AZ蹴baycan respublンkasi 鄭Z蹴baycan elmン-T愁Qンqat V




Yüklə 0.51 Mb.
səhifə1/9
tarix22.02.2016
ölçüsü0.51 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9

AZ蹴BAYCAN RESPUBLンKASI

鄭Z蹴BAYCAN ELMン-T愁QンQAT V

LAYンHAXTARIェ

ENERGETンKA ンNSTンTUTUMMC

B.Balametov, E.D. XYlilov


Enerjン sンstemンn elektrンk コYbYkYlYrンndY elektrンk enerjンsン ンtkンlYrンnンn hesablanmas©, tYhlンlン vY normalaコd©r©lmas©

Praktiki hesabatlar çn metodik gtYriコ

Bak© 2014


B.Balametov, E.D.XYlilov Enerji sistemin elektrik コYbYkYlYrindY elektrik enerjisi itkilYrinin hesablanmas©, tYhlili vY normalaコd©r©lmas©: Praktiki hesabatlar çn metodik gtYriコ. ィC Bak©.: Az ET vY LA Eン 2014

Metodik gtYriコdY enerjisistemin paylay©c© elektrik コYbYkYlYrindY elektrik enerjisi itkilYrinin (texnoloji sYrf) hesablanmas© vY tYhlili, itkilYrin azald©lmas© tYdbirlYrinin se輅lmYsi, hYm輅nin yar©mstansiyalarda elektrik enerjisinin burax©la bilYn qeyri-balanslar©n©n hesablanmas© metodlar© コYrh olunmuコdur. ンtkilYrin normalaコd©r©lmas© metodlar© tYhlil edilmiコ, onlar©n hesablanma alqoritmlYrinin realizY olundu proqram tYminatlar© haqq©nda mfYssYl mYlumatlar verilmiコdir. SadY elektrik コYbYkY sxemlYri zrY enerji itkilYrinin praktik hesabat nmunYlYri daxil edilmiコdir. Bununla yanaコ© 輟xfunksiyal© masir elektron sayclar©n gtYricilYri Ysas©nda elektrik enerjisi itkilYrinin qiymYtlYndirilmYsi mYsYlYsinY dY bax©lm©コ vY realizY yollar© gtYrilmiコdir. Metodik gtYriコ enerjisistemin paylay©c© enerji tYchizat© mYssisYlYrinin mhYndis-texniki heyYti çn nYzYrdY tutulmuコdur.

Korrektor T.M.ンsaeva

Kompter tYrtibats© ン.A.ヌuqunova

1. Elektrik enerjisinin itkilYri vY ya nYqli çn tYlYb olunan sYrfi
峻as anlay©コlar, terminlYr vY tYriflYr
Elektrik enerjisinin faktiki (hesabat) itkilYri elektrik enerjisinin qeydiyyat© sisteminin gtYricilYri Ysas©nda tYyin olunaraq コYbYkYyY daxil olan vY tYlYbatlara burax©lan elektrik enerjisinin fYrqidir.

Elektrik enerjisinin texnoloji itkilYri - elektrik enerjisinin nYqli zaman© texnoloji itkilYrlY elektrik enerjisinin realizY olunmas© itkilYrinin cYmidir.

Elektrik enerjisinin nYqli zaman© texnoloji itkilYri ィC itkilYrin aコadak© iki tYrkib hissYsinin cYmidir:

elektrik enerjisinin elektrik コYbYkYlYrindYn rlmYsi zaman© mYftillYrdY vY elektrik avadanl©qlar©nda baコ verYn fiziki proseslYrlY ba© itkilYr (elektrik enerjisinin texniki itkilYri);

yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyaclar© çn sYrf olunan elektrik enerjisi.

Elektrik enerjisinin realizY olunmas©n©n itkilYri ィC elektrik enerjisinin qeydiyyat© sisteminin xYtalar© vY elektrik enerjisinin orlu ilY コYrtlYnYn itkilYrin cYmidir.

Elektrik enerjisinin texniki itkilYri ィC xYtlYrdY vY elektrik コYbYkYlYrinin avadanl©nda itkilYrin ç tYrkib hissYsinin cYmidir:

elektrik コYbYkYsinin ykndYn as©l© yk itkilYri;

qoコulmuコ avadanl©n tYrkibindYn as©l© itkilYr (コYrti-sabit itkilYr);

hava コYraitindYn as©l© itkilYr.

Yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyaclar© çn sYrf olunan elektrik enerjisi ィC yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyac transformatorlar©nda qoyulmuコ sayclar©n gtYriコlYrinY YsasYn tYyin olunan vY yar©mstansiyalar©n texnoloji avadanl©n©n iコinin vY xidmYti heyYtin hYyat fYaliyyYtinin tYmin edilmYsi çn zYruri olan elektrik enerjisidir.

Elektrik enerjisinin 錮lmYsinin instrumental xYtalar© ilY コYrtlYnYn itkilYr ィCコYbYkYyY daxil olan vY コYbYkYdYn burax©lan elektrik enerjisinin qeydiyyat©n© yerinY yetirYn btn 錮 komplekslYrinin iコ rejimlYri vY texniki xarakteristikalar© ilY コYrtlYnYn mumi qeyri-balansd©r.

Elektrik enerjisi itkilYrinin strukturunun hesabat©- itkilYrin tYrkib hissYlYrinin YdYdi qiymYtlYri vY onlar©n drstlk xarakteristikalar©n©n hesabat©.

Elektrik enerjisi itkilYrinin normalaコd©r©lmas© ィC elektrik enerjisi itkilYrinin iqtisadi meyarlara YsasYn elektrik enerjisinin tarifinY daxil edilYn mYqbul sYviyyYsinin tYyin edilmYsi.

Elektrik enerjisi itkilYrinin normativ xarakteristikalar© - elektrik enerjisi itkilYrinin mYqbul sYviyyYsinin rYsmi hesabatlarda Yks olunan faktorlardan as©l©l©.
Elektrik enerjisi yeganY mYhsul ndr ki, onu istehsal oldu yerdYn istehlak olundu yerY rYrkYn digYr resurslardan istifadY olunmur. Bunun çn rlYn elektrik enerjisinin nn bir hissYsi sYrf olunur, ona gY dY itkilYr labddr, mYsYlY onlar©n iqtisadi cYhYtdYn Ysasland©r©lm©コ sYviyyYsinin tYyin edilmYsindYn ibarYtdir.

Elektrik enerjisinin (EE) elektrik stansiyalar©n©n コinlYrindYn istehlaklara rlmYsi vY gYrginliklYrin transformatorlarda 軻vrilmYsi zaman© onun bir hissYsi naqillYrin q©zmas©na, Ytraf mhitdY vY armaturda elektromaqnit sahYlYrinin yaranmas©na, havan©n ionlaコmas©na vY s. sYrf olunur, yYni gcn (aktiv vY reaktiv) vY enerjinin itkisi baコ verir. Bu itkilYr elektrik stansiyalar©ndak©, hava vY kabel elektrik xYtlYri vY transformatorlardak© itkilYrdYn ibarYtdir [1-6].

BeynYlxalq ekspertlYrin rYyinY gY elektrik enerjisi itkilYrinin 4-5% sYviyyYsini mYqbul hesab etmYk olar. ンtkilYrin 10% sYviyyYsi elektrik enerjisinin コYbYkYlYrlY rlmYsinin fizikas© nteyi-nYzYrindYn maksimal burax©la bilYndir.

Hal-haz©rda mtYxYssislYrin YksYriyyYti elektrik enerjisi itkilYri termini YvYzinY 兎lektrik enerjisinin nYqlinY tYlYb olunan texnoloji sYrfterminindYn istifadY etmYyi daha dzgn hesab edirlYr. Lakin bununla yanaコ© faktiki itkilYrin btn tYrkib hissYlYrinY, mYsYlYn, kommersiya itkilYrinY texnoloji sYrf termininin tYtbiq edilmYsi hedY adekvat deyildir.

ヨlkYdY bazar mnasibYtlYrinin tYコYkkl tapmas© elektrik enerjisi itkilYri probleminin YhYmiyyYtini, bu gtYricinin normadan art©q olmas© isY itkilYrin azald©lmas© tYdbirlYrinin aktuall©n© daha da art©r©r. BelY ki, itkilYrin qiymYti elektrik enerjisi tarifinin tYrkib hissYlYrindYn biridir.

EnerjiyY qYnaYtin mhm istiqamYtlYrindYn biri elektrik コYbYkYlYrindY elektrik enerjisi itkilYrinin iqtisadi cYhYtdYn Ysasland©r©lm©コ sYviyyYyY qYdYr azald©lmas©d©r.

Elektrik enerjisi itkilYrinin hesabat© aコada verilYn mYlumatlar zrY yerinY yetirilir:

-retrospektiv mYlumatlara YsasYn (retrospektiv hesabatlar);

-tele輓YlYrin kYkliyi ilY operativ コYkildY al©nan mYlumatlar Ysas©nda (operativ hesabatlar);

-perspektivY (bir il vY daha uzun mddYtY) proqnozlaコd©r©lan mYlumatlar Ysas©nda (perspektiv hesabatlar).

Retrospektiv hesabatlar aコadak©lar çn yerinY yetirilmYlidir:

-elektrik コYbYkYsinin element qruplar© zrY elektrik enerjisi itkilYrinin strukturunun mYyyYn edilmYsi çn;

-elektrik enerjisinin kommersiya ォitkilYrininサ mYyyYn edilmYsi çn;

-elektrik enerji itkisi yksYk olan elementlYrin (element qruplar©n©n) aコkar edilmYsi vY onlarda itkilYrin azald©lmas© zrY tYdbirlYrin haz©rlanmas© çn;

-elektrik enerjisi itkilYrinin azald©lmas© zrY tYtbiq edilYn tYdbirlYrin faktiki effektivliyinin mYyyYn edilmYsi çn;

-btlkdY enerjisistem, onun struktur bmYlYri vY yar©mstansiyalar zrY elektrik enerjisi balanslar©n©n tYrtib edilmYsi vY qeyri-balanslar©n burax©labilYn qiymYtlYrY qYdYr azald©lmas© zrY tYdbirlYrin haz©rlanmas© çn;

-enerjisistemin texniki-iqtisadi gtYricilYrinin mYyyYn edilmYsi çn.

Operativ hesabatlar aコadak©lar çn yerinY yetirilmYlidir:

-elektrik enerjisi itkilYrinin cari qiymYtlYrinY vY onlar©n dYyiコmYsinY nYzarYt etmYk çn;

-itkilYrin minimallaコd©r©lmas© mYqsYdilY rejimlYrin vY elektrik コYbYkYlYrinin sxemlYrinin operativ dYqiqlYコdirilmYsi çn;

-gc limitlYrinY riayYt olunmas©na nYzarYt etmYk mYqsYdilY enerji sistemi vY onun struktur bmYlYri zrY gc balanslar©n©n tYrtib edilmYsi çn;

-ay©n, rbn, ilin ax©r©na gtYrilYn elektrik enerjisi itkilYrini mYyyYn etmYk çn;

- elektrik enerjisi itkilYrini proqnozlaコd©rarkYn istifadY edilYn gtYricilYr bazas©n© formalaコd©rmaq çn.

Perspektiv hesabatlar aコadak©lar çn yerinY yetirilmYlidir:

-nbYti vY gYlYcYk illYrdY glYnilYn elektrik enerjisi itkilYrini mYyyYn etmYk çn;

-itkilYrin azald©lmas© zrY planlaコd©r©lan tYdbirlYrin glYnilYn effektivliyinin hesabat© çn;

-elektrik enerjisi itkilYrinin sYviyyYsi zrY elektrik コYbYkYlYrinin yenidYn qurulma variantlar©n© mqayisY etmYk çn.

Elektrik enerjisi itkilYrinin strukturunun tYrkibinY aコadak©lar daxil edilmYlidir:

- xYtlYrdYki, gc transformatorlar©ndak© vY avtotransformatorlardak© yk itkilYri;

- transformatorlar©n vY avtotransformatorlar©n yksz iコlYmY itkilYri;

- hava xYtlYrindYki tac itkilYri;

-yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyaclar© çn elektrik enerjisi sYrfi;

-kompensYedici quruluコlarda elektrik enerjisi sYrfi - kondensator batareyalar©nda (KB), sinxron kompensatorlarda (SK), SK rejimindY iコlYyYn generatorlarda, statik tiristorlu kompensatorlarda (STK) vY s.;

-yar©mstans©yalar©n reaktorlar©ndak© itkilYr;

-綺n vY gYrginlik 錮 transformatorlar©ndak© vY onlar©n ikinci drYlYrindYki, cmlYdYn, elektrik enerjisi sayclar©ndak© itkilYr;

-kommersiya itkilYri.

Elektrik enerjisi itkilYrinin analizi vY onlarda itkilYrin azald©lmas© zrY tYdbirlYrin qiymYtlYndirilmYsi çn itkilYrin hesabat nYticYlYrini, aコa Wmin vY yuxar© Wmax sYrhYd intervallar© コYklindY tYqdim etmYk tsiyY olunur. ンtkilYrin hesabi interval© elektrik コYbYkYlYrinin sxemlYri vY yklYri haqq©nda ilkin mYlumatlar©n dolnlu vY dYqiqliyi vY istifadY edilYn hesabat metodunun xYtalar© ilY tYyin edilir.

EnerjisistemlYrin elektrik コYbYkYlYrindYki itkilYrin hesabat© çn, elektron hesablay©c© maコ©nlar© (EHM) çn tYlimatlar©n tYlYblYrinY uyn metodlardan vY proqramlardan istifadY edilmYlidir.


2. Elektrik enerjisi itkilYrinin hesabat© vY tYhlili
Elektrik enerjisi itkilYrinin hesabat© retrospektiv mYlumatlar, tele輓YlYrin kYkliyi ilY operativ コYkildY al©nan mYlumatlar, proqnozlaコd©r©lan mYlumatlar Ysas©nda perspektiv hesabatlar çn yerinY yetirilir [5-7].

Retrospektiv hesabatlar elektrik コYbYkYsinin element qruplar© zrY elektrik enerjisi itkilYrinin strukturunun mYyyYn edilmYsi çn, kommersiya ォitkilYrininサ mYyyYn edilmYsi çn, enerji itkisi yksYk olan elementlYrin (element qruplar©n©n) aコkar edilmYsi vY onlarda itkilYrin azald©lmas© zrY tYdbirlYrin haz©rlanmas© çn, itkilYrin azald©lmas© zrY tYtbiq edilYn tYdbirlYrin faktiki effektivliyinin mYyyYn edilmYsi çn, enerjisistem, onun struktur bmYlYri vY yar©mstans©yalar zrY elektrik enerjisi balanslar©n©n tYrtib edilmYsi vY qeyri-balanslar©n burax©la bilYn qiymYtlYrY qYdYr azald©©lmas© zrY tYdbirlYrin haz©rlanmas© çn, enerjisistemin texniki-iqtisadi gtYricilYrinin mYyyYn edilmYsi çn nYzYrdY tutulmuコdur.

Operativ hesabatlar©n yerinY yetirilmYsi elektrik enerjisi itkilYrinin cari qiymYtlYrinY vY itkilYrin mYyyYn zaman YrzindY dYyiコmYsinY nYzarYt etmYyY, itkilYrin minimallaコd©r©lmas© mYqsYdilY rejimlYrin vY elektrik コYbYkYlYrinin sxemlYrinin operativ idarY olunmas©na, gc mYhdudiyyYtlYrinY riayYt olunmas©na nYzarYt etmYk mYqsYdilY enerji sistemi vY onun struktur bmYlYri zrY gc balanslar©n©n tYrtib edilmYsinY, ay©n, rbn, ilin sonuna gtYrilYn elektrik enerjisi itkilYrini mYyyYn etmYyY, elektrik enerjisi itkilYrini proqnozlaコd©rarkYn istifadY edilYn gtYricilYr bazas©n© formalaコd©rma imkan verir.

Perspektiv hesabatlar©n mYqsYdi nbYti vY gYlYcYk illYrdY glYnilYn elektrik enerjisi itkilYrini mYyyYn etmYk, itkilYrin azald©lmas© zrY planlaコd©r©lan tYdbirlYrin glYnilYn effektivliyinin hesabat©n© aparmaq, elektrik enerjisi itkilYrinin sYviyyYsi zrY elektrik コYbYkYlYrinin yenidYn qurulma variantlar©n© mqayisY etmYkdir.

Elektrik enerjisi itkilYrinin tYhlili enerjisistemin vY onun mYssisYlYrinin elektrik enerjisi itkilYrinin azald©lmas© zrY ehtiyatlar©n©n aコkar edilmYsi vY qiymYtlYndirilmYsi, elektrik enerjisi itkilYrinin sYviyyYsini mYyyYn edYn Ysas amillYrin aコkar edilmYsi vY vacibliyinY gY s©ralanmas©, elektrik enerjisi itkilYrinin azald©lmas© zrY tYdbirlYrin iコlYnmYsi, onlar©n effektivliyinin vY tYtbiqi ard©c©ll©n©n mYyyYn edilmYsi, elektrik enerjisinin kommersiya itkilYrinin mYnbYyinin mYyyYn edilmYsi, btlkdY enerjisisteminin vY onun bmYlYrinin elektrik enerjisi itkilYri gtYricisi zrY iコinin nYticYlYrinin qiymYtlYndirilmYsi, elektrik コYbYkYlYrinin inkiコafi, itkilYrin azald©lmas© zrY Ysasl© vYsait qoyuluコu tYlYb edYn tYdbirlYrin tYtbiq edilmYsi zrY qYrarlar©n haz©rlanmas© vY Ysasland©r©lmas© çn apar©l©r.

Elektrik enerjisi itkilYrinin tYhlilinin Ysas formalar© hYr yar©mstansiya, elektrik stansiyas©, elektrik コYbYkY mYssisYlYri vY btlkdY enerji sistemi zrY elektrik enerjisi balanslar©n©n tYrtib edilmYsi; elektrik enerjisinin hesablanm©コ, planlaコd©r©lm©コ vY hesabat© verilmiコ itkilYrinin mqayisYsi vY enerji sistemi vY onun ayr©-ayr© mYssisYlYri zrY itkilYrin dYyiコmYsinin tYhlili; elektrik enerjisi itkilYrinin ayr©-ayr© tYrkib hissYlYrinin, elektrik コYbYkY sxemlYrinin, rejimlYrinin vY elektrik enerjisi burax©lmas© strukturunun dYyiコikliklYri nYzYrY al©nmaqla, dYyiコilmYsinin tYhlili; elektrik enerjisi balans©n©n tYrkibinin hesabat© vY plan gtYricilYrinin mqayisYsi (xsusi ehtiyaclar, tYsYrrfat vY istehsalat ehtiyaclar©); elektrik enerjisi itkilYrinin azald©lmas© zrY ayr©-ayr© tYdbirlYrin, hYm輅nin tYdbirlYr plan©n©n btlkdY faktiki effektivliyinin qiymYtlYndirilmYsi; elektrik enerjisi itkilYrinin コYbYkYnin sxemini vY onun iコ rejimlYrini xarakterizY edYn Ysas amillYrdYn as©l©l©qlar©n©n aコkar edilmYsi.

Elektrik enerjisi itkilYrinin tYhlili çn elektrik コYbYkYlYrinin rejimlYrinin hesabat©n©n nYticYlYri vY sxemlYri; elektrik enerjisi itkilYrinin hesablama nYticYlYri vY onlar©n strukturu; enerji sistemindY vY onun mYssisYlYrindY bir s©ra illYr YrzindY elektrik enerjisi itkilYri zrY hesabat mYlumatlar©; elektrik enerji ax©nlar© zrY mYlumatlar; elektrik enerjisi itkilYrinin azald©lmas© zrY tYdbirlYr plan©n©n yerinY yetirilmYsinin yekunlar©; elektrik コYbYkYlYrinin inkiコaf© zrY layihY qYrarlar©; reaktiv gcn kompensasiyas© vasitYlYrinin vYziyyYtini vY onlardan istifadYni xarakterizY edYn vY elektrik コYbYkYlYrinin rejimlYrini tYnzimlYyYn sYnYdlYr; elektrik enerjisinin istehlak コYbYkYlYrinin kompensasiya quruluコlar© ilY tYchiz edilmYsi zrY mYlumatlar; elektrik enerjisinin hesabat vY texniki u輟tunun vYziyyYti zrY mYlumatlar; mYiコYt abonentlYrinin elektrik enerjisinin orta ayl©q Yniコi zrY mYlumatlar vY elektrik enerjisinin orlanmas© ilY mbarizYnin nYticYlYri; elektrik enerjisi itkilYrinin azald©lmas©na gY enerjisistemin heyYtinin maddi stimullaコd©r©lmas© zrY mYlumatlar istifadY olunmal©d©r.

3. Elektrik enerjisi itkilYrinin strukturu


ンtkilYr mxtYlif meyarlara YsasYn tYrkib hissYlYrinY ayr©la bilYr: xarakterinY gY (sabit, dYyiコYn), gYrginlik siniflYri zrY, element gruplar© zrY (コYk.1.1.), istehsalat bmYlYri zrY vY s. Elektrik enerjisi itkilYrinin strukturunun tYrkibinY hava xYtlYrindYki, gc transformatorlar©ndak© vY avtotransformatorlardak© yk itkilYri; transformatorlar©n vY avtotransformatorlar©n yksz iコlYmY itkilYri; hava xYtlYrindYki tac itkilYri; yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyaclar© çn elektrik enerjisi sYrfi; kondensator batareyalar©nda, sinxron kompensatorlarda, SK rejimindY iコlYyYn generatorlarda, statik tiristorlu kompensatorlarda (STK), kompensasiya quruluコlar©nda elektrik enerjisi sYrfi; yar©mstansiyalar©n reaktorlar©ndak© itkilYr; 綺n vY gYrginlik 錮 transformatorlar©ndak© vY onlar©n ikinci tYrYf drYlYrindYki, cmlYdYn, elektrik enerjisi sayclar©ndak© itkilYr daxildir.

Texniki itkilYrin, yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyaclar© çn sYrf olunan elektrik enerjisinin vY kommersiya itkilYrinin cYmini elektrik enerjisinin fiziki itkilYri adland©rmaq olar. Fiziki itkilYrin birinci iki tYコkiledicisi elektrik enerjisinin コYbYkYlYrdYn rlmYsinin texnologiyas©na, çncsisY rlmº elektrik enerjisinin miqdar©na nYzarYt texnologiyas©na aiddir.

Elektrik コYbYkYlYri sxemlYri, rejimlYrinin xsusiyyYtlYri vY itkilYrin hesablanma metodlar©n©n tYtbiq imkanlari ilY YlaqYdar olaraq beコ qrupa ayr©l©r:

1) enerji sistemlYri aras©nda gc mbadilYsi hYyata ke輅rilYn 220 kV vY daha yksYk gYrginlikli tranzit (sistemlYraras© YlaqYlYr) コYbYkYlYr;

2)enerji sistemlYri aras©ndak© gc mbadilYsindY iコtirak etmYyYn 110 kV vY daha yksYk gYrginlikli qapal© コYbYkYlYr;

3) 35-150 kV gYrginlikli aq コYbYkYlYr;

4) 6-20 kV gYrginlikli コYbYkYlYr;

5) 0,38 kV gYrginlikli コYbYkYlYr.

ンtkilYrin tYhlili vY normalaコd©r©lmas© çn elektrik enerjisi itkilYrinin irilYコdirilmiコ strukturundan istifadY etmYk mYqsYdYuyndur. Bu nteyi-nYzYrdYn faktiki itkilYr dd tYrkib hissYsinY bnr:

1) elektrik enerjisi elektrik コYbYkYlYri ilY rlYrkYn baコ verYn fiziki proseslYrlY コYrtlYnYn vY elektrik enerjisinin bir hissYsinin コYbYkY elementlYrindY istiliyY 軻vrilmYsindY ifadY olunan texniki itkilYr (コYk.1.2.). Texniki itkilYr 錮lY bilmYz. Onlar©n qiymYti elektrotexnika qanunlar© Ysas©nda hesablama yolu ilY al©n©r;

2) yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyaclar© zn sYrf olunan elektrik enerjisi ィC yar©mstansiyalar©n xsusi ehtiyac transformatorlar©nda qoyulmuコ sayclar©n gtYriコlYrinY YsasYn tYyin olunan vY yar©mstansiyalarm texnoloji avadanl©n©n iコinin vY xidmYti heyYtin hYyat fYaliyyYtinin tYmin edilmYsi çn zYruri olan elektrik enerjisidir;

elektrik enerjisinin 錮lmYsinin instrumental xYtalar© ilY コYrtlYnYn itkilYr. Bu itkilYri istifadY olunan cihazlar©n metroloji xarakteristikalar© vY iコ rejimlYri haqq©nda verilYnlYr Ysas©nda hesablay©rlar;

mYiコYt istehlaklar©n©n elektrik enerjisinY gY YniコlYrinin sayclar©n gtYriコlYri ilY uynsuzlu vY elektrik enerjisinin istehlak©na nYzarYt sahYsindY digYr sYbYblYrlY コYrtlYnYn kommersiya itkilYri. Kommersiya itkilYrinin riyazi modeli olmad©ndan onlar© ayr©ca hesablamaq olmur. Kommersiya itkilYrinin qiymYtini faktiki (hesabi) itkilYrdYn birinci ç tYrkib hissYsinin cYmini xmaqla tYyin edirlYr.

Elektrik enerjisi itkilYrinin hesabat© vY tYhlilinin Ysas mYsYlYsi itkilYrin strukturunun tYyin edilmYsi, itkilYrin konkret mYnbYyinin mYyyYn edilmYsi vY onlar©n iqtisadi cYhYtdYn Ysasland©r©lm©コ hYddY qYdYr azald©lmas© imkanlar©n©n qiymYtlYndirilmYsidir.

Elektrik enerjisi itkilYrinin hesabatlar©n©n nYticYsi ィC uzun mddYtli dr çn itkilYrin strukturu, onlar©n azald©lmas© imkanlar©, itkilYrin normativ xarakteristikas©, hesablanm©コ qiymYtlYrin drstlynn YdYdi xarakteristikalar©d©r. Bir qayda olaraq コYbYkYlYrin sxemlYri hesabat drndY sabit qalm©r. Faktiki olaraq コYbYkYnin sxemi istYnilYn zaman an©nda hesabat sxemindYn fYrqlYnY bilYr. Cari sxemin nYzYrY al©nmas© mYsYlYsi qoyularsa onda yklYr haqq©nda mYlumatlar©n fasilYsiz olaraq daxil edilmYsi tYmin olunmal©d©r.

ェYk. 1.1. EE itkilYrinin element qruplar© zrY strukturu

ェYk. 1.2. EE rlmYsinin texnoloji sYrfinin strukturu

4. Elektrik enerjisinin qeyri-balans©


Elektrik stansiyas©nda hYr ay sayclar©n ay©n 1-dY 00 saatdak© gtYriコlYrinY YsasYn enerjinin balans© tYrtib olunur ki, bu da aコadak©lar© YhatY edir:

- elektrik stansiyas©n©n generatorlar©nda elektrik enerjisinin istehsal© (WG);

enerji sistemindYn daxil olan elektrik enerjisinin miqdar© (WES);

elektrik stansiyas©n©n xsusi sYrfinY tYlYb olunan elektrik enerjisinin miqdar© (Wxs);

elektrik stansiyas©n©n tYsYrrfat sYrfinY tYlYb olunan elektrik enerjisinin miqdar© (Wts);

elektrik stansiyas©n©n istehsal sYrfinY tYlYb olunan elektrik enerjisinin miqdar© (Wis);

elektrik stansiyas©n©n コinlYrindYn tYlYbatlara gYrginlik siniflYri zrY burax©lan elektrik enerjisinin miqdar© (Wbur);

elektrik stansiyas©n©n コinlYrindYn enerji sisteminY burax©lan elektrik enerjisinin miqdar©;

elektrik stansiyas©n©n baコ gc transformatorlar©nda enerji itkilYrinin miqdar© (ΧWtr).

Elektrik stansiyas©nda elektrik enerjisinin qeyri-balans©n© aコadak© コYkildY gtYrmYk olar:

µ § (1.1)
burada WG - elektrik enerjisinin istehsal©, Wbur - elektrik stansiyas©n©n コinlYrindYn burax©lan elektrik enerjisi, ΧWtex ィC isY stansiya elementlYrindY texniki itkilYrdir.

Elektrik stansiyas©nda enerjinin qeyri-balans©n© qeydiyyat sisteminin xYtalar© ilY ba© metroloji qeyri-balans (ΧWmet.qb) vY sayc gtYriコlYrinin eyni zamanda qeyd edilmYmYsi ilY ba© kommersiya itkilYrinin cYmi kimi tYsvir etmYk olar:

µ § (1.2)
burada ΧWmet.qbィC metroloji qeyri-balans, ΧWîmm. isY kommersiya itkilYridir.

Elektrik enerjisinin faktiki qeyri-balans©n©n (ΧWf.qb) %-lY nisbi qiymYti aコ©dak© kimi tap©l©r:


µ § (1.3)
Faktiki qeyri-balans©n qiymYti burax©la bilYn qeyri-balans©n qiymYtindYn az vY ya ona bYrabYr olmal©d©r.
5. Elektrik enerjisi itkilYrinin normalaコd©r©lmas©
Elektrik enerjisi itkilYrinin hesablanmas©n© iki qrup mYsYlYlYrin hYlli çn yerinY yetirirlYr:

- obyekt daxilindY texniki-iqtisadi mYsYlYlYr (itkilYrin mYnbYyinin aコkar edilmYsi, itkilYrin azald©lmas© zrY tYdbirlYrin iコlYnib haz©rlanmas© vY s.);

- dlYt vY yuxar© tYコkilatlarla YlaqYlYrlY ba© mYsYlYlYr (EE çn tariflYrin formalaコd©r©lmas© çn itkilYrin sYviyyYsinin Ysasland©r©lmas©).

ンtkilYrin dd tYコkiledicisindYn nYzarYt idarYlYri YmYkdaコlar© çn ayd©n tYsYvvr etmYk nteyi-nYzYrindYn Yn 躡tini texniki itkilYr, xsusilY yk itkilYridir, belY ki, bu itkilYr elektrotexnikan©n qanunlar© Ysas©nda minlYrlY elementdY hesabanm©コ itkilYrin cYminY bYrabYrdir. VYziyyYtdYn x©コ yolu kimi texniki itkilYrin rYsmi hesabat sYnYdlYrindY Yks olunan faktorlardan as©l© normativ xarakteristikalar©ndan istifadY olunmas© tsiyyY olunur.

Normativ xarakteristikalar itkilYrin 躡tin yoxlana bilYn birbaコa hesablanmas© Ysas©nda qurulur. Lakin bununla yanaコ© itkilYrin hYr dYfY birbaコa hesablanmas© YvYzinY bu xarakteristikalar bir dYfY qurulur, mtYxYssislYrin iコtirak© ilY bu xarakteristikalara gY Yn vY perspektiv drlYr çn normativlYr al©n©r, ekspertlYrin iコtirak© ilY mzakirY olunur vY istifadY çn nYticY xar©l©r.

Texniki itkilYrin burax©lm©コ EE miqdar©, gclstansiyalardan al©nan EE, sistemlYraras© ax©nlar vY s. Ysas faktorlardan as©l©l©n© gtYrYn xarakteristikalar© onlar©n hesabat©n©n nYticYlYrinin tYsvirini asanlaコd©r©r. MinlYrlY elementin bir ne躡 Ymsalla tYsvir olundugu itkilYrin normativ xarakteristikalar©ndan istifadY etmYk çn nY sxemi, nY dY dynlYrdYki yklYri bilmYk laz©md©r.

Normativ xarakteristikalar©n parametrlYri kifayYt qYdYr stabildir vY buna gY dY bir dYfY hesablan©b, raz©l©q al©nd©qdan vY tYsdiq olunduqdan sonra コYbYkYlYrin sxem vY rejimlYrindY YhYmiyyYtli dYyiコikliklYr baコ verYnY qYdYr uzun mddYt istifadY oluna bilYr.

6. Elektrik enerjisi itkilYrinin hesabat intervallar©n©n tYyini


EE itkilYrinin hesablanmas© metodlar© hYmin metodlar©n iコlYndiyi zaman qYbul olunan fYrziyyYlYrlY コYrtlYnYn xYtalara ィC metodik xYtalara malikdir.

Hesabatlarda istifadY olunan mYlumatlar mYhdud dYqiqliyY malik oldundan hesabat©n nYticYlYrinY YlavY xYtalar ィC mYlumat xYtalar© daxil edilir.

Metodik xYtalar YldY olan mYlumatlar©n xassYlYri ilY tYyin olunur, belY ki, mYlumatlar©n olmamas© vY ya tam hYcmdY emal olunmas©n©n mYqsYdYuyn olmamas© mYyyYn fYrzetmYlYrY getmYyY mYcbur edir.

Metodik xYtalara aコadak©larla コYrtlYnYn xYtalar aiddir:

Yn bk itkilYr vaxt©n©n vY forma Ymsal©n©n コYbYkYnin (fiderin) mumi yk qrafikinY YsasYn hesablanmas©n©n qeyri-adekvatl©;

forma Ymsal©n©n dYqiq dsturlar YvYzinY empirik dsturlarla hesablanmas©.

MYlumat xYtalar©na aコadak©lar aiddir:

- dynlYrdY yklYrin verilmYsindYki xYtalarla ba©;

- コYbYkYnin hissYlYrinin parametrlYrinin verilmYsinin qeyri-dYqiqliyi ilY コYrtlYnYn;

- xsusi mqavimYtin istifadY olunmas© ilY コYrtlYnYn;

MYftilin temperaturu xYttdYki cYrYyandan, Ytraf mhitin temperaturundan, klYyin srYtindYn, gnYコ radiasiyas©n©n sYviyyYsindYn as©l©d©r. Bu parametrlYr hYmiコY dYyiコir.

Qeyri-adekvatl©n xYtas©. Baコ hissYnin mumi yknn qrafiki ayr©-ayr© tYlYbatlar©n qrafiklYrindYn qurulur. AdYtYn ayr©-ayr© tYlYbatlar©n yk qrafiklYri mYlum olmur. ワmumi ykn maksimumlar©n©n periodlar© mumi halda ayr©-ayr© tYlYbatlar©n qrafiklYri ilY st-stY dºmYyY bilYr.

Metodik vY mYlumat xYtalar©n©n mcudlu faktiki itkilYrin hesabat qiymYtlYrindYn fYrqlYnmYsinY gYtirir. Bununla YlaqYdar ehtimal nYzYriyyYsinin riyazi aparat©ndan istifadY etmYklY faktiki itkilYrin yerlYコY bildiyi interval hesablan©r.

Elektrik enerjisi itkilYrinin hesablanmas©nda istifadY edilYn mYlumatlar©n xYtalar© adYtYn normal qanunla paylanm©コ tYsadfi kYmiyyYtlYr kimi tYsvir olunur:

µ § (1.7)

harada ki, D, ã, m ィC mvafiq olaraq elektrik enerjisi itkilYrinin dispersiyas©, orta kvadratik meyli vY riyazi glYmYsidir.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə