Adana tarim sektöRÜ analiZİ ve vergi potansiyeli Mehmet ÇİFTÇİ




Yüklə 260.31 Kb.
tarix22.04.2016
ölçüsü260.31 Kb.

ADANA TARIM SEKTÖRÜ ANALİZİ VE VERGİ POTANSİYELİ

Mehmet ÇİFTÇİ

Adnan KARATAŞ

Vergi İstihbarat Uzmanı

Gelir Uzmanı





  1. ADANA HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Adana; Türkiye’nin güneyinde, Akdeniz Bölgesinin Doğu Akdeniz Bölümünde yer alan 14.030 km2 yüzölçümüne ve 2.006.665 ( 2007 sayım sonuçlarına göre ) nüfusa sahip bir ildir. Toplam nüfusun %76’sı kent merkezinde, %24’i ise kırsal kesimde ikamet etmektedir

Yeni kurulan ilçelerle birlikte 15 ilçesi, 46 belediyesi ve 550 köyü bulunmaktadır. Adana, Nil’den sonra Akdeniz’in en büyük deltası olan Çukurova Deltasında yer alır ve esas gelişimini tarım ürünlerinden ve tarıma dayalı sanayiden sağlar. İl, diğer pek çok ilden farklı olarak toplam yüzölçümünün %38’i ile tarım yapmaya müsaittir. Mevsim şartlarının da çok müsait olması Adana’yı tam bir tarım cenneti yapmıştır. Bu özelliğinden dolayı Adana sürekli ve yoğun bir şekilde göçe maruz kalmıştır. Yaz aylarında mevsimlik işçi olarak doğu ve güneydoğudan pek çok kişi Adana’ya gelmektedir. 2000 yılı verilerine göre Adana ilinde iktisaden faal nüfus 544.328’dir. Bu nüfusun yüzde 45’i tarım, yüzde 15’i sanayi ve yüzde 40’ı hizmetler, sektöründe istihdam edilmektedir. Adana ilinde tarımla geçinen hane sayısı 52.000 düzeyindedir. Bu hanelerin yaklaşık % 60’ı hem bitkisel hem hayvansal üretim, %30’u sadece bitkisel üretim, %10’u ise hayvansal üretim ile uğraşmaktadır.

Devlet Planlama Teşkilatının 2003 yılında yaptığı İllerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik sıralamasında 8’inci sırada yer alan Adana; İmalat sanayi gelişmişlik sıralamasında 12, sağlık sektörü gelişmişlik sıralamasında 18, eğitim sektörü gelişmişlik sıralamasında ise 19’ncu sırada yer almaktadır. 2008 yılı vergi tahakkuku 1.773 milyon, tahsilatı 1.290 milyon YTL dir. Toplam tahsilat içerisinde yüzde 0,77 pay ile Türkiye genelinde 10’ncu sırada bulunmaktadır.



  1. ADANA’NIN ÜLKE TARIMINDAKİ YERİ VE ÖNEMİ

Adana’da yıl boyunca ürün ekimi yapılabilmektedir. Bitkisel ürün ekimi Kasım ayında başlayarak 30 Hazirana kadar devam etmektedir. Ürün hasadı ise 20 Mayıs 30 Ekim tarihleri arasında yapılmaktadır.

Adana’da tarıma ayrılan alanlar her geçen yıl belirli bir oranda azalmaktadır. 2006 yılında bir önceki yıla göre ekilen tarla alanı Türkiye genelinde yüzde 3,2, Adana’da yüzde 6,6 oranında azalmıştır. Bu azalış 2007 yılında Türkiye ve Adana genelinde yüzde 2’nin üzerindedir. Ekim alanlarındaki azalmanın çok değişik sebepleri vardır. Miraslar yoluyla ekilen arazilerin bölünmesi ve tarım girdi fiyatlarının artması bunlardan birkaçıdır. Adana’nın ekili dikili alanları toplamı Türkiye ekili ve dikili alanlarının %2,8’ni oluşturmaktadır. Meyve ekim alanları ise Türkiye ortalamasının üzerinde bir artış sergilemiştir. Genel itibariyle bakıldığında ve mevsimsel yapı incelendiğinde Akdeniz bölgesi özellikle Doğu Akdeniz Bölümü, Çukurova yöresi ürün çeşidi bakımından Türkiye’nin en zengin yeridir. Mevsimin ilk sebze, meyve ve tahılları bu bölgede üretilmektedir.



Tablo 2.1 Tarım Alanlarının Ülke ve İl İtibariyle Sınıfsal Dağılımı ( Da)







Toplam Tarım

Ekilen Tarla

Nadas

Sebze Bahçeleri

Meyve




Yılı

Alanı

Alanı

Alanı

Alanı

Alanı

Türkiye

2005

266.068.950

181.483.770

48.761.640

8.058.980

27.764.560

Adana




5.943.360

5.177.250

63.220

250.770

452.390

Adana/Türkiye




2,23

2,85

0,13

3,11

1,63






















Türkiye

2006

258.790.951

175.598.596

46.908.406

7.795.422

28.488.527

Adana




5.621.945

4.834.602

36.260

268.473

482.610

Adana/Türkiye




2,17

2,75

0,08

3,44

1,69

Değişim Türkiye 2005-6




-2,74

-3,24

-3,80

-3,27

2,61

Değişim Adana 2005-6




-5,41

-6,62

-42,64

7,06

6,68






















Türkiye

2007

248.875.052

170.626.668

42.189.473

7.407.868

28.651.043

Adana




5.542.654

4.727.708

51.350

254.989

508.607

Adana/Türkiye




2,23

2,77

0,12

3,44

1,78

Değişim Türkiye 2006-7




-3,83

-2,83

-10,06

-4,97

0,57

Değişim Adana 2006-7




-1,41

-2,21

41,62

-5,02

5,39

* TÜİK VERİLERİ 2005-2006-2007



    1. Adana’nın İlçeleri İtibariyle Ekim Alanları (Ha)

Tablo 2.2.’de görüldüğü üzere sebze yetiştiriciliğinde 9.582 Ha ile Karataş , meyve ekiminde 15.882 Ha ile Yüreğir, üzüm yetiştiriciliğinde 1.600 Ha ile Saimbeyli , zeytin yetiştiriciliğinde 2.003 Ha ile Ceyhan ilçesi önde bulunmaktadır. Meyve ekim alanları %47 ile en fazla orana sahipken, sebze ekim alanları % 34, zeytin ekim alanları %12 ve bağ ekim alanları %7 lik orana sahiptir.

Tarla ekim alanı ise en fazla 108.210 Ha ile Ceyhan’da bulunmakta ve bunu 83.364 Ha ile Yüreğir ilçesi izlemektedir. Ekilen tarla alanı bakımından %24 ile Ceyhan ilçesi ilk sırada yer alırken %18 ile Yüreğir, % 11 ile Karataş ilçeleri gelmektedir.



Tablo 2.2 Tarım Alanlarının İlçeler İtibariyle Sınıfsal Dağılımı (Ha)

 

Tarla Alanı

 

 

Sebzelikler

Meyvelikler

Bağlar

Zeytinlikler

Ekilen

Nadas


İLÇE

Aladağ

12

271

150

130

7939

 

Ceyhan

2482

248

200

2003

108210

 

Feke

300

407

550

20

6742

1500

İmamoğlu

136

273

175

833

33540

 

Karaisalı

1074

250

932

1537

24566

 

Karataş

9583

1690

8

60

51668

 

Kozan

1566

8265

105

1568

46695

585

Pozantı

70

764

1227

 

2919

 

Saimbeyli

338

705

1600

 

8500

1700

Seyhan

4346

6285

5

99

20119

 

Tufanbeyli

151

270

280

 

31870

350

Yumurtalık

1682

673

32

1128

26953

 

Yüreğir

4057

15882

300

1830

82364

1000

Toplam

 TOPLAM

25797

35983

5564

9208

452085

5135

*TARIM İL MÜDÜRLÜĞÜ 2007 YILI VERİLERİ

2007 yılı itibariyle Adana’nın tarımsal araç ve gereç sayısı 108.325’tir. Ayrıntılar tablo 2.3’de gösterilmiştir.



Tablo 2.3 Tarımsal Araç ve Gereç Sayısı

Atomizör

358

Sap Döver

837

Balya Makinası

123

Selektör

95

Biçer Bağlar

47

Sürgü

0

Biçer Döğer

1014

Tarar

0

Döven

238

Toprak Frezesi

279

Ekim Makinası

7442

Tozlayıcı

358

Gübre Dağıtıcısı

12989

Traktör

20526

Harman Makinası

122

Traktör Pulluğu

1120

Hayvan Pulluğu

1132

Tırmık

5772

Karasaban

3238

Yağmurlayıcı

4473

Kültivatör

20119

Zirai Mücadele Helikopteri

0

Merdane (Yuvar)

1387

Zirai Mücadele Uçağı

44

Motopomp

2311

Çapa Makinası

11281

Orak Makinası

63

Çim Biçme Makinası

0

Otyolucu

171

Pulvarizatör

12786

Adana tek başına yağlı tohumlardan soya ve mısır üretiminin yarısını karşılamaktadır. Adana’da üretilen bazı ürünlerin Türkiye toplam üretimi içerisindeki payı aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Tablo 2.4 Adana Üretilen Bazı Ürünlerin Türkiye Üretimindeki Payı

Ürün Adı

Türkiyenin Toplam Üretimi İçindeki Payı (%)

Soya

50

Karpuz

12

Mısır

45

Pamuk

7

Yerfıstığı

34

Buğday

6,5

Narenciye

30




Görüldüğü üzere Türkiye’de soya üretiminin yarısı, mısır üretiminin yüzde 45’i Adana’da üretilmektedir. Yerfıstığı ve narenciye üretiminde de Adana ağırlıklı bir konuma sahiptir.

3. TARIM SEKTÖRÜNÜN EKONOMİK BOYUTU

3.01 Adana’da Yetiştirilen Ürünler ve Ortalama Pazar Değerleri

Aşağıda Tablo 3.1’de yıllar itibariyle Adana’da üretilen bitkisel ürünlerin üretim miktarları ve pazarlanan değerleri gösterilmiştir. Ortalama olarak bu ürünlerin ülke ekonomisine katkısı 2006 yılı itibariyle 1,8 milyar YTL civarındadır. 2005 yılında toplam 4,2 milyon ton üretim miktarına karşılık 1,7 milyar YTL’lik üretim değeri elde edilmiştir. 2006 yılında üretim miktarı yüzde 8,74 artışla 4,6 milyon tona, üretim değeri ise yüzde 6,02 artışla 1,8 milyar YTL’ye ulaşmıştır.



Tablo 3.1 Bitkisel Ürünlerin Üretim miktarları ve Pazarlama Değerleri

 

2005

2006

Ürünler

 


Üretim Miktarı

Ton

Pazarlama

Değeri (YTL)

Üretim Miktarı

Ton

Pazarlama

Değeri (YTL)

Tahıl Ve Diğer Bitkisel

Ürünler


2.279.297


794.874.571


2.406.626


821.046.177


Sebzeler

1.019.577

321.661.680

1.203.904

438.266.262

Meyveler İçecek Ve

Baharatlı Bitkiler



955.504


594.391.237


1.015.816


554.677.036


Toplam

4.254.378

1.710.927.488

4.626.346

1.813.989.475

Artış Oranı







8,74

6,02

3.02 Üretici ve Mükellef Sayıları

Adana Tarım İl Müdürlüğünden alınan verilerden yararlanılarak oluşturulan Tablo 3.2’de üretici sayısıyla ilgili şu sonuçlar çıkmaktadır. 2006 yılında doğrudan gelir desteği alan üretici sayısı 47.554 iken desteklenen ürünlerin fiili üretimini yaparak prim desteği alan üretici sayısı ise 22.293’tür. Bu yılda çiftçilerin 635’i zirai kazanç mükellefi olarak maliye kayıtlarında yer almıştır.



Tablo 3.2 Yıllar İtibariyle Desteklenen Üretici Sayısı ve Mükellef Sayısı

Yıllar

Doğrudan Gelir Desteğinden Yararlanan Üretici Sayısı

Ürün Bazlı Prim Desteğinden Yararlanan Üretici Sayısı

Mükellef Sayısı

 










2005

49.288

18.809

696

2006

47.554

22.293

635

2007

48.197

21.544

652

Fark edileceği üzere ürününü satıp teşvik ya da destek alan çiftçi sayısı kadar zirai kazanç mükellefi bulunmamaktadır. Ürün bazlı destek alan çiftçilerin yaklaşık yüzde 97’si mükellef değildir. Ülke geneline bakıldığında gerçek usulde vergilendirilen zirai kazanç mükellef sayısı yıllar itibariyle önemli düşüş sergilemiştir. 1983 yılında zirai kazanç mükellefi sayısı 180.313 iken bu sayı 2000 yılında 35.051’e gerilemiştir.1 Bunun nedeni 1998 yılında yürürlüğe giren 4369 sayılı yasa ile zirai kazançlarda gerçek usulde vergilemenin satış tutarı esasından işletme büyüklüğü esasına geçilmesidir. GVK 94’ncü maddede yer alan had ve oranlar yüksek tutulmak suretiyle zirai kazançların büyük ölçüde tevkifat yoluyla vergilendirilmesi benimsenmiştir.

3.03 Tarım Sektörü Denetim ve İnceleme Verileri

Gelir vergisi kanununun 52’nci maddesinde zirai faaliyetin tanımı yapılarak zirai kazancın ne şekilde vergilendirileceği açıklanmıştır. Buna göre; Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır. Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.

Çiftçi kavramı balıkçı, su ve kara avcılığı faaliyetinde bulunanları, hayvan yetiştiricilerini ve rençberleri kapsamaktadır. Zirai işletmeleri işleten gerçek kişiler de çiftçi olarak belirtilmiştir. Zirai faaliyette ortakların adi ortaklıktan aldıkları kar payı şahsi zirai kazanç kabul edilmekte ve bunlar çiftçi sayılmaktadır. Kollektif ve komandit şirketler ise zirai faaliyetle uğraşsalar dahi çiftçi sayılmamakta ve ortakların kardan aldıkları paylar ticari kazanç kabul edilerek vergilendirilmektedir.

Çiftçiler elde ettikleri zirai kazançlar üzerinden, Gelir Vergisi Kanununun 94' üncü maddesine göre tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesinde sayılan kurum ve kişiler çiftçilerden satın aldıkları mahsuller için yaptıkları ödemelerden, anılan maddede belirtilen oranda gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadırlar.

Çiftçilerin kazancının gerçek usulde tespit edilip edilmemesinin stopaj yapılması açısından bir önemi yoktur. Ancak gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler açısından stopaj nihai vergileme olurken, kazancını gerçek usulde tespit eden çiftçiler, tevkifat suretiyle ödenen vergileri beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup etme imkanına sahiptirler.

Tevkifat suretiyle vergilendirilen çiftçilerin defter tutma ve beyanname verme yükümlülüğü yoktur. Ancak bu çiftçiler yaptıkları satış ve hizmetler dolayısıyla müstahsil makbuzu almak ve saklamak zorundadırlar.

Bakanlar Kurulunca belirlenen zirai kazançlarla ilgili tevkifat oranları şu şekildedir:

Çiftçilerden satın alınan ziraî mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemelerden; Ziraî mahsuller için,

Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için (2003/6577 sayılı BKK ile % 2. Yürürlük: 01.01.2004)

Bunların dışında kalanlar için (2003/6577 sayılı BKK ile % 4. Yürürlük: 01.01.2004)

Çiftçilere yapılan doğrudan gelir desteği ve alternatif ürün ödemeleri için, (2003/6577 sayılı B.K.K. ile %0 Yürürlük; 01.01.2004)

GVK’nun 54' üncü maddesinde yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları ise gerçek usulde tespit olunarak vergilendirilir. İşletme büyüklükleri nedeniyle gerçek usulde vergilendirilen çiftçiler bir takvim yılında elde ettikleri gelirlerini, izleyen yılın Mart ayının 25’inci günü akşamına kadar beyan etmek zorundadırlar. Beyan edilen kazancın vergisi ise Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenmektedir.

Türkiye’de 2007 yılında 6.574 zirai kazanç mükellefi beyanname vermiştir. Bu mükelleflerin yaklaşık yüzde 20’si ise zarar beyan etmiştir. Toplam kazanç tutarı 66.449.674 YTL dir. Aynı yıl ticaret borsalarından satın alınan zirai mahsüller için yapılan toplam tevkifat tutarı ise 419.055.241 YTL dir. Gerçek usulde ve tevkifat yoluyla vergilendirilen zirai kazançların toplam vergi gelirlerindeki oranı binde 3 düzeyindedir.

Aktif üretim yapıp gelir elde eden üreticilerden sadece yüzde 3’ünün mükellef olduğu Adana ‘da incelenen mükellef sayısı da ortalama olarak yüzde 2’dir. VEDOS (Vergi Denetmenleri Otomasyon Sistemi) kayıtlarından elde edilen verilere göre 2006 yılında 15 mükellef incelenmiş, 35.782 YTL matrah farkı bulunmuş, 9.184 YTL vergi farkı bulunmuş ve toplam 8.768 YTL ceza tahakkuk ettirilmiştir. İnceleme oranı yüzde 2,36’dır. Oysaki 2006 yılında Adana’da üretilen bitkisel ürünlerin ortalama ekonomik değeri yaklaşık olarak 1,8 milyar YTL’dir. Bu değerin yaklaşık yüzde 10’u incelemeye tabi tutulmuştur. Ayrıntılar tablo 3.5’ te yer almaktadır. 2006 yılı zirai ürün tevkifatı ise 21.594.646,71 TL dir.



Tablo 3.4 2006 Tarım Sektörü İnceleme Verileri

2006 Yılı

Rapor

Mükellef

Beyan Edilen

İncelenen

Matrah

Vergi

Vergi Ziyaı

Usulsüzlük




Sayısı

Sayısı

Matrah

Matrah

Farkı

Farkı

Cezası

Cezası

Toplam

17

15

1.929.347

1.937.934

35.782

9.184

8.749

19

2006 yılında bitkisel üretim yapan çiftçilerden 15’i incelenerek 35.782 YTL matrah farkı, 9.184 YTL vergi farkı bulunarak 8.768 YTL ceza tahakkuk ettirilmiştir.

Tablo 3.5 2007 Tarım Sektörü İnceleme Verileri

2007 Yılı

Rapor

Mükellef

Beyan Edilen

İncelenen

Matrah

Vergi

Vergi Ziyaı

Usulsüzlük

Toplam

28

42

1.507.186

1.683.330

535.013

81.707

92.647

13.436

2007 yılı sonu itibariyle zirai kazanç mükellefi sayısı ise 652’dir. Bu mükelleflerden 42’si incelemeye tabi tutularak haklarında 28 rapor yazılmıştır. İncelemeler sonucunda 535.013 YTL matrah farkı, 81.707 YTL vergi farkı bulunmuş, 92.647 YTL vergi ziyaı, 13,436 YTL de usulsüzlük cezası kesilmiştir. Bu dönemde inceleme oranı ise yüzde 6,44’e yükselmiştir. 2007 yılı zirai tevkifat miktarı ise 27.970.932,06 TL dir.

2007 yılında Vergi Denetmenleri Bürosu tarafından Zirai Ürün - Gübre – Tohum, Toptan Pamuk, Mısır, Buğday satıcısı 24 mükellef nezdinde fiili envanter çalışması yapılmıştır. 1.070.376,52 TL matrah incelenerek 514.839,45 TL matrah farkı, 83.397,63 TL vergi farkı bulunmuş, 38.388,67 TL ceza tahakkuk ettirilmiştir.



Adana Vergi Dairesi Başkanlığı, Denetim Koordinasyon Müdürlüğü tarafından buğday satıcıları nezdinde 2007 yılında gerçekleştirilen denetim sonuçları aşağıda gösterilmiştir. 169 mükellef denetlenerek 80 adet ceza tutanağı düzenlenmiş ve 38.921 YTL ceza tahakkuk ettirilmiştir.

Tablo 3.6 Buğday Denetim Sonuçları

18-29/06/2007 Tarihleri Arasında Yapılan Buğday Denetim Sonuçları

Fiili Envanter Yapılan

Alım Yapmayan

Kapalı Olan

Denetlenen

Tespit Edilen Buğday Miktarı (Kg)

Cezalı Tutanak

Önerilen Ceza

Belgeli

Belgesiz

Toplam

161

7

1

169

147.838.005

864.980

148.702.985

80

38.921,00

*Adana Vergi Dairesi Başkanlığı 2007 Yılı Faaliyet Raporu

Tablo 3.7 Yıllar itibariyle Türkiye genelinde yapılan zirai ürün denetim sonuçları

 

Denetlenen

Fiili Envanter

Kaydi Envanter

Tutulan

Kesilen Usulsüzlük

 

Mükellef

Yapılan İşyeri

Yapılan İşyeri

Tutanak

Cezası (YTL)

Yılı

Sayısı

Sayısı

Sayısı

Sayısı

 

2003

37.543

389

127

9.232

6.888.526

2004

58.583

88

9

22.789

1.325.970

2005

88.276

448

291

14.423

2.466.081

2006

93377

85

9

11313

1.300.000

2007

85890

504

97

9182

1.555.012

*GİB 2007 yılı faaliyet raporu

Tablo 3.8 2008 Tarım Sektörü İnceleme Verileri


2008 Yılı

Rapor

Mükellef

Beyan Edilen

İncelenen

Matrah

Vergi

Vergi Ziyaı

Usulsüzlük




Sayısı

Sayısı

Matrah

Matrah

Farkı

Farkı

Cezası

Cezası

Toplam

26

39

2.128.211

2.121.619

431.356

78.230

143.309

35.341

2008 yılı zirai kazanç mükellefi sayısı 649’dur. Bu mükelleflerden 39’u incelemeye tabi tutularak haklarında 26 adet rapor yazılmıştır. Beyan edilen 2.128.211 YTL’ lik matrah üzerinden 431.356 YTL matrah farkı, 78.230 YTL vergi farkı bulunmuş ve 143.309 YTL vergi ziyaı, 35.341 YTL de usulsüzlük cezası kesilmiştir. Bu dönemde inceleme oranı yüzde 6’dır.

Tarımsal desteklerden yararlanan çiftçi sayısının fazla, mükellef sayısının az olması, Adana’da küçük çiftçi sayısının fazla olduğunu, kurumsallaşmanın az olduğunu göstermektedir. Bu olumsuz duruma rağmen Gelir vergisi rekortmenleri içerisinde 2006 yılında 9 zirai kazanç mükellefine toplam 1 milyon YTL vergi tahakkuk etmiştir.

2007 yılında ise toplam 912 bin YTL tahakkuk eden vergi ile 6 adet zirai kazanç mükellefi ilk yüze girmeyi başarmıştır.

Türkiye’de soya üretiminin yarısının yapıldığı Adana’da son üç yıllık inceleme verilerine baktığımızda hiçbir soya üreticisinin vergi denetimine ya da incelemesine tabi tutulmadığını görmekteyiz.

3.04 Tarımsal Destekler

Çiftçilerin çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen destek unsurlarından yararlanabilmeleri için çiftçi belgesi almaları zorunludur.

Çiftçi belgesi takvim yılı itibarıyla çiftçinin üye olduğu ziraat odası tarafından, ziraat odasının bulunmadığı yerlerde ise tarım il veya ilçe müdürlüklerince düzenlenmektedir. Çiftçilerin destek unsurlarından yararlanabilmeleri için Vergi Usul Kanununun belge düzenine ilişkin hükümlerine uymaları gerekmektedir. Zirai faaliyeti ile ilgili olarak Vergi Usul Kanununun belge düzenine ilişkin yükümlülüklerine bir takvim yılı içinde iki kez uymadığı tespit edilen çiftçiler izleyen takvim yılı başından itibaren bir yıl süreyle destek unsurlarından yararlandırılamamaktadır.

Ülkemizde uygulanan tarımsal destek çeşitleri aşağıda yer almaktadır.



Alan Bazlı Tarımsal Destekler

• Mazot Desteği

• Gübre Desteği

Alternatif Ürün Desteği

• Organik Tarım ve İyi Tarım Uygulamaları ile Toprak Analizi Yaptırılmasına ve Bambus Arısı Kullanımı Desteği

Fark Ödemesi Destekleri

• Kütlü Pamuk Desteği

• Yağlık Ayçiçeği Desteği

Soya Fasulyesi Desteği

• Kanola Desteği

• Dane Mısır Desteği

• Zeytinyağı Desteği

• Aspir Desteği

Çay Desteği

• Hububat ve Baklagil Desteği



Hayvancılık Destekleri Tarım Reformu Uygulama Projesi (Arıp)

• Çevre Amaçlı Tarımsal Arazilerin Korunması Desteği (ÇATAK-Yönetmelik)



Kırsal Kalkınma DestekleriTarım Sigortası Destekleri

• Bitkisel Ürün Sigortası Desteği

• Süt Sığırı Sigortası Desteği

• Sera Sigortası Desteği

• Kümes Hayvanları Sigortası Desteği

• Su Ürünleri Desteği

• Hasar Fazlası Desteği

• Diğer Tarım Sigortası Destekleri

Sigorta tutarının %50si ödenmektedir.

Telafi Edici Ödemeler Kapsamındaki Tarımsal Destekler

Patetes Siğili Desteği

• Çay Budama Tazminatı Desteği

Diğer Tarımsal Amaçlı Destekler

• Ar-Ge Destekleri

• Sertifikalı Tohum ve Fidan Kullanım Desteği

• Yurtiçi Sertifikalı Tohumluk Üretiminin Desteklenmesi

• Çevre Amaçlı Tarımsal Arazilerin Korunması Desteği (ÇATAK-Bak.Kur.Kararı)

Faiz İndirimli Tarımsal Krediler

2005-2006 ve 2007 yılları Adana Tarım İl Müdürlüğünce ürün bazında ödenen destekleme miktarı ile desteklenen üretici sayısı tabloda yer almaktadır. 2005 yılında 18.809 üreticiye toplam 102.535.995 YTL ödeme yapılmıştır. 2006 yılında desteklemeden yararlanan üretici sayısı 3.484 artarak 22.293 çiftçiye ulaşmış ve ödeme miktarı 159.622.779 YTL olmuştur. 2007 yılında ise desteklemeden yararlanan çiftçi sayısı 1.749 kişi azalarak 22.293 kişiye, destekleme miktarı ise 79.919.863 YTL ye düşmüştür.



Tablo 3.9 Yıllar İtibariyle Desteklenen Ürün, Destekleme Miktarı, Çiftçi Sayısı

Yıl

Desteklenen Ürün

Destekleme Miktarı(Ytl)

Çiftçi Sayısı

2005

Pamuk

35.900.279,66

4.078

Soya Fasülyesi

1.970.683,97

336

Ayçiçeği

6.505.631,24

2.696

Dane Mısır

58.159.401,00

11.699

Kanola

 

 

Toplam

102.535.995,87

18.809

2006

Pamuk

75.874.149,54

5.301

Soya Fasülyesi

5.080.552,68

746

Ayçiçeği

15.580.890,89

6.038

Dane Mısır

62.815.814,92

10.073

Kanola

271.371,38

135

Toplam

159.622.779,42

22.293

2007

Pamuk

43.873.115,66

3.766

Soya Fasülyesi

2.154.954,96

352

Ayçiçeği

14.599.349,06

6.187

Dane Mısır

19.203.536,97

11.195

Kanola

88.906,72

44

Toplam

79.919.863,37

21.544

Üretim yapılsın ya da yapılmasın dekar alan başına ödenen doğrudan gelir desteğinden yararlanan çiftçi sayısı ve destek tutarları ise Tablo 3.14’te yer almaktadır.

Tablo 3.10 Doğrudan Gelir desteği Alan Çiftçi Sayısı ve Destek Tutarı

Yılı

Çiftçi Sayısı

Doğrudan Gelir Desteği Toplam Miktarı(YTL)

2005

49.288

31.659.379,77

2006

47.554

31.685.531,72

2007

48.197

22.206.004,95

2007 yılında doğrudan gelir desteğinden yararlanan çiftçi sayısı 48.197, ürün desteğinden yararlanan çiftçi sayısı ise 21.544 tür. 26.653 çiftçi ya hiç üretim yapmamış ya da desteklenen ürünleri ekmemiştir. Aynı yıl zirai kazanç mükellefi sayısı ise 652’dir. Bunlardan 42’si 1,5 milyar YTL beyan edilen matrah üzerinden incelemeye tabi tutularak 187.790 YTL vergi farkı ve ceza tahakkuk ettirilmiştir. 2007 yılında zirai kazanç üzerinden tahakkuk eden vergi tutarı yaklaşık olarak 1 Milyon YTL’dir. Aynı yıl verilen destekleme tutarı ise 102.125.867 YTL’dir.

  1. SONUÇ

Türkiye’nin en verimli ve geniş tarım topraklarına sahip Adana’nın zirai kazanç mükellef sayısının çok az olması dikkate değer bir tespittir. Doğrudan gelir desteği ve ürün desteği alan çiftçi sayısı on binlerle ifade edilirken mükellef olanlar ise yok denecek kadar azdır. Bu durum tarım kesiminin vergilendirilmesinde güçlük yaşandığının açık bir göstergesidir. Mükellef olması gerekirken bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen çiftçiler kadar gerekli tespiti yapamayan vergi teşkilatı da beyan edilmesi gereken gelirin beyan edilmemesinden aynı derecede kusurludur. Örneğin, Türkiye’de soya üretiminin yarısının yapıldığı Adana’da son üç yıllık inceleme verilerine baktığımızda hiçbir soya üreticisinin vergi denetimine ya da incelemesine tabi tutulmadığını görmekteyiz.

Tarım Sektöründe vergi kayıp ve kaçağının olmaması için dikey denetimlere ağırlık verilerek tohum ve fide üreticilerinden çiftçilere, çiftçilerden tüccarlara, tüccarlardan toptan satış yapanlara ulaşılarak veya tersi yol izlenerek her aşamadaki ekonomik hareketlerin kayıt altına alınması sağlanmalıdır.



KAYNAKÇA :

1- Adana Tarım İl Müdürlüğü

2- TÜİK Adana Bölge Müdürlüğü

3- www.tüik.gov.tr

4- www.tarim.gov.tr

5- www.adanavdb.gov.tr

6- www.ilemod.gov.tr

7- AYDIN, Fazıl: Türkiye ve Avrupa Birliğinde Tarım Sektörünün Vergilendirilmesi

8-www.dpt.gov.tr

9-www.muhasebat.gov.tr



www.muhasebenet.net

1 AYDIN Fazıl, Türkiye ve Avrupa Birliğinde Tarım Sektörünün Vergilendirilmesi. S. 214-215



Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə