Əli Aslanoğlu Yovşanlıq şərqiləri Bakı 2009 Redaktoru: Firuz Mustafa Əli Aslanoğlu. Yovşanlıq şərqiləri




Yüklə 1.67 Mb.
səhifə4/14
tarix16.04.2016
ölçüsü1.67 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
10. Azər
Azər əsgərlikdən qayıtmışdı. Qardaşlar öpüşüb-görüşdülər. Azər tanınmaz dərəcədə dəyişmişdi. Əsgərliyə gedəndə arıq, qa­rayanız bir uşaq idi. İndi enlikürək, hündürboy, möhkəm bə­dən­li bir oğlan olmuşdu. Hətta rəngi də ağarmışdı. O, Moskva ətrafında əsgəri xidmət keçmişdi.

Kənddə Azərin gözaltısı vardı. Bu, lafetsürən Hidayətin ba­cısı Səadət idi. Orta məktəbi keçən il bitirmiş, lakin təhsilini da­vam etdirmək üçün heç yana getməmişdi. Kənddə söz yayıl­mışdı ki, Səadətlə Azər məktublaşırlar. Səadət məktubu Azərin özünə - hərbi hissəyə yazır, cavabı isə Azərin dostu Natiq adlı oğlana yazdığı məktubun arasında alırdı. Natiqin bacısı Sürəyya Səadətin sinif yoldaşı idi və o da məktubu çatdırırdı.

Bu məktublaşma nə qədər məxfi saxlansa da, dedi-qodu, söz-söhbət ordan –burdan sızıb çıxırdı. Məsələdən Çingiz də xəbərdar idi. Əvvəl-əvvəl o, bunu elə-belə uşaq söhbəti hesab edirdi. Son­radan öyrəndi ki, münasibət ciddidir. Söz Gülbahara çatanda ar­vad narazılığını gizlətməmişdi:


  • Noolub ey, belə tez? Nə vacibdi? Üstəlik, o qızın bir anası var ki, dillilikdə ad çıxardıb. Çingiz:

  • Ay ana, dilli olub bizə neyniyəcək? Özləri bilər. Azər on­la­rı səndən də yaxşı tanıyır.

Bu söhbət beləcə də bitmişdi. Nazər və Çingizə nisbətən Azər bir qədər fərqli xasiyyətdə idi. O, bir qədər qapalı, ev-eşik işin­də o qədər də əlli-ayaqlı tərpənməyən, imkan düşən kimi işi-gücü o biri qardaşlarının üstünə atıb aradan çıxan bir adam idi. Buna görə də nə çöl-bayır, nə də ev işlərini yerinə yetirəndə ona ümid bağlamırdılar və iş bölgüsündə də çox vaxt nəzərə almır­dılar. Azər ancaq öz xoşu ilə kömək etsəydi edərdi.

Gülbahar əvvəlcədən nəzərdə tutmuşdu ki, evlənən kimi onu ayıracaq. Qonşu arvadlarla bu barədə söhbət düşəndə deyərdi:



  • Qoy mənə arxayın olub geri qalmasın. Vaxtında ev-eşik sa­hibi olsun. Həyatın tələbləri ilə ayaqlaşsın.

Əsgərlikdən sonra Azər xeyli dəyişmişdi. Hər bir işlə maraq­lanır, xüsusilə də çöl işlərində aktiv iştirak edirdi. İndi Gülbahar da oğlunun nəzərəgələn dərəcədə yaxşıya doğru dəyişildiyini, q­o­çaq və işdən qorxmayan bir cavan olduğunu görüb ürəyində se­vinirdi. “İndi də bu işləsin. Yazıq Nazər dərslərini oxusun. Uşaq lap əldən düşüb. Fağırı it yerinə də, qurd yerinə də hamı buyu­rur.” –deyə, fikrindən keçirən Gülbahar uşaqlardan heç olmasa, birinin də olsa, ali təhsil almasını çox arzulayırdı.
Səbinə doğrudan da dediyi kimi toya gəldi. O, atası Fərhad, anası Güllü, əmisi Abbas, bibisi Validə və əmisi qızı Gülşənlə bir­likdə gəlmişdi. Nazərgildən toya Gülbahar və Azər getdilər. Nazər evdə qalmalı oldu.

Nazər heç nə deməsə də, axşamüstü həyət-bacanı Yavərə tap­şı­rıb özü də toya getdi. Toy kəndin yuxarı məhəlləsində idi. Yaqub adlı bir kişinin oğlunun toyu idi. Nazər onları yaxından tanımırdı. Ancaq bilirdi ki, əsilləri Kəhrizlidəndi, sonradan Bayat kəndinə köçüblər.

Nazər toy mağarına çatanda artıq Abbasgil getməyə hazırla­şırdılar. Kişilər həyətdə dayanıb arvadların çıxmasını gözləyir­di­lər. Çox keçmədən qadınlar da çıxdılar. Nazər Abbas, Validə, Gülşən və Səbinə ilə görüşdükdən sonra, Səbinənin ata və anasına da baş endirib salam verdi.

Abbas qardaşına:



  • O oğru Bəşirin axırına çıxan bu oğlandı! – deyib, Nazəri göstərdi.

  • Hə, ay maşallah, qəhramansan ki!

Fərhad kişi Nazəri başdan ayağa gözdən keçirtdi. Birdən ya­dına düşdü:

  • Ə, Yoxsa o “Gürzə- Gürzə” dedikləri budu?

  • Hə, özüdü ki, var.

Nazər utandığından qulaqlarına qədər qızardı. Fərhad kişi oğ­lanın utandığını görüb:

  • Sağ ol, oğlum, – dedi, – bu camaatın canını yaman qurtar­mısan o quldurun əlindən. Halal olsun! – Sonra dönüb arvadlara göstəriş verdi:

  • Oturun gedək! - və RAF-a tərəf addımladı.

Qonaqlar getdilər.

Səbinə Nazərlə kəlmə kəsə bilməsə də, ata və anasının oğlanı görüb xoşladıqlarını hiss etdi. Bu, onunçün önəmli bir cəhət idi. Kim bilir, bəlkə gələcəkdə ortada ciddi bir fikir olsa, onu asan­lıq­la tanıyacaqdılar və kimliyinə, nəçiliyinə şübhə yeri qalmaya­caq­dı. Beynində bu cür fikirləri dolaşdıran Səbinə sanki birdən ayıl­dı: “Axmaqlığıma bax ha, neçə il bundan sonra ola biləcək bir şeyi (bəlkə də heç olmadı!) indidən beynimdə vuruşdururam”. Qəlbində öz-özünə dediyi bu sözlərlə də darvazada “RAF”-dan düşüb keçdi həyətə.

92-ci ilin yazı Nazərgilin ailəsi üçün çox böyük çətinliklərlə yadda qaldı. Çingiz qışda cəbhədən yaralanıb qayıtdı. İki aya ya­xın müalicə olunduqdan sonra yenidən cəbhəyə getdi. Onun müa­licəsinə pul lazım idi. Pul isə nəinki tapılmırdı, hətta qiymətdən elə düşürdü ki, həftənin əvvəlində inək ala bildiyin pula həftənin sonunda buzov da ala bilmirdin. Ona görə də heç kəs heç kəsə borc da vermirdi. İndi hesablaşma pulu kimi Amerika dolları gö­türülürdü.

Qardaşının müalicəsi üçün Nazər axırda inəyi satmalı oldu və satdı da.

Novruz bayramına bir həftə qalmış Azər Səadəti qaçırtdı və kənddə heç kəsə bildirmədən çıxıb Bakıya getdi. Gülbahar onun ünvanını soraqlayıb tapandan sonra Nazəri göndərdi ki, getsin on­ları kəndə gətirsin və el adəti üzrə toy eləsinlər.

Nazər gəlib Bakıda anasının sözünü çatdıranda Azər razı olmadı:



  • Lazım deyil – dedi – İndi pul-pənə hardadı toya?

Nazər qayıdıb kəndə gedəndən iki gün sonra Gülbahar bir dəst kostyom, bir ədəd də nişan üzüyü alıb özü Bakıya gəldi. Gə­linini öpüb bağrına basdı. Qız ilk baxışdan arvadın xoşuna gəl­mişdi.

Azər işə girmişdi. Tikintidə işləyirdi və Yasamalda bir otaqlı ev kirayələyib ailəsilə orada qalırdı. Axşam oğlu işdən qayıdandan son­ra Gülbahar onu toy eləməyə razı saldı. (Gəlin gündüzdən razı idi. Hansı qoşulub qaçan qız toydan imtina edərdi ki?)



  • Oğlum, elimizin adəti var. Mən demirəm ki, sənə təmtə­raq­la toy eliyəcəm. Amma nə qədər olmasa da bir yığıncaq olma­lıdı ki, qonum-qonşu rəsmi evləndiyini bilsin. Xəlvət evlənmək olmaz axı. Adama min cür şunquruq qoşarlar.

  • Ay ana, mən də istəyərəm ki, toyum olsun də. Kim istə­məz? Ancaq vəziyyəti nəzərə alıram. Pulu hardan tapacayıq? – deyə, etiraz etmək istəsə də, arvad onun cavabını verdi:

  • Pul sənnik döyül, oğul. Toya hamı borc verir. Üç günlüyə alıb toydan yığılan nəmər puluynan da qaytarıb verəcəm. Sən iş­dən icazə al, bir həftəliyə. Sabah qayıdaq gedək.

Novruz bayramından bir həftə sonra Azərin toyu oldu. Gülbahar çox adam çağırmamışdı. Toyda iştirak eliyənlər əsasən yaxın qo­humlar və qonşular idi. Toydan dörd gün sonra Azərgil Bakıya qayıtdılar.

Aprelin əvvəllərində Çingiz cəbhədən iki günlüyə evə gəl­miş­di. Yarasını sağaldıb gedəndən sonra ilk dəfə idi ki, evə gəlir­di. Qayıdıb gedəndə cibindən bir az pul çıxarıb Nazərə verdi:



  • Al pulu, qəndə, çaya, una verin. Bir də həyət-bacada göydən-göyərtidən əkin.

Nazər pulu əlinə alıb o üz- bu üzünə çevirib baxa-baxa (sanki həqiqi pul olub-olmadığını yoxlayırdı):

  • Həyət-bacaynan iş aşmır. Bostan əkmək lazımdı.

  • Harda? Kim əkəcək?

  • Mən. Ergidə.

Çingiz səsini qaldırdı:

  • Ə, boş-boş danışma. Sənnən bostan əkən olmaz. Otur dərs­lə­rini oxu. Cəbhədə vəziyyət xarabdı. Ölkədə başdı-başınalıq baş alıb gedir. Bir-iki aya özüm qayıdıb gələcəm. Qoyun bir görək nə olur?

Nazər cavabını verdi:

  • Nə olacağını gözləmək üçün yaşamaq lazımdı. Yaşamaq üçün də çörək, çörəyə də pul. Gülbahar xəstədi, görmürsən necə öksürür? Dərman almağa pul yoxdu. Sən də başlamısan ki, qoyun görək nə olur.

Çingiz qardaşının dediklərinin həqiqət olduğunu bilirdi. An­caq onun tək-tənha bostan işinin öhdəsindən gələ biləcəyinə inan­mırdı. Yenə bir şəriki-zadı olsaydı köməkli nəsə eləmək olardı.

  • Kimnən əkəjəksən, ə, bostanı?

  • Tək.

  • Başın xarab olub, nədi? – Çingiz əsgər papağını başına qo­yub, avtomatını da çiyninə keçirib həyətdən çıxdı.


11. Nazər
Nazər Ergiyə getmək üçün maşın axtarmaq məqsədi ilə ax­şam üstü kənd mağazasına tərəf getdi. Kəndin boş-bekar adamları da, işgüzar cavanları da axşamlar mağazanın qarşısına toplanar­dı­lar. Hər təzə xəbər buradan çıxıb bütün kəndə yayılardı. Mağa­za­nın baş tərəfində hündür çinar ağaclarının dibində taxtadan otu­racaqlar qoyulmuş, domino, nərd oynayanlar üçün qabaq stolu da yerləşdirilmişdi.

Əvvəlki vaxt olsaydı, lafetçi Hidayətə ağız açmaq olardı. İndi onun bacısını Azər qaçırtdığından ortada adət üsrə küsülülük vardı. Buna görə də Nazər nəinki ona söz deməzdi, hətta onunla qarşılaşsaydı yolunu dəyişməli idi.

Bu dəfə iş çox asanlıqla düzəldi. Nazər mağazaya çatar-çat­maz Elşadın QAZ 53-ü onun düz qarşısında dayandı. Elşad Nazərin xa­lası qızının əri idi. Ağdam rayon avtobazasında sürücü işləyirdi.

Elşad maşından düşüb Nazərlə görüşdü, hətta onu öpdü də. Hal-əhval tutandan sonra (elə bil çoxdandı kənddə yox imiş) so­ruşdu:



  • Xeyirdimi? Sən hələm-hələm bu aralığa çıxan döyüldün? Nə lazımdı?

  • Heç, sağlığınız.

  • Birdən maşınlıq işin olar, deməzsən, sonra inciyərəm ha, qardaş canı! Əvvəla, biz qohumuq, bir-birimizin karına gəlməli­yik. İkincisi də, mən siz qardaşları çox istəyirəm. Soruş niyə?

  • Soruşdum niyə? – Nazəri gülmək tutdu.

  • Ona görə ki, mərd uşaqlarsız. Heç kəsə, heç bir namərdə bo­yun əyməmisiz. Elə mənim özüm. Hələ indiyənəcən bir QAİ işçisinə boyun əyməmişəm. Düzdü, pravam da alınıb, ştrafnoya da düşmüşəm, ancaq əyilib sınmamışam. Pulum olub, verib qur­tarmışam. Olmayıb açarı atmışam QAİ-nin üstünə, yəni bu maşın, bu da sən, qardaş canı.

Nazər ondan aralanıb getmək istəyirdi ki, Elşadın təklifini eşidib qulaqlarına inanmadı:

  • Gəlsənə bazar günü gəzməyə çıxaq. Qarqara tərəf.

  • Qarqara? Ergiyə? – Nazər təəccüblə soruşdu.

  • Hə, Ergiyə.

  • Xeyirdimi?

  • Xeyir olmağına xeyirdi, lənət şərə! Orada yataqlardan 3 baş qoyun almalıyam, erkək. Dilimin bəlasına düşmüşəm, qardaş canı. Bizim qarajın dispetçeri var, Müslüm kişi. Oğluna toy eliyə­cək. Ağzım dinc durmadı, dedim ki, Müslüm kişi, heyvan-zad ala­sı olsan xəbər elə, ucuz taparam. Dünən kişi gətirib bir az pul verib dedi ki, day ət məsələsini sənə arxayınam. Mən də düşdüm dili­min bəlasına.

Nazər gülümsündü:

  • Noolar, gedərəm sənnən, bazar günü boşam, imkan olsa, oradan çasta da dəyərik, Hüseynə.

  • Dəyərik, niyə dəymirik? Səhər saat 7-də çıxarıq.

Söhbət burada bitdi və Nazər evə qayıtdı.

Bazar günü doğrudan da Elşad səhər tezdən Nazərgilin dar­va­zasında siqnalladı. Nazər tez geyinib əl-üzünü yudu və onlar yola düşdülər.

Elşad iki fermaya dəydi və sövdələşib üç erkək toğlu aldı. Toğluları maşına yığdıqdan sonra Nazərə dedi:


  • Hə, indi, qohum, hara deyirsən gedək. Mən sənin ixtiya­rın­da. Ancaq elə et ki, günortadan sonra qayıdaq. Çünki, qoyun­la­rı axşam saat altıya Ağdama çatdırmalıyam, qardaş canı.

  • Əvvəl sür bizim keçən ilki bostan yerinə baxaq. Oradan da hərbi hissəyə gedərik. Hüseynə sözüm var, – deyib, Nazər ka­binəyə oturub qapını örtdü.

Bostan yeri boş idi. Ancaq suvarma barədə bir məlumat yox idi. Yaxınlıqda bostançılar olsaydı soruşub öyrənmək olardı ki, suyu haradan alırlar. Keçən ilki artezian işləyir, yoxsa xarab olub? Maşını arteziyan quyusunun yanına sürdülər. Elektrik şkafı, transformator yerində olsa da, deyəsən, xarab idi. Nazər maşından düşüb işəsalma açarını qapadı. Ancaq cərəyan yox idi.
Mayor Hüseynov hərbi hissənin darvazasında gəzişirdi. Sü­rücünü gözləyirdi ki, rayon mərkəzinə getsin. Elşadın maşını gə­lib çatanda Hüseynovun UAZ-ı da darvazadan çıxıb dayandı. Hüseynov Nazəri yaxşı qarşıladı:

  • Hə, qəhrəman, xoş gəlmisən. Səndən nə əcəb? Bəs Çingiz hanı?

  • Çingiz dörd aydan artıqdı cəbhədədi. Könüllü batalyonda.

  • Belə de. Yaxşı, mənə qulluq, tələsirəm, rayona getməli­yəm.

  • Hüseyn dayı, mən gəlib bostan əkəsi olsam kömək üçün müraciət eliyə bilərəm? – Nazər utana-utana məqsədini anlatdı.

  • Bu nə sözdü? Mənə də müraciət eləmiyib bəs kimə sözü­nü deyəcəkdin bu çölün ortasında? Nə problem var, qorxma, utan­­ma de. Nə lazımdı eliyərik.

  • Suvarma artezyanı deyəsən xarabdı.

  • Ə, boş söhbətdi. Sən gəl işə başla, saldat da, traktor da, silah da verəcəm. Arteziyanı da düzəltdirərəm. İstəsən səni lap evləndirərəm də! – mayor gülə-gülə UAZ-a oturdu.

  • Bundan artıq day nə istəyirsən? – deyə, Elşad söhbətə qa­rışdı, – maşın da məndə, qardaş canı.

  • Sağ ol, Hüseyn dayı. Onda gələn bazar gələrəm.

  • Gəl, mütləq gəl. Özüm səni gözləyəcəm. Gecikmə, burda bostanı nə qədər faraş əksən bir o qədər yaxşıdı. Özün ki, bunu əla bilirsən, – mayor qapını çırpdı və UAZ torpaq yolla irəlilədi.

Gülbaharın böyük oğlu İsrafil də üç il əvvəl Ergidə bostan əkmişdi. Ancaq o vaxt yaxşı məhsul əldə edə bilmədi və bostan­çı­lığı atıb, arvadı Mənzurəni də götürüb Sumqayıta getdi. Qayın­larından biri orada təmir-tikinti idarəsində baş mühəndis işləyirdi. Elə onun köməkliyi ilə işə düzəlib ailə yataqxanasında birotaqlı ev də almışdı. Kəndə az-az gəlirdi. Axırıncı dəfə Azərin toyuna gə­lib səhəri günü də qayıdıb getdilər. Gülbahar onun vəziyyətini soruşanda o qədər də razı qalmamışdı. Şəhər yerində fəhləliknən nə qazanmaq olardı? Yenə sovet vaxtı olsaydı bilərdin ki, daimi işi var. İndi zəmanə elə dəyişmişdi ki, sabahkı günə ümid yox idi.



  • Oğul, yoldaşın da hamilədi. Bəlkə qoyasan qalsın kənddə. Mənnən olsa, özün də qayıdıb gələrsən. Burada torpaqla, toyuq-cücə ilə dolanmaq olur, – deyə, Gülbahar İsrafilin ağzını aramışdı.

  • Yox, ay arvad, kənddə əkin-biçinlə çox məşğul oldum. Axırda əlimə nə gəldi? Baxarıq, buralarda dolanışıq tapmasaq, çıxıb rusetə gedəjəm, – deməklə, İsrafil kənddən birdəfəlik çıx­dı­ğını açıqca bildirmişdi.

  • Nə deyim, ay oğul, özün bilən yaxşıdı. Ancaq qorxuram kəndə o vaxt qayıdasan ki, artıq gec ola, – deyən Gülbahar arvad bir daha bu söhbətin üstünə qayıtmamışdı.

İndi Nazər fikirləşirdi ki, böyük qardaşlarından heç olmasa biri buralarda olsaydı, çox yaxşı olardı. İki nəfər üçün əkin ək­mək, təsərrüfat işi aparmaq asandı. Tək adam üçün bu iş nəinki çətindi, hətta ağlagəlməz əzab və əziyyətdi. Hələ heç kəs indiyə kimi Ergidə təkbaşına bostan əkməmişdi.

Nazər əkdi.

Bir hektardan artıq soğan, üç hektara qədər də qarpız-yemiş əkdi. Doğrudur, Hüseyn də ona çox kömək eləmişdi. Arteziyan quyusunu təmir etdirmiş, traktor tapıb yeri şumlatmış, əl işlərinə kömək üçün hərdənbir iki-üç əsgər də göndərmişdi. Bununla belə, Nazər özü bütün günü qul kimi işləmişdi. Üstəlik, düz bir ay dərs­dən də qalmışdı. Özü dərsdən qalmasına baxmayaraq, qardaşı Yavəri dərsdən ayırmaq istəməmişdi. Yavər həftədə bir dəfə ya Elşadın maşınında, ya da rastına çıxan başqa nəqliyyat vasitələrində Nazərə yemək gətirir və axşama da qayıdıb gedirdi.
12. Dözüm imtahanı
İyun ayının ortalarında artıq soğan cücərib çıxmışdı. Nazər bütün günü soğan alağı ilə məşğul olurdu. Həftənin altıncı günü Nazər baxıb gördü ki, yeməyə cəmi bir çörək qalıb, onun da bir üzü kiflənib. O, kifli hissəni bıçaqla qaşıyıb tökdü və kartof qay­nadıb çörəklə yedi. Kartof da qurtarmaq üzrə idi. Torbada iki kiloya qədər qalmış olardı. Səhəri gün Yavər gəlməli idi.

Ancaq Yavər gəlmədi.

O, nə səhəri gün, nə də ondan sonrakı gün, nə də ondan sonrakı həftə gəlib çıxmadı. On dörd gün idi ki, Nazərin yanına heç kim gəlmirdi. Onun bütün ərzaq ehtiyatı qur­tarmışdı. Nə qənd, nə quru çay, hətta duz da yox idi. İki gün idi ki, o, üç kiloluq şüşə balonda saxladığı pendirlə dolanırdı. Gün­düz­lər iki dəfə pendirdən kəsib soğanlığa gedir, orada təzə çıxmış göy soğanla pendir yeyir, üstündən də su içirdi.

Bütün günü ağır zəhmət tələb edən alaq otlarını təmizləməklə məşğul olduğundan xeyli zəifləmişdi. Yaxınlıqda nə bostançı, nə də tərkəmə ferması var idi. O, hərbi hissəyə gedib Hüseyndən çö­rək istəməyi özünə sığışdırmırdı, digər tərəfdən də bostanı kimsə­siz qoyub getmək olmazdı. Təsadüfən keçib gedən tərəkəmə köç­ləri bu qədər əziyyət çəkib becərdiyi dirriyi otarıb zay edə bilərdi. Hərbi hissəyə gedib qayıtmaq azı 4-5 saat çəkə bilərdi. Bir də ki, müharibənin qızışdığı bir vaxtda kim bilir Hüseyni tapmaq olardı, yoxsa yox. Hələ ki, pendir vardı, dayanıb dözürdü.

Pendir də qurtardı. Nazər öz aclığından artıq kənd barədə na­rahat idi. Kənddə sözsüz ki, nəsə baş vermişdi.

On səkkizinci gün idi ki, Nazər çörəksiz yaşayırdı. İndi isə heç nə yox idi. O, səhər tezdən çardaqdan düşüb soğanlığa tərəf getdi. Boy vermiş soğanlardan iki-üç zoğ qırıb ağzına qoydu, üs­tündən bir ovuc su içdi. Belini əyib alaqları yolmaq istəyəndə gör­dü ki, ürəyi bulanır. Tez başını dikəldib ayağa durdu. Başı gicəllənir, gözlərinə qaranlıq çökürdü...

O, bostan çardağına çıxıb ayaq üstə dayanaraq ətrafa göz işlədikcə nəzər saldı ki, bəlkə bir insan övladı görüb çağırsın.

Heç kim və heç nə yox idi.

Ətraf bozarmış yovşan kollarına bürün­müşdü. Oturub nə edəcəyini götür-qoy etməyə başladı. Ancaq ba­şı daha artıq gicəllənirdi. Uzanıb bir qədər özünə gəlmək istədi.

Onu yuxu tutdu...

Nazər məktəbdən evə qayıdanda bərk acmışdı. Darvazanı açıb həyətə daxil olanda gördü ki, anası Gülbahar təndirə od salır. Ürəyində arvada acığı tutdu. “Özü bilir ki, səhər gecikirdim, ona gö­rə də ac getmişdim dərsə. Bu isə hələ indi təndirə çırpı salır”. Arvad da onu başa düşmüşdü:


  • Oğul, çantanı qoy artırmaya, qaç bir qucaq quru pambıq çöpü gətir. Darıxma, yarım saata çörək hazır olacaq.

Ayrı əlac yox idi. O, çantanı atıb çöp gətirdi. Təndiri alış­dır­dı. Ancaq nə iş idisə təndirdə alov göyə qalxıb onun üz-gözünü qarsalasa da, təndir ağarmırdı. Alov getdikcə artır, təndir isə sanki qızmırdı. Nazər yavaş-yavaş əsəbiləşirdi. Axırda yumruğunu dü­yüb təndirin gövdəsinə möhkəm bir zərbə ilişdirdi... və diksinib yuxudan ayılanda gördü ki, yumruğu çardağın dirəyinə dəyib.

Onun qızdırması vardı.

Xəstələnmək onun halını aclıqdan betər pozdu, bərk dilxor oldu. “Bircə bu çatmırdı. Bu çölün düzündə xəstələnib ölsəm heç kəsin xəbəri olmayacaq”- düşündü.- “İşin tərsiyinə bax, əri döy­müş arvadı it də tutdu bir yandan- bax buna deyiblər”

Yadına saldı ki, anası onun cibinə hansısa bir dərman qoy­muş­du. Sumkadakı şalvarının ciblərini axtardı, heç nə tapmadı. Sonra yadına düşdü ki, keçən dəfə Elşad gələndə başı ağrıyırdı. Dərman soruşdu və o da cibində olan həbləri ona verdi.

Həmin gün Nazər çardaxdan düşmədi, daha doğrusu, düşə bil­mədi. Uzanıb üstünü köhnə cecimlə örtüb bütün günü və ge­cəni yatdı. Səhəri gün yuxudan ayılanda qızdırması düşmüşdü. Özü də qan-tərin içində idi. Köynəyini dəyişib bostana tərəf get­di. Bir neçə soğan qırıb yedi, üstündən su içən kimi ürəyi böyüdü. Xəstəlik və aclıq onu əldən salmışdı.

Nazər eşitmişdi ki, adam bir aya qədər, bəlkə də çox ac qala bilər. İndi bu sözü yayanları ürəyində lənətləyirdi. Heç üç gün deyil pendir qurtarıb, az qalır adamın canı üzülsün.

Yenidən çardağa çıxıb uzandı. Arxası üstə uzanıb fikrə dal­mışdı. Bir qədər götür-qoy etdikdən sonra qərara gəldi ki, düşüb yavaş-yavaş hərbi hissəyə tərəf getsin. “Bostan zad cəhənnəm olsun” – düşündü.- “Canımı da pula qurban verəsi deyiləm ha”.

Hazırlaşıb çardaqdan düşmək istəyirdi ki, bir hənirti eşitdi. Boylanıb dinşədi. Heç kim yox idi. Hənirti təkrar eşidildi, deyə­sən qoyun da mələdi. Səs gələn tərəfə üzünü döndərəndə gördü ki, otuz-qırx addım aralıda bir toğlu nədənsə hürküb çardağa tərəf bir neçə addım atdı. Nazər ətrafı nəzərdən keçirdi. Heç kəs yox idi. Nə qoyun otaran vardı, nə də köç. “Qəribədi, bu quzu hardan gəlib bura çıxıb?” düşündü.

Quzu ağzını bozarmış otlara uzadıb qırmaq istəyəndə o tə­rə­fində nədənsə yenidən hürküb çardağa tərəf bir az da yaxınlaşdı. Nazər düşənə qədər quzu gəlib düz çardağın altına, kölgəyə girdi.

Nazər quzunun belindən yapışıb tutdu və onun hürkdüyü tə­rə­fə baxanda gördü ki, böyük bir gürzə ilanı sürünüb çardaqdan uzaqlaşır.

O, quzunun ortasına ip salıb çardağın dirəyinə bağladı. Sonra tüfəngi götürüb gürzəyə tərəf tuşladı. Ancaq tətiyi çəkməyə əli gəlmədi. Bəlkə də bu elə Bəşiri çalan gürzəydi. Hər nə olursa- olsun aclığın bıçaq kimi kəsdiyi bir vaxtda, insanlardan kömək kəsildiyi bir zamanda Erginin qamışlığından buracan quzunu hürküdə-hürküdə gətirib ona vermişdi! Onu öldürmək böyük gü­nah olardı. Tüfəngi kənara qoyub quzunun yanına gəldi. “Bəlkə ilan onu çalıb” – beynindən keçdi: “onda onun ətini yemək olmaz ki”.

Sonra fikirləşdi ki, gürzə onu çalmış olsaydı quzu indi çox­dan ölmüşdü. Ya da xəstəlik əlamətləri bilinərdi. Quzu isə sap-sağlam görünürdü. Hər ehtimala qarşı qərara gəldi ki, quzunu ax­şam saat beşə-altıya qədər saxlasın. O vaxta qədər yiyəsi çıxmasa (onsuz da yiyəsi çıxsa da ya quzunu alacaqdı, ya da yiyəsindən çörək), yaxud quzu zəhərdən ölməsə kəsmək olar.

Vedrəni arxdan doldurub quzunun qabağına qoydu. Quzu xeyli su içdi. Sonra bir qucaq yaşıl ot yığıb onu da dirəyin dibində quzunun yanına qoydu. Quzu otu yeməyə başladı. Nazər çardağa çıxıb uzandı. Uzanmaqdan əvvəl ətrafı bir də nəzərdən keçirdi. Heç kəs görünmürdü. Fikrində bu toğlunun (bu, hardasa 4-5 aylıq erkək bir quzu idi) buralara necə gəlib çıxa biləcəyini vuruşdurdu.

Böyük ehtimal belə idi ki, gecə Ergi qobusu ilə tərəkəmə kö­çü gedib və quzu aralanıb qamışlıqda qalıb. Düz saat 5 tamamda Nazər çardaxdan düşüb quzunun yanına gəldi. Quzu qarnı tox, kefi saz idi. Dirəyin dibində yatıb kövşəyirdi.

Nazər bıçağını çıxarıb bir qədər itilədi və bircə anın içində quzunu kəsdi. Onu soyub dəridən çıxarmaq heç iyirmi dəqiqə çəkmədi.

Bir neçə dəqiqədən sonra tonqalın közünün üstündə kabab cızıldayırdı. Heyf ki, duz yox idi. Ancaq Nazər bunu doyana yaxın hiss etdi.

O, yeyib doyandan sonra ocağın ətrafını yır-yığış edib odu söndürmək istəyirdi (çardağa od düşə bilərdi) ki, maşın səsi eşit­di. Gələn Elşadla Yavər idi.

Onlar maşından düşənə qədər Nazər özünü çatdırıb soruşdu:



  • Ə, kənddə noolub?

Elşad:

  • Heç nə, nə olasıydı ki?

Nazər Yavərə qışqırdı:

  • Ə, sənnənəm, kənddə nə hadisə baş verib? Karsan?

  • Heç nə olmuyub, anam xəstələnmişdi.

  • Necə xəstələnmişdi? İndi sağalıb?

  • Köhnədən soyuqdəyməsi varmış, ciyərlərində. On gün xəs­təxanada yatdı. Dünən çıxıb.

  • Yaxşı, bəs o boyda kənddə bir nəfər tapılmadı ki, mənim dalımca gəlsin? Bəs bilmirsiniz ki, bu çöl-biyabanda ac-susuz insan necə yaşıya bilər?

Elşad:

  • Doğrudan, bu iyirmi gündə nə yeyib dolanmısan? Mən də yox idim ey, tutub cəbhə zonasına sursat daşıtdırırdılar.

Nazər Elşada ac qaldığı barədə heç nə demədi. Ancaq Yavər ora-bura baş çəkib gördü ki, yeməyə heç nə yoxdu. (Nazər ətin üstünü kənarda örtmüşdü)

Uşağın gözləri yaşla dolmuşdu. Qorxusundan ağzını açıb danışmırdı ki, ağlamaq tutmasın. Nazər onun vəziyyətini hiss et­mişdi.



  • Ə, nə bilim, ətdən-zaddan yeyib başımı birtəhər saxlamı­şam də. Kənddən çox nigaran idim, – deyib, Nazər ətin üstündən ör­tüyü götürdü.

  • Maşallah, lap kefdəsən ki, qardaş canı. – Elşad quzu əti­nə əlini vurub – Ə, özü də əmliy ətidi, lap körpə.

Nazər cavab vermədi. Ətdən kəsib bir az Elşadgilə, bir qədər də öz evlərinə yolladı.

Həmin yay Nazər çox əziyyət çəkdi, ağır zəhmətə qatlaşdı. İnsafən əməyi də öz bəhrəsini verdi. Yaxşı məhsul əldə etdi və yaxşı da sata bildi. Kəndə qayıdanda əlində xeyli pulu vardı. Hə­min pula istəsə işlənmiş minik maşını da ala bilərdi. Düzdü, tay-tuşları bu barədə ona çox deyirdilər. Ancaq Nazər cavab verirdi ki, oxuyub instituta girməlidi, maşından vacib işlər hələ çoxdu.

Avqustun axırıncı günləri Nazər bazardan bir yaxşı inək alıb gə­tirdi. On birinci sinifin kitablarını aldı, özünün və qardaş-bacısının əyin-başını təzələdi. Gülbahar arvad xəstələnəndə bir az borc al­mış­dı, onu verdi. Bu arada Çingiz bir həftəliyə evə gəlmişdi. Nazərin bostan uğuruna çox sevindi. İndi o kiçik qardaşına uşaq kimi yox, etibarlı bir arxa kimi baxırdı.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə