A-elektriKLİ İŞletme yapilan bölgelerde uyulmasi gereken hususlar




Yüklə 115.46 Kb.
tarix13.04.2016
ölçüsü115.46 Kb.
641 NOLU TAMİM

Özü : Elektrikli tren işletilen bölgelerde alınması gereken tedbirler ile dikkat edilmesi gereken hususlar ve taşıma belgelerine yazılacak uyarılar hakkındadır.

Elektrikli tren işletilen bölgelerdeki hizmetlerin yerine getirilmesi sırasında çalışanların can güvenliğinin sağlanması ve kazaların önlenmesi için alınması gereken tedbirler aşağıda belirtilmiştir.
Elektrikli tren işletilen bölgelerdeki elektrikli taşıtlara enerjinin iletiminde kullanılan katener 25 000 Volt, 50 Hz. yüksek gerilim elektrik enerjisi bulunur.

Bu nedenle Elektrikli tren işletmeciliği yapılan bölgelerde, belirtilecek hususlara kesinlikle uyulacak ve bu tedbirler alınmadıkça yüksek gerilim bulunan elektrikli katener (havai hat) bölgesinde çalışma yapılmayacaktır.




A-ELEKTRİKLİ İŞLETME YAPILAN BÖLGELERDE UYULMASI GEREKEN HUSUSLAR:
1–Elektrifikasyondan sorumlu Tesisler Müdürlüğü yetkilileri tarafından kesin olarak teminat verilerek doğrulanmadığı müddetçe katener tesislerinin gerilim altında olduğu kabul edilecektir.

2– Gerilim altında bulunan katener hatlarına, bunların izolatör ve mesnetlerine, kopup yere sarkan veya düşen tellerine, aynı şekilde elektrikli taşıtların pantoğraflarına ve diğer elektrik teçhizatına tehlikeli olduğundan dokunulmayacaktır.

3– Katener hatlarında gerilim kesilmiş olsa da bunlara dokunulmayacaktır. Katener hatları gerilim kesildikten ve hatlar usulüne uygun şekilde topraklandıktan sonra tehlikesiz kabul edilecektir.

4– Gerilim altında bulunan hatlara ve teçhizata alet, araç, gereç veya öteki cisimlerle dokunulmayacak, katener hattına 2 metreden daha az olan mesafeye yaklaşılmayacaktır. Katener hattına 2 metreden daha az olan sabit tesislerde yapılacak çalışmalarda Katener Bakım Şefliği’ne haber verilecek, gerilim kesilip hat uygun şekilde topraklama yapıldıktan sonra çalışılacaktır.

5– Gerilim altındaki hat ve izolatörlere tehlikeli olduğundan su sıkılmayacaktır.

6– Elektrik cereyanına yakalanan ve elektrik hatlarıyla temasta kalanlara dokunulmayacaktır.

7– Transformatör merkezlerine yalnız işletme, kontrol ve bakım ile görevli personel girecektir.

8– Katener bölgelerinde elektrifikasyon tesislerine yakın olan veya tehlike arz eden yerlere uyarıcı levhalar ve yüksek gerilimi belirten işaretler konulacaktır.

9– Gerilim altındaki kısımlarda, platform merdiven veya taşınabilir merdivenler kullanılmayacaktır.

10– Katener hattına yakın mesafede ağaç kesilmeyecek ve budanmayacaktır. Ancak gerilimli bölgeye 2 metreden daha yakın olan çalışmalarda (ağaç kesme ve budama) Katener Bakım Şefliği’ne haber verilerek, gerilim kesilip hat usulüne uygun şekilde topraklandıktan sonra çalışma yapılacaktır.

11– Gerilimli bölgeye uzaklığı 2 metreden az olan mekanik emniyet tesisatı ve sinyal tesislerinde çalışılmayacaktır.

12– Gerilimli hatlara 2 metreden daha yakın bir uzaklık içinde çalışmayı gerektirecek bina, markiz, üst geçit, aydınlatma direği ve benzeri tesislerin tamir, boya, badana işleri gerilim kesildikten sonra yapılacaktır.

13– Katener hattının bulunduğu yollarda, raylar cer dönüş akımını taşıdığından, raylar arasında ve rayla toprak arasında insan hayatı bakımından tehlikeli gerilim olabileceğinden; katenerde gerilim mevcut iken katener hattı altında yapılacak rayla ilgili her türlü çalışmadan önce Katener Bakım Şefliğine haber verilecek ve usulüne uygun topraklama yapılarak gerekli tedbirler alınacaktır.

14– Katener hattının bulunduğu yollarda ray ve makas değiştirmek ve kaynak yapmak gerektiğinde, dönüş akımının temini için en az 25 milimetrekare kesitli bakır bir iletkenle, değiştirilecek olan rayın iki yanındaki raylar birbirine bağlandıktan sonra değiştirilecek ray çıkartılacaktır. Dönüş akımının yolu temin edilmeden ray çıkarılmayacaktır.

15– Cer dönüş akımını temin eden raylara kaynaklı veya diğer bir usulle irtibatlanmış ray bağlantıları kopartılmayacaktır. Bu irtibatların koparılması halinde elektrikli sinyal bölgelerinde Sinyal Bakım Şefliğine, sinyalli olmayan bölgelerde Katener Bakım Şefliğine haber verilecektir.Bu şefliklerin talimatı doğrultusunda çalışma yapılacaktır.Yapılacak olan çalışmalar Sinyal ve Katener Bakım şefliklerinin nezareti altında yapılacaktır.

16– Katener geriliminden dolayı indüklenecek gerilimler insan hayatı için tehlikeli olabileceğinden, katener hattına paralel ray (yedek raylar dahil), yerüstü ve yer altı su ve gaz borusu, elektrik kablosunun metal aksamı v.b tesislerine topraklama yapılmadan direk temas edilmeyecektir.

17– Katener hattının gerilimi kesilmeden elektrifikasyon hattı direklerine kesinlikle çıkılmayacaktır.

18– Katener hattında bulunan üst geçitlerdeki koruma panolarına dokunulmayacak veya herhangi bir cisim ile temas edilmeyecektir.

19– Elektrikli işletme bölgesinde bulunan bütün markiz, üst geçit, aydınlatma direği ve benzerlerinin metalik aksamları topraklanmıştır. Bu gibi tesislerin üzerinde çalışacak personel tarafından topraklama irtibatları kesinlikle sökülmeyecek ve koparılmayacaktır. Çalışmalarda topraklama irtibatı sökülmüş ve kopmuş olduğu görüldüğünde çalışma yapılmayacak; ancak katener şefliğine haber verilerek, toprak irtibatı sağlandıktan sonra çalışmaya başlanılabilecektir.

20– Katener üzerindeki çalışmalarda, çalışılacak bölgenin gerilimi kesildikten sonra, bölge her iki taraftan mutlaka topraklanacaktır. Bu bölge 1000 metre ise her iki taraftan, 1000 metreden uzun olan çalışma bölgelerinde azami 1000 er metrelik parçalar halinde iki taraftan topraklanacaktır.

21– Katener topraklaması, topraklama çubuğu ve bu çubuğa bağlı en az 50 mm2 kesitli izoleli iletkenle ile yapılacaktır. Topraklama çubuğuna bağlı iletkenin bir ucu ray izole değilse raya, raylar izole ise katener toprak teline veya geri dönüş iletkenine sıkıca bağlanacak ve daha sonra öteki ucu katener hattına irtibatlanacaktır. Topraklamanın sökülmesinde ise önce katener irtibatı sökülecek ve daha sonra ray veya toprak teline ve geri dönüş iletkenine yapılan bağlantı sökülecektir. Topraklamanın yapılmasında ve sökülmesinde yukarıdaki sıraya kesinlikle uyulacaktır.

22– Depo önündeki yolların geriliminin kesilmesi istendiğinde, depo yetkilisince (Cer Müdürlüğü personeli) Katener Bakım Şefliğinden depo yollarının geriliminin kesilmesi talep edilecektir. Gerilimin kesilmesinden sonra, depo yetkilisince görevlendirilecek yetkili depo elemanları tarafından depo yollarına ait seksiyonerler açılacak ve seksiyonerlerin açıldığı depo yetkilisi tarafından Katener Bakım Şefliğine bildirilecek ve Katener Bakım Şefliğince söz konusu yollara tekrar enerji verilecektir.

23– Katener hattından sarkan veya kopan tellerde her an tehlikeli gerilim olduğu göz önüne alınarak, bu tellere dokunulmayacak veya 10 metreden az mesafeye yaklaşılmayacaktır. Bu gibi durumlarda her personel en seri vasıtayla Tesisler Müdürlüğüne, Katener Bakım Şefliğine veya İstasyon, Gar ve diğer ilgililere haber verecek ve düşen veya sarkan tele yaklaşılmamasını temin edecektir.

24– Elektrikli lokomotif ve elektrikli tren makinistleri seyir sırasında, katenerde bir sarsıntı veya anormal bir durum gördüklerinde hemen taşıtı durduracaklar ve durumu Katener Şefliğine, TSİ kumanda merkezine, Telekomand Merkezine ve diğer ilgililere haber vereceklerdir.

25– Herhangi bir tehlike anında veya acil hallerde, Yol, Cer, Ticaret, Hareket Müdürlüklerince yapılacak olan çalışmalarda, gerilim kesilmesi talepleri ile çalışılacak bölge ve çalışma saatleri telgrafla Katener Bakım Şefliğine bildirilecek, ancak Katener Bakım Şefliğinden gerilimin kesildiğine ve gerekli emniyet tedbirlerinin alındığına dair kesin teminat alındıktan sonra çalışma yapılacaktır.

26– Katener bölgesindeki yüksek gerilimin kesilmesine kumanda eden katener hattı seksiyonerleri ile yük ayırıcıları daima kilitli olarak tutulacak ve Katener Şeflikleri tarafından açılıp kapatılacaktır.

27– Katener olan bölgelerde yapılacak olan çalışmalar en az bir hafta öncesinden programlanarak (Acil ve önemli haller hariç) Tesisler Müdürlüğüne veya Katener Şefliklerine bildirilecek ve gerekli tedbirlerin önceden alınması sağlanacaktır.

28– Katener arıza bakım ve onarım çalışmaları için talep olduğunda bakım araçlarının seyrini sağlayacak makine, personeli ile birlikte Bölge Müdürlüklerince temin edilecektir.

29– Katener olan bölgelerde, yolda yapılacak her türlü geometrik yapı değişiklikleri için Tesisler Müdürlüklerinden mutlak surette muvaffakat alınacaktır. Katenerli bölgelerde, yol çalışmaları (Boraj) yapılacak yolda geometrik yapı değişikliği için kırmızı kot ideal ray mantarı ile seyir teli yükseklik 5 metreden aşağı olmayacaktır.

30– Elektrifikasyon bakım ve onarım çalışmaları için çalışma saatleri Bölge Müdürlükleri tarafından trafik durumuna göre belirlenecektir.

31 – İstasyon ve duraklarda aydınlatma direklerinde yapılacak çalışmalarda gerilimli bölge ile 2 metrelik emniyet uzaklığının daima bulunması sağlanacaktır. 2 metreden az olan mesafelerde yapılacak çalışmalarda mutlak surette gerilim kesilecektir.
32 – Katener bölgesindeki yollarda bulunan lokomotif ve vagonlarda meydana gelen yangınlarda, yanan lokomotif ve vagonlar katener hattı bulunmayan bir yola çekilecektir. Bu mümkün olmazsa, araçlar tali yollara çekilecek ve yanan araç, izolatör ve direklerin hasara uğramaması için direk yakınına bırakılmayacaktır.

33– Katener altında yangın söndürme çalışmaları yapılırken gerilim kesilmeden su sıkılmayacaktır. Bunun için yangın söndürme işlemine başlamadan önce katener sistemindeki gerilim kesilerek usulüne uygun olarak topraklanacaktır.

34– Katener hatları yakınında bulunan diğer tesislerde meydana gelecek yangınlarda da söndürme işlemi için aynı şekilde hareket edilecektir.

35– Katener bölgesinde su sıkılarak vagon temizlenmeyecektir.

36– Katener bölgesinde ve yakınında ateş yakılmayacak, ot ve çalılıklar ateş yakılarak temizlenmeyecektir.

37– Katener hatları ve cihazlarına ip, tel veya benzeri cisimler atılmayacaktır.

38– Yer altı ve yerüstü kablolarına, elektrik cihazlarına kaçak akımlar düşünülerek gerekli tedbirleri alınmadan dokunulmayacaktır.

39– Trafo merkezleri ve cer postaları binalarına yetkili elemanlar bulunmadan girilmeyecektir.

40– Katener olan bölgelerde peronlarda yapılacak yükseltmelerde Tesisler Müdürlüğünden onay alınmadan çalışma yapılmayacaktır.

41– Elektrikli tren işletme bölgesindeki işyerlerinde çalışacak personel, servisler ve işyeri amirleri tarafından elektrikli tren işletmesinde, yüksek gerilimden meydana gelebilecek tehlikeler hakkında uyarılacak ve bu emrin maddeleri kendilerine okutularak imza karşılığında işyeri amiri tarafından tebliği edilecektir.

ELEKTRİKLİ İŞLETME YAPILAN BÖLGELERDE TAŞIMA ARAÇLARININ SEYİRLERİ:
1– Üçüncü şahıslar tarafından, elektrikli işletme yapılan bölgelerde katener (havai hat) altındaki hatlarda ve tesislerde yapılacak çalışmalardan önce ilgili Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak başvurulacaktır. Bunun üzerine başvuru sahibine yüksek gerilimden meydana gelebilecek tehlikeler bildirilecek ve bu numaralı tamim hükümlerine aynen uyması gerektiği, aksi takdirde meydana gelecek kazalardan doğacak her türlü sorumluluğun başvuru sahibine ait olacağına dair bir taahhütname alınacak ve çalışmalarına izin verilecektir.

2– Katener hatları altında bulunan elektrikli taşıtlar üzerine, hatlardaki gerilim kesildikten ve hatlar usulüne uygun topraklandıktan sonra çıkılacaktır. Bu nedenle pantoğraf muayeneleri, katener hattının gerilimi kesilip topraklandıktan sonra yapılacaktır.

3– Elektrikli dizi ve lokomotiflerin damları üzerinde yapılması gereken işler, ancak katener hattının bulunmadığı yollarda yapılacaktır.

4– Elektrikli taşıtlar seyir halindeyken öngörülen hızda pantoğraf değiştirme işlemi; elektrikli taşıt kesicisini açacaktır ve pantoğrafını indirecek, diğer pantoğrafı kaldırdıktan sonra kesicisini kapatarak seyrine devam edecektir.

5– Elektrikli taşıtlar nötr (gerilimsiz) bölgelerden geçerken, makinistler taşıtın kesicisini (Disjonktör) açacaklardır. Tesisler Müdürlüklerince bu bölgeler özel levhalar ile belirtilecektir.

6– Elektrikli taşıtlar seyir halindeyken, yalnız bir pantoğrafları katener ile temas halinde olacaktır.

7– Elektrikli lokomotifler; 1600 pantoğraf sistemine göre olan katener hatlarında 1600 lük pantoğraf, 1950 pantoğraf sistemine göre olan katener hatlarında 1950 lik pantoğraf ile seyir edeceklerdir.

8– Elektrikli taşıtlar pantoğraflarıyla “IS” (Section Insulator) hat ayırıcıları altında durmayacaklardır.

9– Elektrikli taşıtlar döner köprülerde çevrilirken pantoğrafları indirilmiş olacaktır.

10– Elektrikli taşıtlar dizel ile cer edilirken pantoğrafları indirilmiş olacaktır. Yolcu trenlerinin imdat durumlarında trenin ısı ve aydınlatmasını sağlaması için Tesisler Müdürlüğünün müsaadesi durumunda cer edilebileceklerdir.

11– Elektrikli taşıtlarda meydana gelebilecek herhangi bir arıza durumunda pantoğrafları indirilmeden kesinlikle topraklanmayacaktır.

12– Elektrikli taşıtlar seyir halindeyken sadece tek pantoğrafı kalkık olacaktır.

13– Elektrikli lokomotifler ranfor halindeki dizi teşkili; iki pantoğraf arasındaki mesafeye göre, nötr bölge uzunluğu dikkate alınarak yapılacaktır.

14– Elektrikli hatlar yakınındaki istimlak sınırımız içindeki bina ve tesisler, elektrikli vasıtalar geçerken pantoğraftan dolayı gerilim tehlikesine yaklaşmış durumda bulunabileceğinden, bu şekildeki bina ve tesislerde gerekli koruma tedbirleri alınacak, gerektiğinde katener hatlarına bakan pencereler kafesli telle kapatılacaktır.

15– Buharlı lokomotifler, katener olan bölgelerde çalıştığı takdirde, bacaları, izolatör, IS (Section Insulator), köprü ve üst geçitlerin bulunduğu yerlerin altına gelecek şekilde durmayacak ve buralardan geçerken regülatörü kapayacaklardır. Tenderlere yüklenen kömür yüksekliği yük gabarisini aşmayacak, kanca ve gelberi kullanılırken 2 metrelik emniyet mesafesi daima korunacaktır. Buharlı lokomotiflerin kazan, markiz ve tenderleri ile dizel ve elektrikli lokomotiflerin markiz, dam ve kaportaları üzerine çıkılmayacaktır.

16– Yük gabarisini aşan ve elektrikli hatlardan geçen vagonların sevki için Tesisler Müdürlüklerine veya Katener Şefliğine haber verilecek ve gerekli tedbirlerin alınmasından sonra ve bir nezaretçi ile birlikte bu vagonlar katener bölgesinden geçirilecektir.

17– Katener bölgelerinde, vinç ve benzeri vasıtalarla çalışılmayacaktır. Zorunlu hallerde Katener Şefliğine bilgi verilecek ve emniyet uzaklığı olan 2 metrelik asgari yaklaşma uzaklığının kesinlikle dışında kalınmak şartıyla; bu mümkün olmadığı takdirde, gerilimin kesilmesi ile çalışmalar sürdürülecektir.

18– Ana ve tali yollardaki katenerde (hava hattında) gerilim varken yükleme ve boşaltma yapılmayacak, yükleme ve boşaltma, gerilim kesildikten sonra yapılacaktır.

19– Elektrikli hatların altında bulunan açık vagonlar üzerinde, kapalı yük ve yolcu vagonları çatısında tamir, bakım ve benzeri işler yapılmayacaktır. Bu gibi çalışmalar katener hattı bulunmayan veya gerilimi kesilmiş yollarda yapılacaktır.

20– katener olan bölgelerdeki yollarda bulunan bütün vagonların damlarına, sahanlıklarına bakım, onarım veya kurşun muayenesi gibi nedenlerle çıkılmayacaktır.

21– Tam vagon işlemli olarak taşımaya kabul edilen, muhafız veya refakatçi bulunan vagonların elektrikli tren işletmesi yapılan bölgelerden (Elektrikli tren işletmesi yapılan kısımlar ekte belirtilmiştir.) geçmesi halinde refakatçi veya muhafızı bulunan vagonun taşıma belgesine ;

“ . . . . . . . . . . . istasyonları arasında, REFAKATÇILAR ve MUHAFIZLAR AÇIK VAGONA YÜKLENMİŞ ARAÇ VE MALZEMENİN, KAPALI VAGONLARIN ÜSTÜNE ÇIKAMAZ, ELEKTRİKLİ BÖLGEDE HAVAİ HATTAN KENDİNİ SAKINIR” cümlesi yazılarak refakatçi veya muhafızların imzası alınacak, ayrıca sözlü olarak ta elektrikli bölge hakkında uyarılacaktır.



22– Refakatçı ve muhafızlardan, eşya tarifesinin ilgili hükümleri gereğince alınmakta olan taahhütnamelere; “AÇIK VAGONA YÜKLENMİŞ ARAÇ VE MALZEMENİN, KAPALI VAGONLARIN ÜSTÜNE ÇIKMAYACAĞIM, ELEKTRİKLİ BÖLGEDE HAVAİ HATTAN KENDİMİ SAKINACAĞIM” cümlesi eklenerek refakatçi veya muhafızın imzası alınacaktır.

23– Elektrikli işletmenin uygulandığı bölgenin özelliği gereği alınması gereken ve bu tamimde belirtilmeyen konulardaki tedbirlerin alınmasını Bölge Müdürlükleri sağlayacaklardır.


İŞLETMECİLİKTE KULLANILAN TERİMLER :
1– Kesici (Disjonktör) : Yüksek gerilim devrelerinde yüksüz,yüklü,aşırı yüklü ve kısa devre akımlarını kesen,bu devrelerde ani olarak açma ve kapama yapan cihazlardır.

2– Ayırıcı (Seksiyoner): Yüksek gerilim devrelerini yüksüz olarak açıp kapayan ve açık konumda gözle görülebilen bir ayırma aralığı oluşturan cihazlardır.

3– Yük Ayırıcı (Enterrüptör) : Yüksek gerilim devrelerinde Kısa devre kesme gücü olmayan, normal yüklü elektrik devrelerini açıp kapayan cihazdır.

4– Topraklı Ayırıcı : İstasyon yükleme yollarındaki katener hattının enerjisini kesereken aynı zamanda diğer bıçağı ile katener hattını topraklama sistemi ile irtibatlandıran, enerji verilmesinin talep edildiğinde bu bölümün toprak irtibatını kesip, kapama yapan cihazdır.

5– Parafudr : Teçhizatı, yıldırımın meydana getirdiği yüksek gerilimlerden veya benzeri aşırı gerilimlerden koruyan cihazdır.

6– Akım Trafosu : Yüksek gerilim devrelerinde bağlı oldukları devreden geçen akımı istenilen oranda (1 veya 5 amper olarak), küçültüp, yüksek gerilim devresinden izole ederek,ölçü aleti,sayaç ve koruma rölelerine veren özel trafolardır.

7– Gerilim Trafosu :Yüksek gerilim devrelerinde gerilimi istenilen oranda(100 volt olarak) küçültüp, yüksek gerilim devresinden izole ederek,ölçü aleti,sayaç ve koruma rölelerine veren özel trafolardır.
8– Bypass Fideri : Tek yollu hatlarda gerekli görülen istasyonlarda, istasyon içinde bir arıza söz konusu olduğu zaman, enerjinin devamlılığını sağlayan iletkendir.

9– Takviye Fideri (Paralel Fider) : Trafiğin yoğun olduğu ve yol eğiminin fazla olduğu sürekli fazla akım çekildiği bölgelerde katener hattının kesitini arttıran iletkendir.

10– Hat Ayırıcı İzolatörü (IS) : Açık hattaki katener bölümün veya istasyon içerisindeki yolları birbirinden elektriki olarak ayıran havai hat izolatör sistemidir.

11– Yüksüz Devre : Gerilim altında iken akım çekilmeyen devredir.

12– Yüklü Devre : Akım çekilen devredir.

13– Geri Dönüş Devresi : Çekilen elektrik akımının trafo merkezlerine dönüşünü sağlayan ray–toprak veya dönüş iletkeninden oluşan devredir.

14– Nötr Bölge (Trafo Merkezleri Önünde) : Farklı fazlardan beslenmeleri nedeniyle iki komşu Trafo Merkezinin katener hattı üzerinde farklı potansiyellerde oluşundan dolayı bu Trafo Merkezlerinin enerjilerini ayıran, izole edilen enerjisiz katener bölgesidir.Bu bölgeler iki komşu Trafo Merekezi arasında olduğu gibi her Trafo Merkezinin önlerinde de nötr bölgeler oluşturulmaktadır.

15– Seksiyonman Bölge (Overlap) : Katener hattını elektriki olarak ayırmak suretiyle bölge oluşturur.

16– Elektriksel Manevra : Sistemin muhtelif kısımlarına uzaktan kumanda merkezinden veya mahallinden enerji vermek veya kesmek için, kesiciler, ayırıcılar ve yük ayırıcıları ile yapılan işlemlerdir.

17– Elektrik Güvenlik Sorumlusu : Sistem üzerinde yapılacak olan bir çalışmadan önce gerekli güvenlik önlemlerini alan veya aldırtan, çalışmanın bitiminde bu tedbirlerin kaldırılmasını sağlayan veya isteyen ve üzerinde çalışma yapılan sistemin enerjisinin kesilebileceğini veya enerjinin verilebileceğini uzaktan kumanda merkezine ya da trafo merkezine bildiren sorumlu şahıstır. Elektrik güvenlik sorumlusu olarak, mühendis, katener–trafo şefi, yardımcıları, elektrik teknikerleri veya teknisyenleri, ekip şefi ve postabaşı görevlendirilebilir.

18– Dezeksman : Pantoğrafın seyir teline aynı noktadan sürtünmesini önlemek amacıyla, yol eksenine göre seyir teline verilen her iki yönde kaçıklık miktarıdır.

19– Operatör : Görevli olduğu uzaktan kumanda merkezinde, elektrik güvenlik sorumlusunun talebi üzerine veya acil durum ihbarlarında işletme şartlarını göz önünde tutarak ilgili talimatlara uygun elektriki manevrayı yapan kimsedir.Operatör olarak görev yapan personel her iki yılda bir Tesisler Müdürlüğünce sınava tabi tutulur.Başarılı olamayan operatörlerin eğitim görmesi gerekir.

20- Trafik Kontrolörü (trafik dispeceri) : Görevli olduğu kumanda merkezinden makas ve sinyaller yardımıyla tren trafiğini idare eden kişidir.

21- Yüksek gerilim : Etkin değeri 1000 volt üzerindeki gerilimdir.


B-SİSTEMLER:
1– RCC, Telekomand : Trafo merkezlerinde, bölge ve istasyon postalarında bulunan ayırıcı, yük ayırıcı ve kesicilerin uzaktan kumanda ve kontrolünü gerçekleştirip,katener hatlarındaki yüksek gerilimin kontrolünü sağlayan ünitedir.

2– Katener : Pantoğraf aracılığı ile elektrik çeken lokomotif ve ünitelere güç dağıtımını sağlayan havai hat sistemidir. Katener; seyir teli, taşıyıcı halat (portör) ve pandülden oluşur.

3– Trafo Merkezi : Elektrikli tren işletmeciliğinin enerjisini sağlamak için ulusal elektrik şebekesinden (TEİAŞ) alınan 154 kV. yüksek gerilimi güç transformatörleri vasıtasıyla 25 kV. Gerilime düşürüp, bu enerjiyi kontrol ve kumanda ederek katener sistemini besleyen merkezlerdir.
4– Cer Postaları :

I– İstasyon Postası : İstasyon içindeki katener hatlarının elektriki manevrasını ve gerektiğinde istasyon yollarını by-pass ederek beslemenin devamlılığını sağlar.

II– Bölge Postası : İki komşu trafo merkezi arasındaki gerilimsiz (nötr) bölge olup, gerektiğinde diğer bölgenin enerji aktarımını temin edecek şekilde teçhiz edilmiştir.

III – Lokal Kumanda Paneli : Cihazların mahallinden kumanda ve kontrolünü temin eder.

5– Elektrifikasyon Haberleşme Sistemi: Elektrifikasyon haberleşme sistemi, muhabere, alarm ve harici telefonlardan oluşur.

I – Muhabere Telefonları : Elektrifikasyon işletmeciliğinin yapıldığı bölgelerdeki trafo merkezlerinin, cer postalarının, trafo ve katener şefliklerinin ve uzaktan kumanda merkezlerinin (RCC, Telekomand) birbirleriyle haberleşmesini sağlar.

II – Alarm Telefonları : Elektrifikasyon işletmeciliğinin yapıldığı bölgelerde, hat boyunca belirli mesafelere yerleştirilmiş olan telefon soketleri üzerinden seyyar telefonlar veya telsizler vasıtasıyla uzaktan kumanda merkeziyle haberleşmeyi sağlar.

III – Harici Telefonlar : Uzaktan kumanda merkezinin özel durumlarda enerji temin eden kuruluşlarla veya iletim hattındaki sorun anında elektrifikasyonlu bölgedeki birimlerle görüşmesini band kaydıyla sağlayan telefondur.
5- TSİ Kumanda Merkezi: Bölgesindeki Tren trafiğini sinyaller ve kumandalı makaslar ile idaresini güvenli bir şekilde merkezden sağlayan ünitedir.

C-İŞLEMLER:
1- Elektriki Manevralar :

I– Normal İşletme Manevraları : Elektrikli tren işletmeciliğini etkilemeden, sistemin devamlılığını ve kontrolünü sağlamak amacıyla ayırıcı, yük ayırıcı ve kesicilere yapılan kumandalardır.
II– Acil Hallerde Manevralar : Bir kaza riskini en aza indirmek veya kaldırmak için ayırıcı, yük ayırıcı ve kesicilere yapılan kumandalardır.
Acil manevralar aşağıdaki hallerde yapılır :

a– Herhangi bir kişi veya cihazın elektriğe maruz kalması,

b– Yangın ihbarlarında,

c– Elektrikli makinedeki bir arızadan dolayı makinistten gelen acil kesme isteği ile,

d– Trafik kontrolöründen tehlikeli bir durum üzerine gelen ihbar nedeniyle,

e– Görevlilerin gördükleri olağandışı bir durum üzerine,

f– Sistemleri etkileyen arıza durumlarında
III– Programlı Manevralar : Daha önceden emirle belirlenmiş bakım ve onarım yapmak maksadıyla veya Bölge Müdürlüğünce iş programı onaylanmış üçüncü şahısların katenerli güzergah üzerinde yapacağı çalışmalar için tespit edilen bölgedeki sistem üzerinde yapılan manevralardır.
2- Elektriki Manevralarda Uygulanacak İşlemler:
Enerji Kesilmesi Talebi ve Kesilmesi:

Talep, yetkili şahıslar tarafından veya elektrik güvenlik sorumlusunca, uzaktan kumanda merkezi operatörünce yapılır.


Talebi yapan;

  1. İsim ve ünvanını belirterek bildirerek kendini tanıtır ve bulunduğu yeri bildirir.

  2. Yapacağı çalışmanın yerini ve süresini bildirir.

  3. Uzaktan kumanda merkezi operatörü, talep üzerine bölgenin enerjisini trafik kontrolörü (trafik dispeçerleri) ile anlaşarak keser. Şayet mahallinden kumanda yapılması gerekiyorsa talep edene enerji kesme yetkisi verilir.

  4. Enerjinin kesildiğinden emin olunduktan sonra talep edene enerjinin kesildiğini bildirilerek teminat verir.

  5. Uzaktan kumanda merkezi operatörü enerjinin kesilmesi ve saati, koordinatı talep eden yetkiliyi “Operatör Kayıt Defterine” işler.

  6. Uzaktan kumanda mimik paneline “Kumanda Yapmayınız” plakasını asar.Enerji kesilmesi kesiciler veya yük ayırıcılarıyla yapıldıktan sonra, ayırıcı veya topraklı ayırıcılarla devre açılarak korunmalıdır.


3- Çalışma Yapılacak Kesimdeki Koruma Tedbirlerinin Alınması:

Enerji kesilerek yapılacak çalışmalarda aşağıdaki koruma tedbirlerinin alınması gerekir. Bu tedbirleri bizzat elektrik güvenlik sorumlusu almalıdır.



  1. Talep eden, operatörden aldığı talimatı tekrarlayarak teyit eder.

  2. Çalışma kesiminde yetkili şahısça, hattın korunması usulüne uygun olarak yapılır.

  3. Çalışma kesiminin her iki tarafı topraklanır. Topraklanmamış kesimde enerji olmasa dahi dokunulmayacaktır.

  4. Trafik kontrolünden çalışma müsaadesi; ilgili yönetmeliklere göre alınmalıdır.


4- Enerjinin tekrar verilmesi:
Enerji kesilerek çalışmaların yapıldığı kesimdeki çalışmaların tamamlanmasından sonra çalışma yapılan katener bölümüne yeniden enerji verilmesi için aşağıdaki maddelerde belirtilen işlemler yapılmalıdır.

  1. Enerjinin kesilmesini talep eden elektrik güvenlik sorumlusu, çalışmaların bitiminde korumaları usulüne uygun olarak kaldırıp, hattın enerji verilmesine hazır halde olduğunu operatöre bildirerek teminat verir. Verilen bu teminatı operatör tekrar eder. Sonra talep edene teyit ettirir.

  2. Telekomand Operatörü usulüne uygun olarak gerekli elektriki manevrayı yapar.

  3. Telekomand Operatörü, enerjinin verildiğini trafik dispeçerine bildirir.

  4. Telekomand Operatörü, enerjinin verildiği saati, koordinatı, talep eden yetkiliyi “Operatör Kayıt Defterine” işler.


D- TELEKOMAND OPERATÖRÜNÜN YAPACAĞI İŞLEMLER
Operatörler, görevleri süresince ve görevi kendinden sonra gelene teslim ettiğinde, operatör defterine sistemle ilgili tüm olayları özellikle aşağıda belirtilenleri yazmalıdır. Operatörün yapacağı işlemler şunlardır.


  1. Enerjinin kesik olduğu bölgedeki çalışmaların devam ettiğini,

  2. Trafo merkezlerindeki nöbet esnasında fonksiyon değişikliklerini,

  3. Arıza halleri sonucunda elektrikli tren veya lokomotif makinistlerine verilen bir talimat varsa bildirir, örneğin “Pantograf indir veya tren veya lokomotifin kesicisini aç” gibi,

  4. Nöbeti devrederken gözden kaçabilecek herhangi bir durumu,

  5. Normal veya programlı enerji kesmelerinde ilgili trafik dispeçerine mutlaka bilgi verilmelidir. Enerji kesme işlemi trafik dispeçeri ile mutabakat sağlandıktan sonra yapılmalıdır.

  6. Acil kesme işlemi hemen yapılmalıdır. Enerjinin o bölgede kesildiği işlem yapıldıktan sonra trafik dispeçerine bildirilmelidir.

  7. Önemli arızalar Tesisler Müdürlüğü yetkililerine bildirilmelidir.

  8. Arızalara müdahale edilmesini sağlamak için ilgili elektrifikasyon ünitelerine bilgi verilmelidir. Konu ile ilgi telgraf çekilmelidir.

  9. Trafik dispeçerine bildirimlerde tren trafiğinin aksamasına yol açabilecek durumlardaki ihbarlar band kayıt sistemine bağlı telefonlarla bildirilmelidir.

  10. Operatörün sorumluluğu elektrifikasyon sistemindeki tesisler ile sınırlıdır. Tren trafiği ile ilgili konulardan sorumlu tutulamaz.


E- TRAFİK KONTROLÖRÜNÜN (TRAFİK DİSPEÇERİNİN) YAPACAĞI İŞLEMLER
Bu emir elektrifikasyon sistemlerinin tesis edildiği ve elektrikli işletme yapılan güzergahta görev yapan trafik kontrolörünün, uzaktan kumanda merkezi operatörü ile birlikte emniyeti sağlamak, tren trafiğinin aksamasını engellemek veya en aza indirmek, daha düzenli bir işletmeciliği sağlamak amacıyla aşağıda maddeler halinde belirtilen işlemleri yapmasını zorunlu kılar.


  1. Güzergâhtaki herhangi bir görevliden gelen Tehlikeli Durum ihbarını uzaktan kumanda merkezi operatörüne ileterek o kesimde enerji kesilmesini talep eder, operatör hemen işlem yapar.

  2. Uzaktan kumanda merkezi operatörünün trafik dispeçerine bildirdiği “Elektrikli Tren İşletmeciliğine Kapalı Bölgeye” elektrikle cer edilen tren sevk edilemez. Böyle durumlarda elektrikli lokomotiflerin “Elektrikli Tren İşletmeciliğine Kapalı Bölgeye” girmesi gerekiyorsa, mutlaka pantograf indirilmiş olması gerekir.

  3. Katenerin olmadığı yollara veya katenerin bittiği yollara “Pantografın indirilmiş” olması kaydıyla elektrikli lokomotif sevk edilebilir.

  4. İstasyon yükleme-boşaltma yollarında topraklı ayırıcı varsa, bu yollara elektrikli lokomotif sevk edilebilmesi için katener şefliğinden bir elemanın o istasyona gelerek, gerekli operasyonları yapması gerekir. Diğer bütün durumlarda bu yollar için trafik dispeçeri yukarıdaki maddede belirtilen işleri yapmalıdır.

  5. Trafik yönünden herhangi bir nedenle emniyeti sağlamak amacıyla trafik dispeçeri uzaktan kumanda merkezi operatöründen o kesimdeki enerjinin acil olarak kesilmesini talep edebilir. Operatör hemen enerjiyi kesmek için gerekli işlemi yapar.

  6. Trafik dispeçerleri güzergâhtan gelen elektrikli tren işletmeciliği ilgili her türlü bilgiyi uzaktan kumanda merkezi operatörüne ileterek gerekli işlemlerin yapılmasını talep eder. Operatör, ihbarın şekline göre gerekirse enerjiyi keser ya da ilgili elemanlara müdahale için ihbar eder.

  7. Trafik dispeçeri güzergâhtaki olağandışı bir durum için müdahale etmesi gereken katener ekibine güzergâhta çalışma müsaadesini trafiğin uygun olduğu en kısa süre içerisinde vermek zorundadır.

  8. Güzergâhın muhtelif kesimlerine yerleştirilmiş elektrifikasyon elektriksel işaretlerine elektrikli lokomotifin sürücülerinin ihlal etmesi yönünde herhangi bir talimat trafik dispeçeri tarafından verilmez.

  9. Trafik dispeçerinin sorumluluğu tren trafiği ile sınırlıdır. Elektrifikasyon sistemlerindeki yüksek gerilimden sorumlu tutulamaz.


F- TRAFO VE KATENER ŞEFLİKLERİNİN YAPACAĞI İŞLEMLER


  1. Yapılan ihbar üzerine hemen en kısa zamanda en uygun araçla olay yerinde inceleme yapar ve gerekli emniyet tedbirlerini alır. Durumu uzaktan kumanda merkezine bildirir.

  2. Katener üzerinde çalışma yapılabilmesi için mutlaka enerji kestirilerek usulüne uygun topraklama yapılmalıdır.

  3. Çalışılacak kesim her iki taraftan topraklanmalıdır.

  4. Uzaktan kumanda merkezi ile yapılacak “Enerji” ile ilgili tüm görüşmeler kayıt sistemine bağlı hatlar aracılığı ile olmalıdır.

  5. Topraklanmamış katener hatlarında enerji olmasa dahi dokunulmayacaktır.

  6. Katener hatlarında elektrikli trenlerin pantografları aracılığı ile seksiyonman bölgelerde devre tamamlanabileceğinden çalışma bölgesinin en az bir mümkünse iki sonraki ayırıcıdan ve her iki yönden enerji kesilmesini talep edecektir.

  7. Uzaktan kumanda merkezi ile irtibatın doğrudan yapılmadığı anlarda diğer kanallar aracılığıyla yapılacak görüşmeler sonunda gerekli işlemler yapılacaktır.

  8. Elektrik güvenlik sorumlusu olarak madde A 17’ de tanımlanan kişi elektrikle ilgili çalışmalar sırasında tüm önlemleri alacaktır. O an için başka bir sorumluluk yüklenemez.

  9. Uzaktan kumanda merkezi ile bilgi iletiminde kesinti olduğu ve kontrolün kaybolduğu anlarda iletimin kesintiye uğradığı her trafo merkezine el telsizi ile birlikte birer enerji açma-kapama yetkisine haiz eleman görevlendirilecektir. Bu elemanlar aracılığı ile gerekli elektrikli manevralar yapılacaktır.

  10. Trafo merkezlerinde enerji kesildikten sonra yapılacak çalışmalarda mutlak suretle topraklamadan önce voltaj dedektörü ile topraklama yapılacak kesimde enerji olup, olmadığı kontrol edilecektir. Enerji olmadığına ilişkin bilgi alındıktan sonra topraklama yapılacaktır.

  11. Trafo merkezlerindeki (154 kV) giriş seksiyoneri topraklama uçları enerji temin eden kuruluş TEİAŞ yetkililerin “yazılı ve imzalı” talebi ile kapatılacaktır. Bunun dışında bu uçlara dokunulmayacaktır.

  12. Güzergâh üzerinde uyarı işaretleri, tehlike işaretleri ve elektriksel işaretleri yıllık bakım programına uygun olarak düzenler.

  13. Kilitli ayırıcılara uzaktan kumanda merkezine “bilgi” vererek mahallinden kumanda edilebilir. Diğer tüm lokal açma-kapama için acil durumların dışında uzaktan kumanda merkezinden izin alınmalıdır.

  14. Yolda gördüğü deformasyonları en kısa sürede yol, şube, kısım şefliklerine düzeltilmesi için ihbar etmelidir. Yol düzeldikten sonra katener değerleri yeniden ölçülmelidir.

  15. Trafo ve katener şeflikleri güvenlik sorumlusu olarak görev yapanların dışındaki personeli her dört yılda bir bu emir ve diğer ilgili yönetmeliklerden sınava tabi tutar. Başarılı olmayanlara eğitim uygular.


G- İSTASYON VE TREN PERSONELİNİN YAPACAĞI İHBARLAR


  1. İstasyon içi ve açık hatta gördüğü olağan dışı bir durumu en kısa sürede sırasıyla elektrifikasyon muhabere telefonu, trafik dispeçer telefonu, PTT telefonu, hizmet telefonu, otomatik telefon veya telsizle uzaktan kumanda merkezine veya katener şefliklerine ya da bunlara iletilmek üzere trafik kontrolörüne ihbar etmelidir.

  2. Elektrifikasyon elektriksel işaretlere ve tehlike uyarılarına mutlaka uyulmalıdır.

  3. İstasyon içi topraklı ayırıcılarına, istasyon personeli kumanda edemez, elektriksel işlem yapamaz.

H- YOL ŞUBE VE KISIM ŞEFLİKLERİNİN YAPACAĞI İŞLEMLER




  1. Ray ve makas değiştirme çalışmalarında ray atlama kablosu kullanılmalıdır. Bu atlamalar yapılmadan ray ve makas sökülmemelidir. Birden fazla ray değişikliği yapılacağı zaman, katener şefliği yetkilileriyle birlikte gerekli çalışmalar yapılacaktır.

  2. Ray kaynak çalışmaları için gerekli dönüş atlama kablosu kullanılmalıdır. Potalar, bağlantılar yapıldıktan sonra yerleştirilmelidir.

  3. Tünel, üst geçit, alt geçit v.b sabit tesisler ile hemzemin geçitlerde yapılacak yol çalışmalarından sonra yol geometrik değerlerinde herhangi bir değişiklik durumunda katener şefliğinin yetkililerince elektriksel kleranslar ölçülerek kontrol edilmeden işletmeye açılmayacaktır.

  4. Katenerin pantograf sürtünmesi nedeni ile pantografın aşınmasını en aza indirebilmek amacı ile yol üzerinde oluşan deformasyonları veya dever farklılıklarını katener şefliğinin ihbarı ile en kısa sürede gidermelidir.

  5. Elektrifikasyon sisteminde görülecek herhangi bir aksamayı en kısa süre içerisinde uzaktan kumanda merkezine katener veya trafo şefliklerine ihbar etmelidir.

  6. Yol eleme ve buraj çalışmaları yapılması halinde, çalışmaların tamamlanmasına müteakip, katener elemanları dezeksman ayar ve ölçümlerini yapacak, bu ayar ve ölçümlerin tamamlanmasından sonra, katener yetkilisinin teminatı üzerine yolun açılması şube şefliğince sağlanacak ve telekomand merkezine sağlıklı bilgi verilecektir.



I-ELEKTRİFİKASYON ELEKTRİKSEL İŞARET LEVHALARI VE ANLAMLARI:
Elektrifikasyon elektriksel işaret ve levhaları, işletmecilik uyarı levhaları ve koruyucu uyarı levhaları olmak üzere ikiye ayrılır.

Güzergahın muhtelif noktalarına yerleştirilen bu işaretlere elektrikle cer edilen tüm araç sürücülerinin riayet etmesi zorunludur. Gerekli olmayan işaretler katener veya trafo şefliklerince kaldırılacaktır. Elektriksel işaretlerin anlamları ve yerleri aşağıda verilmiş olup, ek-1 de sunulan şematik gösterimde çizgili kısımlar mavi, boşluklar beyaz kabul edilecektir.

EL 3,4,5 işaretleri, katener hasarları, kazalar, tabii afetler gibi olağan dış durumlarda geçici olarak kullanılırlar.
EL 1,2 işaretleri süreklidir. Bölge postaları veya trafo merkezi önündeki nötr bölgelerde kullanılır.
EL 6 işareti kullanımı süreklidir. Enerjisiz kateneri veya katenerin bittiğini belirtir.
1 – Elektriksel İşletmecilik Uyarı Levhaları :

Mavi zemin üzerinde beyaz renkli, kare işaret levhaları olup, elektrikli işletmecilik yapılan yerlerde katener ve trafo şefliklerinin belirleyeceği katener direkleri üzerinde bulunur. Bu işaretlere elektrikle cer edilen tüm araçların sürücüleri uymak zorundadır.



2 – Koruyucu Uyarı Levhaları:

Bu işaretler, personeli, müşterileri, yolcuları ve üçüncü şahısları yüksek gerilimden korumak amacıyla kullanılır ve tesis edilir. Dikdörtgen beyaz zemin üzerinde kırmızı şekil ve uyarı yazılarından oluşur. Hemzemin geçit, yükleme yol ve rampaları ile üçüncü şahısların kullandıkları demiryolu arazisi girişlerine konulur.

Elektrikli işlemecilik uyarı levhaları ile koruyucu uyarı levhalarının anlam ve şekilleri aşağıda gösterilmiştir.
NOT: 26.02.0997 Tarih.B.11.2.DDY.0.14.00.09/01/1019.977.1184 SAYILI Genel müdürlük emri ile oluşan komisyon tarafından 641 nolu tamime ek olarak düzenlenmiştir.

ELEKTRİKLİ İŞLETME YAPILAN HATLAR
1.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

İSTANBUL-HALAKALI-KAPIKULE

H.PAŞA-ESKİŞEHİR-GÖKÇEKISIK-POLATLI

ARİFİYE-ADAPAZARI

HIZLI TREN KORİDORU
2.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

POLATLI-ANKARA-LALAHAN

HIZLI TREN KORİDORU
4.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

ÇALTI-ÇETİNKAYA-KANGAL


5.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

DEMİRİZ-ÇETİNKAYA-MALATYA-

BATTALGAZİ
6.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

K.MARAŞ-NARLI-SALMANLI-

FEVZİPAŞA-ISLHİYE-GÜNYAZI-

TOPRAKKALE-İSKENDERUN



ELEKTRİFİKASYON ELEKTİRİKSEL İŞARET LEVHALARI VE ANLAMLARI



EL-1 EL-2

KESİCİYİ (DİSJÖNKTÖRÜ) AÇ KESİCİYİ (DİSJÖNKTÖRÜ) KAPAT






EL-3 EL-4

KESİCİYİ (DİSJÖNKTÖRÜ) AÇ BUNDAN SONRAKİ İŞARET LEVHASINDA

PANTOGARFI İNDİR KESİCİ AÇILACAK VE

PANTOGRAF İNDİRİLECEK






EL-5 EL-6

PANTOGARFI KALDIR ELEKTRİKLİ CER İŞLETME SONU



KESİCİYİ (DİSJÖNKTÖRÜ) KAPAT




  1. YÜKLEME YOLARI İÇİN UYARI İŞARETİ



2-SEYİR TELİ YÜKSEKLİĞİ NORMALKARAYOLU HEMZEMİN GEÇİTLERDE

UYARI LEVHASI



3-YAPILAR ÜZERİNDEKİ UYARI LEVHASI





  1. TRAFO MERKEZLERİ VE ODALARIN KAPISINDAKİ UYARI LEVHASI





5- DEMİRYOLU ARAÇLARI İÇİN UYARI LEVHASI


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azrefs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə