Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti adau-nun 80 illik yubileyinə həsr edilir adau-nun elmi ƏSƏRLƏRİ g əNCƏ 2009, №3




Yüklə 2.11 Mb.
səhifə3/22
tarix22.02.2016
ölçüsü2.11 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22

ƏDƏBİYYAT


  1. Алиев Ш.А. – Овощеводство западных районов Азерб. ССР и основные проблемы его развития. Диссерт…д.с.н., Ленинград-Пушкин, 1975, 487 с.

  2. Алиев Ш.А., Асилбекова Т.М. – Биоэкологические, агротехнические особенности и перспективы использования однолетних, двулетних и многолетних дикорастущих овощных растений, богатых белками Гянджа, 2003, 15 с.

  3. Əliyev Ş.A., Novruzov V.S., Məmmədov E.M., Əsilbəyova T.M., Məmmədova M.M., Visali R.F. Gəncəbasarın yabanı tərəvəz bitkiləri. Gəncə, 2007, 204 s.

  4. Əliyev Ş.A., Məmmədova M.M. Topayarpaq qulançarın bəzi bioekoloji və bioloji-təsərrüfat xüsusiyyətləri. AKTA-nın əsərləri, I buraxılış. Gəncə-2008, s. 3-4.

  5. 5. Sultanlı X.H. Cənubi Muğan şəraitində paxlalı tərəvəz bitkilərinin biomorfoloji xüsusiyyətləri, becərmə texnologiyasının işlənməsi və onun iqtisadi səmərəliliyi. Dissert. avtoref...k.t.e.n. Bakı, 2007, 19 s.


УДК 235.31
О проблеме белковости овощей
Доктор сельскохозяйственных наук Алиев Ш.А.

Кандидат сельскохозяйственных наук Мамедова М.М.
РЕЗЮМЕ
Учитывая скудность ассортимента белоксодержащих овощных культур в стране (всего 3-4 вида) в условиях г. Гянджа Азерб. республики в течении 1996-2009 г.г. провели научно-исследовательские работы по выявлению и изучению биологических, агротехнических особенностей дикорастущих белоксодержащих овощных растений, по выведению высокоурожайных, скороспелых сортов и совершенствованию технологии возделывания спаржи.

Установлено, что новый сортообразец спаржи Q2 обеспечивает получение в 2 раза больше ростков и на 55 % выше урожая, чем стандартный сорт Аржантейлская ранняя и сортообразец Asparagus verticillatus L. – спаржа мутовчатая в 2 раза увеличения урожайности..




About the problem of vegetables protein
Aliyev Sh.A., Mammedov M.M.
SUMMARY
The albumen has been studied in the vegetables in Ganja, in Azerbaijan during 1996-2009 (only 3-4 sort). Scientific research work has been carried out for studying biological and agrotechnical features of the wild pants containing protein. It is known that a new sort of asparagus Q2 is more fertility than a standard sort and it gives more than 55% of yield.

UOT 633.15
SAMUX RAYONU ŞƏRAİTİNDƏ SƏPİN MÜDDƏTİNİN QARĞIDALININ İNKİŞAF

FAZALARININ BAŞLANMASINA TƏSİRİ
Aspirant V.Ə.Məmmədov

Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti


Dənli taxıl bitkiləri içərisində öz əhəmiyyətinə görə qarğıdalı xüsusi yer tutur. Onu ərzaq, yem və yüngül sənaye üçün xammal kimi istifadə edirlər. Qarğıdalı dəni və ondan hazırlanan un müxtəlif xarakterli qənnadı məmulatların hazırlanmasında geniş istifadə edilir. Dəndə olan şəkərdən yüksək keyfiyyətli bal alınır. Qarğıdalı dəni və onun qıcasının sacaqları müxtəlif dərmanların hazırlanmasında istifadə edilir.

Qarğıdalının heyvandarlıqda əhəmiyyəti olduqca böyükdür. Onu əsasən heyvanlar yaşıl, siloslaşmış və quru halda yeyir. Dənin hər 100 kq-ı, 134 yem vahidinə quru gövdəsinin hər 100 kq-ı 37 yem vahidinə, dənin süd-mum yetişmə fazasında yığılan silos kütləsinin hər 100 kq-ı 20 yem vahidinə, süpürgələmə fazasında yığılmış yaşıl kütləsinin hər 100 kq-ı 17 yem vahidinə bərabərdir.

Qarğıdalının əhəmiyyətini nəzərə alaraq biz Gəncə-Qazax bölgəsinin suvarılan açıq-şabalıdı torpaqlarında yeni «Kəpəz» qarğıdalı sortunun məhsuldarlığına səpin müddətlərinin təsirini öyrənmişik. Təcrübə 2007-2009 cu illərdə Samux rayonunda aparılmaqla, qarğıdalının sələfi payızlıq buğda olmuşdur. Məhsul yığıldıqdan sonra sahə üzlənmiş və 28-30 sm dərinliyində dondurma şumu aparılmışdır. Dondurma şumunun altına 10 ton peyin və 2 sen/ha superfosfat gübrəsi verilmişdir. Səpin 4 müddətdə (25. III; 15. IV; 25. IV; 5.V) aparılmışdır. Təcrübə sahəsində fenoloji müşahidələr aparılmış, səpin müddətinin əsas inkişaf fazalarının başlanmasına, boyatma dinamikasına, yaş və quru kütlənin toplanması dinamikasına, məhsulun quruluş elementlərinə, dən məhsuluna, yem vahidi və iqtisadi göstəricilərə təsiri öyrənilmişdir. Tədqiqat tarla təcrübəsi üsulu ilə aparılmaqla labaratoriya analizləri ilə əlaqələndirilmişdir.

Aparılan tədqiqatlardan görünür ki, səpin müddəti qarğıdalının inkişafında mühüm yerlərdən birini tutur. Bu aqrotexniki qaydaya əməl edilmədikdə bitkinin boy və inkişafı yaxşı getmir, məhsludarlıq aşağı düşür.

Qarğıdalının optimal səpin müddətini təyin etdikdə sortun və yaxud hibridin bioloji xüsusiyyəti də nəzərə alınmalıdır. Tədqiqatın qarşısında duran əsas məsələlərdən biri kimi səpin müddətinin qarğıdalının inkişaf fazalarının başlanmasına təsiri öyrənilmişdir.

Tambov vilayətində ağır boz torpaqları şəritində hibrid qarğıdalı üç müddətdə (14.V, 22.V, 30.V) yüksək dən məhsulunu mayın ikinci ongünlüyündə vermişdir. Bu vaxtda torpağın səpin qatında hərarət 8-100 olmuşdur [1].

Azərbaycan şəraitində qarğıdalının becərildiyi rayonlarda torpaq iqlim şəraiti və sortun bioloji xüsusiyyəti nəzərə alınmalıdır [2]. Azərbaycan şəraitində qarğıdalının becərilməsinin mütərəqqi texnologiyasında digər aqrotexniki tədbirlərlə yanaşı səpin müddəti də mühüm yer tutur. Optimal səpin müddətinin seçilməsi yüksək məhsulun bünövrəsidir. Erkən və gec səpin müddətlərində qarğıdalının məhsuldarlığı kəskin azalır [3].

Azərbaycan şəraitində qarğıdalının optimal səpin müddəti torpağın səpin qatında orta sutkalıq hərarət 10-120 S olan vaxtdır. [4]

Bir çox alimlərin verdiyi məlumatlara əsasən səpin müddətləri qarğıdalının ümumi vegetasiya dövrünə və o cümlədən ayrı-ayrı inkişaf fazalarının gedişatına əsaslı təsir göstərir.

Qarğıdalı erkən müddətdə səpildikdə toxum soyuq torpaqda qalır, istilik çatışmadığından o uzun müddət cücərib çıxa bilmir, beləliklə də onun vegetasiya müddəti uzanır. Səpin gec aparıldıqda torpağın əkin qatında istilik çox olduğu üçün toxum tez cücərir və inkişaf fazalarını tez keçirir. Beləliklə qarğıdalının ümumi vegetasiya müddəti qısalır. Optimal səpin müddətində torpağın 10 sm dərinliyində 10-12 0C hərarət olduqda qarğıdalı normal inkişaf edir və nəticədə yüksək və keyfiyyətli məhsul verir.

Bu məsələni öyrənmək üçün biz təcrübənin I və III təkrarlarında bölmələr üzrə qarğıdalının aşağıdakı inkişaf fazalarının başlanmasını qeydə almışıq: cücərmə, süpürgələmə, qıcanın cicəkləməsi, süd, mum və tam yetişmə fazaları. Alınan nəticələr aşağıdakı cədvəldə göstərilib. Cədvəldən aydın olur ki, səpin müddətindən asılı olaraq “Kəpəz” qarğıdalı sortunun ümumi vegetasiya dövrü dəyişilmişdir.

25. III ayda aparılan səpində qarğıdalının qönçələməsi üç ildə orta hesabla 6. IV ayda, gövdələməsi 12.V ayda, süpürgələmə 3.VI ayda, qıcanın çiçəkləməsi 12.VI ayda, süd yetişmə 3.VII ayda, mum yetişmə 18.VII ayda, tam yetişmə isə 30.VII ayda baş vermişdir.




Cədvəl 1

Səpin müddətlərinin qarğıdalının əsas inkişaf fazalarının başlanmasına təsiri

(2007-2009-cu ilər üzrə orta)


Sortun adı

Səpin

müddətləri



Cücərmə

Gövdə

ləşmə


Süpür

gələmə


Qıcanın

çiçəkləməsi



Süd

yetişmə


Mum

yetişmə


Tam

yetişmə


Vegetasiya

müddəti


(gün)

“Kəpəz”

25. III

6-IV

12-V

3-VI

12-VI

3-VII

18-VII

30-VII

115

15. IV

25-IV

3-VI

23-VI

30-VI

19-VII

2-VIII

13-VIII

110

25. IV

4-V

8-VI

28-VI

5-VII

26-VII

10-VIII

22-VIII

109

5. V

13-V

30-VI

17-VII

23-VII

9-VIII

20-VIII

28-VIII

107




Səpinin 15.IV ayda apardıqda qönçələmə orta hesabla 25. IV ayda, gövdələmə 3.VI ayda, süpürgələmə 23.VI ayda, qıcanın çiçəkləməsi 30.VI ayda, süd yetişmə 19. VII ayda, mum yetişmə 2.VIII ayda, tam yetişmə isə 13.VIII ayda qeydə alınmışdır.

25.IV ayda səpin aparıldıqda isə orta hesabla (üç illik) qönçələmə 4.V ayda, gövdələmə 8.VI ayda, süpürgələmə 28.VI ayda, qıcanın çiçəkləməsi 5.VII ayda, süd yetişmə 26.VII ayda, mum yetişmə 10.VIII ayda, tam yetişmə isə 22.VIII ayda qeydə alınmışdır.

Səpinin bir qədər gecikdirilib 5.V ayda aparılması zamanı isə qarğıdalı bitkisinin qönçələməsi 13.V ayda, gövdələməsi 30.VI ayda, süpürgələməsi 17.VII

ayda, qıcanın çiçəkləməsi 23. VII ayda, süd yetişmə 9. VIII ayda, mum yetişmə 20. VIII ayda, tam yetişmə isə 28. VIII ayda baş vermişdir.

“Kəpəz” qarğıdalı sortunun vegetasiya müddətinə nəzər saldıqda görürük ki, üç ildə orta hesabla erkən səpində (25. III) bu müddət 115 günə, 15. IV ayda səpində 110 günə, 25. IV səpində 109 günə, 5. V ay səpinində isə 107 günə bərabər olmuşdur.

Ümumiyyətlə tədqiqat illərinə də nəzər saldıqda görürük ki, “Kəpəz” qarğıdalı sortu Samux rayonu şəraitində öz vegetasiyasını 106-116 günə başa çatdırır.

Səpin müddətlərinin “Kəpəz” qarğıdalı sortunun əsas inkişaf fazalarının başlanmasına təsirinin öyrənilməsindən bu nəticəni çıxarmaq olar ki, sortun qıcalarının tam yetişməsini təmin edən ən optimal səpin müddəti aprelin II ongünlüyüdür. Bu vaxt səpin aparıldıqda qıcaların tam yetişməsi avqustun ortalarında (13. VIII) tam başa çatır (110 günə). Düzdür cədvəldən də (cədvəl 5. 4) aydın olur ki, 25. III ayda səpin aparmaqla qıcaların tam yetişməsinə bir qədər tez yəni 30. VII ayda nail olmaq olar. Lakin, bu halda vegetasiya müddəti 5 gün uzanır və məhsuldarlıq aşağı olur. Odur ki, inkişaf fazalarının başlanmasına və sona çatmasına ən yaxşı təsir edən səpin müddəti (Samux rayonu üçün) aprelin II ongünlüyü hesab edilməlidir.




ƏDƏBİYYAT



  1. Афонин Н.М. Сроки посева, густота растений и продуктивность кукурузы. // Кукуруза и Сорго. № 2. 1996. 40

  2. Ахмедов Р.А. Основные приемы получения высокого урожая кукурузы на серо-бурых почвах Азербайджана в сочетании с различными уд-ии. Автореферат. Баку. 1965. 27 - c.

  3. Behbudova S.P və b. Açıq şabalıdı torpaqlarda bitki sıxlığı və qida rejiminin intensiv tipli qarğıdalı sort və hibridinin silosluq kütlə məhsuluna təsiri. Aqronomluq fakültəsinin elmi əsərlər toplusu. Bakı 2001. s.7.

  4. Behbudova S.P Bitkiçilikdən praktikum, Gəncə, 1996. s. 40


УДК 633.15

Влияние срока посева на начало фаз развития

кукурузы в условиях Самухского района
Аспирант: В.А.Мамедов

РЕЗЮМЕ
Сроки посева являются основным фактором влияющим на продолжительность вегетационного периода, а так же на ход различных фаз развития кукурузы. От изучения влияние сроков посева на начало основных фаз развития кукурузы сорта «Кяпаз», можно проийти к выводу, что самый оптимальный срок посева, обеспечивающий полное созревание початков, это 2-я декада апреля. При проведении посева в этот период полное созревание початков полностью завершается в середине августе.
Impact of planting date on start of growth stages of maize in the

condition of Samukh region
PhD student: V.A. Mammadov

SUMMARY
Planting date is a fundamental factor influencing on general vegetation period and also the each growth stage of maize.

As a result of investigations into the impact of planting date on start of growth stages of “Kapaz” maize variety we can conclude that the optimum planting date ensuring full ripening of the variety corncobs is the second decade of April. This date of planting results in full ripening of corncobs in the middle of August.



УДK 634.20:631.547:631:559
ПРОДУКТИВНОСТЬ НЕКОТОРЫХ ФОРМ И СОРТОВ КИЗИЛА В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ПАРАМЕТРОВ КРОНЫ
Кандидат сельскохозяйственных наук Юсифов Г.К.

Азербайджанский Государственный Аграрный Университет



Кизил – ценная плодовая порода, имеющая также лекарственное и декоративное значение.

Плоды содержат сахар (5,9-15,13 %), органические кислоты (1,02-2,87 %), пектиновые (0,58-0,73 %) и дубильные вещества (0,55-0,66 %), витамин С (33,5-105,6 мг). Плоды кизила используют для изготовления высококачественного варенья, сиропа, желе пастилы.

На Кавказе особенно ценятся «туршу» и «лаваш». Это излюбленная приправа к пище сохраняется очень долго [1].

Плоды, косточки, листья кизила используются как лечебные средства. Для дезинфекции ран используются мука поджаренных семян кизила.

В листьях имеется 7-17,6 % танина. Чай заваренный из него используется для лечения дизентерии [2].

Род cornus (2n=18,54) объединяет 47 видов и относится к семейству кизиловых (cornaceae ДИТ). Ботаниками выделено более 10 форм кизила. В культуру в основном введен один вид – С mas L. [1].

В Азербайджане отмечено большое разнообразие форм кизила. Естественно он изобильно произрастает во всех районах Гянджа-Какзахской, Шеки-Закатальской, Куба-Хачмазской зонах, в Кельбаджарском, Лачинском, Кубадлинском, Зенгеланском районах и в районах Нагорного-Карабаха до 1100-1700 м над уровнем моря.


На северо-востоке Азербайджана его площадь более 7800 га, запас плодов 70 т [3].

Вавилов Н.И. отличал огромное число эндемичных видов, свойственных только Закавказью и примыкающим к нему районам Малой Азии и Ирана. Кизил отличается большим разнообразием форм. На Кавказе кизил – одна из наиболее популярных плодовых пород [4].

В настоящее время в пищевой промышленности Молдавии плоды кизила используют для добавления к детскому диетическому питанию. Из них делают пасту, желе для питания моряков и космонавтов.

Корневая система мочковатая хорошо развита. Корни в почву проникают не глубоко от 20 до 120 см.

Основная часть скелетных корней находится на глубине 5-25 см. Вертикальный сбежистый корень проникает в почву до 44-54 см и оканчивается мочкой [5].

Цель нашей работы – изучить урожайность, удельную продуктивность форм и местных сортов кизила.

Материалом исследований являлись различные формы кизила.

В условиях Гянджа-Казахской зоны Азербайджана в бывшем учебно-опытном хозяйстве АСХА – Ковлярсаринское нами заложен в 1978 году, кизиловый сад из различных форм кизила.

Почва каштановая. Климат зоны, в основном сухой, степной с теплой зимой. Средняя температура воздуха 13-14о С. Самый холодный месяц – январь, а самый жаркий – июль. Лето обычно очень сухое.

Относительная влажность воздуха в летний период не превышает 53-58 %, а в отдельные дни опускается до 25-30 %.

Учет урожайности и размеров кроны проводился на 10 деревьях, каждой формы и сорта.

Результаты исследований приведены в таблице: размеры кроны, продуктивность форм и сортов кизила. Продуктивность 1 дерева и продуктивность 1 м3 кроны были больше всех у сортах Чехрайы (Розовая) – 30 кг и 2,23 кг соответственно. Объем кроны у сорта Грушевидной – 15,1 м3, Эллипсовидной – 14,1 м3 , у Янтарной (Кахраба) – 13,7 м3 , у Дикорастущей – 16,6 м3 , а у Розовой (Чехрайи) – 13,5 м3 .

Установлено, что продуктивность сортов и форм кизила, приходящаяся на 1 м3 объема кроны составляет: у Грушевидной – 2,12 кг, Эллипсовидной – 1,85 кг, Янтарной (Кахраба) – 1,83 кг, Дикорастущей – 1,99 кг, Розовой (Чехрайы) – 2,23 кг.



Урожайность и удельная продуктивность форм и сортов кизила

(среднее на 1 растение из 10 деревьев)




Сорта и формы

Продуктив-

ности, кг



Высота

кроны, м


Диаметр кроны, м

Объем кроны, м3

Продуктивность в расчете на 1 м3 объема кроны, кг

1

Грушевидная

32

3,2

3,0

15,1

2,12

2

Эллипсовидная

26

3,0

3,0

14,1

1,85

3

Янтарная

25

2,9

3,

13,7

1,83

4

Дикорастущая

33

3,1

3,2

16,6

1,99

5

Розовая (Чехрайи)

30

3,3

2,8

13,5

2,23




ВЫВОД


При закладке промышленных садов рекомендуются формы и сорта Грушевидная и Розовая (Чехрайы). Выращивание этих продуктивных сортов и форм кизила может ускорять плодоношение и повышать урожайность промышленных кизиловых садов.


ЛИТЕРАТУРА


  1. Z.M.Həsənov, C.M.Əliyev – Meyvəçilik, Bakı 2007, 496 s.

  2. Z.M.Həsənov – Pomoterapiya, Gəncə 2007, 88 s.

  3. К.С.Асадов – Дикорастущие плодовые деревья и кустарники северо восточной части Азербайджана // раст. Ресурсы – 1979. 15 вып. 4 с., 527-531.

  4. Н.И.Вавилов – Ботанико-географические основы селекции // Теоретические основы селекции растений. М.; Л.: Сельхозгиз, 1935, Т.1, с. 17-73.

  5. С.В.Клименко – Кизил на Украине. Киев наукова Думка 1990, 164 с.


UOT 634.20:631.547:631.559

Zoğalın sort və formalarında çətirin ölçüləri və məhsuldarlıq

Kənd təsərrüfatı elmləri namizədi

Yusifov H.Q.

XÜLASƏ
Zoğalın qiymətli meyvə bitkisi olmasını, Azərbaycanda onun sort və formalarının miqdar və keyfiyyət zənginliyini nəzərə alaraq sənaye zoğal bağı salmaq üçün onların ən yaxşılarını məsləhət görmək məqsədilə salınmış zoğal kolleksiya bağında olan Qruşevidnaya, Ellipsovidnaya, Yantarnaya, Dikorastuşaya, Rozovaya sort və formalarının çətirinin hündürlüyü, diametri, həcmi, 1 ağacın məhsuldarlığı, 1 m3 çətir həcminə düşən məhsul miqdarını öyrənib daha yüksək göstəricilərə malik olan Qruşevidnaya və Rozovaya sort-formaları sənaye zoğal bağı salmaq üçün tövsiyyə edilmişdir: uyğun olaraq 1 ağacın məhsuldarlığı 32 kq və 30 kq, 1 m3- çətirə düşən məhsul 2,12 kq və 2,23 kq-dır.


The measures and productivies in the

sorts and forms of cornel
Candidate of agricultural sciences

Yusiphov H.Q.
SUMMARY
The bush r measure and fertility in the shape sorts of cornel. The height of the bush, diameter, capacity, the fertility of a tree, in the bush sm3 in the following sorts Grushevidnaya, Ellipsovidnaya, Yantarnaya, Dikorastushaya, Rozovaya, must be studied in the fourth year. In the cornel collection garden.

The following sorts Grushevidnaya and Rozovaya have the best indices. These sorts are recommended for the cultivating cornel gardens, the fertility of a tree is 32 kg or 30 kg, the crop for the bush 1 m3 is 2,12 kg and 2,23 kg.




UOT 631.6:633.511
MÜXTƏLİF SUVARMA REJİMİNİN PERSPEKTİV PAMBIQ SORTLARININ MƏHSULDARLIĞINA VƏ TƏSƏRRÜFAT GÖSTƏRİCİLƏRİNƏ TƏSİRİ
Kənd təsərrüfatı elmləri namizədi Məmmədov Y.M.

Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti


Pambıq əkinlərində bitkilərin normal inkişafı, məhsuldarlığı və keyfiyyət göstəriciləri müxtəlif torpaq-iqlim şəraitinə uyğun olaraq vegetasiya suvarmalarının bitkinin ayrı-ayrı inkişaf fazasında onun tələbatına uyğun olaraq vaxtında, düzgün normada verilməsindən asılıdır.

X.O. Güləhmədov[1] belə nəticəyə gəlir ki, pambığı suvardıqda suvarma normaları torpağın münbitliyindən, mexaniki tərkibindən və qrunt sularının yerləşmə səviyyəsindən asılı olaraq müxtəlif olur.

Y.M. Məmmədov, E.Z. Baxşəlizadə [2] göstərmişlər ki, vegetasiya suvarmaları məlum sxemlərlə verdikdə pamdıq bitkisinin inkişaf fazaları boyunca, onun tələbatına uyğun paylanır, nəticədə bitkinin normal inkişafı torpaqda daha əlverişli mühit yarandıqdan intensiv inkişaf edərək məhsuldar olur.

Y.M. Məmmədov, A.C. İbrahimov, S.Z. Məmmədova [4] göstərmişlər ki, münbit torpaqlarda, o vaxt digər aqrotexniki tədbirlər daha yaxşı səmərə verir ki, vegetasiya suvarmaları düzgün təşkil edilmiş olur.

X.O. Güləhmədov [7] qeyd etmişdir ki, vegetasiya suvarma rejimi torpağın xassələrindən və sortun bioloji xüsusiyyətindən asılı olaraq öyrənildikdə digər aqrotexniki tədbirlər də yüksək səmərə verir.

N. Səfərov [3] göstərilmişdir ki, pambığın məhsuldarlığı vegetasiya suvarma normalarını düzgün öyrənməklə bitkinin inkişaf fazalarında onun tələbatına görə düzgün paylanmasından asılıdı.

Y.M. Məmmədov, A.C. İbrahimov,[6] göstərmişlər ki, digər aqrotexniki tədbirlərin səmərəli vegetasiya suvarmalarının düzgün aparılmasından asılıdır.

Y.M. Məmmədov, E.Z. Baxşəlizadə [5] göstərmişlər ki, vegetasiya suvarmalarının düzgün aparılması pambıq bitkisinin hər hektardan alınan xam pambığın məhsuldarlığına və texnoloji göstəricilərinə müsbət təsir edir.

Vegetasiya suvarmalarının sxemlərlə aparılması daha məqsədə uyğundur. Bu vaxt suvarma normaları, bitkinin inkişaf fazasında, onun tələbatına uyğun paylandığından artıq su itkisinə yol verilmir, nəticədə bitki normal inkişaf edərək məhsuldar olur.

Məhz bu amilləri nəzərə alaraq biz müxtəlif suvarma rejiminin pambıq bitkisinin boy inkişafına və məhsuldarlığına təsiri adlı təcrübə qoyduq.

Təcrübə əsasən 5 variantdan ibarət olmuşdur. Variantlar üzrə suvarma sxemləri aşağıdakı kimi verilmişdir. 1-2-0, 1-3-0, 1-4-0, 1-2-1, 1-3-1. Bu sxemlərdə birinci rəqəm çiçəkləməyə qədər suyun sayını, ikinci rəqəm çiçəkləmə fazasının sonuna qədər verilən suların sayını, üçüncü rəqəm isə yetişmə fazasında verilən suyun sayını göstərir.

Həmin suvarma rejimləri ilə aparılan suvarmaların pambıq bitkisinin əsas göstəricilərinə təsiri 1 saylı cədvəldə göstərilmişdi.

Həmin cədvəldə alınan rəqəmlərə əsasən göstərmək olar ki, variantlar üzrə bitkilərin boyu müxtəlif olmuşdur. Göründüyü kimi ən hündür boylu bitkilər 1-4-0 və 1-3-1 sxemi ilə beş dəfə suvarılan 3-cü və 5-ci variantda təsadüf etmişdir (77.5-78.0 sm).

Təcrübənin metodikasına uyğun olaraq biz həmçinin bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi, 1000 ədəd toxumun mütləq kütləsi və lif çıxımında öyrənmişik. 1 saylı cədvəldən göründüyü kimi, bir qozadan çıxan xam pambığın kütləsi daha çox

1-3-0 sxemi ilə 4 dəfə suvarılan 2-ci variantlardan alınmışdır.(5.3 qr) 1000 ədəd toxumun mütləq kütləsi də həmin variantlarda digər variantlarla müqayisədə artıq olmuşdur.(122 qr)

Sınaqda olan variantlarda, lif çıxımına dair alınan rəqəmlərdə də həmin qanuna uyğun olmalıdır.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə