Buxoro davlat universiteti ijtimoiy-iqtisodiy fakulteti iqtisodiy ta




Yüklə 277.64 Kb.
səhifə1/4
tarix27.02.2016
ölçüsü277.64 Kb.
  1   2   3   4
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA

MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
IJTIMOIY-IQTISODIY FAKULTETI
IQTISODIY TA’LIM VA TURIZM KAFEDRASI

KURS ISHI


Mavzu: Turkiya iqtisodiyoti rivojlanishi va tajribasi
Bajardi: Juraev Murod
Ilmiy rahbar: i.f.n., dotsent A.T.Juraev.

Buxoro - 2013 yil

Mundarija




Mavzuning nomi

bet

1

Kirish ……………………………………………………………………………

I bob . Turkiya iqtisodiyoti haqida tushuncha


  1. Turkiya haqida umumiy ma’lumot …………………………...

  2. Turkiya iqtisodiyoti va rivojlanishning asosiy sabablari ……

3. Turkiya davlatining jahon iqtisodiyotiga tutgan o’rni………..




2

II bob.Turkiyada turizmning rivojlanishi

  1. Turkiya turizmi haqida umumiy ma’lumot ……………………

  2. Turkiyaning asosiy turistik jozibadorliklari haqida ma’lumot

  3. Turkiya turizmining jahonda tutgan o’rni...............................


Xulosa ……………………………………………………………….

Foydalangan adabiyotlar …………………………………………..

Ilova………………………………………………………………….






2

KIRISH

Mavzuning dolzarbligi:

Biz hozirgi kunda rivojlangan va rivojlanib kelayotgan davlatlarni turizmsiz ta’savur qilishimiz qiyin. Masalan; Aqsh, Fransiya, Germaniya ,Yaponiya Xitoy ,Turkiya va boshqalar misol bo’la oladi.

Turizm – turli din va oqim a'zolari, ateistlar va diniy qarashlarga qiziqish-tanishish bilan yondashayotgan kishilar orasida yanada samarali uchrashuv va dialoglarni taminlovchi jahon yo'lidir va hozirgi kunda kelib esa jadal va to’xtovsiz ravishda rivojlanib kelmoqda.

Bizga ma’lumki Turkiya davlati o’zining qulay tabiiy geografik joyi, o’zining plajlari va mehmonxonalari bilan butun dunyoda mashhur.Shuni ham aytib o’tish kerakki, iqtisodiyoti va turizm sohasi bo’yicha ham yetakchi o’rinlarni egallab kelmoqda. 2011-yil ma’lumotiga ko’ra,Turkiya turistlar tashrif buyuradigan 6- o’rinda turadi.


Tadqiqotning maqsadi:

Turkiya turizm sohasini o'rganish hamda Buxoro viloyatida uni tadbiq qilish yo’llatini ko’rsatib berish .



Tadqiqot predmeti:

Turkiya iqtisodiyoti va turizmi

Tadqiqotning uslubiy asosi:

Qonunlar, farmonlar, statistik to'plamlar, davriy matbuot materiallari, o'quv qo'llanmalari, darsliklar, ma'ruza matnlari, dars konspektlari, internet sahifalari.



Ishning tarkibi:

Kirish, mening bu kurs ishimning 1- bob “Turkiya iqtisodiyoti haqida tushuncha” deb nomlanadi . Bu bobda biz Turkiya iqtisodiyoti haqidagi umumiy tushunchalar, jahonda tutgan o’rni , rivojlanishi , olib borilayotgan ishlari, va O’zbekiston bilan bank sohasidagi hamkorliklari haqida gapiramiz. 2-bob esa “ Tukiyada turizmning rivojlanishi” deb nomlanadi.Bu bobda esa biz Turkiyaning turizmi haqida umumiy ma’lumotlar , jahonda tutgan o’rni, rivojlanishi, uning jozibadorligi , tabiiy sharoitining qulayligi , turizm destinatsiyalari haqida gapiriladi va statistik ma’lumotlar keltirib diagrammalarda tushtirshga harakat qilaman.Xulosa va takliflar , Foydalangan adabiyotlar.Mavzuni yoritishda 6ta jadvaldan foydalandi.



3

I BOB TURKIYA IQTISODIYOTI HAQIDA TUSHUNCHA


1.1.Turkiya haqida umumiy ma’lumot

Har bir mamlakatning o'rganish jarayonida, avvalo uning geografik o'rni ko'z oldimizga keladi. Shuning uchun ham, Turkiyaning geografik o'rni, uning yaqin tarixi va o'tmishi haqida qisqacha to'xtalib o'tsak…

Turkiya davlatini (Turkiya Cumhuriyeti), “Yevropa bilan Osiyoni bog'lovchi ko'prik” deyishlari bejiz emas, albatta, chunki haqiqatdan ham Turkiyaning geografik o'rni jahon mamlakatlari ichida nihoyatda qulay mamlakatlardan biri hisoblanadi. Turkiya Qora dengiz va O'rta dengiz oralig'ida joylashgandir. Shu bilan birga Turkiya ikki materik o'rtasida, ya'ni Yevropa va Osiyoda joylashgan davlat bo'lib, uni Marmar dengizi, Bosfor va Dardaneli bo'g'ozlari ajaratib turadi.

Turkiya janubda Suriya va Iroq, sharqda-Eron, shimoli-sharqda Gruziya, Ozarbayjon, shimoli-g'arbda Bolgariya va Gresiya bilan chegaradosh.

Uning xududi:780580 kv.km.ni tashkil qiladi, shundan Yevropa qit'asida- 23,7 ming kv.km, hamda Osiyo materigida: 756,3 ming kv.km. yer maydonini tashkil qiladi. Demak, mamlakat xududi jahon xududining 0,15 %ini tashkil qiladi. Quruqlik maydoni:770760 kv.km Suvlik maydoni: 9820 kv.km Mamlakat xududining eng baland nuqtasi-katta Ararat tog'idir (5165 metr). Umumiy xududning 30%ini o'rmonlar, yaylov va qir adirlar 12%ini tashkil qiladi.

Chegarasi:Umumiy chegarasi: 2648 km.Azarbayjon 9 km, Balgariya 240 km, Guruziya 252 km, Gretsiya 206 km, Eron 499 km, Iroq 352 km Siriya 822 km, Armaniston 268 km. Qirg’oq bo’yi 7200 km

Poytaxti-Anqara shahri,

Aholisi:(2012-yil 1 yanvar ma’lumotiga ko’ra) 74.724.269 taxminan 75mln kishi 67.803.927 kishi (2000) 1 kv.km maydonda 97 kishi yashaydi. Umumiy aholining 76.8% shaharda, 23.2% ini esa qishloq maydonida yashaydi.Umumiy aholining 37.532.954 erkaklar ya’ni(50.2%) ayyollar esa 37.191.315



4

0-14 yoshda 25.3% (erkaklar 9.691.297 ayyollar 9.187.285)

15-64 yoshda 67.4% (erkaklar 23.655.657 ayyollar 23.288.033)

65 yoshda va kattalar 7.3%(erkaklar 2.150.103 ayyollar 2.850.072)

O’rta yoshdagilar:29.7%(erkaklar 29.1 ayyollar 31.3)

Aholining o’sish darajasi: 1.35%ni tashkil etadi 1.45%(2010) 2.11(1927)

Aholining tug’ulish darajasi: 17.93% har 1000 kishiga nisbatan

Aholining o’lim darajasi 6.3% har 1000 kishiga nisbatan

Istambul 13624240 kishi , Izmir 3965232 kishi, Adana 2874693 kishi, Bursa 76724 kishi shaharlari kiradi Mamlakat 73 ta viloyatdan tashkil topgan. Yirik rivojlangan va industrial, hamda aholisi ko'p bo'lgan shaharlarga Anqara, Istambul Izmir Adana Bursa shaharlari kiradi. Yirik port shaharlari qatoriga Istambul, Izmir, Trabzon shaharlari kiradi. Istambul porti Yevropadagi yirik port shaharlari qatoridan joy olgan.

Dini:Islom. Musulmonlar 99% Xristian va Yahudiylar 1% ni tashkil etadi.

Etnik tarkibi : Turklar 80%, Kurdlar 20%

Rasmiy til: Turk tili 85% aholi turk tilida, 12% kurd tilida 3 % boshqa tillarda gaplashadi.

Aholining savodxonlik darajasi:0-15 yoshgacha majburiy boshlang’ich maktab 94% aholi savodxon ( yozish va o’qishni biladi )



Mustaqillik:29-oktabr 1923- yilda milliy bayram sifatida nishonlanadi.

Konsititutsiyasi 7-noyabr 1982-yilda e’lon qilingan 2001-yil 17-oktabrda qayta o’zgartirishlar kiritilgan.



Qishloq xo’jaligi: Asosiy mahsulotlari tamaki mahsulotlari, paxta, don, zaytun, shakar qamish, sitrus mevalar.Mamlakatga asosan garbiy Yevropa va janubiy Osiyoga Amerikadan geyohvand moddalar kiritiladi

Qishloq xo’jaligida foydalaniladigan yer maydonlari: 390.590 kv.km(2012)

O’rmon maydonlari: 213.900 kv.km

Energarika ishlab chiqariladi 49 mlrd 523 ming kw 1 yilga (2012)

Istemol qilinadi 210,2 mlrd kw Eksport: 2.67mlrd.kw

5

Neft ishlab chiqarishi: 254 mln tonna

Istemol qilinadi 41.5 mln tonna

Eksport :46.1 mln tonna

Import 16.8 mln tonna

Davlatni Prezident boshqaradi. Parlament tomonidan Prezident lavozimiga 7 yil saylanadi. Hozirgi Prezident Abdulloh Gul Milliy bayrami-29 oktabr (Respublika e'lon qilingan kun).



Pul birligi-turk lirasi: 1 Aqsh-1.75 lirga teng (2013 yil 5-fevral) 1Evro-2,36 lirga teng. Jahon valyuta jamg'armasi tomonidan 1990 yilda turk lirasi erkin almashtiriladigan valyutalar qatoriga kiritilgan.

Bulardan tashqari, Osiyo mamlakatlarida buyuk ximik Mendeleyevning ro'yxatiga kiruvchi barcha “jism”larga boy qit'adir.

Agarda mamlakat bo'yicha alohida mamlakatda tabiiy resurslarni ko'rsak:

Mamlakatda ko'plab tabiiy resurslar mavjuddir. Jumladan, surma (jahon bo'yicha surma zahirasining 26%i), simob (jahon bo'yicha simob zahirasining 27%i), xrom (jahon bo'yicha xrom zahirasining 10%i, taxminan 25 mln.tonna), volfram rudasi (jahon bo'yicha zahiraning 7%i), uran rudasi (jahon bo'yicha uran rudasi zahirasinng 8,5%), mis (jahon bo'yicha mis zahirasining 4,5%i) aynan Turkiyaga to'g'ri keladi.


Turkiyaning tarixi.
Turk xalqining milliy-ozodlik xarakati 1918-1923 yillar mobaynida ro'y berib, Yaqin va O'rta Sharq mamlakatlari ichida birinchi bo'lib, respublika tuzilishiga olib keldi. 1923 yilning 29-oktabridan Turkiya Respublikasi e'lon qilindi. Mamlakatning milliy mustaqilligi va Turkiyaning jahondagi yetakchi mamlakatlar bilan diplomatik munosabatlarni yo'lga qo'yishida va mamlakat iqtisodini ko'tarishda taniqli turk davlat arbobi

6

Mustafo Otaturk tashabbusi katta ahamiyatga ega. Mustafo Otaturk (u 1938-yilda vafot qiladi) Turkiya Respublikasining birinchi Prezidenti bo'ldi.



  • 2-jahon urushi paytida Turkiya o'zini betarafligini, ya'ni neytral deb e'lon qiladi, lekin amalda u yashirin tarzda Germaniyaga harbiy va iqtisodiy yordam berib keladi.

  • 1947- yili AQShning Turkiyaga harbiy yordam berishi to'g'risidagi va 1948- yilgi Turkiya-AQSH o'rtasidagi iqtisodiy hamkorlik bitimlari asosida AQSH Turkiyaga moddiy va iqtisodiy yordam berishi haqidagi bir qancha bitimlar ikki mamlakat o'rtasida imzolandi. Bundan tashqari, AQShning bergan iqtisodiy yordamlari evaziga Turkiya xududlarida AQShning bir necha harbiy bazalarini qurilishga olib keldi.

  • Turkiya 1952-yilda NATOga a'zo bo'lib kiradi va u uzoq vaqt g'arb mamlakatlariga qarab ish tutadi.

  • 1959-yili AQSH-Turkiya o'rtasida harbiy hamkorlik haqidagi bitim imzolandi, shu tuzilgan bitim asosida AQSH- Turkiya xududlarida harbiy bazalarga ega bo'lishi va uni qurish xuquqini berdi. Keyinchalik bu ikki mamlakat o'rtasida 1980-yili «birgalikda mudofaa va iqtisod bo'yicha hamkorlik» bitimi imzolanadi, hamda yana ikki yildan so’ng, ya'ni 1982- yilning 29-noyabridan esa «Ishonch memorandumi» bitimi imzolanib, hozirgi kungacha ikki mamlakat o'rtasidagi iqtisodiy hamkorliklar mana shu bitimga amal qilinib kelinmoqda.

  • 1960-yilda mamlakatda davlat to'ntarilishi bo'ldi va mamlakatning yangi Konstitusiyasi e'lon qilindi.

  • 1980-yilning 12-sentabrida armiyaning oliy rahbariyati harbiy to'ntarishi natijasida tuzilgan Milliy xavfsizlik kengashi butun xokimiyatni 1983 yilgacha o'z qo'liga oldi. 1982-yilning 7-noyabrida esa umumxalq muhokamasidan keyin mamlakatning yangi qomusi, ya'ni konstitusiyasi kuchga kirdi. Ushbu hukumat mamlakat byudjetidan 20%gacha bo'lgan qismini harbiy harajatlar uchun sarf etadi.

7

  • Buning oqibatida mamlakatda iqtisodiy qiyinchiliklar vujudga keladi, ya'ni sanoat tarmoqlarida va qishloq xo'jaligida turg'unlik bo'lishiga, ishsizlarning ko'payib ketishiga, valyuta-moliyaning keskin yomonlashuviga olib keldi.

  • 1983-yilda parlament saylovlaridan keyin xukumat boshqaruvi fuqarolar qo'liga o'tadi. Mamlakat rahbariyati Turkiyani Yevropa Ittifoqi Xamkorligiga a'zo qilish va shu asrning oxiriga borib mamlakat o'z taraqqiyotida G'arbiy Yevropa mamalkatlariga yetib olishga erishish niyatida ekanligini e'lon qildi. Turkiya qisqa vaqt ichida iqtisodi, sanoati va madaniyati jihatidan jahondagi nisbatan rivojlangan mamlakatlar qatoridan o'rin oldi.


1.2. Turkiya iqtisodiyoti va rivojlanishning asosiy sabablari

Turkiya mamlakati 20-asr so'ngida rivojlanayotgan mamlakatlarning eng yetakchi mamlakatlar qatoridan joy olishi va 80-yillarning oxirida Yangi industrial mamlakatlar qatoriga kirishiga asosiy sabablar quyidagichadir:

Turkiyaning iqtisodiy-geografik qulayligi.

Turkiya o'zining iqtisodida sanoatning rivojlanishiga katta e'tibor berishi.

Qishloq xo'jaligining rivojlanishi (g'arb mamlakatlarini g'alla bilan ta'minlashi).

Turkiya xukumatining Germaniya mamlakati bilan iqtisodiy hamkorligi.

50-70 yillar mobaynida AQSH tomonidan katta iqtisodiy yordam berilishi.

Ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning eksport qilinishi.

80-yillarda mamlakat iqtisodida «turk modeli» nomi ostida iqtisodiy islohotni olib borilishi.

Turk xalqining ishbilarmonligi va mehnatsevarligi (Hozirgi kunda taxminan ikki yarim milliondan ortiq turklar xorijda ishlashadi. Bularning asosiy qismi Germaniyada faoliyat ko'rsatishadi.)

Mamlakatning qazilma resurslariga boyligi - Mamlakatda ko'plab tabiiy resurslarning yirik zahiralari mavjud.

8

Jumladan, surma (jahon bo'yicha surma zahirasining 25%i), simob (jahon bo'yicha simob zahirasining 25%i), xrom (jahon bo'yicha xrom zahirasining 8%i-taxminan 25 mln.tonna), volfram rudasi (jahon bo'yicha zahiraning 7%i), uran rudasi (jahon bo'yicha uran rudasi zahirasining 5,5%i), mis (jahon bo'yicha zahiraning 4,5%i) aynan Turkiyaga to'g'ri keladi. Bundan tashqari, mamlakat quyidagi tabiiy resurslarga boydir: toshko'mir, temir rudasi, gaz, neft, oltin, qo'rg'oshin, har xil rangli metallar va boshqa qazilma boyliklar qazib chiqarish bo'yicha jahon mamlakatlarida oldingi qatorlardan joy olgan. Qazilma boyliklarni qazish va izlash kompaniyalarining 80%i davlat sektoriga qaraydi. Anqara, Ko'niya va Sinop viloyatlarida yirik neft zahiralari mavjuddir. Turkiyada gaz qazish chiqarish faqatgina 1985 yildan boshlandi, hamda gaz qazish chiqarish mamlakatning eng yosh tarmoqlaridan biri hisoblanadi.

Mamlakat iqtisodini rivojlantirishda Turkiya xukumatining xorijiy sarmoyadorlar uchun «ochiq eshiklar siyosatini» olib borishi.

Mamlakat xukumati tomonidan tadbirkorlikning rivojlantirishidagi ahamiyati.

Mamlakatda 90-yillarda turizmning rivojlanishi - Turkiyaning uch tomoni dengiz bilan o'ralganligi, musaffo havosi, shifobaxsh chiroyli tabiati dunyoning barcha mamlakatlaridan millionlab sayohatchilarni o'ziga chorlaydi.

Turkiyaning iqtisodiy rivojlanish bosqichlarini biz asosan to'rtta davrga bo'lib o'rganamiz:


  1. Inqilobgacha bo'lgan davr (ya'ni 1923-yilgacha), bu birinchi bosqich iqtisodiy rivojlanishda ishlab chiqarishda davlat mulkining xukmronligi, ijtimoiy sohada bir partiyali boshqaruv tizimining mavjudligi bilan xarakterlanadi;

  2. Inqilobdan 1940- yilgacha bo'lgan davr, ya'ni eng asosiy islohot bu 1933-yilda qabul qilingan 1-besh yillik rejasidir;

  3. 1940-1970 yillarning oxirlarigacha;

  4. 1980-yildan to hozirgi kungacha bo'lgan iqtisodiy o'sish davri.

9
Bank tizimi.
Ayni paytda Turkiyada Markaziy bank bilan birga 59 ta bank faoliyat ko'rsatmoqda. Ulardan 10 tasi davlat banklari (markaziy bank, 6 ta tijorat banki, 3 ta investisiya banki). 29 tasi xususiy milliy banklar, 20 tasi esa chet el banki bo'lib, shulardan 9 tasi xorij sarmoyasi ishtirokida tashkil etilgan va Turkiya qonunchiligiga binoan ro'yhatdan o'tkazilgan, qolgan 11tasi chet el banklarining Turkiyadagi filiallari hisoblanadi. Faqat investisiya banklarining soni 9 ta: 3 tasi davlatga qarashli, 3 tasi mahalliy xususiy banklar va 3 tasi xorij sarmoyasi ishtirokidagi banklar.

Turkiya bank tizimining ahamiyatga molik xususiyatlaridan biri uning tuzilishining universalligidir. Bu tijorat banklariga moliya bozorlarida turli bank faoliyatini olib borish imkonini beradi. Tijorat banklarining faqat ko'chmas mulk bilan tijorat maqsadlarida olib boradigan amaliyotlari qonunchilik tomonidan ta'qiqlangan.

1930-yili tashkil etilgan Turkiya Respublikasining Markaziy banki bank-kredit tizimida alohida o'ringa ega. Bank kapitalining yarmidan ziyodi davlatga, shu jumladan 51%i bevosita Turkiya xazinasiga tegishlidir. Bundan tashqari, xorijda uning 3 ta bo'limi ochilgan. Markaziy bank vazifasiga quyidagilar kiradi:


  1. rivojlanish rejalari va dasturlariga muvofiq davlatning pul va kredit siyosatini amalga oshirish;

  2. milliy valyuta xajmi va muammosini tartibga solish, qonun doirasida banklarni kreditlashni amalga oshirish;

  3. bank qo'yilmalarining turlari va shartlarini belgilash;

  4. milliy valyutaning oltin va chet el valyutalariga nisbatan kursini aniqlash;

10

  1. amaldagi qonunchilik asosida va hukumat qarorlari doirasida davlatning iqtisodiy manfaatlariga muvofiq holda oltin va milliy valyuta zaxiralarini boshqarish;

  2. chet el valyutalari va qimmatbaho metallar bilan bo'ladigan birja amaliyotlarini amalga oshirish;

  3. jamg'arma mablag'larni sug'urtalash fondida boshqaruvni amalga oshirish.

Markaziy bank o'z vazifalarini bajarishi uchun foiz stavkalarini, banklar uchun qo'yilmalar shartlarini, chegara foiz stavkalarini belgilash, investisiyalarni tartibga solish va iqtisodiyot sohalari va sektorlari bo'yicha bank kreditlarini taqsimlash vakolatiga ega. Shuningdek, markaziy bank iqtisodiy va moliyaviy maslahatchi hamda Xazinaning moliyaviy instrumenti vazifasini ham bajaradi.

Turkiya bank tizimi kapitalning yuqori darajadagi jamlanuvi bilan xarakterlanadi. Mamlakatdagi beshta yirik bankda barcha aktivlarning 54% i, depozitlarning 56% i, kredit manbalarining 59 %i jamlangan. Agar 10ta yirik bankni oladigan bo'lsak, ko'rsatgichlar shunga muvofiq 79, 82% va 81.5% bo'ladi. Davlat banklarining kamligiga qaramay, ularda bank kapitalining 50%i jamlangan. “Ziroat Bankasi” , “Emlak Bankasi” , “Yapi kredi Bankasi” , “Akbank” banklari esa eng yirik xususiy banklar xisoblanadi.



Xozirgi kunda Rossiyada Turkiya kapitali ishtirokidagi 5ta bank faoliyat ko'rsatmoqda: “Finasbank-Moskva” , “Iqtisodbank- Moskva” , “Yapo'kredi-Moskva” , “Garantibank-Moskva” , “Ziroat Bankasi-Moskva”.
2012-yil ikkinchi yarim malumotlariga ko’ra Turkiya savdo assosiy hamkorlari Germaniya, Rossiya va Eron hisoblanadi.Turkiya Yevropa Itiffoqiga 1995-yildan beri a’zo va o’z sanoat maxsulotlarni o’stirgan .Markaziy va Sharqiy Yevropadagi Turkiy xorijiy invistitsiyalar 1.5mlrd dollordan oshiqroq. Uladan 32% . Rossiya 46% Balgariya va Ruminiya tashkil qiladi qolgan Polsha va boshqa mamlakatlar kiradi. 2007-yilga kelib eksport salohiyati 115.3 mlrd dollorni tashkil

11

1-jadval: Turkiya kompaniyalarning jahonda tutgan o’rni

Dunyodagi o’rni

Kompaniya lar nomi

Tarmoqdagi yo’nalishi

Yillik pul aylanmasi (mlrd dollorda)

Foyda (mlrd dollorda)

Jami aktivlari (mlrd dollorda)

Bozordagi qiymati (mlrd dollorda)

274

Garanri Bankasi

Bank

9.75

2.06

77.02

16.06

288

Turkiye ish bankasi

Bank

10.97

1.61

86.34

12.15

321

Koc Holding

Tog’kon

36.34

1.32

41.80

7.45

343

Akbank

Bank

8.06

1.16

60.23

15.75

414

Sabanci holding

Tog’kon

12.93

0.78

65.24

7.33

534

Halk Bankasi

Bank

5.76

1.05

33.17

8.10

609

Vakifbank

Bank

6.25

0.81

35.48

5.93

666

Turk Telekom

Axborot va telekommunikat siya

6.82

1.18

8.97

11.25

683

Turkcell

Axborot va telekommunikat siya

5.89

1.55

8.00

13.19

934

Enka Insaati

Qurulish

5.87

0.50

7.63

7.29

1507

Turkish Airlines

Transport

4.00

0.74

5.10

2.87


1872

Dog’on Holding

Tog’ kon

8.17

0.05

6.80

1.68

Saytni nomi

etadi lekin import 162.1 mlrd dollorga oshgan bunga assosiy sabab energiya resuslariga (gaz va neft) bo’lgan ehtiyojlar.Turkiyaning 2013-yildagi eksport



12

maqsadi 200 mlrd.dollorni va umumiy savdo aylanmasi 450 mlrd dollorni ko’zda tutgan. Oxirgi yigirma yil ichida eksport salohiyati sezilarli darajada tushib ketgan. 1980-yilda tabbiy gaz 74% ga 1990-yilda 30% 2005-yilda 12% ga tushgan.O’rta va yuqori texnologiyalar maxsulotlar 1980-yilda 5% dan 2005-yilda 43% ga oshgan.

O'zbekistonda esa 1994-yildan buyon qo'shma o'zbek-turk “UT-Bank” banki to'laqonlik bilan faoliyat yuritmoqda. Bank sohasidagi ushbu hamkorlik ikki mamlakat o'rtasidagi moliyaviy tuzilmalar hamkorlikka ham asos soldi. Ayni paytda ushbu bank keng xizmat turlarini ko'rsatmoqda; kassa amaliyotlari, naqd va naqdsiz valyuta bilan konvertasiya amaliyotlari, shuningdek, akkreditivlarni ochish va ularga xizmat ko'rsatish yo'li bilan savdo bitimlarini moliyalash. O'zbekiston banklari esa hozircha Turkiyada o'z filiallari yoki vakolatxonalariga ega emas.

Turkiyada xorij sarmoyasi ishtirokidagi bankni ta'sis etish yoki chet el banki filialini ochish uchun Turkiya Markaziy bankida qariyb 12 million dollar miqdoridagi mablag'ni nizom sarmoyasi ko'rinishida deponentlash lozim. Ro'yhatdan o'tganligi to'g'risidagi hujjat olinganidan keyingina chet el banklari milliy banklar bilan bir qatorda qonunchilik tomonidan ruhsat etilgan bank amaliyotlarining barcha turlari bilan shug'ullanishlari mumkin bo'ladi.



  1. amaldagi qonunchilik asosida va hukumat qarorlari doirasida davlatning iqtisodiy manfaatlariga muvofiq holda oltin va milliy valyuta zaxiralarini boshqarish;

  2. chet el valyutalari va qimmatbaho metallar bilan bo'ladigan birja amaliyotlarini amalga oshirish;

  3. jamg'arma mablag'larni sug'urtalash fondida boshqaruvni amalga oshirish.


  1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə