ErməNİstanda azərbaycan məNŞƏLİ




Yüklə 1.05 Mb.
səhifə7/15
tarix20.04.2016
ölçüsü1.05 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   15

SİSİMQALA - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında xaraba qala adı (133, 225).

SİSMƏDƏN - Əsli Mismədən. Bax: Misxana.

SİSƏKÜRD - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin İrəvan qəzasında kənd adı [169, 62]. “Sisli kürd” mənasındadır. Bax: Başsız.

SİTƏMDƏRVİŞ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Abaran nahiyəsində kənd adı [169, 235].

SİÇANLI - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı [133, 225]. 1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və 1921-ci ildə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1935-ci ildə kənd ermənicə Avtona adlandırılmışdır. XIX əsrdə İrəvan quberniyasında və Gürcüstanda Azərbaycan türklərinin yaşadıqları bölgələrdə “siçan” sözü ilə düzəlmiş çoxlu toponim (dağ, kənd, çay adları) vardı: Qars əyalətinin Kaqızman dairəsində Siçan və Siçancamal, Tiflis quberniyasının Axalxalaki qəzasında Siçangöy, Naxçıvanda Siçancuk dağı, Zaqatala dairəsində Siçanlı təpəsi (133, 255), Kəlbəcər r-nunda Siçanlı dağı.Ümumiyyətlə, XIX əsrdə 9 Siçanlı toponimi (onun 5-i dağ adı) məlumdur (133, 255). Orta əsrlərdə Anadoluda Karsi Siçan və Ulu Siçanlı qəzaları vardı [36, 405]. Qəzaların adları isə mənşəcə Səlcuq oğuzlarının Bəgdili tayfasına mənsub olmuş Sincan qolunun (34, 290) danışıqda təhrif formasıdır. Azərbaycanda Sincan və Sincan Boyat və İran Azərbaycanında Sincan kənd adları vardır [145]. Ehtimal ki, Sincan türk tayfasının adı Orta Asiyada Sinqan əyalətinin adındandır. Tayfanın bir qolu Azərbaycanda (həm şimal, həm də cənubda) məskunlaşmış, bir qolu isə Anadoluya getmiş, orada adı təhrif olunaraq Siçan və Siçanlı formalarına düşmüşdür.

SİÇANLI - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında dağ adı [133, 255].

SİÇANLI - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133, 255]

SİÇANLI - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında Siçankov (əsli Siçakköy) xaraba kənd adı [133, 255].

SIZNAQ - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Sisyan mahalında) kənd adı [133]. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Qovulmuş azərbaycanlıların bir hissəsi 1922-ci ildə geri qayıtmış və ermənilərlə qarışıq yaşamağa başlamışlar. 1988-ci ildə azərbaycanlılar yenidən qovulmuşlar. XIX əsrin 80-cı illərinə aid mənbədə Sisnak kimidir. Zəngəzurda yaşamış Sarallı tayfasının qışlaqla-rından (bax: Bəydaş) birinin (103, 164) adıdır.

SINAK - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd adı (133, 225). 1728-ci ilə aid mənbədə kəndin adı Sinik kimidir [170, 34]. İrəvan xanlığının Zəngibasar mahalında Sinik kənd adı ilə (159) eynidir. 1921-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi Türkiyəyə köçmüş və 1922-ci ildə Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1946-cı ildə kənd ermənicə Hayriyants adlandırılmışdır.

SINIQ KÖRPÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Nnarni nahiyəsində kənd adı (23, 98). “Kəndin başqa adı Bigəmli” (yenə orada).

SINIQXAÇ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin İrəvan qəzasında kənd adı [169, 60]. 1728-ci ilə aid mənbədə Qırxbulaq nahiyəsində (23, 80) çəkilir.

SIMO - İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı [133]. Sovmə adının təhrifidir. Bax: Sama Dərviş kənd adı.

SOVSIRT - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında dağ adı (133, 227). Türk dillərində zoo “dərənin başlanğıcında “qaya”, “sıldırım” [125, 226] və sırt “təpə”, “dağ beli”, “kiçik yüksəklik” sözlərindən ibarətdir. Toponimin “sov” hissəsi Azərbaycanda Sığırt (əsli zoo və xart sözlərindən - Zəngilan r-nunda dağ adı), Söhüb (zoo-”qaya” və fars dilində kuh-”dağ” sözlərindən, Söhüb qayası - hünd 260 m, Quba rayonu) adlarında, sırt sözü isə Sırt-Yurd (Şəki r-nu) və Sırt-Yurd (Gəlbəcər r-nu) dağ adlarında əksini tapmışdır.

SOĞAN QULLUAĞILI - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı. 1919-cu ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Soğan dağının adındandır.

SOĞANLI - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında dağ adı [133, 227]. Vers dağının Dərələyəzə baxan yamacında Külüdüz və Qovuşuq kəndlərinə məxsus yaylağın adıdır. Dağın adı orada yabanı soğan bitkisinin bitməsi ilə bağlıdır. Gürcüstanda Soğanlıq (indi Coniçala) kəndinin adı ilə mənaca eynidir. 1283-cü ilə aid ermənicə kitabədə Dağlıq Qarabağda Soğanans kənd adı çəkilir [32].

SOĞİN - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Zarzəmin nahiyəsində kənd adı (23, 122).

SOĞUTLU - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində qışlaq adı (170, 16).

SOĞUTLU - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasınd kənd adı (133, 227) Bax: Söyüdlü.

SOĞUTLU - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı (133, 227). Bax: Söyüdlü.

SOĞUTLUKƏND - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinni Dərəçiçək nahiyəsində kənd adı (170, 12 və 13). Bax: Söyüdlü.

SODONOXAÇ - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı (136, 64). Bax: Sətənəxaç.

SOYRAN QIŞLAQ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı (133, 227).

SOYUQBULAQ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Abnik nahiyəsində məzrə adı [169, 254].

SOYUQBULAQ - İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında kənd adı. XIX əsrin ortalarından sonra kəndin adı mənbələrdə çəkilmir.

SOYUQBULAQ - Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında (Ermənista-nın Taşir r-nunda) kənd adı. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur.

SOYUQBULAQ - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı (136, 32). XIX əsrin ortalarında kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə yezid kürdləri (bilbaslar) yerləşdirilmişdir. 1886-cı ilə aid məlumata görə kəndin əhalisi kürd idi (136, 64). XX əsrin 40-cı illərində kənd ermənicə Sərnican adlandırılmışdır.

SOYUQBULAQ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində yaylaq adı (23, 65). “Burada Sürməli kəndinin əhalisi yaylayır” (yenə orada).

SOYUQBULAQ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərəçiçək nahiyəsində kənd adı (23, 118). “Bu kəndə indi Qamışlı Eyvan deyirlər” (yenə orada).

SOYUQBULAQ - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında dağ adı [133].

SOYUQYURTLU - Ani r-nunda kənd adı. 1940-cı ildə kənd ermənicə Sarnaxpur adlandırılmışdır. Türk dillərində söyük “konusvarı hündür dağ”  [126, 512] və yurt (maldarların yaylaqda düşərgə yeri) sözlərindən ibarətdir. Qazaxstanda Suyık oba toponim ilə (108, 198) mənaca eynidir.

SOYULAN - İrəvan xanlığının Dərələyəz nahiyəsində kənd adı [159]. XX əsrin əvvəllərinə aid mənbədə Soylan kimidir (133, 227). 1717-ci ilə aid mənbədə kənddə 3 azərbaycanlı ailəsinin yaşadığı qeyd olunur (32, 307). XIX əsrin II yarısında əhalisi qarışıq kənd idi. 1931-ci ildə kənd Əzizbəyov, 1991-ci ildə Hayk adlandırılmışdır. 1728-ci ilə aid mənəbədə Sögülən kimidir [170, 14].

SOLAQ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Məzrə nahiyəsində kənd adı (23, 61).

SOLAQ - İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında (159), sonra Novobayazid qəzasında (133, 227) kənd adı.  1828-1829-cu illərdə kənddə İrandan və Türkiyədən gəlmə ermənilər də məskunlaşmış, sonralar azərbaycanlılar qovulmuşlar. XX əsrin 30-cu illərində kənd dağılmışdır. XIX əsrin ortalarına aid məlumatda kənddə ermənilərin yaşadığı göstərilir (136, 64). 1728-ci ilə aid mənbədə Dərəçiçək nahiyəsində Solak kimidir [170, 13 və 16]. XVIII əsrə aid ermənicə mənbədə də Dərəçiçək mahalında Solak [150, 362] qeyd olunur.

SOLTANBƏY - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı [170, 164].

SONQURLU - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında (indi Artik r-nunda) kənd adı (133, 228). 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı kimi qeyd olunmuşdur (23, 128). “Başqa adı Qızıl Çaqçaq” (yenə orada). 1878-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və 1880-cı ildə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1946-cı ildə kənd ermənicə Hayrenyants adlandırılmışdır. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Şirakel mahalında Qızıl Çakçak kəndinin adı çəkilir və onun həm də Sonqurlu olduğu qeyd olunur [170, 128]. Sonqurlu tayfasının adındandır.

SONQURLU - Həmin qəzada xaraba kənd adı (133, 228).

SONKUR TARAK - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərəçiçək nahiyəsində kənd adı (170, 13).

SORQUNCUQ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində kənd adı [169, 192]. Türk dillərində soruq “şoran” [126, 517] sözündəndir.

SORKGÜLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı [170, 122]. Mənbədə kəndin həm də Dərviş Əli adlandığı qeyd olunur (yenə orada). Türk dillərində soruq “şoran” [126, 517] sözündəndir.

SOS - Göycə mahalında Göycə gölünün cənub-qərbində kənd adı. XIX əsrin əvvəllərində dağılmışdır. Qədim türkcə sos-”qovaq” (rus dilində sosna-”şam ağacı” sözü də türk dillərindən alınmışdır) “ağcaqayın”, “gümüşü qovaq” sözündəndir. “Kitabi-Dədə Qorqud” eposunda “Ağ qovaq” kimidir. Hələ V əsrdə Armavir yaxınlığında ağ qovaq meşəsi Sos adlanmışdır (Moisey Xorenasi, I kitab, 20-ci fəsil). Laçın r-nunda Sus və Sus-Zabuq kəndləri, Qax r-nunda Suskənd, Dağlıq Qarabağda Sos kəndi, Şahbuz r-nunda Sələ-Sus (qədim türkcə sələ-”künc”, “bucaq” və sus “su axan yer”- Badamlı mineral bulağının olduğu yer) yer adı, Ordubad r-nunda Nüsnüs kəndi yaxınlığında Susdərə və b. toponimlərdə “sus” komponenti ilə əlaqəsi aydın deyil.

SOFİABAD - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. “Sufilər kəndi” mənasındadır. Bax: Sofilər.

SOFİLƏR - İrəvan xanlığının Saatlı mahalında kənd adı [159]. Digər adı Səfolar. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Sufi (Sufi təriqətinə mənsub) adam sözündəndir. Azərbaycanda Sabirabad r-nunda Sofi Həmid piri, Siyəzən r-nunda Sofi Pirxəlil piri, Quba r-nunda Sofikənd kəndi və b. toponimlərlə mənaca eynidir.

SOFİLƏR - İrəvan xanlığının Dərələyəz mahalında kənd adı [159]. 1830-cu ildə əhalisi qovulmuş və ermənilər yerləşmişlər. Ermənicə Cermuk adlandırılmışdır.

SOFULU - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Sisyan r-nunda) kənd adı. 1918-ci ildə azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdu. 1922-ci ildə onların bir hissəsi geri qayıtmış və yenidən məskunlaşmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. XVIII-XIX əsrlərdə Sofulu Azərbaycan ellərindən biri idi. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində bir elin də Sofulu adlandığı qeyd olunur [170, 16]. Mənşəcə kəngərlərin bir qolu olan Sofulu eli yayı Zəngəzurda, qışı isə Qarabağda keçirirdi. XIX əsrin əvvəllərində Qarabağ düzündə yaşayan tayfalardan biri Sofulu idi [104, 274]. XIX əsrin ortalarında bu tayfanın 19 qışlaqda yaşaması göstərilmişdir: Ağbis, Acıbac, Əlişar, Ballıqaya, Böynəgər, Göyyal, Dədə-Tun, Qıvraq, Kirs, Murxus, Pürəsad, Püsak, Saldaş, Səncər Əxili, Saracıq, Xaçanti, Xortinoz, Çaralı və Yavsulu (103, 166).

SOFULU - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində kənd adı (23, 63).

SÖYÜDLÜ - İrəvan quberniyasının Eçmiadzin qəzasında kənd adı [133]. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində Söyütlü kimi qeyd olunmuşdur (23, 84). 1878-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir (6, 181). 1940-cı ildə kənd ermənicə Sarnaxpur (Azərbaycan dilində sərin-”soyuq” və ermənicə axpur-”bulaq” sözlərindən) adlandırılmışdır. XIX əsrdə Azərbaycanda və Ermənistanda çoxlu Söyüd-lü yer mənası üç cür izah oluna bilər. 1. Bu toponimlərin bəziləri qədim türk mənşəli Söyöt tayfasının (məsələn, uyğurlarda bir tayfa indi də Soyot adlanır) adını əks etdirir. 2. Anadoluda orta əsrlərdə Sürməli çökəkliyində Suqut sancağının [36, 309 və 404] adındandır. Şimali-qərbi Türkiyədə Biləcik ilə Əskişəhər arasında bir şəhər Soqut adlanır. 3. Söyüd ağacının ("Avesta" dilində suqut-”müqəddəs” deməkdir) adındandır; qədim türklərdə də söyüd ağacına sitayiş edilirdi) bol olduğu yerlə əlaqədardır. Qeyd edilməlidir ki, XVIII əsrdə Anadoldua yaşayan Dunbuli tayfasının bir qolu da Söyüdlü adlanırdı [170, 7]. 1727-ci ilə aid mənbədə Dağlıq Qarabağın Vərəndə mahalında Söyüdlü kəndi [171] və hazırda Azərbaycanda bir çox Söyüdlü kənd adları ilə eyni mənadadır. 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə İrəvan əyaələtinin Dərəçiçək nahiyəsində isə Soqutlukənd [170, 12 və 13], Sürməli nahiyəsində Qarabulaq kəndinin nəzdində Sögütlü və həmin nahiyədə Sögüt [170, 17] adları göstərilmişdir. XVII əsrin əvvəllərinə aid ermənicə mənbədə Türkiyə ərazisində Araz sahilində Soqutlar kəndinin adı qeyd olunmuşdur [bax: 91, 17].

SÖYÜDLÜ - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında Ermənistanın Amasiya r-nunda) kənd adı [133]. 1920-ci ildə kənddə ermənilər də yerləşmişdir. Bundan sonra kəndin əhalisi qarışıq yaşamışdır. 1988-ci ildə kənd əhalisinin Azərbaycanlı hissəsi qovulmuşdur.

SÖYÜDKƏND - 1728-ci ildə İrəvan əyaələtinin Sürməli nahiyəsində kənd adı (23, 64).

SÖYÜDLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Xınzirək nahiyəsində kənd adı (23, 46). “Əhalisi Dünbili camaatındandır” (yenə orada).

SÖYÜDLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyaələtinin Dərəçiçək nahiyəsində məzrə adı (23, 53).

SÖYÜDLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Məzrə nahiyəsində kənd adı (23, 61).

SÖYÜDLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərəçiçək nahiyəsində Təxluca kəndinə məxsus məzrənin adı (23, 115).

SÖYÜDLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 124).

SÖGÜT - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində kənd adı (170, 17).

SÖGÜTLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində  Qarabulaq kəndinin nəzdində kənd adı (170, 17). Bax: Söyüdlü.

SUAÇIR - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Zarzəmin nahiyəsində kənd adı (23, 121).

SUBATAN - Basarkeçər r-nunda kənd adı. 1919-cu ildə kəndin əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildə bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdır. XX əsrin 30-cu illərində kənddə ermənilər yerləşdirilmiş və bundan sonra azərbaycanlılar tədriclə sıxışdırılıb çıxarılmışdır. Əsli Suvatan, yəni “şəlalə”, “hündürdən su tökülən” mənasındadır.

SUBUKLU - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qafan r-nunda) kənd adı. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

SUVANVERDİ - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd adı [133, 230]. 1919-cu ildə əhalisi qovulmuş və ermənilər yerləşdirilmişdir. 1947-ci ildə kənd ermənicə Lyusaxpur adlandırılmışdır. 1728-ci ilə aid mənbədə Şirakel nahiyəsində Sübhanverdi kimidir (23, 130). Azərbaycanda Sübhanverdilər kənd adı ilə mənaca eynidir. Ehtimal ki, el  adıdır. 1728-ci ilə aid mənbədə Tiflis əyalətinin Ağcaqala nahiyəsində Sübhan camaatının adı çəkilir [31, 162]. Bax: Sübhanverdi.

SÜBHANKƏNDİ - 1728-ci ildə İrəvan əyaələtinin Dərələyəz nahiyəsində kənd adı (23, 57). Mənbədə kənddə cəmi 6 Azərbaycanlı evli kişinin və 3 subay oğlanın yaşadığı qeyd olunmuşdur (32, 259). Bir ailənin başçısı Məhəmməd Sübhan oğlu adlanırdı (yenə orada).

SUVARBAD - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Xınzırək nahiyəsində əkənd adı [170, 7]. Suvarbənd forması da var (23, 48).

SUVARİ - 1468-ci ildə Sisəcan nahiyəsində kənd adı [134, 167]. 1621-ci ilə aid sənəddə də adı çəkilir (135, 221). Ehtimal ki, eranın əvvəllərində Şimali Qafqaz çöllərində yaşamış qədim türk mənşəli savar tayfasının adını əks etdirir. İlk dəfə Klavdi Ptolemey tərəfiəndən adı çəkilən bu tayfa X əsrdən sonra mənbələrdə qeyd olunmur. Hun mənşəli sayılan bu tayfanın yaşadığı ərazi “Alban tarix”ində Türküstan adlandırılır. Azərbaycanda erkən və son orta əsərlərdə Şabran şəhəri və Biləsuvar toponimi bu tayfanın adını əks etdirir. Ehtimal ki, hunların və xəzərlərin tərkibində Suvarlar həm də indiki Ermənistan ərazisinə də gəlib məskunlaşmışlar.

SUDAĞAN - XIX əsrin əvvəllərində Ermənistanda Pəmbək dağ silsiləsinin zirvələrindən birinin adı [159].

SUKİ - İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis mahalında (159), XX əsrin əvvəllərində Sürməli qəzasında kənd adı (133, 231). XX əsrin əvvəllərinə aid məlumatda Zəngəzur qəzasında (133, 231) kənd adı ilə eynidir. Mənası .əlum deyil.

SULAXA - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı (133, 231). XIX əsrin sonlarından mənbələrdə adı çəkilmir. Sulaxa dağının adındandır.

SULAXADAĞ - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında dağ adı [133, 231].

SULTANƏLİBƏY MUSAHACILINAN - 1590-cı ilddə Rəvan əyalətinin Ərmus nahiyəsində əkənd adı [169, 252].

SULTANABAD - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında (sonra Ama-siya r-nunda) kənd adı [133, 230].  1948-1949-cu illərdə Arpagölü su ambarının yaradılması ilə əlaqədar kənd suyun altında qaldığına görə ləğv edilmişdir. Əhalisi Azərbaycana köçürülmüşdür. Lakin 1953-1954-cü illərdə onlar geri qayıdaraq gölün sahilində yeni kənd salmışlar (6, 181). 1959-cu ildə kənd Şuraabad adlandırılmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Sultan şəxs adından və abad-”kənd” sözündən ibarətdir.

SULTANBƏY - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında kənd adı [133]. 1590-cı ildən məlumdur [169, 132]. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qovulmuş və ermənilər yerləşmişdir. 1935-ci ildə kənd ermənicə Varteruni adlandırılmışdır.

SULTANƏLİ QIŞLAĞI - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında kənd adı [133, 231]. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Aralıq nahiyəsində qışlaq adı kimi qeyd olunmuşdur (23, 70). 1935-ci ildə Can Əhməd, 1959-cu ildə Günəşli adlandırılmışdır. Sultanəli şəxs adından və qışlaq sözündən ibarətdir. 1728-ci ilə aid mənbədə Seltanəliqışlaq kimidir [170, 20].

SULTANLI - Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Sisyan r-nunda) kənd adı (133, 231). 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

SULTANTƏPƏ - İrəvan xanlığının Qarnibasar mahalında kənd adı [159]. 1878-1832-ci illərdə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Kənd “Sultantəpə” toponiminin adı ilə adlanmışdır.

SULUÇAY - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 125). “Bozdaşlı da adlanır” (yenə orada). Bax: Bozdaşlı kəndi. Türk dillərində sulu "gözəl", "yaxşı" (A.S. Titova. Slovarğ russkoy trapskripüii ter-minov i slov, çasto vstreçaöhiesə v qeoqrafiçeskix nazvaniəx Kazaxskoy SSR. M. 1960, s. 39) sözündəndir.

SUSAMBURUN - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 138). “Əfşan da adlanır”. (yenə orada). Bax: Əfşan.

SULFAYİ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 135). Ərəbcə “aşağı” mənasındadır.

SUNMALI - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı [133]. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

SURPİDAR - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında  dağ adı  (133, 232). Yunanca surb “monastır” (bax: Sürməli) və ərəbcə deyr “məbəd” sözlərindən ibarətdir.

SURLU KOCA - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qarni (Gərni) nahiyəsində kənd adı [170, 82].

SUSUS - İrəvan xanlığının Talin mahalında kənd adı [159]. 1590-cı ilə aid mənbədə Susuz kimidir [169, 191]. XX əsrin əvəllərinə aid məlumatda Aleksandropol qəzasında  qışlağın adı kimidir (133, 233). 1915-ci ildə kəndin əhalisi qovulduqdan sonra Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1946-cı ildə kənd ermənicə Samasakar adlandırılmışdır. XIX əsrdə Qars əyaləti-nin Oltin dairəsində Susuz-qışlaq və Susuzdaq, həmin əyalətin Kaqızman dairəsində Susuz, Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Nalçik dairəsində Susuzlar kənd adları (133, 233) ilə eynidir. Mənbədə Qars əyalətində bir köçün (maldar elin) də Susuz adlandığı göstərilmişdir (yenə orada). Gətirilmə addır. Anadolunun şərqində Susus mahalının (bax: 34) adındandır.

SUT - 1728-ci ildə  İrəvan əyalətinin Maku nahiyəsində kənd adı (23, 41).

SUTÖKÜLƏN - İrəvan xanlığının Dərəçiçək mahalında kənd adı [159]. XIX əsrin ortalarından sonra mənbələrdə adı çəkilmir. Sutökülən - “şəlalə” mənasındadır.

SUTÖKÜLƏN - İrəvan xanlığının Talin mahalında kənd adı [159]. XIX əsrin ortalarından sonra mənbələrdə adı çəkilmir.

SUXAN - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Qafan r-nunda) kənd adı [133]. XX əsrin əvvəllərində kənd dağılmışdır. Ehtimal ki, Suaxan adından təhrifdir.

SÜBHANVERDİ - Aqin r-nunda kənd adı. 1878-ci ildə əhalisi qovulmuş və erməni yerləşdirilmişdir (6, 182). 1947-ci ildə kənd ermənicə Lyusaxbuyr adlandırılıb. Bax Subhanverdi.

SÜBHİ MƏZRƏSİ - 1590-cı ildə Rəvan əyalətinin Ərmus nahiyəsində məzrə adı [169, 250].

SÜDLÜBULAQ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Abaran nahiyəsində kənd adı [270, 106]. Mənbədə kəndin həm də Ərzəkan adlandığı qeyd olunur (yenə orada).

SÜDLÜGÖL - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsində kənd adı (23, 129). “Kəndin başqa adı Kosagan bulaqdır” (yenə orada).

SÜLEYMAN - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında bulaq adı  (133, 231).

SÜLEYMAN-DİZƏ - İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında kənd adı (133, 231).

SÜLEYMANABAD - İrəvan xanlığının Sürməli mahalında kənd adı [159]. XX əsrin ortalarından sonra mənbələrdə adı çəkilmir. Orta əsrlərdə Anadoluda yaşamış Hacı Süleymanlı tayfasının (36) məskunlaşması nəticəsində yyaranmışdır.

SÜRMƏLİ - İrəvan xanlığının mahallarından birinin adı [159]. 1728-ci ilə aid mənbədə Sürməli nahiyəsində kənd adı (23, 63). IV əsrdə tikilmiş Surb-Mariya monastırının və oradakı Surb Mariya qala adının təhrifidir. Surmari qalasının və ondan şimalda Qarabağ qalasının adları ilə ilk Alp Arslanın 1064-cü ildə Ani (indi xarabalıqları Türkiyə ərazisindədir) qalasını tutması ilə əlaqədar hadisələrdə çəkilir [146, 49]. Qalanın xarabalıqları indi Qaraqala adlanır. “Sürməli” forması isə ilk dəfə “Kitabi Dədə Qorqud” eposunda [XI boy] çəkilir. XVIII əsrə aid ərəbcə mənbədə Surmali kimidir [144]. Lakin 1386-cı ildə Əmir Teymurun hərbi səfəri ilə əlaqədar mənbədə Surmari forması vardır [33, 7]. Həmin mənbədə qeyd olunur ki, Surmari qalasının hakimi Tutan adlı türkdür (yenə orada). Qeyd etmək lazımdır ki, 1225-ci ilə aid hadisələrdən danışan mənbədə göstərilir ki, Surmari əyalətinin başçı-ları Şərəfəddin Uzdərə və Hüsaməddin Xızr, qalanın başçısı Sançakxan adlı şəxslər idi (129, 159). XI əsrə aid ermənicə mənbə Surmari [142, 81]. Kirakos Qandzaketsi (XIV əsr) bu adı Surb-Mari kimi qeyd etmişdir [107, 166]. Yunanca “monastır” mənasında “surb” sözü XIX əsrdə Aleksandropol qəzasında Surb-Azataran və Sürb-Ovanes, Naxçıvan qəzasında Surb-Qriqor, Qazax qəzasında Surb-Qriqor, Borçalı qəzasında Surb-Sarkis monastırları adlarında vardı (133). 1728-ci ilə aid türkcə mənbədə İrəvan əyalətinin Məzrə nahiyəsində “Yaylağı Köksükövrək Sürməli”, “Yaylaqi Termi-Sürməli quraları” kənd adları, “Yaylaqi-Aqri (“Sürməli yaylağı”) və “Yaylaqi=Soyuqbulaqi Arpabəyi” (“Sürməli yaylağı”) yaylaq adları qeyd olunur [170, 18]. Sürməli mahalının ermənicə adı Çakat kimi də qeyd olunmuşdur [135, 50].

SÜRMƏLİ - İrəvan xanlığının Dərəkənd-Parçenis qəzasında kənd adı [159]. 1728-ci ildən məlumdur [170, 16]. 1828-1832-ci illərdə əhalisi qovulmuş, lakin sonra qayıtmışdır. 1919-cu ildə əhali yenidən qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır.

TAVARATAQ - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında təpə adı (133, 235).

TAVUSKÖKLÜ - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sürməli nahiyəsində kənd adı [170, 17]. Mənbədə kəndin həm də Qarahüseynli adlandığı qeyd olunur (yenə orada). “Tavusdan gəlmə mənasındadır.

TAQARBAĞ - XVIII əsrin ortalarında İrəvan əyalətində kənd adı [150, 359]. Ermənicə mənbədə yazılışı Taqarbak kimidir (yenə orada).

TAQƏMİR - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Meğri r-nunda) kənd adı [133, 235]. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildə onun bir hissəsi geri qayıdaraq məskunlaşmışdır. XX əsrin 30-cu illərində kəndin əhalisi qonşu azərbaycanlı kəndlərinə köçürülmüş, yerinə ermənilər yerləşdirilmişdir [20, 175]. 1946-cı ildə kənd ermənicə Liçk adlandırılmışdır. Toponimdəki “taq” sözünün türk dillərində taq (Azərbaycan dilində daq) sözündən ibarət olması aydın deyil. Onu həm də “taqvarı tikinti” kimi (“Kitabi Dədə Qorqud”da “taqlı ev”, Xaqani Şirvaninin bir şerində “taqlı çadır” - bax: Xaqani, Seç. Əsərləri Bakı, 1987, s. 317) də başa düşmək olar.

TAĞAYER - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Abaran nahiyəsində Kərəclu kəndinə məxsus məzrənin adı (23, 113).

TAQTAN - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı [170, 164]. Əsli Təktun. Ərəbcə təkiyyə sözünün təhrifi olan tək və türk dillərində  ton “təpə” sözlərindəndir.

TAYAQAYA -  İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında dağ adı (133, 240). “Ot tayası formalı qaya” mənasındadır.

TAYAQAYA - Ağbaba dağ silisləsində, Çivinli kəndindən 5-6 km. qərbdə dağ adı (hünd. 3250 m.).

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   15


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə