Dr. Barış Sİpahi




Yüklə 32.65 Kb.
tarix10.04.2016
ölçüsü32.65 Kb.
ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA İHRAÇ KAYDIYLA TESLİMLERİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ VE BİR ÖNERİ

Dr. Barış SİPAHİ


Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F.

İşletme Bölümü, Muhasebe - Finansman

Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi

0. GİRİŞ
Dolaylı vergiler, bireylerin kullanımına sunulan mal ve hizmetlere talepleri sürecinde alınan vergilerdir. Bu vergilere son olarak Özel Tüketim Vergisi Kanunu’ da (ÖTVK) eklenmiştir. Temelleri Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) ile birlikte 1985 yılında atılan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), 06.06.2002 tarihinde Meclis Genel Kurulu’ nda kabul edilmiş ve 12.6.2002 tarih ve 14783 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak 1 Ağustos 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Vergi mevzuatımızda dolaylı vergi olarak 1985 yılında yayımlanan KDVK dan sonra yapılan en büyük reform olan ÖTVK, bir takım vergi, fon ve paylarını tek bir vergi çatısı altında toplamıştır. ÖTVK ile bir takım vergi, fon ve paylarını tek bir vergi çatı altında toplanması vergi mevzuatımızdaki karmaşıklığı bir nebzede olsa önlemiştir. Avrupa Birliğine uyum çalışmaları kapsamında oluşturulmuş bir vergi olan ÖTVK, KDVK ile gerek sistematik gerekse hüküm açısından büyük benzerlikler göstermektedir.

Bu makalenin amacı; ÖTVK açısından ihraç kayıtlı yapılan satışların ne şekilde muhasebeleştirileceğini açıklamakla birlikte, ÖTVK kapsamında yapılacak işlemlerde kullanılabilecek hesap önerilerinde bulunmaktır.




  1. İHRAÇ KAYDIYLA TESLİM

İhraç kaydıyla teslimler 3065 sayılı KDVK ile mevzuatımıza girmiştir. KDVK' nın 11/I-C maddesiyle, ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait KDV’ nin ihracatçılar tarafından ödenmeyeceği, mükelleflerce tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu verginin vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunacağı, ihraç kaydıyla teslim edilen malların ihracatçının 3 aylık süre içerisinde ihraç etmesini böylelikle tecil edilen verginin terkin hale gelmesini sağlayan bir müessesidir.1 3 ay içerisinde ihracatın gerçekleşmemesi durumunda ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. Maddesine göre belirlenen gecikme zammının % 50 fazlasıyla birlikte tahsil olunmaktadır.

Vergi hukukumuzda tecil erteleme, başka zamana bırakma2 anlamı taşırken, terkin; vergi alacağının ortadan kalkması, silme, ortadan kaldırma, devlet veya diğer kamu tüzel kişileri lehine ve mükellefler aleyhine doğan vergi, resim, harç, diğer mali mükellefiyetleri ve bunların cezaları ile diğer kamu alacaklarının, yasaların belirlediği koşullar altında, tamamen veya kısmen silinmesini öngören idari bir işlemdir.3

ÖTVK kapsamında tecil terkin işlemleri 1 seri nolu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği 9 maddesinde “İhraç Kaydıyla Teslimlerde Verginin Tecili ve Terkini” başlığı altında;4

ÖTV kapsamına giren malların ihraç edilmek üzere ihracatçılara tesliminde hesaplanan ÖTV’nin ihracatçıdan tahsil edilmemesi şartıyla, mükelleflerin talebi üzerine tecil edilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu uygulama, ihracatçının doğrudan ÖTV mükelleflerinden satın aldıkları mallar için söz konusudur. İhraç kaydıyla yapılacak teslimler için cins, nitelik veya miktar konusunda bir sınırlama yoktur.

İhraç kaydıyla teslimde bulunan ÖTV mükellefleri tarafından düzenlenecek faturada, mal bedeli üzerinden hesaplanan ÖTV ayrıca gösterilecek ve faturaya: ÖTVK’ nun 8. maddesi 2 numaralı fıkrası hükmüne göre ihraç edilmek üzere teslim edilmiş olup ÖTV tahsil edilmemiştir.” İbaresi yazılacaktır. Bu döneme ait ÖTV beyannamesinde, ihraç kaydıyla yapılan teslim bedeli ve bu bedel üzerinden hesaplanan, ancak ihracatçıdan tahsil edilmeyen ÖTV’ de beyan edilecektir. Vergi daireleri mükellefin bu beyanına göre gerekli tarhiyat işlemini yaptıktan sonra, ihraç kaydıyla teslimlere ait ÖTV tutarını tecil edecektir.

İhraç kaydıyla teslim edilen malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihracının gerçekleşmesi halinde, tecil edilen vergi, malın ihraç edildiğini gösteren gümrük çıkış beyannamesinin aslı veya ilgili gümrük idaresi ya da noter tarafından onaylanmış örneği vergi dairesine verilmek suretiyle terkin edilecektir.

İhracatın yukarıdaki şartlara uygun olarak gerçekleşmemesi halinde tecil edilen vergi, vade tarihinden itibaren 6183 sayılı kanunun 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammı ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilecektir. Ancak ihracatın Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle süresinde gerçekleşmemiş olması halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı kanunun 48. maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilecektir.”

şeklinde açıklanmıştır.




  1. İHRAÇ KAYDIYLA TESLİMLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Gerek ÖTVK gerekse yayımlanan 1 seri no’ lu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği’nde ÖTV’ nin hangi hesapta ve ne şekilde muhasebeleştirileceğine dair herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.

ÖTV, 16.12.1994 tarih ve 21790 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 2 sıra no lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği çerçevesinde yeni hesap açılmak suretiyle muhasebeleştirilecektir. Yeni hesap açılması ile ilgili olarak 2 sıra no lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde5

"Hesap Planı’ nda boş olarak görülen 3'lü kod defteri kebir (büyük defter) hesapları ise, ana hesap grubu ile grup hesaplarının işleyiş ve mantığına uygun olmak, niteliği ve kapsam itibariyle hesap planında belirlenmiş benzeri bir hesap bulunmamak, kullanıldığı takdirde ana hesap grubu ve hesap gruplarının bütünlük ve tutarlılığını bozmamak şartıyla serbestçe kullanılabilir." şeklindedir.

Bu açıklama çerçevesinde ÖTV’ sinin muhasebeleştirilmesi ile ilgili olarak aşağıdaki hesaplar; 1 numaralı hesap sınıfı olan Dönen Varlıkların içerisinde 19 nolu DİĞER DÖNEN VARLIKLAR hesap grubu ile 3 numaralı hesap sınıfı olan Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların içerisinde 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR hesap gruplarında oluşturup bu hesaplar MSUGT yapısına uygun olarak aşağıdaki şekilde tanımlanabilir.


194 İNDİRİLECEK ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ
Bu hesap; Özel Tüketim Vergisine tabi mal satın alımları sırasında satıcılara ödenen, ihraç edilecek ve ihraç kaydıyla satış nedeniyle ertelenen ve terkin edilecek Özel Tüketim Vergisinin kaydedildiği ve izlendiği hesaptır.

İşleyişi:

Mal alımlarında indirilecek özel tüketim vergisi bu hesaba borç, mevzuat gereği yapılabilecek indirimler ve hesaba yapılan düzeltmeler alacak kaydedilir.”

Bu hesabın yardımcı hesapları ise aşağıdaki gibi oluşturulabilir.



194 İNDİRİLECEK ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

194 01 İndirilecek ÖTV

194 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV

194 03 İhraç Edilecek Mallara İlişkin ÖTV



394 HESAPLANAN ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ


Bu hesap; teslim edilen mallar üzerinden hesaplanan, işlemi gerçekleşmeyen ya da işlemden vazgeçilen mallara ilişkin ve ihraç kaydıyla satış nedeniyle ertelenen ve terkin edilecek Özel Tüketim Vergisi’ nin izlendiği hesaptır.

İşleyişi:

Hesaplanan Özel Tüketim Vergisi bu hesaba alacak kaydedilir. Düzeltmeler ise bu hesaba borç kaydedilir. Vergilendirme dönemi itibariyle bu hesabın bakiyesi "194. İndirilecek Özel Tüketim Vergisi” hesabı ile karşılaştırılır. Yapılan karşılaştırmada bu hesabın bakiyesi 194 No. lu hesabın bakiyesinden fazla olduğu takdirde vadesinde ödenmek üzere "360 Ödenecek Vergi ve Fonlar” hesabına aktarılarak kapatılır.”

Bu hesabın yardımcı hesapları ise aşağıdaki gibi oluşturulabilir.


394 HESAPLANAN ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ


394 01 Hesaplanan ÖTV

394 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV

Özel Tüketim Vergisine tabi mallarda gerçekleşen ihraç kayıtlı satışlarda tecil ve terkin işlemlerine ait muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır.


  • Özel tüketim vergisine tabi bir ilk madde ve malzemenin ihraç kayıtlı olarak satılması durumunda satıcı firmanın muhasebe kaydı;

-------------------------------------XX/XX/2002--------------------------------------

120 ALICILAR

192 DİĞER KDV

194 İNDİRİLECEK ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

194 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV


600 YURT İÇİ SATIŞLAR

392 DİĞER KDV

394 HESAPLANAN ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

394 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV

........................nolu fatura ile ihraç kayıtlı mal satışı

------------------------------------------ ---------------------------------------------



  • İhraç kayıtlı ilk madde malzemenin satın alınması esnasında alıcı firmanın muhasebe kaydı;

-------------------------------------XX/XX/2002--------------------------------------

150 İLK MADDE VE MALZEME

192 DİĞER KDV

194 İNDİRİLECEK ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

194 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV


320 SATICILAR

392 DİĞER KDV

394 HESAPLANAN ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

394 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV

........................nolu fatura ile ihraç kayıtlı mal alımı

------------------------------------------ ---------------------------------------------




  • İhraç kayıtlı alınan ÖTV ye tabi ilk madde ve malzemenin fiilen imalatta kullanılması ve ilgili mamulün ihraç edilmesi durumunda yapılacak terkin işlemine dair muhasebe kaydı;

-------------------------------------XX/XX/2002--------------------------------------

392 DİĞER KDV

394 HESAPLANAN ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

394 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV


192 DİĞER KDV

194 İNDİRİLECEK ÖZEL TÜKETİM

VERGİSİ

194 02 Tecil ve Terkin Edilen ÖTV

KDV ve ÖTV nin terkin edilmesi

------------------------------------------ ---------------------------------------------




  1. SONUÇ



Mevzuatımıza 12.6.2002 tarih ve 14783 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak 1 Ağustos 2002 tarihinde itibaren yürürlüğe giren Özel Tüketim Vergisine ilişkin vergisel düzenlemeler çıkan 1 seri no lu tebliğ ile düzenlenmiş ve gerektiğinde yeni tebliğler yayınlanarak düzenlenecektir.

Geçmişten beri vergi mevzuatımızın muhasebe üzerinde bu derece etkili olmasına rağmen, vergisel anlamda yapılan düzenlemeler beraberinde muhasebede yeni düzenlemeleri getirmemiştir. Bunun en son örneği ÖTV sinde yaşanmıştır. Maliye Bakanlığı vergi kanunları için yayınlamış olduğu tebliğlerin yanı sıra bunların muhasebeye etkilerini MSUGT leri ile yayınlamalı ve hesap planımızda eksik kalan hesapları yeni tebliğlerle düzenlemelidir.





  1. YARARLANILAN KAYNAKLAR

ARGUN, Doğan;"İhracatta Katma Değer Vergisi İadesi", Marmara Üniversitesi Nihad Sayar Eğitim Vakfı Yayınları, Yayın No: 514/748 İstanbul 1997

KUMKALE, Rüknettin; “Vergi Sözlüğü”, As Yayınları, İstanbul 2001

TUNCER, Selahattin; “Vergi Hukuku Açısından Terkin”, Yaklaşım Dergisi,Yıl 10, Sayı: 114, Haziran 2002

16/12/1993 tarih 21790 sayılı Resmi Gazetesi; “2 sıra nolu Muhasebe Uygulama Genel Tebliği”

30/07/2002 tarih 24831 sayılı Resmi Gazetesi; “1 seri nolu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği”



1 ARGUN, Doğan;"İhracatta Katma Değer Vergisi İadesi", Marmara Üniversitesi Nihad Sayar Eğitim Vakfı Yayınları, Yayın No: 514/748 İstanbul 1997, s. 13

2 KUMKALE, Rüknettin; “Vergi Sözlüğü”, As Yayınları, İstanbul 2001, s. 189

3 TUNCER, Selahattin; “Vergi Hukuku Açısından Terkin”, Yaklaşım Dergisi,Yıl 10, Sayı: 114, Haziran 2002, s.13

4 30/07/2002 tarih 24831 sayılı Resmi Gazetesi; "1 seri nolu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği"

5 16/12/1993 tarih 21790 sayılı Resmi Gazetesi; "2 sıra nolu Muhasebe Uygulama Genel Tebliği"




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə