirhan Formasyonu ile başlamakta ve tipik bir fliş istifinden oluşan Santoniyen-Maastrihtiyen yaşlı Gölpazarı grubu ile devam etmektedir. Vezirhan Formasyonu içerisinde bol miktarda yer alan Bilecik kireçtaşı olistolitleri çökelme sırasında bölgenin tektonik açıdan aktif olduğunu göstermektedir. İznik gölü ile Bursa arasında kalan kesimde KampaniyenMaastrihtiyen yaşlı fliş istifi üzerine Erken Kuiziyen yaşlı akarsu çökelleri uyumsuz olarak gelmektedir. Bu bölgede Erken Kuiziyen’de transgresyonun başlaması ile birlikte yeni bir çökelme dönemi başlamış ve Erken KuiziyenErken Lütesiyen yaşlı volkanik katkılı yer yer karasal sığ denizel bir istif çökelmiştir.
Karadeniz sahil şeridi (Şile-Kaynarca) ile Bursa arasında yer alan bölgede Üst Kretase-Eosen istiflerinin beraberce incelendiğinde Geç Kretase'de kuzeyde pelajik karbonat çökeliminden güneye doğru kalsitürbiditlere ve silisiklastik flişe bir yanal geçiş olduğu ortaya çıkmaktadır. Eosen'de ise bölgede genelde fliş çökelimi gözlenmektedir. Üst KretaseEosen istiflerinin yanal olarak deneştirilebilmesi İstanbul ve Sakarya zonlarının Kampaniyen öncesi biraraya geldiğine işaret etmektedir. Armutlu Yarımadası'ndan elde edilen son jeokronolojik veriler de (Kenan Akbayram sözlü görüşme) bu iki tektonik zonun Erken Kretase'de biraraya geldiğini göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Üst Kretase, Paleosen, Eosen, İstanbul Zonu, Sakarya Zonu, Pontid-İçi kenedi
Late Cretaceous  Eocene Evolution of the Western Margins

of the İstanbul and Sakarya Zones
Zahide Özgörüş1, Aral I. Okay1 & Ercan Özcan2
1 İstanbul Teknik Üniversitesi, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, Maslak,

TR34469 İstanbul, Türkiye (E-mail: ozgorusz@itu.edu.tr)

2 İstanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Jeoloji Müh. Bölümü, Maslak,

TR34469 İstanbul, Türkiye




The İstanbul and Sakarya zones of the Pontides are believed to be separated by the Intra-Pontide suture. However, data on the age of opening and closure of the Intra-Pontide ocean are very scarce. To constrain this problem several Upper CretaceousEocene stratigraphic sections have been measured in an area streching from the Black Sea (Şile-Kaynarca) to Bursa encompassing both the İstanbul and Sakarya zones.


In the Kocaeli Peninsula the Upper Cretaceous series, which lie unconformably over the Palaeozoic and Triassic rocks, show lateral changes. In the north the Cretaceous sequence starts with volcanic dominated Yemişliçay Formation of SantonianCampanian age and passes up into CampanianThanetian pelagic limestones of the Yemişliçay Formation. The Yemişliçay Formation is absent in the southern parts of the Kocaeli Peninsula, and the Upper Cretaceous is only represented by the Akveren Formation. The Akveren Formation is overlain conformably by the siliciclastic turbidites of the Çaycuma Formation of Early Cuisian age.
In the Armutlu Peninsula the Upper CretaceousEocene sequence starts at the base by Lower Campanian conglomerate, siltstone, marn, which are overlain by the Middle CampanianThanetian pelagic limestones of the Akveren Formation. In the southern part of the Armutlu Peninsula the pelagic limestones of the Akveren Formation pass into calciturbidites. The Upper CretaceousPaleocene rocks of the Armutlu Peninsula are overlain by the turbidites and volcanic rocks of the Eocene Çaycuma Foation.
In the region between the İznik Lake and Bursa the Upper Cretaceous sequence starts with pelagic limestones of Middle TuronianSantonian age (Vezirhan Formation), which lie unconformably over the Triassic basement. The Vezirhan Formation includes voluminous olistoliths of Jurassic limestone and passes up into a siliciclastic flysch of SantonianMaastrichtian age (Gölpazarı Group). Lower Cuisian fluviatile deposits lie unconformably over the Gölpazarı Group. In this region the Early Cuisian marks the base of a new transgression and the sequence develops into a Lower CuisianLower Lutetian continental to shallow marine clastic series.
When the Upper CretaceousEocene sequences between the Black Sea and Bursa are considered together, it is seen that in the Late Cretaceous pelagic limestone deposition in the north gives way southward into calciturbidites and to siliciclastic flysch deposition. The observation that these sequences can be laterally correlated indicate that the İstanbul and Sakarya zones were joined before the Campanian. The latest geochronological results from the Armutlu peninsula (Kenan Akbayram oral comunication) indiacte that these two zones were joined during the Early Cretaceous.
Key Words: Upper Cretaceous, Paleocene, Eocene, İstanbul Zone, Sakarya Zone, Intra-Pontide suture


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə