Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Bakı Dövlət Universiteti




Yüklə 277.41 Kb.
səhifə4/4
tarix22.02.2016
ölçüsü277.41 Kb.
1   2   3   4

06 - Uzunmüddətli maliyyə qoyuluşları

08 - Kapital qoyuluşları

10 - Materiallar

14 - Maddi sərvətlərin yenidən

qiymətləndirilməsi



20 - Əsas istehsalat

23 - Köməkçi istehsalat

  1. - Ümumistehsalat xərcləri

  2. - Ümumtəsərrüfat xərcləri

  1. - İstehsalatda zay

  1. - Xidmətedici istehsalat və təsərrüfatlar

  1. - Qeyri-əsaslı işlər

  2. - Gələcək dövrlərin xərcləri

  1. - Kommersiya xərcləri

  2. - Tədavül xərcləri

  3. - Yüklənmiş mallar

48 - Sair aktivlərin satışı

58 - Qısamüddətli maliyyə qoyuluşları

63 - İddialar üzrə hesablaşmalar

  1. - Törəmə (asılı) müəssisələrlə hesablaşmalar

  2. - Təsərrüfatdaxili hesablaşmalar

  3. - Mənfəət və zərər

84 - Sərvətlərin əskikgəlməsi və xarab

olmasından itkilər



87 - Əlavə kapital

89 - Qarşıdakı xərclər və ödəmələr üçün

ehtiyatlar



96 - Məqsədli maliyyələşmələr və

daxilolmalar



Debet üzrə

10 - Materiallar

12 - Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar

14 - Maddi sərvətlərin yenidən qiymətləndirilməsi

15 - Materialların tədarükü və əldə edilməsi

20 - Əsas istehsalat

23 - Köməkçi istehsalat

  1. - Ümumistehsalat xərcləri

  2. - Ümumtəsərrüfat xərcləri

  1. - İstehsalatda zay

  2. - Xidmətedici istehsalat və təsərrüfatlar

  3. - Qeyri-əsaslı işlər

31 - Gələcək dövrlərin xərcləri
37 - Məhsul (iş, xidmət) buraxılışı

  1. - Hazır məhsul

  2. - Mallar

44 - Tədavül xərcləri

47 - Əsas vəsaitlərin satışı və sair xaric olmaları

50 - Kassa

55 - Banklarda olan xüsusi hesablar

60 - Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar

63 - İddialar üzrə hesablaşmalar

  1. - Büdcə ilə hesablaşmalar

  2. - Sosial sığorta və təminat üzrə hesablaşmalar

  3. - Əməyin ödənişi üzrə işçi heyəti ilə hesablaşmalar

  4. - Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar

  1. - Təsisçilərlə hesablaşmalar

  2. - Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar

  1. - Törəmə (asılı) müəssisələrlə hesablaşmalar

  2. - Təsərrüfatdaxili hesablaşmalar

  3. - Mənfəət və zərər

88 - Bölüşdürülməmiş mənfəət (ödənilməmiş zərər)

89 - Qarşıdakı xərclər və ödəmələr üçün ehtiyatlar

90 - Qısamüddətli bank kreditləri



15№-li "MATERİALLARIN TƏDARÜKÜ VƏ ƏLDƏ EDİLMƏSİ" HESABI

Bu hesab dövriyyədə olan vəsaitlərə aid qiymətlilərin (azqiymətli və tezköhnələn əşyalar və s. daxil edilməklə) tədarükü və əldə olunması haqqında məlumatların ümumiləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Mal satanların hesablaşma sənədləri ilə müəssisəyə daxil olmuş maddi sərvətlərin alış dəyəri 15№-li "Materialların tədarükü və əldə edilməsi" hesabının debetində əks etdirilir. Bu zaman bu və ya digər qiymətlilərin haradan daxil olması və materialların tədarük edilməsi və müəssisəyə gətirilməsi üzrə məsrəflərin xarakterindən asılı olaraq 60№-li "Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar", 20№-li "Əsas istehsalat", 23№-li "Köməkçi istehsalat", 71№-li "Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar", 76№-li "Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar" və s. hesabların krediti ilə müxabirləşdirilməklə yazılış aparılır.

Müəssisəyə həqiqətən daxil olmuş və mədaxil edilmiş maddi sərvətlərin dəyəri 10№-li "Materiallar" və ya 12№-li "Azqiymətli və tez-köhnələn əşyalar" hesabı ilə müxabirləşdirilməklə 15№-li "Materialların tədarükü və əldə edilməsi" hesabının kreditində əks etdirilir.

Əldə edilmiş (tədarük edilmiş) maddi sərvətlərin faktiki maya dəyəri üzrə hesablanmış dəyəri ilə, uçot qiymətləri üzrə dəyəri arasındakı fərq məbləği 15№-li "Materialların tədarükü və əldə edilməsi" hesabından 16№-li "Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar" hesabına silinir.


15 №-li "Materialların tədarükü və əldə edilməsi" hesabı aşağıdakı hesablarla müxabirləşdirilir:


Kredit üzrə

07 Quraşdırılası avadanlıqlar


  1. Materiallar

  2. Böyüdülməkdə və

kökəldilməkdə olan

heyvanlar



  1. Azqiymətli və tezköhnələn

əşyalar

16 Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar

63 iddialar üzrə hesablaşmalar

79 Təsərrüfatdaxili hesablaşmalar
Debet üzrə

16 Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar

20 Əsas istehsalat

23 Köməkçi istehsalat

44 Tədavül xərclər


  1. Kassa

  2. Hesablaşma hesabı

  3. Valyuta hesabı

55 Banklarda olan xüsusi hesablar

60 Malsatan və podratçılarla hesablaşmalar

63 İddialar üzrə hesablaşmalar

  1. Büdcədənkənar ödənişlər üzrə hesablaşmalar

  1. Büdcə ilə hesablaşmalar

  1. Sosial sığorta və təminat üzrə hesablaşmalar

  2. Əməyin ödənişi üzrə işçi heyəti ilə

hesablaşmalar

71 Təhtəlhesab şəxslərlə hesablaşmalar
76 Müxtəlif debitor və kreditorlarla hesablaşmalar

79 Təsərrüfatdaxili hesablaşmalar

84 Sərvətlərin əskikgəlməsi və xarab olmasından

itkilər


89 Qarşıdakı xərclər və ödəmələr üçün ehtiyatlar
16№-li "MATERİALLARIN DƏYƏRİNDƏ OLAN KƏNARLAŞMALAR" HESABI

16 №-li "Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar" hesabı əldə edilmiş (tədarük edilmiş) material qiymətlilərinin faktiki maya dəyəri ilə uçot qiymətləri arasındakı fərqlər haqqındakı məlumatların ümumiləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu hesab 10№-li "Materiallar" və 12№-li "Azqiymətli və tezköhnələn əşyalar" hesablarında sərvətlərin uçot qiymətləri üzrə uçotunu aparan müəssisələrdə istifadə edilir.

Əldə edilmiş (tədarük edilmiş) maddi sərvətlərin faktiki maya dəyəri ilə uçot qiymətləri arasındakı fərq 15№-li "Materialların tədarükü və əldə edilməsi" hesabından 16№-li "Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar" hesabının debetinə, yaxud da kreditinə silinir.

16№-li "Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar" hesabında cəmlənən əldə edilmiş (tədarük edilmiş) maddi sərvətlərin faktiki maya dəyəri ilə uçot qiymətləri arasındakı fərqlər, istehsalda istifadə olunmuş sərvətlərin uçot qiymətləri üzrə dəyərinə mütənasib olaraq, istehsala məsrəflərin (tədavül xərclərinin) uçotunu aparan, yaxud di-gər müvafiq hesabların debetinə silinir.

16№-li "Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar" hesabı üzrə analitik uçot təxminən eyni səviyyəli kənarlaşması olan sərvətlərin qrupları üzrə aparılır.


16№-li "Materialların dəyərində olan kənarlaşmalar" hesabı aşağıdakı hesablarla müxabirləşdirilir:










Kredit üzrə

15 Materialların tədarükü

əldə edilməsi



20 Əsas istehsalat

23 Köməkçi istehsalat

  1. Ümumistehsalat xərcləri

  2. Ümumtəsərrüfat xərcləri

  1. Xidmətedici istehsalat və təsərrüfatlar

  1. Qeyri-əsaslı işlər

31 Gələcək dövrlərin xərcləri
45 Yüklənmiş mallar

48 Sair aktivlərin satışı

79 Təsərrüfatdaxili hesablaşmalar




Debet üzrə

15 Materialların tədarükü və

əldə edilməsi



79 Təsərrüfatdaxili

hesablaşmalar



84 Sərvətlərin əskikgəlməsi

və xarab olmasından itkilər




« Materialların satışı » və sairə xaric olmasının uçotu

Təsərrüfat əməliyyatlarının icrası dövründə müəssisədə əvvəllər istehsal fəaliyyətində istifadə edilməsi üçün alınmış materiallardan müəyyən hissəsinin satılması vacibliyi əmələ gəlir. Bu kimi vəziyyət istehsal proqramının dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq lazım olmayan materiallarını satılması, keyfiyyəti aşağı olan və istehsal tələblərinə yararsız olduğu üçün materialın silinməsi və sairə hallarda yarana bilər.

Materialların satışı və sair səbəblər nəticəsində itkiyə yol verilməsi ilə əlaqədar olaraq mühasibat uçotunun vəzifəsi:


  • müəssisənin materialların saxlanma yerlərində miqdarca azalmasının uçotda əks olunması;

  • materialların satışı və sairə səbəblərdən azalması ilə əlaqədar olaraq maliyyə nəticələrinin (mənfəət. zərərlər) müəyyən olunması.

Mühasibat uçotu metodoloji prinsiplərinə uyğun olaraq icra olunmuş əməliyyatlarla əlaqədar müəssisə vəsaitindəki dəyişikliklər əks olunmalıdır.

Əvvəla həmin əməliyyatlar əlaqədar yəni material satışı nəticəsində müəssisəyə əlavə pul vəsaiti daxil olur. Beləliklə müəssisənin aktivi artmaqla, mənfəət çoxalmış olur.

İkinci tərəfdən materialların satışı nəticəsində aktiv azalır və zərər yaranır.

Beləliklə. icra olunmuş əməliyyat nəticəsində müəssisənin

maliyyə göstəricilərində dəyişikliklər yaranır və həmin dəyişikliklər uçotda əks olunmalıdır.

Materialların kənara satışı 48№-li «Sair aktivlərin satışı» hesabının debetində və 10№-li «Materiallar» hesabının kreditində əks etdirilir. Eyni zamanda həmin materiallara görə malalanlardan müəssisəyə çatası məbləğdə 62№-li «Alıcılar və sifarişçilərlə hesablaşmalar» hesabının debetinə və 48№-li «Sair aktivlərin satışı» hesabının kreditinə yazılış edilir.

10№-li «Materiallar hesabı üzrə analitik uçot» materiallarının adları (növü, çeşidi, ölçüsü və s.) və saxlanma yerləri üzrə aparılır.

Materialların satışı və sairə məxaric olmaların göstəriciləri mənfəət və zərərlər haqqında hesabatda formalaşır.



Müəssisədə əsas vəsaitlərin, qeyri-maddi aktivlərin və materialların uçotu


Plan:

  1. Əsas vəsaitlər anlayışı, təsnifatı və uçotu

  2. Qeyri-maddi aktivlər anlayışı, təsnifatı və uçotu

  3. Materiallar anlayışı, təsnifatı və uçotu
1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə