Əli Aslanoğlu Yovşanlıq şərqiləri Bakı 2009 Redaktoru: Firuz Mustafa Əli Aslanoğlu. Yovşanlıq şərqiləri




Yüklə 1.67 Mb.
səhifə3/14
tarix16.04.2016
ölçüsü1.67 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

6. Yenə Səbinə
İki gün idi ki, Səbinə qaradinməz olmuşdu. Bu şən, aynaq, səs-küyü ətrafı bürüyən qız birdən-birə nəzərəgələcək dərəcədə ciddiləşmişdi. Bunu hamıdan əvvəl (daha doğrusu qızı Gülşəndən tez) başa düşən Validə günorta çay içilən zaman soruşdu:

  • Səbiş, qızım, gözümə birtəhər dəyirsən, xəstələnib eləmə­mi­sən ki?

  • Yox, ay bibi, niyə xəstələnirəm? – deyə, Səbinə gülümsədi.

  • Evinizin xiffətini eliyirsən? – Validə qəsdən sual verdi.

  • Ha... ha! Xiffət ha..! – Səbinənin gülüşü əvvəlki kimi ətra­fa yayıldı, – Evimizdən gəldiyim heç həftə deyil, – gülə-gülə də durub bostana tərəf getdi.

Səbinənin güldüyünə baxmayaraq, onun üzündə nigarançılıq aydın sezilirdi. Validə başını sağa-sola döndərib kişi xeylağının ol­madığını yəqinləşdirsə də, əyilib Gülşənin qulağına pıçıldadı:

Gülşən acıqlandı:

  • Bəsdi, ay ana, sən deyən çoxdan olub,- sonra səsini eşidi­lə­cək dərəcədə qaldırdı:

  • Sən də bir şeyi qaraladın, qurtardı də..ə! Heç nə yoxdu.

Gülşən bir qədər aralansa da, Validə arvad yenə astadan, qızının eşidəcəyi tonda:

  • Olmasın də..ə, bala, amanat uşaqdı, özü də qız uşağı,- dedi və durub keçdi çadıra.

Axşamüstü Nazər peyda oldu. Validədən başqa hamı bostan­da idi. Nazər salam verib dedi:

  • Xala, yabanı aparmağa gəldim. Yenə lazım olub. Kəndə la­pet gedir. Bostanın alağ-ulağını yığıb mallara göndərmək istəyirik.

  • Noolar, oğlum, yaxşı eliyirsiz. Deyəsən, uşaqlar bostana aparıb, indi gətirərəm.

  • Zəhmət çəkməyin, xala, özüm götürərəm,- deyib, Nazər bostana tərəf getdi.

Validə özünü çardağın altında yır-yığış eliyən kimi göstərsə də, bir gözü bostan tərəfdə idi. Arvad son günlər fikirli olan Səbinə­nin gül kimi açıldığını, sifətində işıq əmələ gəldiyini uzaqdan-uzağa aydınca gördü.

Nazər çox dayanmadı. İki-üç dəqiqədən sonra yabanı çiyninə qoyub, cəld addımlarla çıxıb getdi.

Validə Səbinənin nədən intizar çəkdiyinin səbəbini özü üçün xeyli dərəcədə aydınlaşdırdı. “Yaşının pis vaxtıdı” deyə, düşündü və qərar verdi: “Evlərinə göndərmək lazımdı. Qız uşağına çox da etibar eləmək olmaz. Başımıza iş açar, camaat arasında bədnam olarıq”.

Axşam yatağa girəndə Abbasdan soruşdu:



  • Səhərdə, o biri gündə kəndə tərəf ayağın düşəcək?

  • Hə, sabah getməliyəm. Kolxoz dağılır. Deyirlər malı-mülkü böləcəklər. Gedim görüm nə məsələdi. Necə bəyəm? Neynirdin ki?

  • Deyirəm getsən, qızı da aparardın, Səbinəni. Deyəsən kənd üçün darıxır.

  • Hə, onsuz da aparmalıyam. Anası beş günlüyə icazə ver­miş­di. Sabah bir həftə tamamdı.

Ertəsi gün saat 11 radələrində Nazər yabanı qaytarıb gətirən­də gördü ki, Abbasgilin çardağının yanında sarı rəngdə 06 marka­lı bir “Jiquli” dayanıb. Əlli-əlli iki yaşlarında tanımadığı maşın yi­yəsi onları tələsdirirdi:

  • Abbas , bir az cəld olun, hüzrə də getməliyəm, gecikirik.

Abbas hayladı:

  • Səbinə, tələs, çıxırıq.

Səbinə əlində pal-paltar sumkası alaçıqdan çıxdı. O, maşının ya­nında Nazəri görüb təəccübləndi. Sumkanı maşının arxa otura­cağına atıb geri qayıtdı və ardınca çıxmış Validə və Gülşənlə öpü­şüb görüşəndən sonra Nazərə tərəf dönüb:

  • Sən də salamat qal, Gürzə, -dedi, sonra mənalı bir təbəs­süm­lə əlavə etdi:

  • Çalış bu yovşanlıqda itib-batmayasan.

Cəld arxa oturacağa əyləşib qapını çəkdi. Maşın yerindən tər­pə­nib torpaq yolla Kəhrizli kəndinə tərəf istiqamət götürdü.

“Yovşanlıqda itib-batmamağın” məxsusi bir eyham olduğunu Validədən başqa heç kim, hətta söz yiyəsi Nazər özü də başa düş­mədi.

Nazərin heç başa düşəcək halı da yox idi. O, qızın qəflətən çıxıb getdiyindən, çatdırıb onunla bir kəlmə də kəsə bimə­di­yin­dən o qədər dilxor olmuşdu ki, günün istisindən yanıb qaralmış sifəti indi qırmızıya çalırdı və gözlərinin dərinliyində sanki çox­dan bəri çöküb qalmış kədər indi üzə çıxmışdı.

Deyəsən bu, ilk məhəbbətin əlamətləri idi...


7. Bazarda
Sentyabr ayının əvvəlində bostançıların əl-ayağı Ergidən de­mək olar ki, yığışmışdı. Tək-tük adamlar gözə dəyə bilərdi ki, on­lar da axırıncı ura məhsullarını yığışdırır, çardaqlarını söküb kənd­lərinə aparmaqla məşğul idilər.

Çingizlə Nazər avqustun 25-də bostanda axırıncı dəfə oldular və çardaqlarını söküb Hidayətin lafetinə yüklədilər.

Bu yay Çingiz üçün uğurlu olmuşdu. Həm yaxşı məhsul gö­tü­rülmüş, həm də rahatlıqla satılmışdı. Bundan əlavə, o, Bəşirdən aldığı malları da üç gün əvvəl Bərdə bazarında yaxşı qiymətə sata bilmişdi. İndi əlindəki pulla anasına və bacı-qardaşlarına əyin-baş, ən əsası Ağcabədi bazarından qapılarına sağmal inək al­maq olardı. Hesablamışdı ki, bütün bunlardan sonra gələn yaya qə­dər evdə pul da qalacaqdı.

Ölkədə vəziyyət get-gedə pisləşirdi. Həm Bakıdan, həm də Yuxarı Qarabağdan gələn xəbərlər ürəkaçan deyildi və vaxt öt­dükcə də ağırlaşırdı.

Ermənilər Dağlıq Qarabağda açıq-aşkar bir neçə kəndi yan­dır­mışdılar. Ölkədə hökumətsizlik baş alıb gedirdi. Xəbər gəlirdi ki, Bakıda xalq bütün günü mitinqlərə toplaşır, azğın erməniləri ci­lov­lamaq üçün hökumətdən iradə və hərəkət tələb edir. Respublika hökumətində nə qətiyyət vardı, nə də hərəkət. Moskva isə açıqdan-açığa Azərbaycanla düşmənçilik mövqeyində idi. Doğrudur, üz­də, adi rəsmi danışıqlarda ruslar bunu büruzə verməsələr də, qu­duzlaşmış erməni millətçilərinin və separatçılarının qarşısını al­ma­ğa hər cür mane olurdular.

Söz yayılmışdı ki, daha hökumətdən heç nə gözləmək olmaz, camaat özü könüllü batalyonlar yaradıb Qarabağda döyüşə get­mə­li olacaq.

Gülbahar arvad axşam xörəyini stola gətirib mətbəx bıçağı ilə təndir çörəyini doğraya-doğraya soruşdu:


  • Uşaqlar, bazar günü havaxtdı?

  • Sabah yox, o biri gün, – Çingiz cavab verib dərhal maraq­landı:

  • Neynirsən? Bazarlıq işin var?

  • Deyirəm, ay bala, irəlidən qış gəlir, bu tərəfdən də dava ge­dir. Bahalaşma-zad ola bilər. Bəlkə qapımıza bir sağmal inək alaq, hə..ə? – Gülbahar yarı qərarlı, yarı məsləhət formasında da­nışırdı.

Çingiz tez dilləndi:

  • Onsuz da almalıyıq. Üzümüzə gələn bazar Ağcabədidən alarıq. Ləngitməyə dəyməz. Çünki, məni də bilmək olmaz, bir də gördün getdim müharibəyə.

Çingiz axırıncı sözü deyəndə arvad mətbəxə keçdiyindən “müharibə” sözünü eşitmədi. Qayıdıb gələndə dedi:

  • Gərək mən də gedim bazara. Nə qədər olmasa inək seç­mək­də sizdən çox bilərəm.

Nazər anasının sözünə qüvvət verdi:

  • Düz deyir. Gedər, sağıb baxar. Bəlkə əmcəyi kordu, yaxud bərkəmcəkdi, ya da südü yağsızdı. Bunu arvad xeylağı yaxşı bilər.

Çingiz başını buladı:

  • Gedir, getsin də. İstiyirsiz hamınızı yığım lafetə, aparım tö­küm bazara, nə xeyri var? Mal bazarı çox qatmaqarış, axmaq bir yerdi. Ağız deyəni qulaq eşitmir. Arvad xeylağının orda nə işi var?

Çingizin etirazına baxmayaraq, bazar günü Gülbahar arvad səhər tezdən durub oğlanları ilə mal bazarına getdi.

Bazar doğrudan da çox qələbəlık idi. Saat on birə kimi axtar­dıqdan sonra, nəhayət, xoşlarına gələn bir körpəli inək tapdılar. İnəksatanla razılaşıb pulunu vermək məqamında məlum oldu ki, Çingizdə Amerika dollarıdı və inəksatan dollar götürmür. Onda Çingiz kişiyə beh verib getdi ki, bazarın o biri başında dolları mə­zənnə ilə manata dəyişib qayıtsın. Bu vaxt hündür boylu, qırmızı sifət bir kişi inəksatana yaxınlaşıb ona ovcunda pul uzadaraq:



  • Əyə, al pulu, inəyi bəri ver – deyib, inəyin kəndirindən yapışdı.

İnəksatan:

  • Yox, qardaş, satdım getdi – deyib, kəndiri kişinin əlindən çəkmək istəsə də qırmızısifət açıq-aşkar həyasızlığına salıb kən­di­ri buraxmaq istəmirdi.

  • Əyə, niyə satmısan? Bayaqdan mənnən çənə döymürdün?

  • Əşi, nə olsun döyürdüm. Qiymətini verib alaydın də..ə.

  • Əyə, verrəm də! Al bu pulu! – deyib, alıcı miqdarı bilin­mə­yən bir dəstə pulu zorla inəksatanın əlinə dürtmək istədi.

Bütün bunlar Nazərlə Gülbaharın gözü qarşısında baş verirdi. Gülbahar arvad bu həyasız alıcının ləhcəsindən onun Avşar kən­din­dən olduğunu başa düşmüşdü. Ona görə də Nazər işə qarışmaq istəsə də, ətəyini çəkib gözağartması vermişdi ki, baş qoşmasın.

İnəksatan:



  • Ə, qardaş, belə, inəyi budu ey, bax bu arvada satmışam, Be­hini verib, indi də pulunun hamısını gətirməyə gediblər.

Qəflətən alıcı:

  • Əyə, arvad qələt eliyir, arvad kimdi? – deyib, inəyin ipin­dən dartdı. – Mənim pulum pul döyül?

Söz kişinin ağzından çıxar-çıxmaz Nazər yerindən qopub onun ağzının üstünə elə bir kəllə zərbəsi ilişdirdi ki, şaqqıltısı ba­zarın o biri başında eşidildi:

Kişi:


  • Vay, məni vurdular.. Öldüm!-deyəndə artıq, almaq istədi­yi inəyin ayaqları altında idi və ağzından qan axırdı.

Bir anda bazarda böyük bir dava düşdü.

Artıq Çingiz də özünü yetirmişdi. Bazarda Avşar kəndindən olan iyirmidən artıq kişi iki qardaşı dövrələmə aralığa salıb əllə­rindəki dəyənək və şallaqla vurmağa çalışır, üst-üstə zərbələr en­dirirdilər. Bu zaman bir neçə polis nəfəri də haya gəldi. Ancaq da­vanı yatırtmaq mümkün deyildi. Qardaşlar arxa-arxaya verib özlərini qoruyur, zərbələrdən yayınmağa çalışırdılar. Qəfildən Çingiz onun başına dəyənək endirənlərdən birinin ağacını alıb başı üzərindən geriyə- Nazərə atdı və qışqırdı:



  • Ə, ehtiyatlı ol! Arxadan vurmasınlar!

Nazər dəyənəyi havada tutan kimi üstünə şığıyanlardan biri­nin elə birinci zərbədə vurub başını yardı.

Qarışıqlıqda ikinci bir nəfərin də başı yarıldı.

Çingiz əlinə başqa bir dəyənək də keçirmişdi və o saat da qarşısındakılardan birinin boynuna zərbə endirib onu çökdürdü.

Qara-qışqırıq, hay-küy və dava dalbadal açılan iki güllə sə­sindən sonra səngidi. Polislər havaya tapançadan atəş açmışdılar.

Birinci dəfə dava salan alıcını və Nazəri tutub polis maşınına basaraq polis idarəsinə apardılar. Çingiz aradan çıxmışdı.

İdarənin həyəti bazar adamları ilə dolu idi.

Nazəri və inək almaq üstə dava salmış kişini idarənin dəhli­zində saxlamışdılar. Kişi ağzı-burnu qanamış halda kətilin üstünə oturub hıqqıldayır, Nazər isə iki polis nəfərinin arasında ayaq üstə dayanmışdı və polislərdən biri onun qolundan tutmuşdu.

Hündürboy, səliqəli geyimli bir kişi otaqların birindən çıxıb onlara yaxınlaşdı:



  • Kimdi, ə, o qoçu? – deyə, soruşub onların hər ikisinə baş­dan ayağa nəzər saldı.

  • Rəis, bu köpəy oğlu on gün də olsa yatmalıdı,- deyib, inək­alan ayağa qalxdı.

Nazər söyüşü eşidən kimi qolunu qəflətən polis nəfərinin əlindən çəkib kişiyə sifətindən qüvvətli bir yumruq ilişdirdi. Kişi səndələyib polis rəisinin düz ayağına yıxıldı.

Polislər Nazərin qollarını burub üzünü divara çevirərək sax­ladılar. Bir polis nəfəri də kişinin qolundan tutub qaldırdı və ye­nidən kətilin üstündə oturtdu.



Rəis dodaqaltı qımışıb döyülmuş kişiyə müraciətlə:

  • Ə, yekə kişisən, uşaq-muşağa qoşulub niyə dava salır­san?- dedi. Sonra əlavə etdi:

  • Nə vaxta qədər sizin kəndin dava-dalaşıynan məşğul ola­ca­yıq? Bu mal bazarı bəyəm sizindi ki, orada ağalıq etmək istə­yir­siniz?

  • Rəis, görmürsən günah məndə deyil?

  • Yaxşı görürəm! Yoxsa elə bilirsən səni tanımıram? – de­yib, rəis xeyli ciddiləşdi və növbətçi polis kapitanına göstəriş verdi:

  • Bu həyətdəki adamları dağıdın getsin. Sonra bu oğlanı (Nazəri göstərdi) kabinetə gətirin.

Nazəri kabinetə gətirəndə rəis çay içirdi. Stəkanı yerə qoyub:

  • Ə, qoçuluq eliyirsən? Bu avşar camaatını niyə döyüb qırır­san, oğul? Bəs bilmirsən səni tutub basarlar, əlli-ayaqlı gedərsən?

Nazər başını qaldırıb rəisin üzünə baxanda onun sifətindəki xoş ifadəni dərhal sezdi.

  • Rəis, məcbur elədi. Mənim atam rəhmətə gedib. O da ağ­zı­nı söyüşnən açdı.

Polis rəisi dava barədə bir söz deməyib soruşdu:

  • Neçə yaşın var?

  • On altı.

  • Ə, yalan demə. Bicliyinə bax ha bunun! – deyib, rəis kapi­tana baxdı. Növbətçi kapitan başı ilə təsdiq işarəsi verdi.

Rəis olduqca mülayim bir tərzdə:

  • Bilirəm, - dedi, - məlumat almışam ki, o kişi təhrikçi olub davada. Amma sən də təqsirkarsan. Kim sənə ixtiyar verib ki, qar­şına çıxana kəllə atasan?

  • Rəis, əgər yanınızda ananızı təhqir etsələr neylərdiz?

  • Tutub basaram dama.

  • Düzdü. Allah sizə vəzifə, paqon verib, onunla da hayıfı­nı­zı çıxa bilərsiz. Mənə də zəhmət yazıb, qol verib. Məcburam qol­larımı işə salıb hayıfımı alım.

Rəis yerindən qalxıb Nazərə yaxınlaşdı və barmağı ilə onun çənəsindən qaldırıb üzünə baxaraq:

  • Mərd uşaqsan, xoşum gəldi səndən, - dedi. Sonra üzünü kapitana tutub:

  • Bunu arxa qapıdan çıxarıb mindirin bir maşına, yolluyun evlərinə. Lazım olsa, çağırarıq, gələr. Bizə belə ürəkli cavanlar çox lazım olacaq.

Kapitan Nazəri kabinetdən çıxararkən rəisin səsi eşidildi:

  • Get, bir də dava eləmə. İkinci dəfə bura düşsən, söhbət baş­qa cür olacaq.

Bir həftədən sonra Çingiz özü tək gedib Bərdə bazarından təzə doğmuş bir inək alıb gətirdi. İnək iki gün yaxşı süd verməsə də (deyirdilər ki, sağılan heyvan bir gün əziyyət çəkəndə, yaxud yerini dəyişəndə iki-üç gün südü az verir), üçüncü gündən öynədə 7-8 litr süd verməyə başladı.

8. Çingiz
1991-ci ilin sonu və 92-ci ilin əvvəllərində respublikada si­yasi vəziyyət xeyli kəskinləşdi. Ölkədə hərc-mərclik, hakimiy­yət­sizlik baş alıb gedirdi. Köhnə sovet rejimi dağılıb gedir, əvə­zində isə yeni bir qüvvətli hakimiyyət yarana bilmirdi. Çoxlu say­da partiyalar, hakimiyyəti ələ keçirməyə can atan qüvvələr peyda olmuşdu ki, bunların hələ kimə və nəyə xidmət etdiyini təyin etmək çətin idi.

Belə bir şəraitdə Ermənistan silahlı qüvvələri Dağlıq Qarabağ­da dalbadal kəndlərə hücum edir, yandırır, yerli azərbaycanlı əhalini öz doğma yurdlarından qovurdular. Artıq Ermənistanda yaşayan bütün azərbaycanlılar tamamilə qovulmuşdular. Ölkədə çoxlu say­da qaçqınlar əmələ gəlmişdi.

Pul getdikcə qiymətdən düşür, bazarlarda şiddətli bahalıq hökm sürürdü. Yaşayış amansız dərəcədə çətinləşmişdi.

Xalq erməni qəsbkarlarına qarşı mübarizəyə qalxmışdı. Rayonlarda könüllülərdən ibarət müdafiə batalyonları yaranırdı. Bu başıpozuq dəstələr birtəhər əllərinə silah keçirib düşmənlə müharibə aparırdılar. Könüllü batalyonlar Xalq Cəbhəsinin çağı­rışı və təşəbbüsü ilə yaransa da, onların vahid hərbi rəhbərliyi de­mək olar ki, yox dərəcəsində idi. Buna görə də Dağlıq Qarabağda müharibə partizan əməliyyatları səviyyəsində gedirdi.

Dekabr ayının ortalarında bir gün Çingiz çiynində avtomat döyüş silahı evə gəldi. Gülbahar:


  • Bala, bu nədi? Avtomatı hardan almısan?- deyə, həyəcan­la soruşdu.

  • Müharibəyə gedirik. Könüllü batalyona. - Çingiz silahı mə­həccərə söykədi.

Gülbaharın rəngi kağız kimi ağardı, arvad səndələyib məhəc­cərdən yapışdı:

  • Nə müharibə? - səsi güclə çıxdı.

Nazər qaçıb anasının qolundan tutdu:

  • Ə, arvadı niyə qorxuzursan? Demirsən xəstəlik tapar? - deyə, qardaşını məzəmmətlədi.

  • Niyə qorxur? - Çingiz toxtaq və arxayın cavab verdi. – Ha­mı gedir də. Ağdamın müdafiəsinə gedirik, iki gündən sonra Ağdam Xalq Cəbhəsinin qərargahında olmalıyıq.

Ertəsi gün Çingiz özü üçün iri bir əsgər çantası da tapıb gə­tirdi. Məlum oldu ki, Ağdam şəhərinin yaxınlığında sovet ordusu­nun böyük bir cəbbəxanası ələ keçirilib və neçə gündür ki, ora­dakı silah-sursatı daşıyıb könüllü batalyonlara paylaşdırırlar.

Beləliklə, Çingiz müharibəyə getdi.

Evin bütün qarğaşası Nazərin boynunda qalmışdı. Səhər tez­dən məktəbə gedir, günorta gəlib bir az dincəldikdən sonra dərs­lərinə baxır, həyət-baca, odun-ocaqla məşğul olurdu. Nazər dərs­lərini əla oxumasa da, yaxşı oxuyurdu. İmkan dairəsində hər bir tapşırığı yerinə yetirməyə çalışırdı. Ədəbiyyat və Azərbaycan dili dərslərindən bir qədər axsamasına baxmayaraq qiymətləri dörd­dən aşağı düşmürdü. Riyaziyyatdan isə güclü sayılırdı. Kitabda az-az məsələ və ya misal ola bilərdi ki, Nazər onun həllində çə­tinlik çəksin.
9. Məktub
Böyük tənəffüsdə məktəbin süpürgəçisi Yetər xala Nazərə yaxınlaşıb ona bir məktub uzatdı:


  • Al, oğlum, – dedi, – poçtalyon gətirmişdi, tənəffüsü göz­lə­yə bilmədi, məndən xahiş elədi.

Nazər elə başa düşdü ki, məktub qardaşı Azərdən gəlib. Öz­lü­yündə düşündü ki, buna bax ha, gəlməyinə 5-6 gün qalıb, ərinməz-ərinməz məktub da yazır. Ancaq məktubu əlinə alıb baxanda gör­dü ki, bu, əsgər məktubu deyil. Zərfin üstündə yalnız çatacaq ünvan yazılmışdı: “Bayat kənd orta məktəbi, X sinif, Nazər Məmmədova”. Cəld məktubun kənarını cırıb içindən vərəqi çı­xart­dı. Bu, adi dəftər vərəqinin yarısı idi və orada yazılmışdı: “Gürzə! Niyə itdin, ay etibarsız? İlan da olsan adamın yadına dü­şürsən. Bizim tərəflərə də sürün, sənə sözüm var. İmza: S. (10a)”

İmzadan aşağıda ağ qalmış yerə karandaşla iri bir qarpız və ona dolanmış ilan şəkli çəkilmişdi. Nazərin ürəyi elə sürətlə dö­yündü ki, bir an içində sifəti qıpqırmızı qızardı.

Məktub Səbinədən idi.

Nazər məktubu tələsik cibinə soxdu ki, uşaqlar görməsin. Ancaq məktub onun bir tərəfini yandırırdı. O, bu vəziyyətdə dərs­də otura bilməzdi. Ona görə də zəng vurulanda içəri keçməyib müəllimi gözlədi və icazə alıb getdi. Məktəbin darvazasından çı­xandan sonra hansı səmtə üz tutacağını kəsdirə bilmədi. Ona elə bir sakit və xəlvət yer lazım idi ki, oturub məktubu dönə-dönə oxu­sun və fikrini cəmləyə bilsin. Xeyli götür-qoy etdikdən sonra qərara gəldi ki, elə birbaşa Kəhrizliyə getsin. Yarım saatlıq yoldu. Axırıncı dərsi gözləyib Səbinə ilə görüşmək olar. Ancaq kənar adamların sorğu-suallarına da cavab lazımdı. Soruşanlara deyə bilməzdi ki, bura qızla görüşə gəlib.

Buna da çarə tapıldı.

Həmin məktəbin müəllimlərindən birinin qardaşı da Çingizlə bərabər cəbhədəydi. Bərk ayaqda deyərdi ki, o müəllimdən (adı... adı?.. hə, Məhiş müəllim!) cəbhədəkilər barədə hal-əhval tutmağa gəlmişəm.

Nazər məktəbə çatanda axırıncı dərs gedirdi. O, darvazanın yanında dayanıb içəri keçməyin lazım olub-olmadığını müəyyən­ləş­dirirdi. Çox keçmədi ki, içəridən bir kişi çıxdı. Deyəsən müəl­limlərdən idi. Nazərə ötəri baxıb getmək istərkən birdən nəyisə xatırlamış kimi qayıdıb soruşdu:


  • Kim lazımdı?

  • Məhiş müəllimi axtarıram.

Söz qeyri-iradi ağızdan çıxdı. Kişi dayandı. Sifətində təəc­cüb və maraq ifadəsi əmələ gəldi:

  • Neynirsən onu?

  • Onun qardaşıyla mənim qardaşım könüllü cəbhəyə gedib­lər, birlikdə. Dedim bəlkə hal bilər. Bizim çoxdandı xəbərimiz yox­du.

  • Mənəm Məhiş müəllim! – Kişinin üzündəki təəccüb xoş bir ifadə ilə əvəz olundu:

  • Deməli, sən Çingizin kiçik qardaşısan. Hə, xoş gəlmisən, oğlum. Gedək evə - kişi əl verib görüşdü.

  • Yox, çox sağ olun, müəllim. Qayıtmalıyam.

  • Hə, oğlum, mənim qardaşım gəlmişdi, dünən getdi. Hələ­lik salamatçılıqdı. Partizanlıq eliyirlər də. Nə bilim vallah.

  • Bəs demədi Çingiz nə vaxt gələr?

  • Deyəsən dedi. Hə, dedi ki, gərək mən gedəm, sonra Çingiz də gəlib əyin-başını dəyişsin.

Nazər gördü ki, söhbət çox uzansa zəng vurulacaq və hər şey batacaq. Ona görə:

  • Çox sağ olun, müəllim. Anam narahat idi. Mən tez qayı­dım evə. Sağ olun!-deyərək, üzünü çevirib getdi.

Məhiş müəllim:

  • Sən də sağ ol, oğlum, - deyib, yoluna davam etdi.

Müəllim uzaqlaşan kimi Nazər qayıdıb darvazaya tərəf ad­dım­lamağa başladı. Zəng vuruldu. Məktəbin həyətini səs-küy bü­rüdü.

Nazər yolun kənarındakı telefon dirəyinə söykənib dəstə-dəstə gedən səs-küylü məktəb uşaqlarına baxırdı. Ona elə gəldi ki, öz məktəbi buradakından xeyli fərqlənir. Həm uşaqların əyin-başına, həm də tərbiyəsinə görə.



Ondan bir qədər aralı keçən dörd qızın ardınca baxırdı. On­lardan biri yerişi və boy-buxunu ilə Səbinəyə çox oxşayırdı. Nazər nə qədər gözləsə də, həmin qız üzünü geri çevirmədi.

  • Salam, ay Gürzə!. Xoş gəlmisən bizim ellərə! Sən hara, bu­ra hara?

Qəfil səsdən Nazər diksindi. Səbinə və yanında da qaraşın bir qız onun qarşısında dayanmışdı.

  • Salam, salam! Xoş gördük, – həyəcandan qızın adı yadın­dan çıxdı.

Qızlar hər ikisi ona əl verdilər.

  • Xalam qızıdı, Şəhanə, həm də sinif yoldaşım,– Səbinə son­ra da üzünü xalası qızına çevirib:

  • Budu “Gürzə” ləqəbli qəhraman! - dedi, və ardınca Nazərə tərəf dönüb:

  • Pis təqdim eləmədim ki, səni? - deyə, soruşdu və ala göz­lərini parıldadıb bic-bic güldü.

Nazərin yadına düşdü ki, axı Gülşən də Səbinə ilə bir sinifdə oxuyur.

  • Bəs Gülşən səninlə bir sinifdə oxumur?

  • Oxuyur. Bu gün icazəlidi, dərsə gəlməyib, - Səbinə cavab verdi. Sonra hiyləgərcəsinə:

  • Hə, onu görməyə gəlmişdin? Evdədi get görüş,- deyib, xalaqızına göz vurdu.

  • Yox, yox! - Nazər tələsik cavab verdi.

  • Bəs, belə xeyirdimi? Məktəbimizin darvazasında durub qız­ların axrasınca boylanmaq üçün o boyda yolu gəlmisən? – ye­nə Şahanəyə göz vurub çiyinlərini titrədərək güldü.

  • Məhiş müəllimlə işim vardı.

  • Zavuçnan? Xeyir ola?

  • Qardaşı bizim Çingizlə könüllü batalyona yazılıb cəbhəyə gediblər. Hal-əhval tutmağa gəlmişdim.

  • Hə, belə de! – Nazər hiss etdi ki, qız tutulan kimi oldu, rən­gi dəyişdi.

  • Kəndinizdə poçta zad işləmir bəyəm? Niyə məktub yaz­mır? – Səbinə mənalı-mənalı soruşdu.

  • Kəndimizdə poçt da, poçtalyon da lap yaxşı işləyir. Bizə ya­zılan məktubları da vaxtlı-vaxtında alırıq, – deyib, Nazər məna­lı bir tərzdə qızın gözlərinə baxıb gülümsədi.

Səbinənin rəngi açıldı.

  • Yaxşı, kəndinizi az təriflə.

Aralığa ani sükut çökdü. Nazər ətrafa göz gəzdirib gördü ki, onlardan başqa yolda heç kəs yoxdu, bütün uşaqlar çıxıb gedib. Bunu qızlar da hiss etdilər. Birinci Şəhanə dilləndi:

  • Səbiş, gedəkmi yavaş-yavaş?

  • Hə, gedək, – deyib, Səbinə məktəb çantasını sağ çiynindən sola keçirsə də, yerindən tərpənmədi. Sonra Nazərə üz tutub:

  • Yaxşı ki gəldin. Səndən söz soruşacaqdım. Deyirlər sizin məktəb bizimkindən qüvvəlidi. Orda uşaqlar instituta girmək üçün fərdi surətdə müəllim də tuturlar, elədi?

  • Eləsi də var. Nədi, ordan bura müəllim tutmaq istəyirsən?

  • Vallah heç özüm də bilmirəm. Hazırlaşmalıyam axı. Az-çox babat bildiyim riyaziyyatdı. Amma qorxuram öz gücümə başa çatdıra bilməyim.

  • Çatdırarsan, niyə çatdırmırsan? Hələ iki il var, – danışan Şəhanə idi, – Riyaziyyata nə var ey, ardıcıl öyrənəndə yağ kimi gedir. Başa düşmədiyin yerləri hər halda buralarda da soruşmağa müəllimlər var. Çətin tarix fənnidi. Oxuyub axıra çatanda əvvəli yaddan çıxır, – sumkasını çiyninə atıb:

  • Getdik! – dedi və yavaş-yavaş addımladı.

Nazər və Səbinə də onunla bahəm ayaqlarını sürüdülər.

  • Bəs sən özün hazırlaşmayacaqsan? – Səbinə Nazərdən so­ruşdu.

  • Mən gələn ildən hazırlaşacam Allah qoysa. Hələ vaxt var.

  • Hara hazırlaşmaq fikrindəsən?

  • Texniki institutlardan birinə.

Yenə aralığa sükut çökdü. Yol ayrıcına çatmışdılar.

Nazər:


  • Yaxşı, qızlar, məni bağışlayın, qayıtmalıyam. – deyib da­yandı.

  • Sağ ol, Gürzə! Hə, yaxşı yadıma düşdü! Gələn həftə bizi si­zin kəndə toya çağırıblar. Bəlkə mən də gəldim.

Bu, Səbinənin yadına qəfildən düşməmişdi. Elə məktub ya­zıb onu çağırmaqda bir məqsədi də toya gedəcəyini bildirmək idi. Müəllim tutmaq, hazırlaşmaq və s. söhbətlər elə-belə, yayındırıcı bəhanələr idi. Deyəsən Nazər də bunu başa düşdü:

  • Çox yaxşı, gözümüz üstə yerin var. Gözləyəcəyik – deyib, sağollaşmaq üçün qızlara əl verdi.

O, öz kəndlərinə çatana qədər hələ də Səbinəyə uzatdığı əlin­də ovcunun isti olduğunu hiss edirdi. İstilik gah onun sinəsinə yayılır, gah da qızın əl verdiyi ovcuna tərəf axaraq qəlbində qəri­bə bir üşütmə əmələ gətirirdi. Bu xəyal-hissiyat qatışığında bir də başını qaldırdı ki, öz darvazalarına çatıb və həyət adamla doludu. Əvvəl qorxdu, sonra gülüş səsləri eşidib toxdadı. Cəld darvazanın kiçik qapısını açıb içəri keçdi.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə