Acele işe şeytan karışır. Açık gözlü (Gözü açık)




Yüklə 54.49 Kb.
tarix26.04.2016
ölçüsü54.49 Kb.
A

Acele işe şeytan karışır.

Açık gözlü (Gözü açık)

Açık kapı bırakmamak

Adam yerine koymak(Adamdan saymak)

Adını ağzına almamak

Ağırına gitmek (Gücüne gitmek)

Ağız kalabalığına getirmek

Ağızlara sakız olmak

Ağzı süt kokmak

Ağzı torba değil ki büzesin

Ağzına bir parmak bal çalmak

Ağzından bal akmak

Ağzından çıkanı kulağı duymamak (işitmemek)

Ağzından girip burnundan çıkmak

Ağzıyla kuş tutsa...

Akan sular durmak

Akıl akıldan üstündür

Akıl hocası

Akıllara durgunluk vermek

Aklı başından bir karış yukarı (yukarıda)

Aklını başına almak (toplamaki devşirmek)

Aklını peynir ekmekle yemek

Alacağına şahin, vereceğine karga.

Alan razı, satan razı

Alayında olmak (İşin alayında olmak)

Alın teriyle kazanmak

Alın yazısı

Altı kaval, üstü şişhane

Altında kalmamak

Altından Çapanoğlu çıkmak

Alttan (aşağıdan) almak

Aman zaman vermemek

Anca beraber kanca beraber

Aralarından su sızmamak

Arap saçına dönmek

Arası soğumak

Arkası yufka

Arkasında yumurta küfesi yok ya!

Arkasını getirmemek

Armut piş, ağzıma düş

Aslı astarı (faslı) olmamak

Astarı yüzünden pahalı olmak

Aşık atmak (birisiyle)

Aşta tuzu bulunmak

Ateş bacayı sarmak (Alev saçağı sarmak)

Ateş olsa cirmi kadar (oylumunca) yer yekar.

Atla arpayı dövüştürmek (dalaştırmak)

Attan inip eşeğe binmek

Ayağa düşmek (Söz)

Ayağı (ayakları) suya ermek (değmek)

Ayağına dolaşmak (dolanmak)

Ayağını denk almak

B

Babaları tutmak (üstünde olmak)

Babasının hayrına mı?

Bağrına taş basmak

Baklayı ağzından çıkarmak

Baltayı taşa vurmak

Baş edememek

Baş sallamak

Baş üstünde yeri var.

Başa kakmak

Başı göge ermek (değmek)

Başına iş (dert) açmak (çıkarmak)

Başından kaynar sular dökülmek

Başının altından çıkmak (Bir şey birinin)

Başının çaresine bakmak

Başının etini yemek

Bel bağlamak

Bela geliyorum demez

Ben sana hayran, sen cama tırman

Benim diyen

Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur

Besle kargayı, oysun gözünü

Beş parmak bir olmaz

Beyninden vurulmuşa dönmek

Bıçak kemiğe dayanmak

Bıyığını balta kesmemek (kesmez olmak)

Bildiğini okumak

Bile bile lades

Bir baltaya sap olmak

Bir bardak suda fırtına koparmak (yaratmak)

Bir eli yağda, bir eli balda olmak

Bir yaşıma daha girdim

Bit yeniği

Biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz

Boğazına dizilmek (Boğazından geçmemek)

Borç gırtlağına çıkmak (Gırtlağına kadar borcu olmak)

Boş atıp dolu tutmak (vurmak)

Boş gezenin boş (baş) kalfası

Boynum kıldan ince

Boynunun borcu

Boyunun ölçüsünü almak

Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu

Buluttan (kıldan) nem kapmak

Bundan iyisi can sağlığı

Burnu havada olmak

Burnundan (fitil fitil) gelmek

Burnundan kıl aldırmamak

Burnunu sokmak

Burnunun dikine (doğrusuna) gitmek

Burnunun direği sızlamak

Burun kıvırmak

Buyurun cenaze namazına

Buz üstüne yazı yazmak

Büyük (söz) söylemek



C

Can ciğer kuzu sarması

Can pazarı

Canı burnuna gelmek

Canına ot tıkamak

Canına tak demek

Canını dişine takmak

Canının derdine düşmek

Cim karnında bir nokta

Cinler cirit (top) oynamak (içinde)

Cümlenin maksudu bir amma rivayet muhtelif

Ç

Çalmadığı kapı kalmamak

Çantada keklik

Çarıklı erkanıharp (diplomat)

Çayı (suyu) görmeden paçaları sıvamak

Çetin ceviz

Çiğ yemedim ki karnım ağrısın (Al giymedim ki alınayım)

Çivi çiviyi söker

Çorap söküğü gibi gitmek

Çorbada tuzu bulunmak

Çöp çöp üzerine koymamak

Çürük tahtaya basmak



D

Dağ (doğura doğura bir) fare doğurdu.

Dağdan gelip bağdakini kovmak

Dağlar kadar (gibi)

Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı

Damdan düşer gibi

Deli divane olmak

Deliye her gün bayram

Deliye pösteki saydırmak

Dervişin fikri ne ise zikri de odur.

Dikiş tutturamamak

Dilin kemiği yok

Dimyat’a (Payas’a) pirince giderken evdeki bulgurdan olmak

Diş geçirmek

Dişe dokunur

Dişinden tırnağından artırmak

Doğruya doğru eğriye eğri

Dokuz ayın çarşambası bir araya gelmek

Dostlar alışverişte görsün

Dört başı mamur

Dört elle sarılmak (Birine, bir işe)

Dört gözle beklemek

Dut yemiş bülbüle dönmek

Dün bir, bugün iki

Dünden razı (hazır)

E

Efendim nerde, ben nerde? (özgün yazılış)

Efradını cami, ağyarını mani.

Ekmeğine yağ sürmek (Birinin)

Ekmeğini taştan çıkarmak

Eli ayağına dolaşmak

Elifi görse mertek sanır.

Eline su dökemez (Biri, onun)

Elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak

Ellerde gezmek (Bir kimse) (El üstünde tutulmak)

Eski hamam, eski tas

Etekleri tutuşmak

Etekleri zil çalmak

Etle tırnak gibi

Etliye sütlüye karışmamak

F

Feleğin çemberinden geçmiş (Feleğin germ ü serdini görmüş.)

Fink atmak

Fitne fücur



G

Gece gündüz dememek

Geleceği varsa göreceği de var

Gırtlağına kadar borcu olmak (Borç gırtlağına çıkmak)

Gökte ararkae yerde bulmak

Gökten zembille mi indi?

Gönlünden kopmak

Göz açıp kapayıncaya kadar (Göz yumup açıncaya kadar)

Göz boyamak

Göz göre göre yalan söylemek

Göz nuru dökmek

Gözden sürmeyi çalmak (çekmek)

Gözü açık gitmek

Gözü ısırmak (Bir kimseyi)

Gözüne dizine dursun?

Gözünü daldan budaktan sakınmamak (esirgememek)

Gücüne gitmek (Ağırına gitmek)

Gürültüye (patırtıya ) pabuç bırakmamak

Güvendiği dağlara kar yağmak (Güvendiği dal elinde kalmak)

H

Haddini bilmek (Biri)

Hakkından gelmek

Hâlden anlamak

Halep oradaysa arşın burada

Hali vakti yerinde

Hangi dağda kurt öldü?

Hangi taşı kaldırsam altından çıkar.

Har vurup harman savurmak

Harcı âlem

Harcı olmak (Birinin)

Hava çalmak (Her biri başka bir)

Havadan sudan (şundan bundan) konuşmak

Havanda su dövmek

Hayal meyal

Hayra alamet

Hayrını görmek

Hem suçlu, hem güçlü

Hem ziyaret hem ticaret

Her (kırık) tarakta bezi olmak

Her işin (şeyin) başı sağlık

Her yiğidin bir yoğurt yiyişi var

Hesabını bilmek

Hesapsız kitapsız

Hükmü geçmek (Hüküm yürütmek)

İ

İcabına bakmak

İçi kan ağlamak (İçinden kan gitmek)

İçine kurt düşmek

İçtikleri su ayrı gitmemek

İğne atsan yere düşmez

İğne ile kuyu kazmak

İki ayağını bir pabuca sokmak (koymak) (Birinin)

İki el bir baş içindir.

İki eli yakasında olmak (Birinin)

İki yakası bir araya gelmemek

İleri gelenler

İleri geri konuşmak

İleri gitmek

İn cin top oynamak

İnce eleyip sık dokumak

İncir çekirdeğini (fındık kabuğunu) doldurmaz

İpe un sermek

İpiyle kuyuya inilmez

İş başa düşmek

İş inada binmek

İt ite (buyurur), it de kuyruğuna



K

Kabak tadı vermek

Kabına sığmamak

Kadrini bilmek

Kafa patlatmak

Kafese koymak

Kanbersiz düğün olmaz

Kantarın topunu kaçırmak

Kara gün dostu

Karadeniz’de gemilerin mi battı?

Karışanı görüşeni olmamak

Karnı zil çalmak

Karnım tok

Kaş yapayım derken göz çıkarmak

Kaşla göz arasında

Kefeni yırtmak

Kel başa şimşir tarak

Kendi bildiğini okumak

Kendi kendine gelin güvey olmak

Kendinden pay biçmek

Kendine yontmak

Kendini (kapıp) koyvermek

Kendini bir yere dar atmak

Kendini dirhem dirhem satmak

Kılı kırk yarmak

Kılını bile kıpırdatmamak

Kıt kanaat geçinmek

Kızım sana söylüyorum gelinim sen anla (işit, dinle)

Kim vurduya gitmek

Kime niyet, kime kısmet

Kolayına kaçmak

Kök söktürmek

Kökünü kurutmak (Köküne kibrit suyu dökmek)

Kulağına küpe olmak

Kulağını bükmek

Kulaklarını tıkamak (Bir şeye)

Kulp takmak

Kuş uçmaz, kervan geçmez

Kuyusunu kazmak

Küçük (alçacık) dağları ben yarattım demek



L

Laf (lakırdı,söz) altında kalmamak

Laf kıtlığında asmalar budayayım

Laf lafı açar

Lafla peynir gemisi yürümez

Leyleğin ömrü lak lak ile geçer



M

Mal meydanda

Mantara basmak

Matrak geçmek

Maymun gözünü açtı

Meteliğe kurşun atmak

Meydanı boş bulmak

Mumla aramak



N

Nabza göre şerbet vermek

Ne hikmetse (Ne hikmettir)

Ne oldum delisi

Ne oldum dememeli, ne olacağım demeli

Ne pahasına olursa olsun.

Ne sakala minnet ne bıyığa

Ne yardan geçer ne serden

Nohut oda, bakla sofa

O

Ocağına düşmek (Birinin)

Ocağına incir dikmek

Ocağını söndürmek

Ok yaydan çıkmak

Okkanın altına gitmek

Oluruna bırakmak

Ö

Öküzün altında buzağı aramak

Ölçüyü kaçırmak

Ölmek var, dönmek yok.

Ölüp ölüp dirilmek

Ön ayak olmak

Öp babanın elini.

Öpüp başına koymak

Özrü kabahatinden büyük

P

Pabucu dama atılmak

Pabucunu ters giydirmek

Pabuç bırakmamak

Paçayı kurtarmak

Pamuk ipliğiyle bağlamak

Pire için yorgan yakmak

Pireyi deve yapmak

Pişmiş aşa su katmak

Pösteki saydırmak (Birine)



R

Rahat batmak



S

Saçını başını yolmak

Sadede gelmek

Sağı solu olmamak

Sakalı değirmende ağartmak

Saman altından su yürütmek

Sayım suyum yok

Sen giderken ben geliyordum.

Seninki (tatlı) can da benimki (elinki) patlıcan mı?

Ser verip sır vermemek

Sermayeyi kediye yüklemek

Sırasını savmak

Sinek avlamak

Söz altında kalmamak

Söz ayağa düşmek

Sözüm meclisten dışarı

Sözünü sakınmamak (esirgememek)

Sudan cevap

Suya sabuna dokunmamak

Suyun başını tutmak

Sütüne havale etmek (Bir işi birinin)

Ş

Şeytana külahını ters giydirmek

Şeytana uymak

Şimşekleri üzerine çekmek



T

Tasası sana mı düştü?

Taşı gediğine koymak

Tatlıya bağlamak (Bir işi)

Temcit pilavı gibi ısıtıp ısıtıp koymak

Teneşir paklar

Tok evin aç kedisi

Topun ağzında

Toz dumandan ferman okunmamak

Tuttuğunu koparmak



U

Ununu elemiş, eleğini asmış



V

Varı yoğu

Verilmiş sadakası olmak

Vız gelip tırıs gitmek

Vur dedikse öldür demedik ya!

Y

Yağmur olsa kimsenin tarlasına yağmaz.

Yağmurdan kaçarken doluya tutulmak

Yan bakmak

Yan gözle bakmak

Yanına bırakmamak (komamak)(Birinin davranışını)

Yaraya merhem olmak

Yaraya tuz biber ekmek

Yarım elma, gönül alma

Yasak savmak

Yaş tahtaya (yere) basmak

Yatağa düşmek

Yaya kalmak

Yazıklar olsun!

Yelkenleri suya indirmek

Yemin etsem başım ağrımaz

Yenilir, yutulur gibi değil.

Yere bakan, yürek yakan

Yeri yurdu belirsiz

Yerin dibine geçmek

Yerin kulağı var

Yerinde yeller esmek

Yıldırımla vurulmuşa dönmek

Yok pahasına

Yol görünmek

Yolcu yolunda gerek

Yolunu beklemek, gözlemek

Yorgan gitti, kavga bitti.

Yufka yürekli

Yukarı tükürsem bıyık aşağı sakal

Yumurta kapıya gelmek (dayanmak)

Yüksekten atmak

Yükte hafif, pahada ağır

Yükünü tutmak

Yüreği cız etmek

Yüreği ferahlamak

Yüreğine inmek

Yüreğinin yağı erimek

Yüzü sirke satmak

Yüzü suyu hürmetine

Yüzünü ağartmak (Birinin, kendi)

Yüzünü kara çıkarmak

Yüzünün akıyla çıkmak (Bir işten)

Yüzüp yüzüp kuyruğuna gelmek

Yüzüstü bırakmak

Z

Zehir zemberek

Zeval vermemek

Zevkten dört köşe olmak

Zeytinyağı gibi üste çıkmak

Ziyan zebil olmak

Zokayı yutmak

Zurnanın zırt dediği yer

Züğürt tesellisi

Zülfüyâre dokunmak



Kaynak:
* Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

2/Deyimler Sözlüğü-Ömer Asım Aksoy, TDK Yayınları, 1984



*Türkçe Sözlük 1-2/AKDTYK/TDK, İstanbul 1992 (Milliyet baskısı)






Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə