Findik ve findik yan ürunlerinde fitokimyasal maddeler ve biyoaktif bileşikler professor Fereidoon Shahidi Department of Biochemistry, Memorial University of Newfoundland, St. John’s, nl, Canada




Yüklə 143.43 Kb.
tarix30.04.2016
ölçüsü143.43 Kb.




FINDIK VE FINDIK YAN ÜRUNLERINDE FITOKIMYASAL MADDELER VE BIYOAKTIF BILEŞIKLER
Professor Fereidoon Shahidi

Department of Biochemistry, Memorial University of Newfoundland, St. John’s, NL, Canada
&
Dr Cesarettin Alaşalvar

Faculty of Health and Life Sciences, Food Research Centre, University of Lincoln, Brayford Pool, Lincoln, LN6 7TS, United Kingdom
June 2004

Projede Gorev Yapan Arastirmacilar:
Professor Dr. Fereidoon Shahidi, Kanada

Dr. Cesarettin Alaşalvar, Ingiltere

Chandrika M. Liyana-Pathirana, Kanada

Professor Chi-Tang Ho, Amerika Birlesik Devletleri

Dr. Robert Rosen, Amerka Birlesik Devletleri

Dr. Angela Hoffman, Amerika Birleseik Devletleri


Proje Baskanlari: Professor Dr. Fereidoon Shahidi, Department of Biochemistry, Memorial University of Newfoundland, St. Joh’s, NL, Canada A1B 3X9. Telefon: (709) 737-8552; Fax: (709) 737-4000; E-mail: fshahidi@mun.ca
Dr Cesarettin Alaşalvar, Faculty of Health and Life Sciences, Food Research Centre, University of Lincoln, Brayford Pool, Lincoln, LN6 7TS, United Kingdom. Telefon: (44) 1522 886024; Fax: (44) 1522 886026; E-mail: calasalvar@lincoln.ac.uk

Sponsor: Findik Tanitim Grubu, Turkiye

TANIMA/TESEKKUR
Bu proje Findik Tanitim Grubu (FTG)-Turkiye tarafindan finans edilmistir. Ornekler Dr C. Alasalvar tarafindan saglanmistir. Bu projenin bitirilmesinde gorev yapan tum arastirmacilara (gerek Kanada ve gerekse uluslararasi) tesekkur ederiz. Findik Tanitim Grubunun bu projeye katkilari takdir edilmektedir.

OZET
Turkiye dunyanin en buyuk findik ureticisi ve ihracatcisidir. Yakin bir zamanda, Amerika Birlesik Devletleri Gida ve Ilac Yonetimi (FDA) tarafindan onaylanan kabuklu yemislerin kalp damar hastaliklari riskini azalttigini aciklamasinin ardindan, findik’da dahil tum kabuklu yemislere buyuk bir imaj ve ivme kazandirmistir. Fakat, findikta yapilan bilimsel calismalar oldukca yetersizdir. Bu arastirmada, findik ve findik yan urunlerinde mevcut olan bazi fitokimysal maddeler ve antioksidant’lar uzerinde calistik. Bu urunlerdeki fitokimyasal maddelerin ve antioksidantlar’in yani sira serbest radikallerden koruma aktivitleri, kotu huylu kolesterol (hLDL)’un oksidasyonu ve DNA uzerindeki etkilerini vitro ortamda arastirdik. Ayrica kanser onleyici etkisi olan Taxanes’lerin varligi ve mevcut bilesiklerine bakildi. Findik ve findik yan urunlerinin bir cok hastaligin onlenmesinde kullanilan fitokimyasal maddelere sahip oldugu ispat edildi. Bundan sonraki asamada yapilacak bilimsel calismalarda, bu fitokimyasal ve biyoaktif maddelerin hucre, hayvan ve insan uzerindeki klinik etkileri arastirilarak, hastaliklari onleme ve koruma uzerindeki gercek etkilerinin belirlenmesi cok buyuk onem arz etmektedir. Ayrica findik yan urunlerden elde edilecek olan fitokimyasal maddelerin gida urunlerinde ve ilac sanayinde katki maddeleri olarak kullanilabilmesi cok onemlidir. Bunlara ilaveten, findik yagindaki fitokimyasal maddelerinde cok onemli oldugu ve bu alandaki calismalar buyuk onem arz etmektedir.

ICINDEKILER
Tanima/Tesekkur............................................................................................................. iii

Ozet...................................................................................................................................... iv



  1. Giris............................................................................................................................... 1

  1. Ornekler......................................................................................................................... 5

  1. Sonuclar ve Tartisma..................................................................................................... 6

  1. Sonuc ve Oneriler.......................................................................................................... 13

5.0 Referanslar..................................................................................................................... 14

Tablo ve Grafikler................................................................................................................ 23




1.0 GIRIS
Dunya kabuklu findik uretimi 2003 yili verilerine gore 659,000 ton’dur. Turkiye dunyanin en buyuk findik ureticisi olup (480,000 ton), bunu sirasiyla Italya (80,000 ton), Amerika Birlesik Devletleri (32,000 ton) ve Ispanya (22,000 ton) izlemektedir. Buna ilaveten, Turkiye dunya findik pazarinin %80’inin elinde bulundurmaktadir. Findik Tanitim Grubun’un 2002 yili verilerine gore, Turkiyenin findik ve findik mamullerinden elde ettigi yillik gelir yaklasik olarak 1 milyar dolar civarindadir. Karadeniz Bolgesinde yaklasik olarak 550,000-600,000 hektar alanda findik uretimi yapilmakta. Takriben 8 milyon insan findik tarimi, islemesi, pazarlamasi ve ihracti ile ugrasmaktadir. Bu yuzden findik Turkiye ekonomisi icin cok onemlidir. Insan sagligina olan faydalarindan dolayi, findigin onemi dunyada gittikce daha iyi bilinmekte ve onem arz etmektedir.
Findik besleyici ozelligi ve insan sagligina faydalari acisindan buyuk onem arz etmektedir. Findigin bu ozelligi yapisinda bulunan ozel yag bilesimi (genel olarak oleik asit), protein, karbonhidrat, lif, vitaminler (vitamin E), mineraller, fitositeroller (-sitositerol) ve antioksidant fenolik bilesiklerinden dolayidir (Parcerisa et al., 1997; Richardson, 1997; Savage et al., 1997; Açkurt et al., 1999; Durak et al., 1999; Özdemir and Devres 1999; Yurttas et al., 2000). Findigin kendine has tat, aromasi ve besleyici ozelliginden dolayi, findik ozellikle fonksiyonel bilesik olarak bircok gida mamullerine ilave edilebilir (Labell, 1983 and 1992).

Findik diger kabuklu yemisler gibi icermis oldugun yuksek orandaki (%60) yagdan dolayi iyi bir enerji kaynagidir. Bir cok arastirmaci kabuklu yemis tuketiminin onemini vurgulamislardir (Fraser et al., 1992; Sabaté, 1993; Sabaté et al., 1993; Abbey et al., 1994). Ozellikle findik yagi tekli ve coklu doymamis yag asitleri bakimindan zengindir (Bonvehí and Coll, 1993; Parcerisa et al., 1997; Özdemir et al., 2001). Doymus yag asiti miktari dusuk ve tekli doymamis yag asiti miktari yuksek olan yiyeceklerin kolesterol duzeylerini dusrdukleri ve dengeledikleri onceden yapilmis bilimsel calismalar tarafindan ispat edilmistir ve ayni zamanda kalp damar hastaliklari riskini azalttigi vurgulanmistir (Mattson, 1989; Elvevoll et al., 1990; Nydahl et al., 1994; Hu et al., 1998). Buna ilaveten, tekli doymus yag asiti ilave edilmis diyet (findik yaginda yuksek miktarda) ayni sekilde etki yapmaktadir. Ornegin, kalp damar hastaliklari riskini azaltmakta, tansiyonu dusurmekte, kolesterolu dusurmekte, kotu huylu LDL kolesterolu dusurmekte ve iyi huylu HDL kolesterolu yukseltmekte ve triacylglycerols miktarini ise dusermektedir (Alphan et al., 1997; Durak et al., 1999). Bunlara ragmen, yag ve yag’da cozulebilinen bilesikler haricinde, findigin saglik uzerine etkileri ve fitokimyasal maddeler hakkinda cok az arastirma yapilmistir.


Findik mukemmel bir vitamin E kaynagidir (Alphan et al., 1997) ve iyi bir dogal antioksidant icerigine sahiptir, ki bunlar vucutta serbest radikallerin olusmasini onler. Serbest radikaller kanser, damar tikanikligi ve diyabetik gibi bir cok hastaligin olusmasina neden olur (Knekt et al., 1991; Thomspon, 1994). Vitamin E’in antioksidant ozelligine sahip olmasindan ve bunun kalp damar hastaliklari ve kanserle olan yararli etkilerinden dolayi, findik tuketici ve saglik kuruluslari tarafindan buyuk bir ilgiyle takip edilmektedir. Gunluk 40 g findik tavsiye edilen vitamin E ihtiyacini karsilamaktadir (Alasalvar et al., 2003).

Kisa bir sure once, -sitositerol’un saglik uzerine etkileri ve bu maddelerinde findik yaginda yuksek miktarda oldugu Alasalvar ve arkadaslari tarafindan ispat edilmistir. Bu madde kolesterol dusurcu etkisinin yaninda bir cok kanser turlerinin (kolon, prostat ve gogus kanseri) onlenmesinde koruyuc etki yapmaktadir. Ayrica tumor’un gelismesini onler ve apoptis’in olusmasini engeller (Savage et al., 1997; Awad et al., 2000; Hollingsworth, 2001; Hicks and Moreau, 2001).


Findik iyi bir mineral kaynagidir, ozellikle yukasek miktarda kalsiyum, magnezyum, fosfor, ve potasyum bulunmaktadir. Ayrica antioksidiant ozelligine sahip olan iyi bir selenium kaynagidir. Az miktarda tuz icerir. Bu minerallerin kemik gelisiminde ve saglik uzerine etkileri cok iyi bilinmektedir (O’Dell and Sunde, 1997; Sardesai, 1998). Findik tum elzem amino asitlerlerle beraber cogu elzem mineralleri icermektedir (Ozdemir and Devres, 1999; Alasalvar et al., 2003). Bu nedenle findik iyi bir protein kaynagi olarak et ve sut yerine alternative olarak kullanilabilinir.
ABD Gida ve Ilac Yonetimi (FDA) ilk defa 15 Temmuz 2003’de yayinlamis oldugu bir karanameyle; kabuklu yemisleri saglikli gidalar kategorisine aldigini (http://www.heart/com/news/mainstory/cfa/123/1) belirtmistir. Yaklasik olarak gunde 42.5 gram tuketilen cogu kabuklu yemislerin (badem, findik, pecan, cam fistigi, ceviz, yer fistigi...vb) kalp damar hastaliklari riskini azaltabilecegi vurgulanmistir. Bu kararin cikmasinda Kalifornia Badem Grubu cok etkili olmustur ve bu karar diger kabuklu yemislere’de aynen postif etki etmistir. Tablo 1’de farkli yemislerin besleyici ozellikleri gosterilmektedir. Bunlar arasinda findik en yuksek tekli doymamis yag asitine sahiptir. Alpha tokoferol ve demir miktarlarida findikta en yuksektir.

Fakat, fitokimyasal maddelerin farkli yemislerdeki varligindan hic bahsedilmemistir. Bu konudaki calismalar badem haric hic bir kabuklu yemiste yapilmamistir.


Bu raporun bundan sonraki bolumlerde findik ve findik yan urunlerinde fitokimyasal ve biyokaktif maddelerin varligi ve etkileri anlatilacak ve bunlarin saglikla olan iliskilerinden bahsedilecek.
Onceki raporda, Alasalvar (2002), Turk Tombul findigin besleyici ozelliginden ve bunlarin saglik uzerine olan etkilerinden bashetmisti. Bundan onceki calismada, findik zari, sert kabugu ve findik yesil kabugundaki antioksidant bilesiklerden kisaca bahsedilmisti. Ama bu raporda, findik ve findik yan urunlerinde mevcut olan fitokimyasal ve biyoaktif maddelerin ozellikleri, etkileri ve bilesimleri uzerine duracagiz.

2.0 ORNEKLER

Guneste kurutulmus Giresun kalite Tombul findik Augustos 2002 yilinda Giresun’dan temin edilmistir. Bu findiklar kullanilana kadar 5 °C saklanmistir. Findik yan urunleri ise (findik zari, sert kabugu, yesil kabugu ve findik yapragi) Findik Tanitim Grubu ve Dr C Alasalvar tarafindan saglanmistir. Butun arastirmalarda, kabugundan cikartilmis findik ve diger yan urunler kahve cekme makinasinda 3 dakika cekilerek un haline getirilmistir. Daha sonra orneklerdeki yaglar hexane (1:5, w/v) kullanilmak suretiyle ayristirilmis ve takiben 10,000 rpm de 5 dakika cetrifuj edilerek yag’i cikartilmistir. Yag’i alinmis olan ornekler daha sonra acik havada kurutulmus ve vacumlu pakette -20°C’de kullanilincaya kadar muhafaza edilmislerdir.



3.0 SONUCLAR VE TARTISMA

3.1. Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda Urun ve Toplam Fenolik Miktarlari

%80 ethanol ile iki kez (10 g/100 ml) 16 saat sureyle 4°C’de elde edilen ekstraklarin urun’u ve toplam fenolik miktarlari Tablo 2’de verilmektedir. En yuksek mahsul findik zarindan elde edilmistir. Findik zarinin urun’u %10.28 olup, toplam fenolik miktari ise, Folin-Ciocalteu deneyine gore, 577.7 mg/g’ dir (catechin esdegerine gore). Findik sert kabugu en yuksek ikinci toplam fenolik miktarina sahip olup, findik yesil kabugundan daha dusuk urun’e sahiptir.


3.2. Findik ve Findik Yan Urunlerinde Fitokimyasal ve Biyoaktif Maddeler

3.2.1. Fenolik Asitler

Findik ekstraklarindan elde edilen fenolik asitlerinin kimyasal yapilari; ki bunlar gallic, caffeic, p-coumaric, ferulic ve sinapic asit, Figure 1’de verilmektedir. Fenolik asitlerin insan sagligina ve bunlarin bir cok hastaligi onlemedeki etkileri literaturlerde tartisilmistir. Fenolik asitlerin kronik hastaliklari (kardiovaskular hastaliklar ve bazi kanser cesitleri) onledigi bilinmektedir (Slavin et al., 1997). Fenolik asitler cok iyi antioksidantlardir (Graf, 1992; Natella et al., 1999). Bunlar ayrica koyu huylu LDL kolesterolun oksidasyona ugramasina mani olurlar veyahutta geckitirler (Castellucio et al., 1996). Bazi fenolik asitler, ornegin cholorgenic asit, antimutagenic ve antiglycemic etkilere sahiptirler. Fenolik asitlerin serbets radical sonucu olusan hastaliklardan, ornegin kanser ve diger bazi hastaliklardan ornegin damar tikanikligi ve yaslanmaya karsi onleyici etkilerinin oldugu cok iyi bilinmektedir (Niki, 1997). Fenolik asitlerin findik ve findik yan urunlerindeki miktarlari Tablo 3’de verilmistir. Her bir fenolik asit’in miktari urundeki yerlesimine gore degisim gostermektedir.



3.2.2 Filavonoidler

Filavonoidler atmospheric pressure chemical ionization (APCI) teknigi kullanilarak analiz edildi. Quercetin ve kaempferol (Figure 2) filavonoidler’i positif olarak ayristirIldi. Bu filavonoidler’in mass spectrumlari Figure 3-7’de gosterilmektedir. Findik zari quercetin’in rhamnoside/isorharmnoside’ini iceriyor, buyuk bir ihtimalle glaycosylated 3 posizyonuda. Diglycosides’de rhamnoside veyahutta isorharmnoside formlarinda mevcut. Findik yesil kabugunda, kaempferol en yuksek miktardadir. Buyuk bir ihtimalle, kesin olmamakla beraber, findik yapraginda catechin/epicatechin bulunmakta (peak 341 ve 683 amu).


Filavonoidler’in kardiovascular hastaliklari ve kanseri onleyici etkilerinin bulundugu ve bunlara ilaveten sagliga faydali bir cok fonksiyonlarinin (antioksidant, antibakteriel, antiviral, antiinflamantor, anticarciogenis, antiproliferatif ve antiallergik) bulundugu kanitlanmistir (Middleton et al., 2000; Middleton and Kandaswami, 1993; Cook and Samman, 1996). Bu bilesiklerin ayrica kardiovascular hastaliklarini onleyici etkisinin yaninda, kan pihtilasmasini, kotu huylu LDL kolesterol’un oksidasyonunu onledigi bilinmektedir (Benaventa-Garci et al., 1997). Bunlara ilaveten, filavonoidler vucutta serbest radikallerin olusmasini onleyerek, kanser, kalp hastaliklari, stroke, rheumatoid arthritis, katark ve alzameyer hastaliklarini olusum riskini azaltir veya onler (Rice-Evans et al., 1998). Bircok filavonoidler’in cytostatic ozelliklerinin oldugu bilinmektedir (Plaumann et al., 1996), bu nedenle bir cok biyolojik gelismeleri hafifletir.

Sagliga faydali olan fenolik bilesiklerin sadece bireysel fenolik asitler veyahutta filavonoidler olmayip, her ikisininde bilesimi olan fitokimyasal maddelerin oldugu ispat edilmistir (Eberhardt et al., 2000). Bu nedenle, fenolik asitler ve filavonoidler cok onemli antioksidantlar olup, bitkisel gidalarin tuketilmesiyle sagliga olan postif etkileri artirilabilinir.


3.2.3. Paclitaxel ve Taxanes

Az miktarda paclitaxel (Taxol®) findik sert kabugu, yesil kabugu ve findik yapraginda mevcut. Paclitaxel disinda, 10-deacetyl baccatin III, baccatin III ve cephalomannine’de findik yan urunlerinde mevcuttur. Taxanes’e findik ve findik zarinda rastlanilmamistir. Taxus (porsuk agaci) familyasina ait olan bircok bitki komplex yapida diterpenoid, paclitaxel ve anti-kanser bilesikleri Taxol®’da icermekte (Taxol® Bristol Myers Squibb firmasi tarfindan pazarlanmaktadir) (Wani et al., 1971; Baloglu and Kingston, 1999a). Bu molekul hucredeki microtulube stabiliteyi yukseltmekte ve appotis’i tesvik etmektedir (Horwitz et al., 1993; Wang et al., 1999). Paclitaxel diterpenoids sinifina baglidir ve “Taxanes” olarak bilinir (Figure 8). Bu bilesikler “ikincil metabolism” olarak’ta bilinir, cunki bunlar bitkilerin gelismesi icin gerekli olmasada bitkiyi dis etkenlere ve diger faktorlere karsi korur. Paclitaxel belki bitkileri pathojenlere karsi korur (Stierle et a., 1995). Fakat, bunun findik yan urunlerindeki rolu henuz bilinmemektedir.


Findik ve findik yan urunlerinden (zar, sert kabugu, yesil kabuk ve yaprak) elde edilen ekstraklar HPLC metodu kullanilarak analiz edildi. Taxens’ler yesil kabuk, yaprak ve sert kabuk’ta bulundu. Iki HPLC grafigi Figure 9’de gosterilmektedir. HPLC verileri LC/MS kullanilarak dogrulandi.

Figure 10 findik yapragindan ekstrak edilen paclitaxel ve cephalomannine’in grafiklerini gostermektedir. Paclitaxel, cephalomannine’den daha yuksek miktardadir. Spectrum’daki yildiz isareti, bilesiklerin atom agirliklarini gostermektedir (Kerns et al., 1994).
Tablo 4’de elde edilen taxanes bilesiklerinin miktarlari verilmektedir. Findik sert kabugu ve yaprak 10 deacetyl baccatin III, cephalomannine ve paclitaxel icermesine ragmen, yesil kabuk sadece baccatin III icermektedir.
Findik yan urunlerinden elde edilen taxene bilesiklerinin oranlari, bazi porsuk agacindan elde edilenlerle ayni orandadir (Kelsey and Vance, 1992; Witherup et al., 1990). Buda gosteriyorki, taxene’lerin olusum mekanizmasi her iki urunde benzerlik gostermektedir.
3.3 Antioksidant Aktiviteleri

3.3.1. -Karotin/Linoleate Model Sistemi

-Karoten molekul’u 470 nm’de isigi absorbe eder. Kullanilan model sistemde, antioksidantlarin’in etkileri catechin’le karsilastirmali olarak 2 saat sureyle 50°C’de olculdu. Findik zari en yuksek antioksidant ozelligine sahiptir. Antioksidant etkileri yuksekten alcaga dogru su siradadir. Zar > set kabugu > yaprak > yesil kabugu > findik. Bu sonuclar Figure 11 ve Tablo 5’de 50 ve 100 ppm bazinda verilmistir.



3.3.2. DPPH Radikal Scavenging Aktivitesi

Findik ve findik yan urunlerinden elde edilen ekstraklarin, DPPH (2,2-diphenyl-1-picrylhydrozyl) Radikal Scavenging Aktivitleri 50 ve 100 ppm’de olculmustur. Bu sonuclar Tablo 6’da verilmis olup, her iki konsantrasyon’dada etkilidirler, fakat 100 ppm’de daha yuksek aktivite gostermektedirler. Radikaller ve diger reaktif oksijen cesitleri (ROS), genel olarak, Figure 12’de belirtildigi gibi bir cok kironik hastaliklara neden olurlar. Buda gosteriyorki, her ne kadar bu calismalarin hayvanlar ve insanlar uzerindeki klinik etkileri bilinmemelerine ragmen, findik ve findik yan urunlerinden elde edilen bu eksraklar buyuk onem arz etmektedirler.


3.3.3 Hidrogen Peroksit Scavenging Aktivitesi

Hidrojen peroksit, hydroxyl radikal gibi oldukca tepkisel oksijen cesitleri uretmesi sayesinde, buyuk zarara neden olur. Bu yuzden hidrojen peroksit scavenging aktivitesi yagin oksidasyon’a ugramasini korur. 200 ppm’de, tum urunler (findik haric) %97-99 arasinda degisen scavenging aktivitesi sergiledi. Bu findik’ta %77’dir. Buda, findik yan urunlerininde scavenging aktivitelerinin daha yuksek oldugunu gosteriyor. Scavenging activite 100 ppm’de %60-95 arasinda degisim gosteriyor (Tablo 7).


3.3.4. Superoxide Radikal Scavenging Aktivitesi

Superoxide radikal bir cok boyokimyasal reaksiyon sonucu olusur. Bir cok patolojik surecin baslamasina yardimci olmaklada bilinirler (Halliwell et al., 1996). Superoxide radikal scavenging aktivitelerin urunlerdeki miktarlari Tablo 8’de verilmektedir. Tablodaki sonuclar gosteriyorki, 200 ppm’de findik ve findik yan urunleri catechin’den daha etkilidirler.



3.3.5. Findik Eksraklarinin Trolox Esdeger Olarak Toplam Antioksidant Kapasitesi

Findik ekstraklarinin toplam antioksidant aktiviteleri olculdu ve toplam antioksidant kapasitesi olarak verildi. Trolox suda cozulen -tokoferol bilesenlerinden biridir. Sonuclar Tablo 9’da verilmektedir. Butun degerler findik ve yan urunlerinden elde edilen ekstraklarin oldukca etkili antioksidant oldugunu gosteriyor ve bu degerler 29 ile 148 Trolox esdeger’i arasinda degisim gosteriyor. Bu yuzden findik ve findik yan urunleri onemli antioksidant etkiye sahip olup, buyuk bir potansiyel arz etmektedir.


3.3.6. Insandaki Dusuk Yogunluklu Lipoproteinlerin (hLDL) Oksidasyonunu Onleme

Dusuk yogunluklu lipoprotein’in oksidasyonu, damar tikanikligini baslangici olarak bilinir. Biyokimyasal calismalar gosterdiki, yaglarin ve bunlarin urunleri’nin hidrolizi sonucu olusan bazi urunler, LDL’in oksidasyonuna neden olurlar (Esterbauer, 1992). Antioksidantlar, bunlara findikta olanlarda dahil, belki kalp hastaliklari riskini azaltabilirler. Tablo 10’da elde edilen sonuclar verilmektedir. Findik zari’nin 50 ppm’de standard olarak kullanilan catechin’den daha etkili oldugunu vurgulamak gerekir.


3.3.7. Findiktan Elde Edilen Ekstraklarin Hidroksil Radikal Yoluyla DNA Bagi Kirilmasina Etkileri

Fenolik bilesiklerin etkilerini belirlemede bu teknik belki en iyi olanlarindan bir tanesidir (Hiramoto et al., 1996). Bu teknikle elde edilen bulgular Tablo 11’de verilmektedir. Kivrik halkali DNA (Form I) belki acik yuvarlak DNA (Form II) ve duz DNA (III) donsuturebilirler (Johnson and Grosman, 1977). Bu nedenle, kivrik halkali DNA Fenton karisimi madde ile inkube edildiginde, tekli baglar Forms II ve III’e donusurler (Figure 13, Hat 2). Bu sonuclara gore, findiktan elde edilen eksraklar Fenton karisimi madde ile inkube edildiginde, tekli baglardaki bolunmeler kismen durduruldu. Bunu findik zari en fazla durdururken, findik ise en dusuk durdurdu. Catechin standard’i ile karsilastirildiginda ise daha iyi veyahutta ayni sonucu vermektedir. Findik yan urunleri bu yuzden belki kanser’in onlenmesinde etkili olabilirler.



4.0 SONUC VE ONERILER
Bu calisma sonucu elde edilen bulgular gosterdiki, Tombul findik ve onun yan urunleri insan sagliginin gelismesinde ve hastaliklarin onlenmesinde cok onemli rol oynayabilirler. Analiz edilen orneklerde, fenolik asitler, flavonals/flavonol glycosied, paclitaxel ve taxen gibi genis kapsamli fitokimyasal bileseklere rastlanilmistir. Ozellikle paclitaxel ve taxel daha cok findigin yenmeyen kisimlarinda mevcuttur. Bunlardaki miktar porsuk agacindakiler’e hemen hemen yakin miktardadir (paclitaxel 0.004-0.1% kuru ornekte) (Witherup et al., 1990; Wheeler et al., 1992; Kelsey and Vance, 1992). Findik ve findik yan urunlerinden elde edilen ekstraklar kuvvetli antioksidant aktivitesi ve serbest radikal scavenging kapasitesi gostermektedirler. Insandaki dusuk yogunluklu lipoproteinin (hLDL) oksidasyonunu onlemesi diger onemli bir ozellikleridir. Ozellikle hLDL’in oksidasyona ugramasi damar tikanikliginin gostergesidir ve bu kalp hastaliklarina yol acar. Ayrica, findik ve findik yan urunlerinden elde edilen ekstraklar kivrik halkali DNA’in digger formlara bozulmasini ve kirilmasini onlemektedirler. DNA’daki bu kirilamalar ve bozulmalar kanserin baslangicina neden olur. Bu nedenle, findik ve findik yan urunlerinin mamul halindeki farkli gidalara eklenmesi cok buyuk onem arz etmektedir. Fakat, fitokimyasal ve biyoaktif maddelerin saglik uzerine etkilerinin onaylanabilmesi icin; bunlarin hucre, hayvan ve insanlar uzerinde yapilacak klinik calismalarla kanitlanmasi gerekmektedir. Tek bir madde degil, findikta bulunan butun fitokimyasal ve biyoaktif madeler onem tasimaktadir. Ozellikle biyokaktif maddelerin findik yaginda arastirilmasi cok onem arz etmekte olup, bu arastirmalar positif olarak findigin dunya’daki imajini degistirebilir.

5.0 REFERENCES

Abbey, M.; Noakes, M.; Belling, G. B.; Nestel, P. J. Partial replacement of saturated fatty acids with almonds or walnuts lowers total plasma cholesterol and low-density-lipoprotein cholesterol. Am. J. Clin. Nutr. 1994, 59, 995-999.


Açkurt, F.; Özdemir, M.; Biringen, G.; Löker, M. Effects of geographical origin and variety on vitamin and mineral composition of hazelnut (Corylus avellana L.) varieties cultivated in Turkey. Food Chem. 1999, 65, 309-313.
Alasalvar C. Nutrients and nutraceutical components of Turkish Tombul hazelnuts-health aspects. Teechical Report for Turksih Hazelnut Promotion Group.2002.
Alasalvar, C.; Shahidi, F.; Liyanapathirana, C. M.; Ohshima, T. Turkish Tombul Hazelnut (Corylus avellane L.) : 1. Compositional Chracteristics. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2003, 51, 3790-3796.
Alphan, E.; Pala, M.; Açkurt, F.; Yilmaz, T. Nutritional composition of hazelnuts and its effects on glucose and lipid metabolism. Acta Hort. 1997, 445, 305-310.
Awad, A. B. ; Chen, Y. C.; Fink, C. S.; Hennessey, T. -Sitosterol inhibits HT-29 human colon cancer cell growth and alters membrane lipids. Anticancer Res. 1996, 16, 2797-2804.
Awad, A. B.; Chan, K. C.; Downie, A. C.; Fink, C. S. Peanuts as a source of -sitosterol, a sterol with anticancer properties. Nutr. Cancer 2000, 36, 238-241.
Baloglu, E., Kingston, D.G.I. The taxane diterpenoids. J. Nat. Prod. 1999a, 62, 1448-1472.
Benavente-Garcia, O., Castillo, J., Marin, F.R., Ortuno, A. and Del Rio, J.A. Uses and properties of citrus flavonoids. J. Agric. Food Chem. 1997, 45, 4505-4515.
Bonvehí, J. S.; Coll, F. V. Oil content, stability and fatty acid composition of the main varieties of Catalonian hazelnuts (Corylus avellana L.). Food Chem. 1993, 48, 237-241.
Castelluccio, C., Bolwell, G.P., Gerrish, C., Rice-Evan, C. Differential distribution of ferulic acid to the major plasma constituents in relation to its potential as an antioxidant. Biochem. J. 1996, 316, 691-693.
Eberhardt, M.V., Lee, C.Y., Lui, R.H. Antioxidant activity of fresh applies. Nature, 2000, 405, 903-904.
Cook, N.C., Samman, S. Flavonoids-chemistry, metabolism, cardioprotective effects and dietary sources. Nutr. Biochem. 1996, 7, 66-76.
FDA. Food labelling: health claims; plant sterol/stanol esters and coronary heart disease. Food Drug Admin. Fed. Reg. 2000, 65, 54686-54739.

Fedeli, E. Lipids of olives. Prog. Lipid Res. 1977, 15, 57-74.


Fotsis, T., Pepper, M.S., Aktas, E., Breit, S., Rasku, S., Adlercreutz, H., Wahala, K., Montesano, R., Schweigerer, L. Flavonoids, dietary-derived inhibitors of cell proliferation and in-vitro angiogenesis. Cancer Res. 1997, 57, 2916-2921.
Fraser, G. E.; Sabaté, J.; Beeson, W. L.; Strahan, T. M. A. Possible protective effect on nut consumption on risk of coronary heart disease. Arch. Intern. Med. 1992, 152, 1416-1424.
Friedman, M. Chemistry, biochemistry and dietary role of potato polyphenols – A review. J. Agric. Food Chem. 1997, 45, 1523-1540.
Halliwell, B. Antioxidants in human health and disease. Ann. Rev. Nutr. 1996, 33-50.
Hicks, K. B.; Moreau, R. A. Phytosterols and phytostanols: functional food cholesterol busters. . Food Technol. 2001, 55, 63-67.

Hiramoto, K., Ojima, N., Sako, K., Kikugawa, K. Effect of Plant phenolics on the formation of the spin-adduct of hydroxyl radical and the DNA strand breaking by hydroxyl radical. Biol. Pharm. Bull. 1996, 19, 558-563.


Hiramoto, K., Kido, K., Kikugawa, K. DNA breaking by maillard products of glucose-amino acid mixtures formed in an aqueous system. J. Agric. Food Chem. 1994, 42, 689-694.
Hoffman, A., Khan, W., Worapong, J., Strobel, G., Griffin, D., Arbogast, B., Barofsky, D., Boone, R.B., Ning, L., Zheng, P., Daley, L. Bioprospecting for Taxol in angiosperm plant extracts: Using high performance chromatography-thermospray mass spectrometry to detect the anticancer agent and its related metabolites in filbert trees. Spectroscopy 1998, 13, 22-32.
Hoffman, A. J. Bufford (manuscript in preparation) Evidence for taxanes in Gasaway hazelnut callus and incubated cuttings.
Hollingsworth, P. Margarine: the over-the-top functional food. Food Technol. 2001, 55, 59-62.
Horwitz, S.B., Cohen, D., Rao, S., Ringel, I., Shen, H-J., Yang, C-P.H. Taxol: mechanisms of action and resistance. Monogr. Natl. Cancer Inst. 1993, 15, 55-61.
Hu, F. B.; Stampfer, M. J.; Manson, J. E.; Rimm, E. B.; Colditz, G. A.; Rosner, B. A.; Speizer, F. E.; Hennekens, C. H.; Willett, W. C. Frequent nut consumption and risk of coronary heart disease in women: prospective cohort study. Br. Med. J. 1998, 317, 1341-1345.
Graf, E. Antioxidant potential of ferulic acid. Free Rad. Biol. Med. 1992, 13, 435-448.
Jansson, B. Selenium and cancer. Cancer Bull. 1984, 36, 164-?.
Johnson, P.H., Grossman, L.I. Electrophoresis of DNA in agarose gels. Optimizing separations of conformational isomers of double- and single-stranded DNAs. Biochem. 1977, 16, 4217-4224.
Jones, P. J. H. ; MacDougall, D. E.; Ntanios, F. Y.; Vanstone, C. A. Dietary phytosterols as cholesterol-lowering agents in humans. Can. J. Physiol. Pharm. 1997, 75, 217-227.
Kelsey, R.G., Vance, N.C. Taxol and cephalomannine concentrations in the foliage and bark of shade-grown and sun-exposed Taxus brevifolia trees. J. Nat. Prod. 1992, 55, 912-917.
Kerns, E.H., Volk, K.J., Hill, S.E., Lee, M.S. Profiling taxanes in Taxus extracts using LC/MS and LC/MS/MS techniques. J. Nat. Prod. 1994, 57, 1391-1403.
Knekt, P., Aromaa, A., Maatela, J., Aaran, R., Hadama, M. and Tepp, L. Vitamin E and cancer prevention. Am. J. Clin. Nutr. 1991, 53, 2853-2865.
Labell, F. M. Hazelnut paste provides sweet, delicate flavour. Food Process. 1983, 44, 80-84.

Labell, F. M. Hazelnut supply flavour and crunch. Food Process. 1992, 53, 52-54.


Middleton, J.E. and Kandaswami, C. The impact of plant flavonoids on mammalian biology: Implications for immunity, inflammation and cancer, In: The flavonoids: Advances in research since 1986. Ed. J.B. Harborne. Chapman and Hall, London, 1993, pp. 1167-1179.
Middleton, E., Kandaswami, C., Theoharides, T.C. The effects of plant flavonoids on mammalian cells: implications for inflammation, heart disease, and cancer. Pharmacol. Rev. 2000, 52, 673-751.
Natella, F., Nardini, M., Felice, M., Scaccini, C. Benzoic and cinnamic acid derivatives as antioxidants: structure-activity relation. J. Agric. Food Chem. 1999, 47, 1453-1459.
Nydahl, M. C.; Gustafason, I. B.; Vessby, B. Lipid-lowering diets enriched with monounsaturated or polyunsaturated fatty acids but low in saturated fatty acids have similar effects on serum lipid concentrations in hyperlipidemic patients. Am. J. Clin. Nutr. 1994, 59, 115-122.
O’Dell, B. L.; Sunde, R. A. Introduction. In Handbook of Nutritionally Essential Minerals; O’Dell, B. L.; Sunde, R. A., eds.; Marcel Dekker: New York, 1997; pp 1-12.
Özdemir, M.; Açkurt, F.; Kaplan, M.; Yildiz, M.; Löker, M.; Gürcan, T.; Biringen, G.; Okay, A.; Seyhan, F. G. Evaluation of new Turkish hybrid hazelnut (Corylus avellana L.) varieties: fatty acid composition, -tocopherol content, mineral composition and stability. Food Chem. 2001, 73, 411-415.
Özdemir, M.; Devres, O. Turkish hazelnuts: properties and effect of microbiological and chemical changes on quality. Food Rev. Int. 1999, 15, 309-333.
Parcerisa, J.; Richardson, D. G.; Rafecas, M.; Codony, R.; Boatella, J. Fatty acid distribution in polar and nonpolar lipid classes of hazelnut oil (Corylus avellana L.). J. Agric. Food Chem. 1997, 45, 3887-3890.
Plaumann, B., Fritsche, M., Rimpler, H., Brandner, G., Hess, R.D. Flavonoids activate wild-type p53. Oncogene, 1996, 13, 1605-1614.
Recommended Dietary Allowances. Recommended Dietary Allowances / Subcommittee on the Tenth Edition of the RDAs, Food and Nutrition Board, Commission on Life Sciences, National Research Council, 10th ed.; National Academy Press: Washington, DC., 1989.
Rice-Evans, C.A., Miller, N.J., Paganga, G. Structure-antioxidant activity relationships of flavonoids and phenolic acids. Free Radical Biol. Med. 1996, 20, 933-956.
Sabaté, J. Does nut consumption protect against ischaemic heart disease? Erp. J. Clin. Nutr. 1993, 47, S71-S75.
Sabaté, J.; Fraser, G. E.; Burke, K.; Knutsen, S. F.; Bennett, H.; Lindsted, D. Effects of walnuts on serum lipid levels and blood pressure in normal men. N. Engl. J. Med. 1993, 328, 603-607.
Sardesai, V. M. Introduction to Clinical Nutrition. Marcel Dekker: New York, 1998.
Savage, G. P.; McNeil, D. L.; Dutta, P. C. Lipid composition and oxidative stability of oils in hazelnuts (Corylus avellana L.) grown in New Zealand. J. Am. Oil Chem. Soc. 1997, 74, 755-759.
Slavin, J., Jacobs, D., Marquart, L. Whole grain consumption and chronic diseases: Protective mechanisms. Nutr. Cancer 1997, 27, 14-21.
Stierle, A., Strobel, G., Stierle, D., Grothaus, P., Bignami, G. The search for a taxol-producing microorganism among the endophytic fungi of the pacific yew, Taxus brevifolia. J. Nat. Prod. 1995, 58, 1315-1324.
Stierle, A., Stierle, D., Strobel, G., Bignami, G., Grothaus, P. Bioactive metabolites of the endophytic fungi of pacific yew, Taxus brevifolia: paclitaxel, taxanes, and other bioactive compounds. In: Taxane anticancer Agents: Basic Science and Current Status. G.I. Georg, T.T. Chen, I. Ojima, D.M. Vyas, eds. ACS Symposium Series 583, Wash. D.C., 1995, pp. 81-97.
Strobel, G., (1996) Endophytic fungi: New sources for old and new pharmaceuticals. Pharmaceutical News 1996, 3, 7-9.
Thompson, L. U. Antioxidants and hormone-mediated health benefits of whole grains. Crit. Rev. Food Sci. Nutr. 1994, 34, 473-497.
Turkish Hazelnut Exporter’ Union. The Turkish Hazelnut; Hazelnut Promotion Group: Giresun, Turkey., 2001.
Wang, X.; Quinn, P. J. Vitamin E and its function in membranes. Prog. Lipid Res. 1999, 38, 309-336.
Wang, L.G., Liu, X.M., Kreis, W., Budman, D.R. The effect of antimicrotubule agents on signal transduction pathways of apoptosis: a review. Cancer Chemother Pharmacol 1999, 44, 355-361.
Wani, M.C., Taylor, W.H., Wall, M.E., Coggon, P., McPhail, A.T. Plant antitumor agents. VI. The isolation and structure of taxol, A novel antileukemic and antitumor agent from Taxus brevifolia. J. Am. Chem. Soc. 1971, 93, 2325-2327.
Wheeler, N.C., Jech, K., Masters, S., Brobst, S.W., Alvarado, A.B., Hoover, A.J., Snader, K.M. Effects of genetic, epigenetic, and environmental factors on taxol content in Taxus brevifolia and related species. J. Nat. Prod. 1992, 55, 432-440.
Witherup, K.M., Look, S.A., Stasko, M.W., Ghiorzi, T.J., Muschik, G.M., Cragg, G.M. Taxus spp. needles contain amounts of taxol comparable to the bark of Taxus brevifolia: analysis and isolation. J. Nat. Prod. 1990, 53, 1249-1255.

TABLO VE GRAFIKLER





Tablo 1: Farkli Yemislerin Besleyici Ozellikleri


1½ ounces/whole natural

Almond

Hazelnut

Pecan

Pistachio

Walnut

Peanut

Kalori (kcal)

246

267

294

237

278

241

Protein (g)

9.0

6.3

3.9

8.7

6.5

11

Yag (g)

21

26

31

20

28

21

Fiber (g)

5

4

4.05

4.4

2.85

4

Kalsiyum (mg)

105

48

30

45

42

39

Demir (mg)

1.8

2

1.1

1.8

1.25

2

Magnesyum (mg)

117

69

51

51

68

71

Fosfor (mg)

201

123

119

209

147

160

Potasyum (mg)

309

290

174

437

188

300

-tocopherol (mg)

11

6.45

.6

1

0.3

3.5

Duymus yag (g)

1.6

2

2.7

2.25

2.6

3

Tekli doymamis yag (g)

13.7

19.5

17.4

9.9

3.8

10.4

Coklu doymamis yag (g)

5.3

3.3

9.2

5.7

19.5

7

Kolesterol (mg)

0

0

0

0

0

0

Kaynak: USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 15, August 2002. All nuts are whole natural.




Tablo 2. Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda Urun ve Toplam Fenolik Miktarlari*

Ornekler

Urun (g/100g yagsiz)

Toplam fenolik (mg/g extract)

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Yaprak


2.26 ± 1.11

10.28 ± 1.02

2.53 ± 0.33

3.59 ± 0.85

1.64 ± 2.41


13.7 ± 0.52

577.7 ± 1.13

214.1 ± 0.28

127.3 ± 0.70

134.7 ± 1.04


*Degerler 3 analizin ortalamasi ve standard sapmasidir. Toplam fenolik catechin esdeger olarak olculmustur.




Tablo 3. Findik ve Findik Yan Urunlerinde Fenolik Asitler (g phenolics/g ekstract).*

Ornek

Gallic

Caffeic

p-Coumaric

Ferulic

Sinapic

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Yaprak


127

387


3261

892


157

81

tr

212



158

362


208

231


757

1662


884

105

124


333

327


237

93

124


235

64

241



* Degerler 3 analizin ortalamasi ve standard sapmasidir.


Tablo 4. Findik Yan Urunlerden Elde Edilen Ekstraklarda Taxane’ler (µg/g)

Ornek

10d B III*

B III

10d T

Ceph

7,10d T

Paclitaxel

Yaprak


0.38

ND**

ND

0.01

ND

0.04




0.56

ND

ND

0.01

ND

0.05






















Sert kabuk

0.95

ND

ND

1.40

ND

0.08




0.75

ND

ND

2.06

ND

0.07






















Yesil kabuk

ND

1.86

ND

ND

ND

ND




ND

1.92

ND

ND

ND

ND

*Kisaltmalar: 10d B III: 10 deacetyl baccatin III Ceph: cephalomannine

B III: baccatin III 7,10d T: 7 epi 10 deacetyl taxol

10d T: 10 deacetyl taxol

**ND , bulunmadi



Tablo 5. 50 ve 100 ppm’de Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Fenolik Bilesiklerinde -Carotene/Linoleate Model Sistemi

Ornek

50 ppm

100 ppm

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Yaprak

Catechin


Kontrol

62.5

83.3


83.1

76.4


78.5

83.6


3.6

63.5

93.3


89.1

76.5


83.3

83.6


3.6


Tablo 6. 50 ve 100 ppm’deki Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda DPPH Radikal Scavenging Aktivitesi (%), Catechin Esdeger

Ornek

50 ppm

100 ppm

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Yaprak

Catechin


93.4 ± 0.17

86.1 ± 0.09

93.5 ± 0.11

97.3 ± 0.01

94.8 ± 0.21

100.0 ± 0.03



99.5 ± 0.15

92.2 ± 0.01

99.4 ± 0.23

99.5 ± 0.03

99.4 ± 0.15

100.0 ± 0.10





Tablo 7. 100 ve 200 ppm’deki Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda Hidrojen Peroksid Scavenging Aktivitesi (%), Catechin Esdeger.

Ornek

100 ppm

200 ppm

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Yaprak


60 ± 3

95 ± 1


94 ± 3

85 ± 2


93 ± 2

77 ± 2

99 ± 1


99 ± 1

97 ± 2


99 ± 1




Tablo 8. 100 ve 200 ppm’deki Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda Superoxide Radikal Scavenging Aktivitesi (%),Catechin Esdeger.

Ornek

100 ppm

200 ppm

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Catechin


82 ± 1

88 ±1


88 ± 2

86 ± 2


90 ± 2

94 ± 1

99 ± 1


99 ± 1

99 ± 1


91 ± 1



Tablo 9. Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda Toplam Antioksidant Kapasitesi, Trolox Esdeger (TE)

Ornek

Toplam Antioxidant Kapasitesi (TE)

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Yaprak


29.0 ± 3.5

132.0 ± 4.0

120.0 ± 3.0

117.0 ± 2.5

148.0 ± 2.1





Tablo 10. 50 ve 100 ppm’deki Findik ve Findik Yan Urunlerinden Elde Edilen Ekstraklarda Insan LDL Oksidasyon’u Miktarlari

Ornek

50 ppm

100 ppm

Findik

Zar


Sert kabuk

Yesil kabuk

Catechin


42

99

56



93

53


99

99

99



99

99



Tablo 11. Farkli Konsantrasyonlarda Findik ve Findik Yan Urunlerinden Eldilen Ekstraklarin DNA Yapisina Olan Etkileri

Ornek

5 ppm

10 ppm

25 ppm

50 ppm

Findik

33.3 ± 1.9

39.6 ± 1.2

53.4 ± 1.7

59.2 ± 2.1

Zar

67.4 ± 2.7

73.2 ± 3.3

90.7 ± 0.9

95.4 ± 2.5

Sert kabuk

48.1 ± 2.2

68.7 ± 3.7

86.3 ± 2.4

94.7 ± 1.9

Yesil kabuk

44.2 ± 1.9

54.4 ± 1.4

83.0 ± 2.5

89.9 ± 1.3

Yaprak

30.9 ± 1.3

45.2 ± 0.9

56.1 ± 1.4

65.7 ± 2.4

Catechin

33.1 ± 2.0

44.2 ± 2.1

51.8 ± 1.2

60.3 ± 1.7


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə