Deprem durumu




Yüklə 62.33 Kb.
tarix23.04.2016
ölçüsü62.33 Kb.
DEPREM DURUMU
Afyon ve çevresini (38.00°-39.50°K enlemleri ve 29.50°- 32.00°D boylamları) etkileyen tektonik sistemler; Gediz Çöküntü sistemi, Dinar1 Fay sistemi ve Akşehir Fay sistemidir. Yaklaşık 200 milyon yıl (Jura) öncesinden günümüze kadar değişen yaşlardaki malzemeyle oluşmuş olan bu bölge, Türkiye tektoniğini meydana getiren bileşenlerden olan Batı Anadolu Çöküntü sistemi ile Orta Anadolu Ova rejiminin, karşı karşıya geldiği bir konumdadır. Yani, bir geçiş bölgesinde bulunmaktadır. Akşehir Fay Zonu, bu bölgedeki tektonizmayı yönlendiren önemli mekanizmalardan biridir (Koçyiğit, 1984; Koçyiğit ve dig., 2000). BKB-DGD ya da DKD-BGB uzanımlı bu sistem, toplam 420 km uzunluğunda olup Konya-Balıkesir (Savaştepe) arasında uzanır (Şekil–2).



Şekil–2: Afyonkarahisar İli ve çevresindeki aktif faylar.

M. UTKU ve diğ. (Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bolümü, Jeoloji Mühendisliği Dergisi 27.02. 2003)’nin Afyon ve Çevresinin Depremselliği başlıklı çalışmalarında; Afyon ve çevresinin ~5 ayda bir, en az. 4.0 büyüklüğünde bir deprem üreten aktif bir tektonik sistemin içinde yer aldığı, bu özelliğiyle, 6.0 büyüklüğündeki bir depremi 30 yılda %78, 7.0 büyüklüğündeki bir depremi ise aynı sürede %35 yaşama olasılığının olduğu, 6.0 büyüklüğündeki bir depremin 20 yılda bir tekrarlayabileceği, 7.0 büyüklüğündeki bir depremin tekrarlanma süresinin ise 72 yıl olduğu, 100 yılda, bu bölgede meydana gelebilecek maksimum büyüklüğün 7,3 olacağı sonucuna varılmıştır.


Özellikle yerleşim alanlarının ve nüfusun büyük bir bölümünün, gevşek sulu tortullardan oluşan yerlerde bulunması, Afyonkarahisar ve çevresi için bir deprem sırasında zemin büyütmesi faktörünün önemli olduğu bir bölge karakteri sergilemektedir.
İlimiz sınırları içerisinde, Afet İşleri Genel Müdürlüğü (Deprem Araştırma Dairesi) tarafından kayıt altına alınmış olan büyüklüğü 4.0’ın üzerinde olan depremler (Şekil–3) gösterilmiştir.


Şekil–3: Afyonkarahisar il sınırları içerisinde meydana gelen 4.0 büyüklüğündeki ve 4.0’ ün üzerindeki depremler.

İnceleme alanı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasına göre 2. Derece Deprem Bölgesi içinde kalmaktadır (Şekil-5). Bu nedenle yapılacak yapılarda “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik” Hükümlerine uyulmalıdır.


Bu Yönetmeliğe göre inceleme alanında yapı temelleri için temel zeminin;
Zemin Grubu: D

Yerel Zemin Sınıfı: Z4

Etkin Yer İvme Katsayısı (Ao): 0.30 sn.

Spektrum Karakteristik Periyotları: TA=0.20 sn. , TB=0.90 sn.

Bina kullanım Amacı veya Türüne Göre Bina Önem Katsayısı ( I ): 1.5
olarak alınmalıdır. (Tablo- l,2,3,4 ve 5).

Tablo–1: Zemin Grupları


Zemin Grubu

Zemin Grubu Tanımı

Stand. Penetr.

(N/30)

Rölatif Sıkılık

(%)

Serbest Basınç Direnci (kPa)

Kayma Dalgası Hızı

(m/s)

(A)

1. Masif volkanik kayaçlar ve ayrışmamış sağlam metamorfik kayaçlar, sert çimentolu tortul kayaçlar...

2.Çok sıkı kum, çakıl...

3.Sert kil ve siltli kil...


---

>50


>32

---

85–100


---

>1000

---


>400

>1000

>700


>700

(B)

l.Tüf ve aglomera gibi gevşek volkanik kayaçlar, süreksizlik düzlemleri bulunan ayrışmış çimentolu tortul kayaçlar...

2.Sıkı kum, çakıl...

3.Çok katı kil ve siltli kil...


---

30–50


16–32

---

65–85


---

500–1000

---


200–400

700–1000 400–700

300–700


(C)

1. Yumuşak süreksizlik düzlemleri bulunan çok ayrışmış metamorfik kayaçlar ve çimentolu tortul kayaçlar...

2.Orta sıkı kum,çakıl...

3.Katı kil ve siltli kil...


---

10–30


8–16

---

36-65


---

<500

---


100–200

400–700

200–400


200–300

(D)

1. Yeraltı su seviyesinin yüksek olduğu yumuşak, kalın alüvyon tabakaları...

2.Gevşek kum...

3.Yumuşak kil, siltli kil...


---

<10

< 8

---

<35

---


---

---


<100

<200

<200

<200


Tablo- 2: Yerel Zemin Sınıfları


Yerel Zemin Sınıfi

Tablo 1'e Göre Zemin Grubu ve En Üst Zemin Tabakası Kalınlığı (hı)

Zl

  1. grubu zeminler

  2. hı < 15 m olan (B) grubu zeminler

Z2

hı > 15 m olan (B) grubu zeminler

hı < 15 m olan (C) grubu zeminler



Z3

15 m < hı < 50 m olan (C) grubu zeminler

hı < 15 m olan (D) grubu zeminler



Z4

> 50 m olan (C) grubu zeminler

> 10 m olan (D) grubu zeminler



Tablo-3: Etkin Yer İvmesi Katsayıları


Deprem

Bölgesi

Ao (sn)

1

0,40

2

0,30

3

0,20

4

0,10

5

< 0,10



Tablo-4: Spektrum Karakteristik Periyotları


Yerel Zemin Sınıfı

TA ( Saniye )

TB ( Saniye )

Z1

0.10

0.30

Z2

0.15

0.40

Z3

0.15

0.60

Z4

0.20

0.90


Tablo-5: Bina kullanım Amacı veya Türüne Göre Bina Önem Katsayısı.


Binanın Kullanım Amacı veya Türü

Bina Önem Katsayısı ( I )

1-Deprem sonrası kullanımı gereken binalar ve tehlikeli madde içeren binalar:

a)Deprem sonrasında hemen kullanılması gerekli binalar (Hastaneler, dispanserler,sağlık ocakları, itfaiye bina ve tesisleri, PTT ve diğer haberleşme tesisleri, ulaşım istasyonları ve terminalleri, enerji üretim ve dağıtım tesisleri, vilayet, kaymakamlık ve belediye yönetim binaları, ilk yardım ve afet planlama istasyonları)

b)Toksit, patlayıcı, parlayıcı, vb. özellikleri olan maddelerin bulunduğu ve depolandığı binalar


1.5

2-İnsanların uzun süreli ve yoğun olarak bulunduğu ve değerli eşyanın saklandığı binalar:

a)Okullar, diğer eğitim bina ve tesisleri, yurt ve yatakhaneler, askeri kışlalar, cezaevi, vb.

b)Müzeler


1.4

3-İnsanların kısa süreli ve yoğun olarak bulunduğu binalar :

Spor tesisleri, sinema, tiyatro, ve konser salonları.



1.2

4-Diğer binalar: Yukarıdaki tanımlara girmeyen diğer binalar ( Konutlar, işyerleri, oteller, bina türü endüstri yapıları, vb.)

1.0

Şekil–4: Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası.


Şekil–5:İnceleme alanının Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasındaki yerİ



JEOLOJİ
Genel Jeoloji - Tektonik
İnceleme alanı ve çevresinde Neojen ve Kuvaterner devrine ait birimler yer almaktadır (Şekil–2), (Ek-1). Bölgede yer alan birimleri yaşlıdan gence doğru sıralarsak şu özellikleri görebiliriz.
Neojen

Neojen devri kayaçları Paleozoik temel üzerine diskordan olarak oturmaktadır. Uzun bir aşınma dönemi sonucunda Paleozoik devri kayaçları aşınmış, üzerine Neojen devri kayaçları çökelmiştir. Neojende yer alan ve inceleme alanımız ve yakın çevresinde Pliyosen dönemine ait Seydiler Tüf ve Aglomerası ve Adatepe Andeziti gözlenmektedir.


Seydiler Tüf ve Aglomerası (N2V3-V1): Seydiler yöresinde tipik olarak gözlenir. Birim süt beyazı ve krem renkli, kolay aşınabilen peri bacaları gibi aşınım şekilleri oluşturmuşlardır. Altta beyaz, gri renkli orta katmanlanmalı konglomera, kumtaşı, tüf, tüfit ve yer yer aglomera ara katkılı marn tabakaları ile bunların üzerine çökelen beyaz renkli gölsel killi kireçtaşı tabakalarından ve en üstte yer alan andezitlerden oluşur. 0–200 m kalınlıktadır. Tatlı su göl ortamında çökelmiştir.
Kocatepe Trakiti (N2ﺡ): Arazide trakit, trakiandezit, trakibazalt şeklinde gözlenir. Tipik özelliği 10 cm ye ulaşan sanidin kristalleri içermesidir. Kayaç trakitik doku gösterir. Andezitik volkanikler yüksek dağ ve dik topoğrafyayı oluştururlar.
Kuvaterner
Kuvaterner (Q2al) birimi, İri çakıl, çakıl, kum, silt ve kil boyundaki parçalardan oluşmuş alüvyon şeklindedir. Örtü tabakası olarak yer alan alüvyon serileri, metamorfik temel ve Neojen birimlerine ait parçalardan oluşmaktadır.



Şekil -2: İnceleme Alanı ve Yakın Çevresinin Jeoloji Haritası.
Magmatik Formasyonlar
Bölgede volkanik faaliyetler Üst Miyosende başlamış ve Pliyosen devrinde de devam etmiştir. Bu faaliyetler sonucu trakiandezitik ve andezitik volkanlar ile bunların tüfit, aglomera gibi ürünleri meydana gelmiştir. Bölgede genç volkanizmayı ise bazaltlar temsil etmektedir. Bazalt levhaları en genç kırık zonlarına bağlı olarak yüzeylenirler.
Tektonik
İnceleme alanı ve civarının yer aldığı bölge bugünkü yüzey şeklini Alpin Orajenezi sonucunda kazanmıştır. Alpin Orajenezinin genel karakteristiği olan düşey faylara bölgede sıkça rastlanır. Bu faylar eğim atımlı ve normal faylardır. Yaşlı Formasyonların kenar kısımlarında ve bu formasyonların kıvrımlanma istikametlerine paralel olarak fay sistemleri teşekkül etmiştir. Fakat tali fayların istikameti değişik yöndedir.
Gazlıgöl Fayı: Gazlıgöl vadisi deresini kateder. Vadinin iki tarafında da N-S doğrultulu yatay durumda beyaz renkli yumuşak Neojen kireçtaşının durumu, kaplıcanın bulunduğu yerde değişir ve 35 derecelik bir eğimle batıya dalar. Buralarda kireçtaşının rengi de esmerleşir ve yer yer kristalize olmuştur. Maden suyu ve sıcak kaynaklar bu faydan çıkarlar. Vadi güneyindeki Paleozoik yaşlı mika şistler bu kırık sebebiyle sık kıvrımlara cilalı satıhlara ve milonitik dokuya sahiptirler. Gazlıgöl fayı doğusunda yine N-S doğrultulu tali bir fay daha vardır.
Afyon merkez kırık hattı: Afyon volkanik kütlesinin kuzeybatı–güneydoğu istikametinde uzanan kırık ve fay dizisinden oluşmuştur. Afyon’un doğusunda NW-SE yönünde aynı hat üzerinde sıralanan 4 adet volkanik tepe aktif bir fay hattını oluşturur. Bu hatta paralel ikinci bir fay, Çakır köyden başlayarak volkanik serinin eteğinden geçmektedir.
Araplı Vadisi Fayı: Balmahmut’tan başlayan bu fay SW-NE istikametinde Araplı vadisini tamamen kat ederek Gazlıgöl vadisine kadar uzanır.
Sultandağı Fayı: Sultandağlarının kuzey eteklerinde uzun bir faydır. Bu fay sebebiyle Paleozoik yaşlı kireçtaşları, Kuvaterner ve Neojen sedimanlar ile kontak haline gelmişlerdir. Bu fayın atımı 500 m. den fazladır. Çobanlara kadar uzanır. Kaynaklar, dik şevler, kontak kayıntıları, bitki çizgisi fay belirtileridir.



Şekil–3: Güney batı Anadolu nun sismotektonik haritası.



A) Faylar için nokta diyagramı, B) Fay haritası, C) ve D) Enine kesitler (Koçyiğit, 1984).

İnceleme Alanının Jeolojisi
İnceleme alanı, neojen dönemine ait olan birimlerin aşınmalarıyla oluşmuş çakıl, kum, silt-kil malzemelerinin yer aldığı alüvyondan oluşmaktadır. Özellikle trakit kökenli çakıllar çok belirgindir.
İnceleme alanı genelinde 2.00 m. derinliğe kadar açık sarı, kırmızımsı renkli, yumuşak sıkılıkta killi, siltli kum, daha alt seviyelerde ise koyu kahve ve koyu yeşil renkli, su içeriği yüksek olan orta kıvamlı kumlu killer yer almaktadır. Bu birimin kalınlığının 50 m. nin üzerinde olduğu önceden açılmış sondajlardan bilinmektedir.


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə