Bilişim Dergisinin Ağustos 2002 Sayısında yayımlanmiştir. Edsger Wybe dijkstra




Yüklə 14.69 Kb.
tarix25.04.2016
ölçüsü14.69 Kb.

Bilişim Dergisinin Ağustos 2002 Sayısında yayımlanmiştir.



Edsger Wybe DIJKSTRA


( 11 Mayıs 1930-06 Ağustos 2002)
N. Kaya KILAN
Bilgisayar Bilimlerinin başlıca kuram koyucularından, bu bilimi ve endistrisini geliştirme öncülerinden, değerli bilim adamı E.W.Dijkstra Hollanda’nın Neunen kentindeki evinde uzun süredir savaştığı kansere yenik düştü 6 Ağustos 2002 günü.

Hollanda’nın Rotterdam kentinde kimyacı bir baba ve matematikçi bir annenin çocuğu olarak 1930 da dünyaya gelmişti. Leyden Üniversitesinden matematik ve teorik fizik dallarında lisans dercesini aldıktan sonra, Amsterdam Üniversitesinde Hesap Bilimleri dalında doktorasını tamamladı ve 1952-62 Yılları arasında Amsterdam’da Matematik Enstitüsünde “programcı” olarak çalışma hayatına başladı. 1962-84 Yılları arasında Eindhowen Teknoloji Üniversitesinde Matematik profesörü, 1973-84 Yılları arasında Burroughs Şirketinde araştırmacı, 1984-1999 Yılları arasında Austin’deki Texas Üniversitesinde Hesap Bilimları Bölüm başkanlığı yaptı. 1999 da kıdemli profesör olarak emekli oldu.
Eşi Maria (Ria) ile kirk yılı aşkın bir süre birlikte yaşadı. Üç çocuğundan birisi, Rutger M. Dijkstra bilgisayar bilimcisi oldu.. Ondan iki torunu var.
Dijkstra 1972 de Hesap Bilimlerinin Nobel’li sayılan ACM Turing ödülünü, 1974 de AFIPS Harry Goode ve 1982 de IEEE ödüllerini aldı. 2001 de Atina Üniversitesi Şeref Doktorası, 2002 de Japonya C&C Vakfı onu “ Bilgisayar yazılımına getirdiği bilimsel temeller: yazılım kuramı, algoritma kuramı, yapısal programlama ve “semaphores” konularına katkıları ve öncülüğü nedeni ile “ ödüllendirdi.
Dijkstra, matematiksel mantığın anlaşılabilir program yapısının temeli olduğunu güçlendiren matematiksel yönteme yaptığı katkılarla ünlüdür. Eşzamanlı işletim sistemi fikrini oluşturması ile de anılır. Özgün geliştirdiği “en kısa iz” algoritması ve ilk ALGOL 60 derleyicisi ile de tanınır. Unutulmayan bir katkısı da “GOTO Deyimsiz Programlama “ ile başlattığı Yapısal Programlama yöntemi ile olmuştur.
Dijkstra, üretken bir yazardır. 13 den çok özel çalışması http://cs.utexas.edu/EWD adresinden izlenebilir. Yılların biriktirdiği arkadaşları ile e-posta ile değil el yazısı mektupla iletişim kurması bir özelliğidir. Çalışmalarını da dolma kalemle yazmada israrcıdır.
Dijkstra güzel sözler söylemesi ile tanınır. Örneğin .”Bilgisayar düşünebilir mi diye sormak, denizaltı yüzebilir mi demekle eşdeğerdir.” Araştırıcıları şöyle öğütler: “ Do only what only you can do!” deyişi ilginçtir.
Dijsktra Bilgisayar Bilimlerine yeni kavramlar getiren terimler de eklemiştir işte birkaç örnek: “structured programming”, “separation of concerns”, “synchronization”, “guarded embrace”, “dining philosophers”, ...

O’ndan Bir Anı


Münih Teknik Üniversitesi Bilişim Enstitüsü (Institut für Informatik Techn. Universat Müchen) yönetiminde, 1981 Yazında düzenlenen “Programlama Yöntembiliminin Kuramsal Temelleri” (Theoretical Foundations of Programming Methodulogy) konulu Uluslararsı Yaz Okulu’na katıldığımda; Konuşmacılar listesinde: 12 çok tanınmış bilgisayar bilimcisi arasında en kıdemlilerinden Prof. Dr. Edsger W. Dijkstra’nin da ismi vardı. Bu nedenle kendisini yakından tanımak, dinlemek ve sohbetlerine katılmak, hep birlikte çay saatlerine, yemeklere ve gezilere katılmak olanağını bulmuştum. Bilimsel değeri üzerinde söyleyeceklerim olamaz ama, cana yakınlığını, içtenliğini, alçak gönüllüğünü, kendinden emin yapısını kendim gördüm ve yaşadım. Bana bir parça da kalender mizaçlı göründü. Bu kanıya neden vardın derseniz işte ispatı:

Havanın çok sıcak olduğu bir gün, dersin birinci arasından sonra sınıfa girdi. Yerine oturdu. Anlatmaya başladı. Bir yandan da terliyordu. Birden bu ne kadar sıcak deyip, bir sağ bir de sol ayağını yana hızla salladı ve ayakkabılarını fırlatıp attı.” Önemli bir özelliği, yazısı çok güzel ve okunaklı, konuşma konuları arasına espriler serpmesi ve birden “siz nasıl yorumlarsınız ? diye” ders anlatırken sınıftan birine soru sorması idi.



Bir hafta sonunda düzenlenen geziye otobüsle giderken Dijkstra ile, 80 Km ye yakın yol süresince yan yana bir koltukta oturduk. Bu yolculuk da kendisi ile; ‘Avrupa ve Amerika’nın Bilgisayar Bilimlerine yaklaşımı ve Programlama dili cebir olmalı’ konularını içeren konuşmamı BİLİŞİM DERGİSİ’nin 21 Haziran 1982 de yayınlanan 15. sayısının 52. sayfasında “Edsger W. Dijkstra ile Mini Söyleşi” başlıklı yazımda anlatmıştım.
Dijkstra’nın yaz okulunda sunacağı konulara ilişkin çalışma notları küçük bir kitapçıkta dağıtılmıştı. EWD 554, EWD 703, EWD 713, EWD 723... EWD 785, EWD 789b numaraları ile ayırdığı konuları içinde bilişimcilere ilginç gelenleri:

Tutoril on the split binary semaphore”, “lexicographic circular list”, “ An Educational Stupidity”, “A minor improvement of heapsort” konuları olmuştu. Dağıtılan konuşma notlarının yarıdan çoğu kendi el yazısı ile yazılmış metinlerdi. Bunlardan “Repaying our debts “ cümlesi ile başlayan “ To whom it may concern! Diye devam eden programlama dili ve matematik konusundaki görüşlerini içeren bölümün ilk ve son sayfalarını örnek olarak yazıma ekliyorum.



Bir Anısı

Dijkstra Matematik Enstitüsünde “bilgisayar programcısı” olduğu günlerde, aynı yerde çalışan Ria’ya aşık olur. Evlenmek için Amstrerdam Belediyesine başvurur. Gerekli belgeleri hazırlar. Evlenebilmek için kural: erkeğin geçerli bir mesleği olmasıdır. Bir süre sonra Belediyeden başvurusuna “red” yanıtı alır. Zira, mesleğini “Programcı” olarak yazmış ve Belediye bu işi geçerli bir meslek olarak kabul etmemiştir. Dijkstra, yeniden başvurur ve mesleğini “Teorik Fizikçi” olarak belirtir ve evlenebilme başvurusu olurlu bulunur. Bu evlilik 40 yıl mutlulukla sürer. “




Bilgisayar Bilimlerinin bir çok alanında kuramsal katkıları unutulmayacak olan bu büyük bilim adamını Allah rahmet eylesin!!.
Kaynaklar:

htpp://www.cs.utexas.edu/users/EWD/obituary.html
Working Meterial for the Lecture Notes of E.W. Dijkstra, International Summer School- Teorical Faundations of Programming Methodology, August 1981- München, Germany



Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə