Doküman Adı Doküman No tl-061




Yüklə 75.75 Kb.
tarix26.04.2016
ölçüsü75.75 Kb.



Doküman Adı

Doküman No

TL-061

KAN ALMA TALİMATI

İlk Yayın Tar

01.08.2006

Revizyon Tar.

07.12.2009

Revizyon No

03

Sayfa No

1/1



KAN ALMA TALİMATI

  1. Amaç: Tetkiklerin yapılabilmesi için usulüne uygun kan alınmasını sağlamak

  2. Uygulama Alanı: Labaratuarlar, servisler, doğumhane, ameliyathane, yeni doğan ünitesi

  3. Talimatlar

  1. 1. Venöz Kan Alma

  • Kayıt masasında belgeleri kontrol edilen hasta kan alma koltuğuna oturur.

  • Kan alınacak kol sağlam yere dayandırılır.

  • Dirsek bükümünün biraz üzerine turnike takılır.Turnikenin 1 dakikadan fazla kalmaması gerekir. Turnike ile yapılan birkaç dakikalık staz venöz kanda birçok paramatreyi etkiler. Örneğin; ALT, CK, LDH, albumin, bilirubin, Ca %5-10 civarında artarken; glukoz, fosfat %2-5 civarında azalır.

  • %70’lik alkollü pamuk ile kan alınacak saha silinir ve kuruması beklenir.

  • İğne ile 15°’lik açı yapacak şekilde cilt altına girilir. Biraz deri altında ilerledikten sonra damara girilir.

  • Enjeksiyon pistonu yavaş yavaş çekilerek kanın enjektöre dolması beklenir.

  • Turnike açılır ve enjektör iğnesi damardan çıkarlır.

  • Kuru pamuk ile kapatılarak bir iki dakika baskı uygulanır.

  • Kan alımında en kalın (yeşil 18, 19 nolu iğneler) kullanılmalıdır.

  • Enjektörün ucundaki iğne çıkartılır, kan tüpün kenarından sızacak şekild e dikkatlice tüpün içine boşaltılır.

  • Sıvı veya kan almada vermede kullanılan bir damar ve setten örnek alınmamalıdır. Mecbur kalınırsa infüzyona 10-20 dakika ara verildikten sonra numune alınabilir. Bu durumlarda diğer kol tercih nedeni olmalıdır.

  • Alınan kanın hemolize olmaması için azami gayret gereklidir. Hemoliz, serumda potasyum, fosfor, enzimler gibi parametrelerin yüksek çıkmasının yanı sıra diğer ölçüm yöntemlerinde de hataya neden olur.

  1. 2. Kapiller Kan Alma

    • Erişkinde parmak ucu, bebeklerde topuk veya kulak memesi %70’lik alkolle silinir.

    • Kuruması beklendikten sonra lanset ile bir hamlede delinir.

    • İlk çıkan kan silinir. Daha sonra kendiliğinden çıkan damlalar kapiller tüpe emdirilir.

  1. 3. Kan Vermeden Önce Hastanın Uyması zorunlu Olduğu Kurallar

    • Hastalar labaratuar tetkikleri için 10-12 saatlik açlık sonrası sabah kan vermelidir.

    • Gece saat 21:00’den sonra su hariç hiçbirşey yenilip içilmemelidir.

    • Tetkik için hastanemize gelmeden önce ağır ve zorlayıcı egzersizden kaçınılması, kan vermeden önce yarım saat kadar dinlenmelidir.

    • Düzenli kullanılan ilaçlar var ise kesilmeden önce doktora danışılması, kan verme sırasında istem formuna not düşülmesi için görevliye bilgi verilmelidir.

HAZIRLAYAN:




KONTROL EDEN:

ONAYLAYAN:

LABORATUAR SORUMLUSU

KALİTE YÖNETİM TEMSİLCİSİ

BAŞHEKİM







Doküman Adı

Doküman No

TL-061

KAN ALMA TALİMATI

İlk Yayın Tar

01.08.2006

Revizyon Tar.

07.12.2009

Revizyon No

03

Sayfa No

1/1



4) Sonuçları Etkileyen Durumlar

Postür: Ayakta duran bir kişide kan hacmi yatan bir kişiye göre 600-700 ml daha azdır. Bu durum kan hacminde %10 civarinda azalmayı gösterir.Gerçek nedeni kanın proteinsiz sıvısının doku arasına geçmesi olup plazma hacminde önemli farka neden olmasıdır. Paralel

olarak enzimler ve protein hormonlar dahil tüm proteinlerin, proteinlere kısmen bağli kalsiyum ve bilirübin konsantrasyonları etkilenir.



Egzersizin etkisi: Egzersizin vücut sıvılarının yapılarına etkisi aktivitenin süresi ve yoğunluğu ile ilgilidir. Egzersiz sonunda alınan kan örneklerinde özellikle CK olmak üzere AST,LDH, üre, kreatinin sonuçlarında yükselmeler olabilir. Kan glukozunda değişimler görülebilir.

Hospitalizayon ve immobilizasyon: Birkaç gün yatma sonrası plazma ve ekstrasellüler sıvı hacmi azalır. Bu duruma paralel olarak hematokrit artar. Uzun süreli yatma sonucu sıvı retansiyonu oluşur ve serum protein 0,5g/dL, albumin 0.3 g/dL azalma gösterir. Uzayan immobilizasyon plazma kortizonun sirkadiyen değişimini genişletir, katekolaminleri azaltır.

Sirkadiyen değişim : Beden sıvılarının çoğu yapıtaşı gün boyu döngüsel değişim gösterir. Bu değişimlere katkıda bulunan başlıca faktörler postür, aktivite, beslenme, stres, gün ışığı, karanlık, uyku ve uyanıklıktır. Bu döngüsel değişimler oldukça büyük değerlere varabildiğinden numune alma standardizasyonunun iyi denetlenmesi gerekir.

İdrar hacmi ve kreatinin atılımı gece azalır.





Analit

Maksimum Olduğu zaman

Minimum Olduğu zaman

Günlük Değisim Yüzdesi

ACTH


6-10

0-4

150- 200

Kortizol

5-8

21- 3

180 – 200

Testosteron

2-4

20-24

20-24

TSH

20-2

7-13

5-15

T4

8- 12

23-3

10-20

Prolaktin

5- 7

10-12

80-100

Demir

14-18


2-4

50-70

Potasyum

14-16

23 –1

5 –10

Tablo 1: Bazı analitlerin gün içinde gösterdiği değişimler



HAZIRLAYAN:




KONTROL EDEN:

ONAYLAYAN:

LABORATUAR SORUMLUSU

KALİTE YÖNETİM TEMSİLCİSİ

BAŞHEKİM







Doküman Adı

Doküman No

TL-061

KAN ALMA TALİMATI

İlk Yayın Tar

01.08.2006

Revizyon Tar.

07.12.2009

Revizyon No

03

Sayfa No

1/1
Besinlerin etkisi: Bazı plazma yapıtaşlarının derişimi yakın zamanda yenilip içilen besinlerden etkilenir. Bunların içinde kan glukozu, trigliserid, alkalen fosfataz sayılabilir. Protein fazla alımı üre,amonyak ve ürik asit değerlerini etkilemektedir.Ayrıca serumun lipemik olması ölçümler için kullanılan yöntemleri etkileyebilir.Kahve,çay,kola gibi kafein bulunan içecekler yapıtaşlarının konsantrasyonu üzerine önemli bir etkiye sahiptir.

Açlık durumu: Açlık kan şekeri düzeyi ölçümü gibi bazı testler için istenen bir durum olduğu gibi laboratuar işleminin standardizasyonu ve teknikleri açısından numune alımında 10-12 saatlik açlık istenir. Bu durumun 16 saatten uzun olmaması gerekir. Bu durumda özellikle glukoz,bilurubin,trigliserid seviyeleri etkilenmektedir.

Sigara içme: Nikotinden dolayı sigara birçok testi etkiler. Bunların içinde lipidler, hormonlar, B12 vitamini, CEA gibi parametreler sayılabilir.

Alkol kullanımı: Numune verilmeden en azından son 24 saat içerisinde alkol alınmamalıdır. Ürik asit, trigliserid yükselebilmektedir.Uzun süreli alkol kullanımında GGT,HDL,MCV değerleri artabilmektedir.

İlaçların etkisi: İlaçlar analiz yönetimlerini in vitro etkilediği için in vivo değişmelere de yol açabilirler.Bu durum ileride her test için ayrı ayrı belirtilmiştir.

Yüksek ateş : Serum hormon değerleri yanısıra lipidler, kalsiyum, ürik asit gibi birçok parametreyi etkiler.

Şok ve travma: Doku hasarına göre birçok değişime yol açabilir.

Cinsiyet ve yaşın etkisi: Hastanın yeni doğan, puberte, yetişkin olmasına ve cinsiyete göre çeşitli hormon, enzim,lipidler elementler gibi birçok parametre değişim gösterir. Örn: alkalen fosfataz kemik büyümesine paralel olarak pubertede en yüksek değerlere ulaşır. Puberteden sonra aktivide azalır. Menstrüel döngü sırasında da kadında hormon değerleri çok değiştiğinden LH, FSH gibi tetkikler için kan gönderilirken döngü gününün de belirtilmesi unutulmamalıdır. Ca 125 menstrüel periyotta normalin 2 katına çıkabilir.

5) Testlere Göre Seçilecek Tüplerin Özellikleri

  • Biyokimya Testleri İçin;

Venöz kan jelli tüp içine ortalama 2 ml konulur ve kapak kapatıldıktan sonra 10 dk dik

olarak bekletilir.



HAZIRLAYAN:




KONTROL EDEN:

ONAYLAYAN:

LABORATUAR SORUMLUSU

KALİTE YÖNETİM TEMSİLCİSİ

BAŞHEKİM







  • Doküman Adı

    Doküman No

    TL-061

    KAN ALMA TALİMATI

    İlk Yayın Tar

    01.08.2006

    Revizyon Tar.

    07.12.2009

    Revizyon No

    03

    Sayfa No

    1/1
    Hematoloji Testleri İçin;

Mor kapaklı tüpün işaretli bölümüne kadar venöz kan doldurulur ve 5-6 defa tüp yavaşça karıştırılır.

Parmak ucu alınan kan pediatrik tüp içine yaklaşık 10 damla konulur. Kapağı kapatıldıktan sonra 5-6 kez karıştırılır.



  • Romatizma Testleri İçin;

ASO, CRP ve RF testleri için alınan venöz kan jelli tüp içine ortalama 1 ml konulur ve kapak kapatıldıktan sonra 10 dk dik olarak bekletilir.

  • Sedimantasyon Testi İçin;

Siyak kapaklı tüpün işaretli bölümüne kadar venöz kan konulur ve kapağı kapatıldıktan sonra 5-6 kez karıştırılır.

  • Koagülasyon Testleri İçin;

PTZ (Protrombin zamanı) için, mavi kapaklı tüpün işaretli bölümüne kadar venöz kan doldurulur ve 5-6 defa tüp yavaşça karıştırılır.

  • Kanama Zamanı Pıhtılaşma Zamanı Testleri İçin;

Serviste yatan hastalar için labaratuar teknisyeni haberdar edilir. Ayaktan takip edilen hastalar kan alma birimine yönlendirilir.

  • Hormon Testleri İçin;

Venöz kan jelli tüp içine ortalama 3 ml konulur ve kapak kapatıldıktan sonra 10 dk dik

olarak bekletilir.



  • Hepatit Markerleri ve TORCH Grubu İçin;

Venöz kan jelli tüp içine ortalama 3 ml konulur ve kapak kapatıldıktan sonra 10 dk dik

olarak bekletilir.



  • Grubel-Widal ve Brucella Tüp Aglütinasyon Testleri İçin;

Venöz kan jelli tüp içine ortalama 1 ml konulur ve kapak kapatıldıktan sonra 10 dk dik

olarak bekletilir.



6) Kanın Red Edilme Kriterleri

  • Kanın hemolizli, bulanık ve ikterik olması labaratuarımızda yapılan tüm testlerin ölçümünü etkileyeceğinden lipemik, ikterik, pıhtılı, hemolizli veya yetersiz serum, idrar ve diğer mayiler söz konusu ise tekrar numune alınır. Özellikle bilirubin, enzimler ve potasyum testlerinde serum hemolizsiz ise deney tüpüne konarak kapağı kapatıldıktan sonra laboratuara ulaştırılır.

  • Testlere göre uygun tüpler kullanılmamış ise numuneler kabul edilmez.

  • Hemogram, sedimantasyon ve PTZ için alınan kanlar pıhtılı ise bu kanlar çalışılmaya alınmayacaktır.


HAZIRLAYAN:




KONTROL EDEN:

ONAYLAYAN:

LABORATUAR SORUMLUSU

KALİTE YÖNETİM TEMSİLCİSİ

BAŞHEKİM







Doküman Adı

Doküman No

TL-061

KAN ALMA TALİMATI

İlk Yayın Tar

01.08.2006

Revizyon Tar.

07.12.2009

Revizyon No

03

Sayfa No

1/1



7) Kan Alma Saatleri, Numuneleri Transferi ve Sonuçların Dağıtımı

  • Poliklinik ve servislerden gelen kanlar 08:30- 11:30 arasındaki saatlerde kabul edilir.

  • Poliklinik hastalarının kanları kan alma bviriminde görevli personel tarafından alınır.

  • Kan alma biriminde toplanan kanları görevli tarafından labaratuar teknisyenine teslim edilir.

  • Servislerde yatan hastaların kanları görevli hemşire tarafından alınır ve labaratuara teslim edilir.

  • Tetkik sonuçları 14:30’da teslim edilir.

  • Poliklinik ve servis hastaları test sonuçlarını sonuç alma biriminden alır.

  • Grubel-Widal ve Brucella Tüp Aglütinasyon testlerinin sonuçlarını ertesi günü saat 14:30’da teslim edilir.sonuç alma biriminden alır.

  • Spot idrar ve gaita numunelerinin laboratuara çabuk ulaşması gereklidir.


HAZIRLAYAN:




KONTROL EDEN:

ONAYLAYAN:

LABORATUAR SORUMLUSU

KALİTE YÖNETİM TEMSİLCİSİ

BAŞHEKİM



Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə