Hazirlayanlar




Yüklə 155.63 Kb.
səhifə1/6
tarix29.04.2016
ölçüsü155.63 Kb.
  1   2   3   4   5   6





HAZIRLAYANLAR


Hikmet OCAK

Kenan DEMİR

Orhan YILDIRIM

İzmir/Beydağ

Cumhuriyet Lisesi

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Uzmanı


Ağrı İbrahim Çeçen İlköğretim Okulu

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Uzmanı



Ağrı Rehberlik ve Araştırma Merkezi

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Uzmanı




AĞRI-20001


KİŞİLİK BOZUKLUKLARI

TANIM: DSM.IV kişilik bozukluklarını şöyle tanımlamıştır. Kişinin içinde yaşadığı toplumda önemli ölçüde sapmalar gösteren sürekli bir davranış biçimidir; yaygındır ve estetiği yoktur. Ergenlik yada genç erişkinlik yıllarında başlar zamanla kalıcı olur. Sıkıntıya işlevsellikte bozulmaya yol açar (Arsu 2001)

Kişilik bozuklukları, kişilik özelliklerinin esneklikten yoksun bir nitelik kazanarak kişinin çevresiyle ilişkilerinde zorlanmasını yada kendi içinde sıkıntılara neden olacak boyutlarda yaşanmakta olmasını tanımlar. (Geçtan 1997)

Kişilik bozuklukları herhangi bir kimsenin davranışları toplum düzenini bozucu nitelikte olup çok sayıda kişiye zarar verdiği halde, birey bir suçluluk ve pişmanlık hissi duymazsa bu bireyin kişilik bozukluğu gösterdiği söylenir. (Cüceloğlu 1997)

Yukarıdaki tanımlarda belirtildiği gibi kişilik bozukluğu olan birey topluma uygun davranışlarda bulunmaz, topluma uyum sağlayamaz. Bazen de toplum tarafında dışlanır.

Davranışlar benliğe yerleşmiştir fakat uyum amacıyla esneklik göstermez. Çocukluktan beri süre gelir. Bireyin toplum içinde ve iş yaşamında belirgin bozulmalara yol açar. Bireyin kendisini çevreye değil çevreyi kendisine uydurmaya çalışır. Kişinin bilişsel yetilerinde, temel duygulanım ve düşünce yapısında belirgin bozukluk olmaz. (Öztürk 1997)

DSM.III.R kişilik bozukluklarını üç kümede toplamıştır.

(A) kümesinde başkalarınca yadırganabilecek ve alışılmışın dışında davranışlarla belirlenen Paranoid, Şizoid ve Şizotip Kişilik Bozuklukları bulunur. Dramatik, duygusal yada inişli çıkışlı davranışlarla belirlenen (B) kümesinde Antisosyal, Borderline, Histrionik ve Narsistik Kişilik Bozuklukları bulunur. (C) kümesini ise anksiyete ve korkularla belirlenen, Kaçınan, Bağımlı, Obsesif-Kompulsif ve Pasif-Saldırgan Kişilik Bozuklukları oluşur. (Geçtan 1997)

DSM IV, Kişilik Bozukluklarını DSMIII R’den farklı bir şekilde ele almıştır. DSMIV on bir tane Kişilik Bozukluğu tanımlamıştır.



1-) Paranoid Kişilik Bozukluğu

2-) Şizoid Kişilik Bozukluğu

3-) Şizotipal Kişilik Bozukluğu

4-) Antisosyal Kişilik Bozukluğu

5-) Borderline (Sınır) Kişilik Bozukluğu

6-) Histrionik Kişilik Bozukluğu

7-) Narsistik Kişilik Bozukluğu

8-) Çekingen Kişilik Bozukluğu

9-) Bağımlı Kişilik Bozukluğu

10-) Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğu

11-) Başka Türlü Adlandırılamayan (Sınıflanamayan) Kişilik Bozukluğu

GİDİŞ VE YAYGINLIĞI


Kişilik Bozuklukları sıklık ve yaygınlık oranları toplumdan topluma ve bir toplum içinde değişik kesimlere göre değişiklik gösterir. Geleneksel yaşam biçimini koruyan kırsal bölgelere göre kentlerde daha yüksek oranda görülür. Sanayileşmiş, kentleşmiş toplum içinde sosyo-kültürel-ekonomik düzeyi düşük hızla değişen töre ve gelenekleri çürük yada sarsılmış toplum kesimlerinde daha sık görülür. Gelişmiş sanayileşmiş toplumlarda yapılan araştırmalarda yaygınlık oranı %10-20 arasında değişmektedir. Erkeklerde kadınlara oranla en az 4-5 kat daha fazladır. (Öztürk 1997)

Normal gelişim süreci içinde bireyler, çevreleriyle etkileşimleri sırasında, kendilerine, diğer insanlara ve dünyaya yönelik bazı inançlar (hipotezler/şemalar) geliştirirler. Daha sonra dünyayı algılayışları ve geliştirdikleri stratejiler, hep bu şemalar doğrultusundadır. Kişilik bozuklarında bu şemalar oldukça katı ve değişmeye dirençlidir. Bunun nedeni, kişilik bozukluğu olan kişilerin çocukluk yaşantılarında ebeveyn tutumlarından başlayarak pek çok olumsuzluğun olmasıdır. Bu olumsuzluklarla başa çıkmaya çalışan kişi, kendisine şemalar tarafından yönetilen bir dünya kurarak kendini korumaya çalışır. Bu dünyanın sınırları içinde kaldığı sürece sorunsuz bir hayat yaşayabilir. Sorunlar, kişinin çevresindeki insanlar, onun beklentilerinin dışında davranmakta ısrar edince başlar. (Şahin 1998)


OLUŞ NEDENLERİ


1-) Kalıtım: İkiler ve evlat edinenler üzerinde yapılan araştırmalara göre kimi kişilik bozukluğu türlerinde soya çekim rolü vardır.

2-) Yapısal Etkenler: Beden yapısı ile kişilik arasında bir bağ saptanamamıştır. Ancak doğumdan önce doğum sırası ve doğumdan sonra merkezi sinir dizgesini etkileyen durumlar kişilik bozukluğuna zemin hazırlayabilir. Bedensel sakatlıklarda kişilik oluşumunda önemli rol oynayabilir. Fakat bunların özgül bir neden olduğu söylenemez.

3-) Çevresel Etkenler: Kişilik bozukluğunun gelişmesinde aile ve toplumsal çevrenin önemli etken olduğu bilinmektedir.

Psikanalitik kurama göre belirli ruhsal-cinsel gelişme dönemlerinde saplanmaya yol açacak aile koşulları belli kişilik yapılarını ve bunlara bağlı kişilik bozukluklarının ortaya çıkmasına yol açar.

Sosyopatik kişilik bozukluğunun, çelişkili değer yargıları ve tutumları olan yada parçalanmış ailelerden çıktığı ileri sürülür. Düzensiz, güvensiz, ağır sosyal ve ekonomik sorunları olan toplum kesimlerinde (horlanmış azınlık grupları, gettolar) daha çok sosyopatik kişilik bozukluğu oluştuğu görüşü oldukça yaygındır. Çok ağır baskılar, cezalandırıcı tutumlar altında yetişen çocuklarda aşırı uysal, çekinik kişilik yada başkaldıran antisosyal kişilik gelişebilir. (Öztürk 1997)

  1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə