Awangarda zbiorowa nazwa xx-wiecznych kierunków artystycznych (zwłaszcza w pierwszej ćwierci wieku), których programy wyrosły ze sprzeciwu wobec zastanej sztuki, torowały drogę nowym rozwiązaniom ideowo-artystycznym




Yüklə 18.28 Kb.
tarix24.04.2016
ölçüsü18.28 Kb.
XX-wieczne awangardy poetyckie

  1. Awangarda - zbiorowa nazwa XX-wiecznych kierunków artystycznych (zwłaszcza w pierwszej ćwierci wieku), których programy wyrosły ze sprzeciwu wobec zastanej sztuki, torowały drogę nowym rozwiązaniom ideowo-artystycznym.

  2. Ekspresjonizm – ekspresja, czyli wyrażenie - Niemcy, 1910-1921:

    1. Zadaniem sztuki nie jest naśladowanie rzeczywistości, ale wyrażanie własnych wewnętrznych treści

    2. Stąd tendencja do deformacji świata, przedstawiania go w karykaturalny sposób (wiersze bywały często zapisami snów i kłębiących się wizji)

    3. Zamiast dążenia do piękna i harmonii, dążenie do ekspresji – siły wyrazu gwałtownych uczuć: egzaltacji, uniesienia zachwytu ekstazy, niepokoju przerażenia

    4. Styl: emocjonalny, operujący kontrastami, deformacją, fantastyką, niesamowitością, karykaturą, groteską

    5. Sztuka ma wywoływać wstrząs będący krzykiem duszy

    6. Pomaga w tym składnia, słownictwo: wykrzykniki, pauzy, zdania urywane, mowa potoczna, neologizmy

    7. Nawiązanie do sztuki baroku, romantyzmu, do twórczości pierwotnej, rytmizowanej, prozy biblijnej, poematów groteskowych

    8. Twórca: B. Brecht

    9. W Polsce: Wyspiański, Kasprowicz (Młoda Polska), J. Tuwim, inni: Skamandryci

  3. Futuryzm - Włochy, Rosja - 1909 „Akt założycielski i manifest futuryzmu” Marinettiego - hasłem „Ryczący automobil jest piękniejszy od Nike z Samotraki”:

    1. Bunt przeciw tradycyjnym formom, tematom, konwencjom

    2. Tematy: pochwała wytworów współczesnej cywilizacji, uliczny tłum, miasto, maszyna, zmechanizowana praca, technika

    3. W sferze języka: bunt przeciw tradycyjnej składni, elementarnym regułom gramatycznym, słowo ma przylegać brzmieniem, kształtem a nie znaczeniem do rzeczy i zjawisk, stąd duża rola onomatopei

    4. Sposób obrazowania: obrazy dynamiczne, pokazywane równolegle, przenikające się

    5. Gatunki: zerwanie z tradycyjnymi gatunkami

    6. Bohater: człowiek z tłumu

    7. W Polsce: Tytus Czyżewski, Anatol Stern, Stanisław Młodożeniec, Bruno Jasieński

  4. Kubizm - francuska awangarda poetycka - 1908-1910 Guillaume Apollinaire (Wilhelm Apolinary Ostrowiecki):

    1. Odświeżenie języka poetyckiego

    2. Swobodny, zmienny tok obrazowania

    3. Odchodzenie od rygorów tradycyjnej składni

    4. Poetyckie skróty

    5. Kontrasty (prozaizmy – poetyzmy)

    6. Zatarcie granicy między fantazją a rzeczywistością

    7. Eliminacja związków przyczynowo-skutkowych

    8. Fantazyjny układ graficzny

    9. Symultanizm przedstawianych zjawisk lub różnych aspektów tego samego zjawiska

    10. W Polsce : Adam Ważyk

  5. Dadaizm - 1916-1924 - Szwajcaria - Tristan Tzara 8 lutego 1916 r. zorganizował wieczór dadaistów; Dada - nazwa przypadkowa (ponoć otworzono słownik na chybił trafił i znaleziono słowo określające zabawkę - drewnianego konika), oznacza także gaworzenie niemowlęcia; Program: „Włóżcie słowa do kapelusza, wyciągnijcie na chybił trafił, a otrzymacie poemat Dada":

    1. Anarchiczny bunt przeciw cywilizacji, światu, zdrowemu rozsądkowi, który nie uchronił tego świata przed wojną.

    2. Kpina z wszystkiego, nawet z własnej poezji

    3. Utwory zlepkiem nieartykułowanych dźwięków, potokiem luźnych słów kojarzonych automatycznie, wykorzystywanie sloganów, wycinków z gazet

    4. W Polsce: Aleksander Wat

  6. Surrealizm (nadrealizm) - Francja - lata 20., 30.; 1924 - I Manifest; 1929 - II Manifest:

    1. Sprzeciw wobec nowoczesnej cywilizacji technicznej, zinstytucjonalizowanym formom życia społecznego, tradycji języka, normom i regułom komunikacji międzyludzkiej

    2. Program tworzenia przez negację

    3. Sztuka wyrazem treści pozaświadomych, wyłączonych spod kontroli umysłu

    4. Wątki psychoanalizy Freuda i teorii Junga

    5. Swobodna gra wyobraźni, luźne skojarzenia

    6. Przenoszenie do poezji snu, marzeń halucynacji, mistycznych wizji

    7. Irracjonalna dowolność elementów

    8. Stopień zaskoczenia

    9. Zderzenia nietypowych w danym kontekście słów

    10. Upodobanie do pure nonsensu, czarnego humoru, parodii, groteski

    11. Nawiązanie do symbolizmu, dadaizmu

    12. Wystąpieniom publicznym towarzyszyła atmosfera skandalu, sensacji

    13. Twórcy: Andre Breton (autor wypowiedzi programowo-teoretycznych), Tristan Tzara, Antonin Artaud:

    14. W Polsce: Adam Ważyk (wczesna twórczość), Julian Brzękowski

  7. Neoklasycyzm - zespół tendencji w poezji XX wieku nawiązujący do tradycji, opozycyjny wobec awangardy, choć wchłaniający wiele jej elementów:

    1. Nie jest jedynie nawiązaniem do kultury antycznej, ale łączy się z innymi kulturami

    2. W Anglii reprezentowany był przez imagizm, w Rosji przez imaginizm (akmeizm)

    3. Twórcą: Thomas Stearns Eliot (1888-1965) - amerykański poeta, eseista, obywatel brytyjski:

- Patrzył na tradycję przez pryzmat współczesności

- Ukazywał obrazy, sceny, cytaty, parafrazy różnych dzieł i autorów, wmontowane w aktualnie rozgrywające się wydarzenia

- Przedstawiał (tak jak w życiu) chaos doznań, ich fragmentaryczność

- Koncentrował się na doznaniach bohatera, którego osobowość i stan psychiczny konkretyzował się w obrazach faktów zewnętrznych



- Obecny motyw osamotnienia, psychicznego paraliżu współczesnego człowieka

  1. Imagizm - w poezji angielskiej i amerykańskiej - 1912-1920:

    1. Najistotniejszy obraz jasny, dokładny w szczegółach, opisany językiem oszczędnym, operującym skrótami, koncentrujący się na ogół wokół jednej metafory

    2. To reakcja na abstrakcyjny intelektualizm poetów poprzedniego pokolenia

    3. Nawiązywał do poezji chińskiej i japońskiej

    4. Twórcy: Ezra Pound (wymyśla nazwę angielską – „image”, czyli obraz)

    5. W Polsce: u wielu poetów XX- lecia.

  2. Imaginizm (akmeizm) - Rosja po 1917 r. do I poł. lat 20 (od słowa łacińskiego „imago” - obraz):

    1. Obraz głównym środkiem wyrazowym poezji

    2. Wiersz ma koncentrować się wokół jednej metafory bądź też ma być łańcuchem luźnych metafor

    3. Bohaterem lirycznym samotny człowiek zagubiony w nowoczesności

    4. Obecne tendencje antycywilizacyjne

    5. Dostrzeganie wartości w archaicznych formach życia wiejskiego

    6. Częste wątki z życia cyganerii artystycznej

    7. Twórca: Sergiusz Jesienin


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə